Harivaṃśa (critical edition) 46

वैशंपायण उवाच ज्ञात्वा विष्णुं क्षितिगतं भागांश् च त्रिदिवौकसाम् । विनाशशंसी कंसस्य नारदो मथुरां ययौ

vaiśaṃpāyaṇa uvāca jñātvā viṣṇuṃ kṣitigataṃ bhāgāṃś ca tridivaukasām / vināśaśaṃsī kaṃsasya nārado mathurāṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिविष्टपाद् आपतितो मथुरोपवने स्थितः । प्रेषयाम् आस कंसस्य उग्रसेनसुतस्य वै

triviṣṭapād āpatito mathuropavane sthitaḥ / preṣayām āsa kaṃsasya ugrasenasutasya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नारदस्यागमनं श्रुत्वा त्वरितविक्रमः । निर्गजामासुरः कंसः स्वपुर्याः पद्मलोचनः

sa nāradasyāgamanaṃ śrutvā tvaritavikramaḥ / nirgajāmāsuraḥ kaṃsaḥ svapuryāḥ padmalocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ददर्शातिथिं श्लाघ्यं देवर्षिं वीतकल्मषम् । तेजसा ज्वलनाकारं वपुषा सूर्यवर्चसम्

sa dadarśātithiṃ ślāghyaṃ devarṣiṃ vītakalmaṣam / tejasā jvalanākāraṃ vapuṣā sūryavarcasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽभिवाद्यर्षये तस्मै पूजां चक्रे यथाविधि । आसनं चाग्निवर्णाभं विसृज्योपजहार वै

so 'bhivādyarṣaye tasmai pūjāṃ cakre yathāvidhi / āsanaṃ cāgnivarṇābhaṃ visṛjyopajahāra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषसादासने तस्मिन् स वै शक्रसखो मुनिः । उवाच चोग्रसेनस्य सुतं परमकोपनम्

niṣasādāsane tasmin sa vai śakrasakho muniḥ / uvāca cograsenasya sutaṃ paramakopanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजितो ऽहं त्वया वीर विधिदृष्टेन कर्मणा । गते त्व् एवं मम वचः श्रूयतां गृह्यतां च वै

pūjito 'haṃ tvayā vīra vidhidṛṣṭena karmaṇā / gate tv evaṃ mama vacaḥ śrūyatāṃ gṛhyatāṃ ca vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुसृत्य दिवो लोकान् अहं ब्रह्मपुरोगमान् । गतः सूर्यसखं तात विपुलं मेरुपर्वतम्

anusṛtya divo lokān ahaṃ brahmapurogamān / gataḥ sūryasakhaṃ tāta vipulaṃ meruparvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनन्दनवनं चैव दृष्ट्वा चैत्ररथं वनम् । आप्लुतं मे सुतीर्थासु सरित्सु सह दैवतैः

sanandanavanaṃ caiva dṛṣṭvā caitrarathaṃ vanam / āplutaṃ me sutīrthāsu saritsu saha daivataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपस्पृष्टं च तीर्थेषु दिव्येषु च यथाक्रमम्

upaspṛṣṭaṃ ca tīrtheṣu divyeṣu ca yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टं मे ब्रह्मसदनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम् । देवगन्धर्वनिर्घोषैर् अप्सरोभिश् च नादितम्

dṛṣṭaṃ me brahmasadanaṃ brahmarṣigaṇasevitam / devagandharvanirghoṣair apsarobhiś ca nāditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं कदाचिद् देवानां समाजं मेरुमूर्धनि । संगृह्य वीणां संसक्ताम् अगच्छं ब्रह्मणः सभाम्

so 'haṃ kadācid devānāṃ samājaṃ merumūrdhani / saṃgṛhya vīṇāṃ saṃsaktām agacchaṃ brahmaṇaḥ sabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं तत्र सितोष्णीषान् नानारत्नविभूषितान् । दिव्यासनगतान् देवान् अपश्यं सपितामहान्

so 'haṃ tatra sitoṣṇīṣān nānāratnavibhūṣitān / divyāsanagatān devān apaśyaṃ sapitāmahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र मनत्रयताम् एवं देवतानां मया श्रुतः । भवतः सानुगस्येह वधोपायः सुदारुणः

tatra manatrayatām evaṃ devatānāṃ mayā śrutaḥ / bhavataḥ sānugasyeha vadhopāyaḥ sudāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैषा देवकी या ते मथुरायां पितृष्वसा । अस्या गर्भो ऽष्टमः कंस स ते मृत्युर् भविष्यति

tatraiṣā devakī yā te mathurāyāṃ pitṛṣvasā / asyā garbho 'ṣṭamaḥ kaṃsa sa te mṛtyur bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानां स तु सर्वस्वं त्रिदिवस्य गतिश् च सः । परं रहस्यं देवानां स ते मृत्युर् भविष्यति

devānāṃ sa tu sarvasvaṃ tridivasya gatiś ca saḥ / paraṃ rahasyaṃ devānāṃ sa te mṛtyur bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परतो ऽपि परस् त्व् एषां स्वयंभूश् च सवयंभुवाम् । ततस् ते तन् महद् भूतं दिव्यं न कथयाम्य् अहम्

parato 'pi paras tv eṣāṃ svayaṃbhūś ca savayaṃbhuvām / tatas te tan mahad bhūtaṃ divyaṃ na kathayāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लाघ्यश् च स हि ते मृत्युर् भूतपूर्वश् च तं स्मर । यत्नश् च क्रियतां कंस गर्भस्थे यदि शक्यते

ślāghyaś ca sa hi te mṛtyur bhūtapūrvaś ca taṃ smara / yatnaś ca kriyatāṃ kaṃsa garbhasthe yadi śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा मे त्वद्गता प्रीतिर् इत्यर्थं चाहम् आगतः । भुज्यन्तां सर्वकामार्थाः स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्य् अहम्

eṣā me tvadgatā prītir ityarthaṃ cāham āgataḥ / bhujyantāṃ sarvakāmārthāḥ svasti te 'stu vrajāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दास्यन्तां दानविस्तराः । *ह्व् ४६।१९च्*५७८:१ ।* भुज्यन्तां कंस कामाश् च । *ह्व् ४६।१९च्*५७८:२ ।* इत्य् उक्त्वा नारदे याते तस्य वाक्यं विचिन्तयन् । जहासोच्चैस् ततः कंसः पकाशदशनश् चिरम्

dāsyantāṃ dānavistarāḥ | *HV 46.19c*578:1 |* bhujyantāṃ kaṃsa kāmāś ca | *HV 46.19c*578:2 |* ity uktvā nārade yāte tasya vākyaṃ vicintayan / jahāsoccais tataḥ kaṃsaḥ pakāśadaśanaś ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सस्मितं चेव प्रोवाच भृत्यानाम् अग्रतः स्थितः । हास्यः खलु स सत्त्वेषु नारदो न विशारदः

sasmitaṃ ceva provāca bhṛtyānām agrataḥ sthitaḥ / hāsyaḥ khalu sa sattveṣu nārado na viśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं भीषयितुं शक्यो देवैर् अपि सवासवैः । आहवस्थः शयानो वा प्रमतो मत्त एव वा

nāhaṃ bhīṣayituṃ śakyo devair api savāsavaiḥ / āhavasthaḥ śayāno vā pramato matta eva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽहं दोर्भ्याम् उदाराभ्यां क्षोभये ऽहं धराम् इमाम् । को ऽस्ति यो मानुषे लोके मां क्षोभयितुम् उत्सहेत्

yo 'haṃ dorbhyām udārābhyāṃ kṣobhaye 'haṃ dharām imām / ko 'sti yo mānuṣe loke māṃ kṣobhayitum utsahet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यप्रभृति भूतानाम् एष देवानुवर्तिनाम् । नृपक्षिपशुसंघानां करोमि कदनं महत्

adyaprabhṛti bhūtānām eṣa devānuvartinām / nṛpakṣipaśusaṃghānāṃ karomi kadanaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्ञाप्यतां हयः केशी प्रलम्बो धेनुकस् तथा । अरिष्टो वृषभश् चैव पूतना कालियस् तथा

ājñāpyatāṃ hayaḥ keśī pralambo dhenukas tathā / ariṣṭo vṛṣabhaś caiva pūtanā kāliyas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अटध्वं प्ठिवीं कृत्स्नां यथेष्टं कामरूपिणः । प्रहरध्वं च सर्वेषु ये ऽस्माकं पक्षदूषकाः

aṭadhvaṃ pṭhivīṃ kṛtsnāṃ yatheṣṭaṃ kāmarūpiṇaḥ / praharadhvaṃ ca sarveṣu ye 'smākaṃ pakṣadūṣakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भस्थानाम् अपि गतिर् विज्ञेया भुवि देहिनाम् । नारदेन हि गर्भेभ्यो भयं नः समुदाहृतम्

garbhasthānām api gatir vijñeyā bhuvi dehinām / nāradena hi garbhebhyo bhayaṃ naḥ samudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्तो हि यथाकामं मोदन्तां विगतज्वराः । मां च वो नाथम् आश्रित्य नास्ति देवकृतं भयम्

bhavanto hi yathākāmaṃ modantāṃ vigatajvarāḥ / māṃ ca vo nātham āśritya nāsti devakṛtaṃ bhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु केलिकिलो विप्रो भेदशीलश् च नारदः । सुश्लिष्टान् अपि लोकेषु भेदयंल् लभते रतिम्

sa tu kelikilo vipro bhedaśīlaś ca nāradaḥ / suśliṣṭān api lokeṣu bhedayaṃl labhate ratim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्डूयमानः सततं लोकान् अटति चञ्चलः । घटयानो नरेन्द्राणां तन्त्रीवैराणि चैव ह

kaṇḍūyamānaḥ satataṃ lokān aṭati cañcalaḥ / ghaṭayāno narendrāṇāṃ tantrīvairāṇi caiva ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स विलपन्न् एव वाङ्मात्रेण तु केवलम् । विवेश कंसो भवनं दह्यमानेन चेतसा

evaṃ sa vilapann eva vāṅmātreṇa tu kevalam / viveśa kaṃso bhavanaṃ dahyamānena cetasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.