Harivaṃśa (critical edition) 57

वैशंपायन उवाच दमिते सर्पराजे तु कृष्णेन यमुनाह्रदे । तम् एव चेरतुर् देशम् सहितौ रामकेशवौ

vaiśaṃpāyana uvāca damite sarparāje tu kṛṣṇena yamunāhrade / tam eva ceratur deśam sahitau rāmakeśavau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जग्मतुस् तौ तु संरक्तौ गोधनैः सह गामिनौ । गिरिं गोवर्धनं रम्यं वसुदेवसुताव् उभौ

jagmatus tau tu saṃraktau godhanaiḥ saha gāminau / giriṃ govardhanaṃ ramyaṃ vasudevasutāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोवर्धनस्योत्तरतो यमुनातीरम् आश्रितम् । ददृशाते ऽथ तौ वीरौ रम्यं तालवनं महत्

govardhanasyottarato yamunātīram āśritam / dadṛśāte 'tha tau vīrau ramyaṃ tālavanaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ तालपर्णप्रतते रम्ये तालवने रतौ । चेरतुः परमप्रीतौ वृषपोताव् इवोद्गतौ

tau tālaparṇapratate ramye tālavane ratau / ceratuḥ paramaprītau vṛṣapotāv ivodgatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु देशः समः स्निग्धो लोष्टपाषाणवर्जितः । दर्भप्रायस्थलीभूतः सुमहान् कृष्णमृत्तिकः

sa tu deśaḥ samaḥ snigdho loṣṭapāṣāṇavarjitaḥ / darbhaprāyasthalībhūtaḥ sumahān kṛṣṇamṛttikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालैस् तैर् विपुलस्कन्धैर् उच्छ्रितैः श्यामपर्वभिः । फलाग्रशाखिभिर् भाति नागहस्तैर् इवोच्छ्रितैः

tālais tair vipulaskandhair ucchritaiḥ śyāmaparvabhiḥ / phalāgraśākhibhir bhāti nāgahastair ivocchritaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र दामोदरो वाक्यम् उवाच वदतां वरः । अहो तालफलैः पक्वैर् वासितेयं वनस्थली

tatra dāmodaro vākyam uvāca vadatāṃ varaḥ / aho tālaphalaiḥ pakvair vāsiteyaṃ vanasthalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वादून्य् आर्य सुगन्धीनि श्यामानि रसवन्ति च । तालपक्वानि सहितौ पातयावो लघुक्रमौ

svādūny ārya sugandhīni śyāmāni rasavanti ca / tālapakvāni sahitau pātayāvo laghukramau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् एषाम् ईदृशो गन्धो मधुरो घ्रानसंमतः । रसेनामृतकल्पेन भविष्यन्तीति मे मतिः

yady eṣām īdṛśo gandho madhuro ghrānasaṃmataḥ / rasenāmṛtakalpena bhaviṣyantīti me matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दामोदरवचः श्रुत्वा रौहिणेयो हसन्न् इव । पातयंस् तालपक्वानि चालयाम् आस तांस् तरून्

dāmodaravacaḥ śrutvā rauhiṇeyo hasann iva / pātayaṃs tālapakvāni cālayām āsa tāṃs tarūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् तु तालवनं नॄणाम् असेव्यं दुरतिक्रमम् । निर्माणभूतम् इरिणं पुरुषादालयोपमम्

tat tu tālavanaṃ nṝṇām asevyaṃ duratikramam / nirmāṇabhūtam iriṇaṃ puruṣādālayopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारुणो धेनुको नाम दैत्यो गर्दभरूपवान् । खरयूथेन महता वृतः समुपसेवते

dāruṇo dhenuko nāma daityo gardabharūpavān / kharayūthena mahatā vṛtaḥ samupasevate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तत् तलवनं घोरं गर्दभः परिरक्षति । नृपक्षिश्वापदगणांस् त्रासयानः स दुर्मतिः

sa tat talavanaṃ ghoraṃ gardabhaḥ parirakṣati / nṛpakṣiśvāpadagaṇāṃs trāsayānaḥ sa durmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालशब्दं स तं श्रुत्वा संघुष्टं फलपातने । नामर्षयत संक्रुद्धस् तालस्वनम् इव द्विपः

tālaśabdaṃ sa taṃ śrutvā saṃghuṣṭaṃ phalapātane / nāmarṣayata saṃkruddhas tālasvanam iva dvipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दानुसारी संक्रुद्धो दर्पाविद्धसटाननः । स्तब्धाक्षो हेषितपटुः खुरैर् निर्दारयन् महीम्

śabdānusārī saṃkruddho darpāviddhasaṭānanaḥ / stabdhākṣo heṣitapaṭuḥ khurair nirdārayan mahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आविद्धपुच्छो हृषितो व्यात्तानन इवान्तकः । आपतन्न् एव ददृशे रौहिणेयम् अवस्थितम्

āviddhapuccho hṛṣito vyāttānana ivāntakaḥ / āpatann eva dadṛśe rauhiṇeyam avasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालानां तम् अधो दृष्ट्वा स ध्वजाकारम् अव्ययम् । रौहिणेयं खरो दुष्टः सो ऽदशद् दशनायुधः

tālānāṃ tam adho dṛṣṭvā sa dhvajākāram avyayam / rauhiṇeyaṃ kharo duṣṭaḥ so 'daśad daśanāyudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्भ्याम् उभाभ्यां च पुनः पश्चिमाभ्यां पराङ्मुखः । जघानोरसि दैत्यः स रौहिणेयं निरायुधम्

padbhyām ubhābhyāṃ ca punaḥ paścimābhyāṃ parāṅmukhaḥ / jaghānorasi daityaḥ sa rauhiṇeyaṃ nirāyudham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्याम् एव स जग्राह पद्भ्यां तं दैत्यगर्दभम् । आवर्जितमुखस्कन्धं प्रैरयत् तालमूर्धनि

tābhyām eva sa jagrāha padbhyāṃ taṃ daityagardabham / āvarjitamukhaskandhaṃ prairayat tālamūrdhani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भग्नोरुकटिग्नीवो भग्नपृष्ठो दुराकृतिः । खरस् तालफलैः सार्धं पपात धरणीतले

sa bhagnorukaṭignīvo bhagnapṛṣṭho durākṛtiḥ / kharas tālaphalaiḥ sārdhaṃ papāta dharaṇītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं गतासुं गतश्रीकं पतितं वीक्ष्य गर्दभम् । ज्ञातींस् तथापरांस् तस्य चिक्षेप तृणराजनि

taṃ gatāsuṃ gataśrīkaṃ patitaṃ vīkṣya gardabham / jñātīṃs tathāparāṃs tasya cikṣepa tṛṇarājani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा भूर् गर्दभदेहैश् च तालपक्वैश् च पातितैः । बभासे छन्नजलदा द्यौर् इवाव्यक्तशारदी

sā bhūr gardabhadehaiś ca tālapakvaiś ca pātitaiḥ / babhāse channajaladā dyaur ivāvyaktaśāradī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् गर्दभदैतेय तु सानुगे विनिपातिते । रम्यं तालवनं तद्द् हि भूयो रम्यतरं बभौ

tasmin gardabhadaiteya tu sānuge vinipātite / ramyaṃ tālavanaṃ tadd hi bhūyo ramyataraṃ babhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रमुक्तभयं शुभ्रं विविक्ताकारदर्शनम् । चरन्ति स्म सुखं गावस् तत्तालवनम् उत्तमम्

vipramuktabhayaṃ śubhraṃ viviktākāradarśanam / caranti sma sukhaṃ gāvas tattālavanam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रव्याहृताः सर्वे गोपा वननिवासिनः । वीतशोका वनं सर्वे चञ्चूर्यन्ते स्म ते सुखम्

tataḥ pravyāhṛtāḥ sarve gopā vananivāsinaḥ / vītaśokā vanaṃ sarve cañcūryante sma te sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुखं प्रकीर्णासु गोषु नागेन्द्रविक्रमौ । द्रुमपर्णासने कृत्वा तौ यथार्हं निषिदतुः

tataḥ sukhaṃ prakīrṇāsu goṣu nāgendravikramau / drumaparṇāsane kṛtvā tau yathārhaṃ niṣidatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.