Harivaṃśa (critical edition) 51

कृष्णसंकर्षणौ चोभौ रिङ्गिनौ समपद्यताम्

kṛṣṇasaṃkarṣaṇau cobhau riṅginau samapadyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताव् अन्योन्यगतौ बालौ बाल्याद् एवैकतां गतौ । एकमन्त्रधरौ कान्तौ बालचन्द्रार्कवर्चसौ

tāv anyonyagatau bālau bālyād evaikatāṃ gatau / ekamantradharau kāntau bālacandrārkavarcasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकनिर्माणनिर्युक्ताव् एकशय्यासनाशनौ । एकवेषधराव् एकं पुष्यमाणौ शिशुव्रतम्

ekanirmāṇaniryuktāv ekaśayyāsanāśanau / ekaveṣadharāv ekaṃ puṣyamāṇau śiśuvratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एककार्यान्तरगताव् एकदेहौ द्विधा कृतौ । एकचर्यौ महावीर्याव् एकस्य शिशुतां गतौ

ekakāryāntaragatāv ekadehau dvidhā kṛtau / ekacaryau mahāvīryāv ekasya śiśutāṃ gatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकप्रमाणौ लोकानां देववृत्तान्तमानुषौ । कृत्स्नस्य जगतो गोपौ संवृत्तौ गोपदारकौ

ekapramāṇau lokānāṃ devavṛttāntamānuṣau / kṛtsnasya jagato gopau saṃvṛttau gopadārakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यव्यतिषक्ताभिः क्रीडाभिर् अभिशोभितौ । अन्योन्यकिरणग्रस्तौ चन्द्रसूर्याव् इवाम्बरे

anyonyavyatiṣaktābhiḥ krīḍābhir abhiśobhitau / anyonyakiraṇagrastau candrasūryāv ivāmbare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसर्पन्तौ तु सर्वत्र सर्पभोगभुजाव् उभौ । रेजतुः पांशुदिग्धाङ्गौ दृप्तौ कलभकाव् इव

visarpantau tu sarvatra sarpabhogabhujāv ubhau / rejatuḥ pāṃśudigdhāṅgau dṛptau kalabhakāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद् भस्मप्रदिग्धाङ्गौ करीषप्रोक्षितौ क्वचित् । तौ तत्र परिधावेतां कुमाराव् इव पावकी

kvacid bhasmapradigdhāṅgau karīṣaprokṣitau kvacit / tau tatra paridhāvetāṃ kumārāv iva pāvakī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिज् जानुभिर् उद्धृष्टैः सर्पमाणौ विरेजतुः । क्रीडन्तौ वत्सशालासु शकृद्दिग्धाङ्गमूर्धजौ

kvacij jānubhir uddhṛṣṭaiḥ sarpamāṇau virejatuḥ / krīḍantau vatsaśālāsu śakṛddigdhāṅgamūrdhajau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुशुभाते श्रिया जुष्टाव् आनन्दजननौ पितुः । जनं च विप्र कुर्वाणौ हसन्तौ च क्वचित् क्वचित्

śuśubhāte śriyā juṣṭāv ānandajananau pituḥ / janaṃ ca vipra kurvāṇau hasantau ca kvacit kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ बालकौ ललितकौ मूर्धजव्याकुलेक्षणौ । रेजतुश् चन्द्रवदनौ दारकौ सुकुमारकौ

tau bālakau lalitakau mūrdhajavyākulekṣaṇau / rejatuś candravadanau dārakau sukumārakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिप्रसक्तौ तौ दृष्ट्वा सर्वव्रजविचारिणौ । नाशक्नुवद् वारयितुम् नन्दगोपः सुदुर्मदौ

atiprasaktau tau dṛṣṭvā sarvavrajavicāriṇau / nāśaknuvad vārayitum nandagopaḥ sudurmadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनाय्य शकटीमूलं भर्त्सयन्ती पुनः पुनः

ānāyya śakaṭīmūlaṃ bhartsayantī punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाम्ना चैवोदरे बद्ध्वा प्रत्यबन्धद् उदूखले । यदि शक्नोषि गच्छेति तम् उक्त्वा कर्म साकरोत् । व्यग्रायाम् तु यशोदायाम् निर्जगाम ततो ऽङ्गणात्

dāmnā caivodare baddhvā pratyabandhad udūkhale / yadi śaknoṣi gaccheti tam uktvā karma sākarot / vyagrāyām tu yaśodāyām nirjagāma tato 'ṅgaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिशुलीलां ततः कुर्वन् कृष्णो विस्मापयन् व्रजम् । सो ऽङ्गणान् निःसृतः कृष्णः कर्षमाण उदूखलम्

śiśulīlāṃ tataḥ kurvan kṛṣṇo vismāpayan vrajam / so 'ṅgaṇān niḥsṛtaḥ kṛṣṇaḥ karṣamāṇa udūkhalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यमाभ्याम् प्रवृद्धाभ्याम् अर्जुनाभ्यां चरन् वने । निश्चक्राम शिशुर् मध्यात् कर्षमाण उदूखलम्

sa yamābhyām pravṛddhābhyām arjunābhyāṃ caran vane / niścakrāma śiśur madhyāt karṣamāṇa udūkhalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् तस्य कर्षतो बद्धम् तिर्यग् गतम् उदूखलम् । लग्नं ताभ्यां समूलाभ्याम् अर्जुनाभ्यां चकर्ष ह

tat tasya karṣato baddham tiryag gatam udūkhalam / lagnaṃ tābhyāṃ samūlābhyām arjunābhyāṃ cakarṣa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताव् अर्जुनौ कृष्यमाणौ तेन बालेन रंहसा । समूलविटपौ भग्नौ स तु मध्ये जहास वै

tāv arjunau kṛṣyamāṇau tena bālena raṃhasā / samūlaviṭapau bhagnau sa tu madhye jahāsa vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निदर्शनार्थं गोपानां दिव्यं स्वबलम् आस्थितः । तद् दाम तस्य बालस्य प्रभावाद् अभवद् दृढम्

nidarśanārthaṃ gopānāṃ divyaṃ svabalam āsthitaḥ / tad dāma tasya bālasya prabhāvād abhavad dṛḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमुनातीरमार्गस्था गोप्यस् तं ददृशुः शिशुम् । क्रन्दन्त्यो विस्मयन्त्यश् च यशोदानिकटं ययुः

yamunātīramārgasthā gopyas taṃ dadṛśuḥ śiśum / krandantyo vismayantyaś ca yaśodānikaṭaṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तास् तु संभ्रान्तवदना यशोदाम् ऊचुर् अङ्गनाः । एह्य् आगच्छ यशोदेति संभ्रमे किं विलम्बसे

tās tu saṃbhrāntavadanā yaśodām ūcur aṅganāḥ / ehy āgaccha yaśodeti saṃbhrame kiṃ vilambase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रस्योपरि ताव् एतौ पतितौ ते महीरुहौ

putrasyopari tāv etau patitau te mahīruhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढेन दाम्ना तत्रैव बद्धो वत्स इवोदरे । जहास मध्ये वृक्षाभ्यां तव पुत्रः स बालकः

dṛḍhena dāmnā tatraiva baddho vatsa ivodare / jahāsa madhye vṛkṣābhyāṃ tava putraḥ sa bālakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठ गच्छ दुर्मेधे मूढे पण्डितमानिनि । पुत्रम् आनय जीवन्तुं मुक्तं मृत्युमुखाद् इव

uttiṣṭha gaccha durmedhe mūḍhe paṇḍitamānini / putram ānaya jīvantuṃ muktaṃ mṛtyumukhād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा भीता सहसोत्थाय हाहाकारं प्रकुर्वती । तं देशम् अगमद् यत्र पतितौ तौ महाद्रुमौ

sā bhītā sahasotthāya hāhākāraṃ prakurvatī / taṃ deśam agamad yatra patitau tau mahādrumau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श ताभ्यां सा मध्ये द्रुमाभ्याम् आत्मजं शिशुम् । दाम्ना निबद्धम् उदरे कर्षमाणम् उदूखलम्

dadarśa tābhyāṃ sā madhye drumābhyām ātmajaṃ śiśum / dāmnā nibaddham udare karṣamāṇam udūkhalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सगोपीगोपवृद्धश् च सयुवा च व्रजस् तदा । पर्यगच्छत् ततो द्रष्टुं गोपेषु महद् अद्भुतम्

sagopīgopavṛddhaś ca sayuvā ca vrajas tadā / paryagacchat tato draṣṭuṃ gopeṣu mahad adbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केनेमौ पातितौ वृक्षौ घोषस्यैवाग्रपादपौ

kenemau pātitau vṛkṣau ghoṣasyaivāgrapādapau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना वातं विना वर्षं विद्युत्प्रपतनं विना । विना हस्तिकृतं दोषम् केनेमौ पातितौ द्रुमौ

vinā vātaṃ vinā varṣaṃ vidyutprapatanaṃ vinā / vinā hastikṛtaṃ doṣam kenemau pātitau drumau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो बत न शोभेतां विमूलाव् अर्जुनाव् इमौ । इमौ निपतितौ भूमौ वितोयौ जलदाव् इव

aho bata na śobhetāṃ vimūlāv arjunāv imau / imau nipatitau bhūmau vitoyau jaladāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दगोप प्रसन्नौ ते द्रुमाव् एवंगताव् अपि । यत्र ते दारको मुक्तो विमूलाभ्याम् अविक्षतः

nandagopa prasannau te drumāv evaṃgatāv api / yatra te dārako mukto vimūlābhyām avikṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औत्पातिकम् इदं घोषे तृतीयं वर्तते त्व् इह । पूतनाया निपातश् च द्रुमयोः शकटस्य च

autpātikam idaṃ ghoṣe tṛtīyaṃ vartate tv iha / pūtanāyā nipātaś ca drumayoḥ śakaṭasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् स्थाने निवेशो ऽयं घोषस्यास्य न विद्यते । उत्पाता ह्य् अत्र दृश्यन्ते कथयन्तो नशोभनम्

asmin sthāne niveśo 'yaṃ ghoṣasyāsya na vidyate / utpātā hy atra dṛśyante kathayanto naśobhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दगोपस् तु सहसा मुक्त्वा कृष्णम् उदूखलात् । निवेश्य चाङ्के सुचिरं मृतं पुनर् इवागतम्

nandagopas tu sahasā muktvā kṛṣṇam udūkhalāt / niveśya cāṅke suciraṃ mṛtaṃ punar ivāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो यशोदां गर्हन् वै नन्दगोपो विवेश ह । स च गोपजनः सर्वो घोषम् एव जगाम ह

tato yaśodāṃ garhan vai nandagopo viveśa ha / sa ca gopajanaḥ sarvo ghoṣam eva jagāma ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोषे दामोदर इति गोपीभिः परिगीयते

ghoṣe dāmodara iti gopībhiḥ parigīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् आश्चर्यभूतं हि बालस्यासीद् विचेष्टितम् । कृष्णस्य भरतश्रेष्ठ घोषे निवसतस् तदा

etad āścaryabhūtaṃ hi bālasyāsīd viceṣṭitam / kṛṣṇasya bharataśreṣṭha ghoṣe nivasatas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.