Harivaṃśa (critical edition) 49

वैशंपायन उवाच प्राग् एव वसुदेवस् तु व्रजे शुश्राव रोहिणीम् । प्रजातां पुत्रम् एवाग्रे चन्द्रात् कान्ततराननम्

vaiśaṃpāyana uvāca prāg eva vasudevas tu vraje śuśrāva rohiṇīm / prajātāṃ putram evāgre candrāt kāntatarānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नन्दगोपं त्वरितः प्रोवाच शुभया गिरा । गच्छानया सह त्वं तु व्रजम् एव यशोदया

sa nandagopaṃ tvaritaḥ provāca śubhayā girā / gacchānayā saha tvaṃ tu vrajam eva yaśodayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रेमौ दारकौ गत्वा जातकर्मादिभिर् गुणैः । योजयित्वा व्रजे तात संवर्धय यथासुखम् । रौहिणेयं च मे पुत्रं परिरक्ष शिशुं व्रजे

tatremau dārakau gatvā jātakarmādibhir guṇaiḥ / yojayitvā vraje tāta saṃvardhaya yathāsukham / rauhiṇeyaṃ ca me putraṃ parirakṣa śiśuṃ vraje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाल्ये केलिकिलः सर्वो बाल्ये मूर्च्छन्त्य् अमानुषाः । बाल्ये चण्डतमः सर्वस् तत्र यत्नपरो भव

bālye kelikilaḥ sarvo bālye mūrcchanty amānuṣāḥ / bālye caṇḍatamaḥ sarvas tatra yatnaparo bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं वाच्यो भविष्यामि पितृपक्षेषु पुत्रिणाम् । यो ऽहम् एकस्य पुत्रस्य न पश्यामि शिशोर् मुखम्

ahaṃ vācyo bhaviṣyāmi pitṛpakṣeṣu putriṇām / yo 'ham ekasya putrasya na paśyāmi śiśor mukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रियते हि बलात् प्रज्ञा प्राज्ञस्यापि सतो मम । अस्माद् धि मे भयं कंसान् निर्घृणाद् वै शिशोर् वधे

hriyate hi balāt prajñā prājñasyāpi sato mama / asmād dhi me bhayaṃ kaṃsān nirghṛṇād vai śiśor vadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् यथा रौहिणेयं त्वं नन्दगोप ममात्मजम् । गोपायसि यथा तात तत्त्वान्वेषी तथा कुरु । विघ्ना हि बहवो लोके बालान् उत्त्रासयन्ति हि

tad yathā rauhiṇeyaṃ tvaṃ nandagopa mamātmajam / gopāyasi yathā tāta tattvānveṣī tathā kuru / vighnā hi bahavo loke bālān uttrāsayanti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च पुत्रो मम ज्यायान् कनीयांस् तव चाप्य् अयम् । उभाव् अपि समं प्रेम्णा निरीक्षस्व यथासुखम्

sa ca putro mama jyāyān kanīyāṃs tava cāpy ayam / ubhāv api samaṃ premṇā nirīkṣasva yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्धमानाव् उभाव् एतौ समानवयसौ यथा । शोभेतां गोव्रजे तस्मिन् नन्दगोप तथा कुरु

vardhamānāv ubhāv etau samānavayasau yathā / śobhetāṃ govraje tasmin nandagopa tathā kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र वासे तु भेतव्यं केशिनः पापदर्शिनः

tatra vāse tu bhetavyaṃ keśinaḥ pāpadarśinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरीसृपेभ्यः कीटेभ्यः शकुनिभ्यस् तथैव च । गोष्ठेषु गोभ्यो वत्सेभ्यो रक्ष्यौ ते द्वाव् इमौ शिशू

sarīsṛpebhyaḥ kīṭebhyaḥ śakunibhyas tathaiva ca / goṣṭheṣu gobhyo vatsebhyo rakṣyau te dvāv imau śiśū

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दगोप गता रात्रिः शीघ्रयानो व्रजाशुगः । इमे त्वां त्वरयन्तीह पक्षिणः सव्यदक्षिणाः

nandagopa gatā rātriḥ śīghrayāno vrajāśugaḥ / ime tvāṃ tvarayantīha pakṣiṇaḥ savyadakṣiṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रहिते वसुदेवेन सो ऽनुज्ञातो महात्मना । यानं यशोदया सार्धम् आरुरोह मुदा युतः

rahite vasudevena so 'nujñāto mahātmanā / yānaṃ yaśodayā sārdham āruroha mudā yutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवेशयामास शिशुं शयनीये महामतिः

saṃveśayāmāsa śiśuṃ śayanīye mahāmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स जगाम विविक्तेन शीतानिलविसर्पिणा । बहूदकेन मार्गेन यमुनातीरशोभिना

sa jagāma viviktena śītānilavisarpiṇā / bahūdakena mārgena yamunātīraśobhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ददर्श शिवे देशे गोवर्धननगोपगे । यमुनातीरसंबद्धं शीतमारुतसेवितम्

sa dadarśa śive deśe govardhananagopage / yamunātīrasaṃbaddhaṃ śītamārutasevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरतश्वापदं रम्यं लतावल्लीमहाद्रुमम् । गोभिस् तृणनिमग्नाभिः स्यन्दन्तीभिर् अलंकृतम्

virataśvāpadaṃ ramyaṃ latāvallīmahādrumam / gobhis tṛṇanimagnābhiḥ syandantībhir alaṃkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समप्रचारं च गवां समतीर्थजलाशयम् । विषाणस्कन्धघातैश् च वृषाणां घृष्टपादपम्

samapracāraṃ ca gavāṃ samatīrthajalāśayam / viṣāṇaskandhaghātaiś ca vṛṣāṇāṃ ghṛṣṭapādapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भासामिपादानुसृतं श्येनैश् चामिषगृद्धिभिः । सृगालमृगसिंहैश् च वसामेदोशिभिर् वृतम्

bhāsāmipādānusṛtaṃ śyenaiś cāmiṣagṛddhibhiḥ / sṛgālamṛgasiṃhaiś ca vasāmedośibhir vṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शार्दूलशब्दाभिरुतं नानापक्षिसमाकुलम् । स्वादुपुष्पफलं रम्यं पर्याप्ततृणसंस्तरम्

śārdūlaśabdābhirutaṃ nānāpakṣisamākulam / svādupuṣpaphalaṃ ramyaṃ paryāptatṛṇasaṃstaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोव्रजं गोरुतशिवं गोपनारीभिर् आवृतम् । हम्भारवैश् च वत्सानां सर्वतः कृतनिस्वनम्

govrajaṃ gorutaśivaṃ gopanārībhir āvṛtam / hambhāravaiś ca vatsānāṃ sarvataḥ kṛtanisvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकटावर्तविपुलं कण्टकीवाटसंकुलम् । पर्यन्तेश्व् आवृतं वन्यैर् बृहद्भिः पतितैर् द्रुमैः

sakaṭāvartavipulaṃ kaṇṭakīvāṭasaṃkulam / paryanteśv āvṛtaṃ vanyair bṛhadbhiḥ patitair drumaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सानां रोपितैः कीलैर् दामभिश् च विभूषितम् । करीषाकीर्णवसुधं कटच्छन्नकुटीमठम्

vatsānāṃ ropitaiḥ kīlair dāmabhiś ca vibhūṣitam / karīṣākīrṇavasudhaṃ kaṭacchannakuṭīmaṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षमप्रचारबहुलं हृष्टपुष्टजनायुतम् । दामनीप्रायबहुलं गर्गरोद्गारनिस्वनम्

kṣamapracārabahulaṃ hṛṣṭapuṣṭajanāyutam / dāmanīprāyabahulaṃ gargarodgāranisvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्थानवलयोद्गारैर् गोपीनां जनितस्वनम्

manthānavalayodgārair gopīnāṃ janitasvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्गलद्वारगोवाटं मध्ये गोस्थानसंकुलम् । सर्पिषा पच्यमानेन सुरभीकृतमारुतम्

sārgaladvāragovāṭaṃ madhye gosthānasaṃkulam / sarpiṣā pacyamānena surabhīkṛtamārutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलपीताम्बराभिश् च तरुणीभिः समन्ततः । वन्यपुष्पावतंसाभिर् गोपकन्याभिर् आवृतम्

nīlapītāmbarābhiś ca taruṇībhiḥ samantataḥ / vanyapuṣpāvataṃsābhir gopakanyābhir āvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरसा धृतकुम्भाभिर् बद्धैर् उद्ग्रथिताम्बरैः । यमुनातीरमार्गेण जलहारीभिर् आवृतम्

śirasā dhṛtakumbhābhir baddhair udgrathitāmbaraiḥ / yamunātīramārgeṇa jalahārībhir āvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तत्र प्रविशन् हृष्टो गोव्रजं गोपनादितम् । प्रत्युद्गतो गोपवृद्धैः स्त्रीभिर् वृद्धाभिर् एव च । निवेशं रोचयामास परिवर्ते सुखाश्रये

sa tatra praviśan hṛṣṭo govrajaṃ gopanāditam / pratyudgato gopavṛddhaiḥ strībhir vṛddhābhir eva ca / niveśaṃ rocayāmāsa parivarte sukhāśraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा यत्र रोहिणी देवी वसुदेवसुखावहा । तत्र तं बालसूर्याभं कृष्णं गूढं न्यवेशयत्

sā yatra rohiṇī devī vasudevasukhāvahā / tatra taṃ bālasūryābhaṃ kṛṣṇaṃ gūḍhaṃ nyaveśayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.