Harivaṃśa (critical edition) 50

वैशंपायन उवाच तत्र तस्यासतः कालः सुमहान् अत्यवर्तत । गोव्रजे नन्दगोपस्य बल्लवत्वं प्रकुर्वतः

vaiśaṃpāyana uvāca tatra tasyāsataḥ kālaḥ sumahān atyavartata / govraje nandagopasya ballavatvaṃ prakurvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारकौ कृतनामानौ ववृधाते सुखं च तौ । ज्येष्ठः संकर्षणो नाम यवीयान् कृष्ण एव तु

dārakau kṛtanāmānau vavṛdhāte sukhaṃ ca tau / jyeṣṭhaḥ saṃkarṣaṇo nāma yavīyān kṛṣṇa eva tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेघकृष्णस् तु कृष्णो ऽभूद् देहान्तरगतो हरिः । व्यवर्धत गवां मध्ये सागरस्य इवाम्बुदः

meghakṛṣṇas tu kṛṣṇo 'bhūd dehāntaragato hariḥ / vyavardhata gavāṃ madhye sāgarasya ivāmbudaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शकटस्य त्व् अधः सुप्तं कदाचित् पुत्रगृद्धिनी । यशोदा तं समुत्सृज्य जगाम यमुनां नदीम्

śakaṭasya tv adhaḥ suptaṃ kadācit putragṛddhinī / yaśodā taṃ samutsṛjya jagāma yamunāṃ nadīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुरोद मधुरं कृष्णः पादाव् ऊर्ध्वं प्रसारयन्

ruroda madhuraṃ kṛṣṇaḥ pādāv ūrdhvaṃ prasārayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्युब्जं पयोधराकाङ्क्षी चकार च रुरोद च

nyubjaṃ payodharākāṅkṣī cakāra ca ruroda ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्न् अन्तरे प्राप्ता यशोदा शीघ्रगामिनी । स्नाता प्रस्नवदिग्धाङ्गी बद्धवत्सेव सौरभी

etasminn antare prāptā yaśodā śīghragāminī / snātā prasnavadigdhāṅgī baddhavatseva saurabhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा ददर्श विपर्यस्तं शकटं वायुना विना । हाहेति कृत्वा त्वरिता दारकं जगृहे तदा

sā dadarśa viparyastaṃ śakaṭaṃ vāyunā vinā / hāheti kṛtvā tvaritā dārakaṃ jagṛhe tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न सा बुबोध तत् तेन शकटं परिवर्तितम् । स्वस्ति मे दारकायेति प्रीत्या भीता च साभवत्

na sā bubodha tat tena śakaṭaṃ parivartitam / svasti me dārakāyeti prītyā bhītā ca sābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं नु वक्ष्यति ते पुत्र पिता परमकोपनः । त्वय्य् अधः शकटे सुप्ते शकटे च विलोडिते

kiṃ nu vakṣyati te putra pitā paramakopanaḥ / tvayy adhaḥ śakaṭe supte śakaṭe ca viloḍite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं मे स्नानेन दुःस्नानं किं च मे गमने नदीम् । पर्यस्ते शकटे पुत्र या त्वा पश्याम्य् अपावृतम्

kiṃ me snānena duḥsnānaṃ kiṃ ca me gamane nadīm / paryaste śakaṭe putra yā tvā paśyāmy apāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्न् अन्तरे गोभिर् आजगाम वनेचरः । काषाये वाससी बिभ्रन् नन्दगोपो व्रजान्तिकम्

etasminn antare gobhir ājagāma vanecaraḥ / kāṣāye vāsasī bibhran nandagopo vrajāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ददर्श विपर्यस्तं भिन्नभाण्डघटीघटम् । अपास्तधूर्विभग्नाक्षं शकटं चक्रमालि वै

sa dadarśa viparyastaṃ bhinnabhāṇḍaghaṭīghaṭam / apāstadhūrvibhagnākṣaṃ śakaṭaṃ cakramāli vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीतस् त्वरितम् आगम्य सहसा साश्रुलोचनः । अपि मे स्वस्ति पुत्रायेत्य् असकृद् वचनं वदन्

bhītas tvaritam āgamya sahasā sāśrulocanaḥ / api me svasti putrāyety asakṛd vacanaṃ vadan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिबन्तं स्तनम् आलक्ष्य पुत्रं स्वस्थो ऽब्रवीत् पुनः । वृषयुद्धं विना केन पर्यस्तं शकटं मम

pibantaṃ stanam ālakṣya putraṃ svastho 'bravīt punaḥ / vṛṣayuddhaṃ vinā kena paryastaṃ śakaṭaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्युवाच यशोदा तं भीता गद्गदभाषिणी । न विजानाम्य् अहं केन शकटं पातितं भुवि

pratyuvāca yaśodā taṃ bhītā gadgadabhāṣiṇī / na vijānāmy ahaṃ kena śakaṭaṃ pātitaṃ bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं गता नदीम् आर्य चैलप्रक्षालनार्थिनी । आगता च विपर्यस्तम् अपश्यं शकटं भुवि

ahaṃ gatā nadīm ārya cailaprakṣālanārthinī / āgatā ca viparyastam apaśyaṃ śakaṭaṃ bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोः कथयतोर् एवम् अब्रुवंस् तत्र दारकाः । अनेन शिशुना यानम् एतत् पादेन पातितम् । अस्माभिः संपतद्भिस् तु दृष्टम् एतद् यदृच्छया

tayoḥ kathayator evam abruvaṃs tatra dārakāḥ / anena śiśunā yānam etat pādena pātitam / asmābhiḥ saṃpatadbhis tu dṛṣṭam etad yadṛcchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्चर्यम् इति ते सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । स्वस्थाने शकटं चैव चक्रबन्धम् अकारयन्

āścaryam iti te sarve vismayotphullalocanāḥ / svasthāne śakaṭaṃ caiva cakrabandham akārayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्धरात्रसमये शकुनिः प्रत्यदृश्यत

tato 'rdharātrasamaye śakuniḥ pratyadṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याघ्रगम्भीरनिर्घोषा व्याहरन्ती पुनः पुनः । निलिल्ये शकटाक्षे सा प्रस्नवोत्पीडवर्षिणी

vyāghragambhīranirghoṣā vyāharantī punaḥ punaḥ / nililye śakaṭākṣe sā prasnavotpīḍavarṣiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददौ स्तनं च कृष्णाय तत्र सुप्तजने निशि । तस्याः स्तनं पपौ कृष्णः प्राणैः सह ननाद च

dadau stanaṃ ca kṛṣṇāya tatra suptajane niśi / tasyāḥ stanaṃ papau kṛṣṇaḥ prāṇaiḥ saha nanāda ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन शब्देन वित्रस्तास् ततो बुबुधिरे जनाः । स नन्दगोपो गोपाश् च यशोदा च सुविक्लवा

tena śabdena vitrastās tato bubudhire janāḥ / sa nandagopo gopāś ca yaśodā ca suviklavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ताम् अपश्यन् पतितां विसंज्ञां विपयोधराम् । शकुनिं निहतां भूमौ वज्रेणेव विदारिताम्

te tām apaśyan patitāṃ visaṃjñāṃ vipayodharām / śakuniṃ nihatāṃ bhūmau vajreṇeva vidāritām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं किं न्व् इति संत्रस्ताः कस्येदं कर्म चेति च । नन्दगोपं पुरस्कृत्य गोपास् तं पर्यवारयन्

idaṃ kiṃ nv iti saṃtrastāḥ kasyedaṃ karma ceti ca / nandagopaṃ puraskṛtya gopās taṃ paryavārayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतेषु तेषु गोपेषु विस्मितेषु यथागृहम् । यशोदां नन्दगोपस् तु पप्रच्छागतसंभ्रमः

gateṣu teṣu gopeṣu vismiteṣu yathāgṛham / yaśodāṃ nandagopas tu papracchāgatasaṃbhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को ऽयं विधिर् न जानामि विस्मयो मे महान् अयम् । पुत्रस्य मे भयं भीरु भीरुत्वं समुपागतम्

ko 'yaṃ vidhir na jānāmi vismayo me mahān ayam / putrasya me bhayaṃ bhīru bhīrutvaṃ samupāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशोदा त्व् अब्रवीद् भीता नार्य जानामि किं न्व् इदम् । दारकेण सहानेन सुप्ता शब्देन बोधिता

yaśodā tv abravīd bhītā nārya jānāmi kiṃ nv idam / dārakeṇa sahānena suptā śabdena bodhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशोदायाम् अजानन्त्यां नन्दगोपः सबान्धवः । कंसाद् भयं चकारोग्रं विस्मयं च जगाम ह

yaśodāyām ajānantyāṃ nandagopaḥ sabāndhavaḥ / kaṃsād bhayaṃ cakārograṃ vismayaṃ ca jagāma ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.