Harivaṃśa (critical edition) 53

वैशंपायन उवाच ईतिं वृकानां दृष्ट्वा तु वर्धमानां दुरासदाम् । सस्त्रीपुंसो ऽथ घोषो वै समस्तो ऽमन्त्रयत् तदा

vaiśaṃpāyana uvāca ītiṃ vṛkānāṃ dṛṣṭvā tu vardhamānāṃ durāsadām / sastrīpuṃso 'tha ghoṣo vai samasto 'mantrayat tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यच् छिवं च सुखाढ्यं च गवां चैव सुखावहम्

yac chivaṃ ca sukhāḍhyaṃ ca gavāṃ caiva sukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यैव किं चिरेण स्म व्रजामः सह गोधनैः । यावद् वृकैर् वधं घोरं न नः सर्वो व्रजो व्रजेत्

adyaiva kiṃ cireṇa sma vrajāmaḥ saha godhanaiḥ / yāvad vṛkair vadhaṃ ghoraṃ na naḥ sarvo vrajo vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषां धूम्रारुणाङ्गानां दंष्ट्रिणां मुखकर्षिणाम् । वृकाणां कृष्णवक्त्राणां बिभीमो निशि गर्जताम्

eṣāṃ dhūmrāruṇāṅgānāṃ daṃṣṭriṇāṃ mukhakarṣiṇām / vṛkāṇāṃ kṛṣṇavaktrāṇāṃ bibhīmo niśi garjatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम पुत्रो मम भ्राता मम वत्सो ऽथ गौर् मम । वृकैर् व्यापादितेत्य् एवं क्रन्दन्ति स्म गृहे गृहे

mama putro mama bhrātā mama vatso 'tha gaur mama / vṛkair vyāpāditety evaṃ krandanti sma gṛhe gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां रुदितशब्देन गवां हम्भारवेण च । व्रजस्योत्थापनं चक्रुर् घोषवृद्धाः समागताः

tāsāṃ ruditaśabdena gavāṃ hambhāraveṇa ca / vrajasyotthāpanaṃ cakrur ghoṣavṛddhāḥ samāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मतम् अथाज्ञाय गन्तुं वृन्दावनं प्रति । व्रजस्य च निवेशाय गवां चैव सुखाय च

teṣāṃ matam athājñāya gantuṃ vṛndāvanaṃ prati / vrajasya ca niveśāya gavāṃ caiva sukhāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृन्दावननिवेशाय ज्ञात्वा तान् कृतनिश्चयान् । नन्दगोपो बृहद्वाक्यं बृहस्पतिर् इवाददे

vṛndāvananiveśāya jñātvā tān kṛtaniścayān / nandagopo bṛhadvākyaṃ bṛhaspatir ivādade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यैव निश्चयप्राप्तिर् यदि गन्तव्यम् एव नः । शीघ्रम् आज्ञाप्यतां घोषः सज्जीभवत माचिरम्

adyaiva niścayaprāptir yadi gantavyam eva naḥ / śīghram ājñāpyatāṃ ghoṣaḥ sajjībhavata māciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽवघुष्यत तदा घोषे तत्प्राकृतैर् नरैः । शीघ्रम् गावः प्रकाल्यन्तां युज्यन्तां शकटानि च

tato 'vaghuṣyata tadā ghoṣe tatprākṛtair naraiḥ / śīghram gāvaḥ prakālyantāṃ yujyantāṃ śakaṭāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सयूथानि काल्यन्तां भाण्दं समधिरोपयताम् । वृन्दावनम् इतः स्थानान् निवेशाय च गम्यताम्

vatsayūthāni kālyantāṃ bhāṇd.aṃ samadhiropayatām / vṛndāvanam itaḥ sthānān niveśāya ca gamyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदतिष्ठद् व्रजः सर्वः शीघ्रं गमनलालसः

udatiṣṭhad vrajaḥ sarvaḥ śīghraṃ gamanalālasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयाह्य् उत्तिष्ठ गच्छामः किं शेषे याहि योजय । उत्तिष्ठति व्रजे तस्मिन् गोपकोलाहलो ह्य् अभूत्

prayāhy uttiṣṭha gacchāmaḥ kiṃ śeṣe yāhi yojaya / uttiṣṭhati vraje tasmin gopakolāhalo hy abhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठमानः शुशुभे शकटीसंकटस् तु सः । व्याघ्रघोषमहाघोषो घोषः सागरघोषवान्

uttiṣṭhamānaḥ śuśubhe śakaṭīsaṃkaṭas tu saḥ / vyāghraghoṣamahāghoṣo ghoṣaḥ sāgaraghoṣavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपीनां गर्गरीभिश् च मूर्ध्नि चोत्तंसितैर् घटैः । निष्पपात व्रजात् पङ्क्तिस् तारापङ्क्तिर् इवाम्बरात्

gopīnāṃ gargarībhiś ca mūrdhni cottaṃsitair ghaṭaiḥ / niṣpapāta vrajāt paṅktis tārāpaṅktir ivāmbarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलपीतारुणैस् तासां वस्त्रैर् उद्ग्रथितोच्छ्रितैः । शक्रचापायते पङ्क्तिर् गोपीनां मार्गगामिनी

nīlapītāruṇais tāsāṃ vastrair udgrathitocchritaiḥ / śakracāpāyate paṅktir gopīnāṃ mārgagāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दामनीदामभारैश् च केचित् कायावलम्बिभिः । गोपा मार्गगता भान्ति सावरोहा इव द्रुमाः

dāmanīdāmabhāraiś ca kecit kāyāvalambibhiḥ / gopā mārgagatā bhānti sāvarohā iva drumāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स व्रजो व्रजता भाति शकटौघेन भास्वता । ओघैः पवनविक्षिप्तैर् निष्पतद्भिर् इवार्णवः

sa vrajo vrajatā bhāti śakaṭaughena bhāsvatā / oghaiḥ pavanavikṣiptair niṣpatadbhir ivārṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणेन तद्व्रजस्थानम् इरिणं समपद्यत । द्रव्यावयनिर्धूतं कीर्णं वायसमण्डलैः

kṣaṇena tadvrajasthānam iriṇaṃ samapadyata / dravyāvayanirdhūtaṃ kīrṇaṃ vāyasamaṇḍalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रमेण घोषः स प्राप्तो वृन्दावनं वनम् । निवेशं विपुलं चक्रे निवेशाय गवां हितम्

tataḥ krameṇa ghoṣaḥ sa prāpto vṛndāvanaṃ vanam / niveśaṃ vipulaṃ cakre niveśāya gavāṃ hitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शकटावर्तपर्यन्तं चन्द्रार्धाकारसंस्थितम् । मध्ये योजनविस्तारं तावद् द्विगुणम् आयतम्

śakaṭāvartaparyantaṃ candrārdhākārasaṃsthitam / madhye yojanavistāraṃ tāvad dviguṇam āyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्टकीभिः प्रवृद्धाभिस् तथा कण्टकितैर् द्रुमैः । निखातोच्छ्रितशाखाग्रैर् अभिगुप्तं समन्ततः

kaṇṭakībhiḥ pravṛddhābhis tathā kaṇṭakitair drumaiḥ / nikhātocchritaśākhāgrair abhiguptaṃ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्थैर् आरोप्यमानैश् च मन्थबन्धानुकर्षणैः । अद्भिः प्रक्षाल्यमानाभिर् गर्गरीभिस् ततस् ततः

manthair āropyamānaiś ca manthabandhānukarṣaṇaiḥ / adbhiḥ prakṣālyamānābhir gargarībhis tatas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किलैर् आरोप्यमाणैश् च दामनीपाशपाशितैः । स्तम्भनीभिर् धृतैश् चापि शकटैः परिवर्तितैः

kilair āropyamāṇaiś ca dāmanīpāśapāśitaiḥ / stambhanībhir dhṛtaiś cāpi śakaṭaiḥ parivartitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियोगपाशैर् आसक्तैर् गर्गरीस्तम्भमूर्धसु । छादनार्थं प्रकीर्णैश् च कटैस् तृणगृहैस् तथा

niyogapāśair āsaktair gargarīstambhamūrdhasu / chādanārthaṃ prakīrṇaiś ca kaṭais tṛṇagṛhais tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाखाविटङ्कैर् वृक्षाणां क्रियमाणैर् इतस् ततः । शोधमानैर् गवां स्थानैः स्थाप्यमानैर् उदूखलैः

śākhāviṭaṅkair vṛkṣāṇāṃ kriyamāṇair itas tataḥ / śodhamānair gavāṃ sthānaiḥ sthāpyamānair udūkhalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राङ्मुखैः सिच्यमानैश् च संदीप्यद्भिश् च पावकैः । सवत्सचर्मास्तरणैः पर्यङ्कैश् चावरोपितैः

prāṅmukhaiḥ sicyamānaiś ca saṃdīpyadbhiś ca pāvakaiḥ / savatsacarmāstaraṇaiḥ paryaṅkaiś cāvaropitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोयम् उत्तारयन्तीभिः प्रोक्षन्तीभिश् च तद्वनम् । शाखाश् चाकर्षमाणाभिर् गोपीभिश् च समन्ततः

toyam uttārayantībhiḥ prokṣantībhiś ca tadvanam / śākhāś cākarṣamāṇābhir gopībhiś ca samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युवभिः स्थविरैश् चैव गोपैर् व्यग्रकरैर् भृशम् । विशसद्भिः कुठारैश् च काष्ठान्य् अपि तरून् अपि

yuvabhiḥ sthaviraiś caiva gopair vyagrakarair bhṛśam / viśasadbhiḥ kuṭhāraiś ca kāṣṭhāny api tarūn api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् व्रजस्थानम् अधिकं चकाशे काननावृतम् । रम्यं वननिवेशं वै स्वभिवृष्ट्यामृतोपमम्

tad vrajasthānam adhikaṃ cakāśe kānanāvṛtam / ramyaṃ vananiveśaṃ vai svabhivṛṣṭyāmṛtopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तास् तु कामदुघा गावः सर्वकालतृणं वनम् । वृन्दावनम् अनुप्राप्ता नन्दनोपमकाननम्

tās tu kāmadughā gāvaḥ sarvakālatṛṇaṃ vanam / vṛndāvanam anuprāptā nandanopamakānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वम् एव तु कृष्णेन गवां सत्कारकारिणा । शिवेन मनसा दृष्टं तद्वनं वनचारिणा

pūrvam eva tu kṛṣṇena gavāṃ satkārakāriṇā / śivena manasā dṛṣṭaṃ tadvanaṃ vanacāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चिमे तु ततः पक्षे घर्ममासि निरामये । वर्षतीवामृतं देवे तृणं तत्रव्यवर्धत

paścime tu tataḥ pakṣe gharmamāsi nirāmaye / varṣatīvāmṛtaṃ deve tṛṇaṃ tatravyavardhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तत्र वत्साः सीदन्ति न गावो नेतरे जनाः । यत्र तिष्ठति लोकानां भवाय मधुसूदनः

na tatra vatsāḥ sīdanti na gāvo netare janāḥ / yatra tiṣṭhati lokānāṃ bhavāya madhusūdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तास् तु गावः स घोषश् च स च संकर्षणो युवा । कृष्णेन विहितं वासं तम् अध्यासन्त निर्वृताः

tās tu gāvaḥ sa ghoṣaś ca sa ca saṃkarṣaṇo yuvā / kṛṣṇena vihitaṃ vāsaṃ tam adhyāsanta nirvṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.