Harivaṃśa (critical edition) 39

जनमेजय उवाच ब्रह्मणा देवदेवेन सार्धं सलिलयोनिना । ब्रह्मलोकं गतो ब्रह्मन् वैकुण्ठः किं चकार ह

janamejaya uvāca brahmaṇā devadevena sārdhaṃ salilayoninā / brahmalokaṃ gato brahman vaikuṇṭhaḥ kiṃ cakāra ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमर्थं चादिदेवेन नीतः सलिलयोनिना । विष्णुर् दैत्यवधे वृत्ते देवैर् अकृतसत्क्रियः

kimarthaṃ cādidevena nītaḥ salilayoninā / viṣṇur daityavadhe vṛtte devair akṛtasatkriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मलोके च किं स्थानं कं वा योगम् उपास्त सः । कं वा दधार नियमं स विभुर् भूतभावनः

brahmaloke ca kiṃ sthānaṃ kaṃ vā yogam upāsta saḥ / kaṃ vā dadhāra niyamaṃ sa vibhur bhūtabhāvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं तत्रासतस् तस्य विश्वं जगद् इदं महत् । श्रियम् आप्नोति विपुलां सुरासुरनरार्चिताम्

kathaṃ tatrāsatas tasya viśvaṃ jagad idaṃ mahat / śriyam āpnoti vipulāṃ surāsuranarārcitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं स्वपिति घर्मान्ते बुध्यते चाम्बुदक्षये । कथं च ब्रह्मलोकस्थो धुरं वहति लौकिकीम्

kathaṃ svapiti gharmānte budhyate cāmbudakṣaye / kathaṃ ca brahmalokastho dhuraṃ vahati laukikīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरितं तस्य विप्रेन्द्र दिव्यं भगवतो दिवि । विस्तरेण यथातत्त्वं सर्वम् इच्छामि वेदितुम्

caritaṃ tasya viprendra divyaṃ bhagavato divi / vistareṇa yathātattvaṃ sarvam icchāmi veditum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशंपायन उवाच शृणु नारायणस्यादौ विस्तरेण प्रवृत्तयः । ब्रह्मलोकं यथारूढो ब्रह्मणा सह मोदते

vaiśaṃpāyana uvāca śṛṇu nārāyaṇasyādau vistareṇa pravṛttayaḥ / brahmalokaṃ yathārūḍho brahmaṇā saha modate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामं तस्य गतिः सूक्ष्मा देवैर् अपि दुरानुगा । यत् तु शक्ष्याम्य् अहं वक्तुं तन् मे निगदतः शृणु

kāmaṃ tasya gatiḥ sūkṣmā devair api durānugā / yat tu śakṣyāmy ahaṃ vaktuṃ tan me nigadataḥ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष लोकमयो देवो लोकाश् चैतन् मयास्त्रयः । एष देवमयश् चैव देवाश् चैतन् मया दिवि

eṣa lokamayo devo lokāś caitan mayāstrayaḥ / eṣa devamayaś caiva devāś caitan mayā divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवेन वर्धते यद् धि सर्वं तद् धि जनार्दनात् । यत् प्रवृत्तं च देवेभ्यस् तद् विद्धि मधुसूदनात्

devena vardhate yad dhi sarvaṃ tad dhi janārdanāt / yat pravṛttaṃ ca devebhyas tad viddhi madhusūdanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नीषोममयं लोकं यं विदुर् विदुषो जनाः । तं सोमम् अग्निं लोकं च वेद विष्णुं पितामहः

agnīṣomamayaṃ lokaṃ yaṃ vidur viduṣo janāḥ / taṃ somam agniṃ lokaṃ ca veda viṣṇuṃ pitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीराद् यथा दधि भवेद् दध्नः सर्पिर् यथा भवेत् । मथ्यमानेषु भूतेषु तथा लोको जनार्दनात्

kṣīrād yathā dadhi bhaved dadhnaḥ sarpir yathā bhavet / mathyamāneṣu bhūteṣu tathā loko janārdanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथेन्द्रियैश् च भूतैश् च परमात्मा विधीयते । तथा वेदैश् च देवैश् च लोकैश् च विदितो हरिः

yathendriyaiś ca bhūtaiś ca paramātmā vidhīyate / tathā vedaiś ca devaiś ca lokaiś ca vidito hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा भूतेन्द्रियावाप्तिर् विहिता भुवि देहिनाम् । तथा प्राणेश्वरावाप्तिर् देवानां दिवि वैष्णवी

yathā bhūtendriyāvāptir vihitā bhuvi dehinām / tathā prāṇeśvarāvāptir devānāṃ divi vaiṣṇavī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्रिणां सत्रफलदः पवित्रं परमात्मवान् । लोकतन्त्रधरो ह्य् एव मन्त्रैर् मन्त्र इवार्च्यते

satriṇāṃ satraphaladaḥ pavitraṃ paramātmavān / lokatantradharo hy eva mantrair mantra ivārcyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य पारं न पश्यन्ति बहवः पारतन्त्रिणः । एष पारं परं चैव लोकानां वेद माधवः

asya pāraṃ na paśyanti bahavaḥ pāratantriṇaḥ / eṣa pāraṃ paraṃ caiva lokānāṃ veda mādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य देवान् धकारस्य मार्गितव्यस्य दैवतैः । शृणु वै यत् तदा वृत्तं ब्रह्मलोके पुरातनम्

asya devān dhakārasya mārgitavyasya daivataiḥ / śṛṇu vai yat tadā vṛttaṃ brahmaloke purātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वा ब्रह्मणो लोकं दृष्ट्वा पैतामहं पदम् । ववन्दे तान् ऋषीन् सर्वान् विष्णुर् आर्षेण कर्मणा

sa gatvā brahmaṇo lokaṃ dṛṣṭvā paitāmahaṃ padam / vavande tān ṛṣīn sarvān viṣṇur ārṣeṇa karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽग्निं प्राक् सवने दृष्ट्वा हूयमानं महर्षिभिः । अवन्दत महातेजाः कृत्वा पौर्वाह्णिकं विधिम्

so 'gniṃ prāk savane dṛṣṭvā hūyamānaṃ maharṣibhiḥ / avandata mahātejāḥ kṛtvā paurvāhṇikaṃ vidhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ददर्श मखेष्व् आज्यैर् इज्यमानं महर्षिभिः । भागं यज्ञियम् अश्नानं स्वदेहम् अपरं स्थितम्

sa dadarśa makheṣv ājyair ijyamānaṃ maharṣibhiḥ / bhāgaṃ yajñiyam aśnānaṃ svadeham aparaṃ sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिवाद्याभिवाद्यानाम् ऋषीणां ब्रह्मवर्चसाम् । परिचक्राम सो ऽचिन्त्यो ब्रह्मलोकं सनातनम्

abhivādyābhivādyānām ṛṣīṇāṃ brahmavarcasām / paricakrāma so 'cintyo brahmalokaṃ sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ददर्शोच्छ्रितान् यूपांश् चषालाग्रविभूषितान् । मखेषु च ब्रह्मर्षिभिः शतशः कृतलक्षणान्

sa dadarśocchritān yūpāṃś caṣālāgravibhūṣitān / makheṣu ca brahmarṣibhiḥ śataśaḥ kṛtalakṣaṇān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्यधूमं समाघ्राय शृण्वन् वेदान् द्विजेरितान् । यज्ञैर् इज्यन्तम् आत्मानम् पश्यंस् तत्र चचार ह

ājyadhūmaṃ samāghrāya śṛṇvan vedān dvijeritān / yajñair ijyantam ātmānam paśyaṃs tatra cacāra ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् ऊचुर् ऋषयो देवाः सदस्याः सदसि स्थिताः । अर्घ्योद्यतभुजाः सर्वे पवित्रान् तरिताननाः

tam ūcur ṛṣayo devāḥ sadasyāḥ sadasi sthitāḥ / arghyodyatabhujāḥ sarve pavitrān taritānanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं यज्ञियम् आतिथ्यं मन्त्रतः प्रतिगृह्यताम्

idaṃ yajñiyam ātithyaṃ mantrataḥ pratigṛhyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् अस्य यज्ञपूतस्य पात्रं पाद्यस्य पावनः । अतिथिस् त्वं हि मन्त्रोक्तः स दृष्टः सततं मतः

tvam asya yajñapūtasya pātraṃ pādyasya pāvanaḥ / atithis tvaṃ hi mantroktaḥ sa dṛṣṭaḥ satataṃ mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि योद्धु गते विष्णो न प्रावर्तन्त नः क्रियाः । अवैष्णवस्य यज्ञस्य न हि कर्म विधीयते

tvayi yoddhu gate viṣṇo na prāvartanta naḥ kriyāḥ / avaiṣṇavasya yajñasya na hi karma vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् आत्मानम् इहास्माभिर् इज्यमानं निरीक्षसे

yady ātmānam ihāsmābhir ijyamānaṃ nirīkṣase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अस्त्व् इति तान् विप्रान् भगवान् प्रत्यपूजयत् । मुमुदे ब्रह्मलोकस्थो ब्रह्मैव हि पितामहः

evam astv iti tān viprān bhagavān pratyapūjayat / mumude brahmalokastho brahmaiva hi pitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.