Harivaṃśa (critical edition) 4

वैशंपायन उवाच अभिषिच्याधिराज्ये तु पृथुं वैन्यं पितामहः । ततः क्रमेण राज्यानि व्यादेष्टुम् उपचक्रमे

vaiśaṃpāyana uvāca abhiṣicyādhirājye tu pṛthuṃ vainyaṃ pitāmahaḥ / tataḥ krameṇa rājyāni vyādeṣṭum upacakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्रग्रहयोस् तथा । यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

dvijānāṃ vīrudhāṃ caiva nakṣatragrahayos tathā / yajñānāṃ tapasāṃ caiva somaṃ rājye 'bhyaṣecayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यानां तथा विष्णुं वसूनाम् अथ पावकम्

ādityānāṃ tathā viṣṇuṃ vasūnām atha pāvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतीनां दक्षं तु मरुताम् अथ वासवम् । दैत्यानां दानवानां च प्रह्लादम् अमितौजसम्

prajāpatīnāṃ dakṣaṃ tu marutām atha vāsavam / daityānāṃ dānavānāṃ ca prahlādam amitaujasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां तथैव च

yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca pārthivānāṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वभूतपिशाचानाम् गिरीशं शूलपाणिनम् । शैलानां हिमवन्तं च नदीनाम् अथ सागरम्

sarvabhūtapiśācānām girīśaṃ śūlapāṇinam / śailānāṃ himavantaṃ ca nadīnām atha sāgaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वाणाम् अधिपतिं चक्रे चित्ररथं प्रभुः । नागानां वासुकिं चक्रे सर्पाणाम् अथ तक्षकम्

gandharvāṇām adhipatiṃ cakre citrarathaṃ prabhuḥ / nāgānāṃ vāsukiṃ cakre sarpāṇām atha takṣakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारणानां च राजानम् ऐरावतम् अथादिशत् । उच्चैःश्रवसम् अश्वानां गरुडं चैव पक्षिणाम्

vāraṇānāṃ ca rājānam airāvatam athādiśat / uccaiḥśravasam aśvānāṃ garuḍaṃ caiva pakṣiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगाणाम् अथ शार्दूलं गोवृषं तु गवाम् अपि । वनस्पतीनां राजानं प्लक्षम् एवाभ्यषेचयत्

mṛgāṇām atha śārdūlaṃ govṛṣaṃ tu gavām api / vanaspatīnāṃ rājānaṃ plakṣam evābhyaṣecayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विभज्य राज्यानि क्रमेण स पितामहः । दिशां पालान् अथ ततः स्थापयामास भारत

evaṃ vibhajya rājyāni krameṇa sa pitāmahaḥ / diśāṃ pālān atha tataḥ sthāpayāmāsa bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वस्यां दिशि पुत्रं तु वैराजस्य प्रजापतेः । दिशापालं सुधन्वानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत्

pūrvasyāṃ diśi putraṃ tu vairājasya prajāpateḥ / diśāpālaṃ sudhanvānaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणस्यां महात्मानं कर्दमस्य प्रजापतेः । पुत्रं शङ्खपदं नाम राजानं सो ऽभ्यषेचयत्

dakṣiṇasyāṃ mahātmānaṃ kardamasya prajāpateḥ / putraṃ śaṅkhapadaṃ nāma rājānaṃ so 'bhyaṣecayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चिमस्यां दिशि तथा रजसः पुत्रमच्युतम् । केतुमन्तं महात्मानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत्

paścimasyāṃ diśi tathā rajasaḥ putramacyutam / ketumantaṃ mahātmānaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा हिरण्यलोमानं पर्जन्यस्य प्रजापतेः । उदीच्यां दिशि दुर्धर्षं राजानं सो ऽभ्यषेचयत्

tathā hiraṇyalomānaṃ parjanyasya prajāpateḥ / udīcyāṃ diśi durdharṣaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर् इयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना । सशैलवनकानना । *ह्व् ४।१५अ*१०१:१ ।* ससागरा च ससरित् । *ह्व् ४।१५अ*१०१:२ ।* यथाप्रदेशम् अद्यापि धर्मेण परिपाल्यते

tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā / saśailavanakānanā | *HV 4.15a*101:1 |* sasāgarā ca sasarit | *HV 4.15a*101:2 |* yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa paripālyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजसूयाभिषिक्तश् च पृथुर् एभिर् नराधिपैः । वेददृष्टेन विधिना राजराज्येन राजभिः

rājasūyābhiṣiktaś ca pṛthur ebhir narādhipaiḥ / vedadṛṣṭena vidhinā rājarājyena rājabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मन्वन्तरे ऽतीते चाक्षुषे ऽमिततेजसि । वैवस्वताय मनवे पृथिवीराज्यम् आदिशत्

tato manvantare 'tīte cākṣuṣe 'mitatejasi / vaivasvatāya manave pṛthivīrājyam ādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य विस्तरम् आख्यास्ये मनोर् वैवस्वतस्य ह । तवानुकूल्याद् राजेन्द्र यदि शुश्रूषसे ऽनघ । महद्द् ह्य् एतद् अधिष्ठानं पुराणे परिनिष्ठितम्

tasya vistaram ākhyāsye manor vaivasvatasya ha / tavānukūlyād rājendra yadi śuśrūṣase 'nagha / mahadd hy etad adhiṣṭhānaṃ purāṇe pariniṣṭhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनमेजय उवाच विस्तरेण पृथोर् जन्म वैशम्पायन कीर्तय । यथा महात्मना तेन दुग्धा चेयं वसुंधरा

janamejaya uvāca vistareṇa pṛthor janma vaiśampāyana kīrtaya / yathā mahātmanā tena dugdhā ceyaṃ vasuṃdharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा च पितृभिर् दुग्धा यथा देवैर् यथ र्षिभिः । यथा दैत्यैश् च नागैश् च यथा यक्षैर् यथा द्रुमैः

yathā ca pitṛbhir dugdhā yathā devair yatha rṣibhiḥ / yathā daityaiś ca nāgaiś ca yathā yakṣair yathā drumaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां पात्रविशेषांश् च वैशंपायन कीर्तय । वत्सान् क्षीरविशेषांश् च सर्वम् एवानुपूर्वशः

teṣāṃ pātraviśeṣāṃś ca vaiśaṃpāyana kīrtaya / vatsān kṣīraviśeṣāṃś ca sarvam evānupūrvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिंश् च कारणे पाणिर् वेनस्य मथितः पुरा । क्रुद्धैर् महर्षिभिस् तात कारणं तच् च कीर्तय

yasmiṃś ca kāraṇe pāṇir venasya mathitaḥ purā / kruddhair maharṣibhis tāta kāraṇaṃ tac ca kīrtaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशंपायन उवाच हन्त ते कथयिष्यामि पृथोर् वैन्यस्य संभवम् । एकाग्रः प्रयतश् चैव शुश्रूषुर् जनमेजय

vaiśaṃpāyana uvāca hanta te kathayiṣyāmi pṛthor vainyasya saṃbhavam / ekāgraḥ prayataś caiva śuśrūṣur janamejaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाशुचेः क्षुद्रमनसो नाशिष्यस्याव्रतस्य वा । कीर्तयेयम् अहं राजन् कृतघ्नस्याहितस्य वा

nāśuceḥ kṣudramanaso nāśiṣyasyāvratasya vā / kīrtayeyam ahaṃ rājan kṛtaghnasyāhitasya vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्ग्यं यशस्यम् आयुष्यं धन्यं वेदेन संमितम् । रहस्यम् ऋषिभिः प्रोक्तं शृणु राजन् यथातथम्

svargyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ dhanyaṃ vedena saṃmitam / rahasyam ṛṣibhiḥ proktaṃ śṛṇu rājan yathātatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश् चैनं कीर्तयेन् नित्यं पृथोर् वैन्यस्य संभवम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य न स शोचेत् कृताकृतम्

yaś cainaṃ kīrtayen nityaṃ pṛthor vainyasya saṃbhavam / brāhmaṇebhyo namaskṛtya na sa śocet kṛtākṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.