Harivaṃśa (critical edition) 62

वैशंपायन उवाच धृतं गोवर्धनं दृष्ट्वा परित्रातं च गोकुलम् । कृष्णस्य दर्शनं शक्रो रोचयामास विस्मितः

vaiśaṃpāyana uvāca dhṛtaṃ govardhanaṃ dṛṣṭvā paritrātaṃ ca gokulam / kṛṣṇasya darśanaṃ śakro rocayāmāsa vismitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स निर्जलाम्बुदाकारं मत्तं मदजलोक्षितम् । आरुह्यैरावतं नागम् अजगाम महीतलम्

sa nirjalāmbudākāraṃ mattaṃ madajalokṣitam / āruhyairāvataṃ nāgam ajagāma mahītalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ददर्शोपविष्टं वै गोवर्धनशिलातले । कृष्णम् अक्लिष्टकर्माणं पुरुहूतः पुरंदरः

sa dadarśopaviṣṭaṃ vai govardhanaśilātale / kṛṣṇam akliṣṭakarmāṇaṃ puruhūtaḥ puraṃdaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृश्य बालं महता तेजसा दीप्तम् अव्ययम् । गोपविषधरं विष्णुं परिजज्ञे पुरंदरः

taṃ dṛśya bālaṃ mahatā tejasā dīptam avyayam / gopaviṣadharaṃ viṣṇuṃ parijajñe puraṃdaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालस्तम्भवनश्यामं स तं श्रीवत्सलक्षणम् । पर्याप्तनयनः शक्रः सर्वैर् नेत्रैर् उदैक्षत

tālastambhavanaśyāmaṃ sa taṃ śrīvatsalakṣaṇam / paryāptanayanaḥ śakraḥ sarvair netrair udaikṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूपविष्टं शिलापृष्टे शक्रः स व्रीडितो ऽभवत्

sūpaviṣṭaṃ śilāpṛṣṭe śakraḥ sa vrīḍito 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योपविष्टस्य सुखम् पक्षाभ्यां पक्षिपुंगवः । अन्तर्धानगतश् छायाम् चकारोरगभोजनः

tasyopaviṣṭasya sukham pakṣābhyāṃ pakṣipuṃgavaḥ / antardhānagataś chāyām cakāroragabhojanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं विविक्ते नगगतं लोकवृत्तान्ततत्परम् । उपतस्थे गजं हित्वा कृष्णं बलनिषूदनः

taṃ vivikte nagagataṃ lokavṛttāntatatparam / upatasthe gajaṃ hitvā kṛṣṇaṃ balaniṣūdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स समीपगतस् तस्य दिव्यस्रगनुलेपनः । रराज देवराजो वै वज्रपूर्णकरः प्रभुः

sa samīpagatas tasya divyasraganulepanaḥ / rarāja devarājo vai vajrapūrṇakaraḥ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दिव्येन मधुरम् व्याजहार स्वरेण तम्

atha divyena madhuram vyājahāra svareṇa tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्ण कृष्ण महाबाहो ज्ञातीनां नन्दिवर्धन । अतिदैवं कृतं कर्म त्वया प्रीतिमता गवाम्

kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho jñātīnāṃ nandivardhana / atidaivaṃ kṛtaṃ karma tvayā prītimatā gavām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया सृष्टेषु मेघेषु युगान्तावर्तकारिषु । यत् त्वया रक्षिता गावस् तेनास्मि परितोषितः

mayā sṛṣṭeṣu megheṣu yugāntāvartakāriṣu / yat tvayā rakṣitā gāvas tenāsmi paritoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वायंभुवेन योगेन यच् चायं पर्वतोत्तमः । धृतो वेश्म इवाकाशे को ह्य् एतेन न विस्मयेत्

svāyaṃbhuvena yogena yac cāyaṃ parvatottamaḥ / dhṛto veśma ivākāśe ko hy etena na vismayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषिद्धे मम महे मयेयं रुषितेन वै । अतिवृष्टिः कृता कृष्ण गवां वै सप्तरात्रिकी

pratiṣiddhe mama mahe mayeyaṃ ruṣitena vai / ativṛṣṭiḥ kṛtā kṛṣṇa gavāṃ vai saptarātrikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा त्वया प्रतिषिद्धेयं मेघवृष्टिर् दुरासदा । देवैः सदानवगणैर् दुर्निवार्या मयि स्थिते

sā tvayā pratiṣiddheyaṃ meghavṛṣṭir durāsadā / devaiḥ sadānavagaṇair durnivāryā mayi sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो मे सुप्रियं कृष्ण यत् त्वं मानुषदेहवान् । समग्रं वैष्णवं तेजो विनिगूहसि रोषितः

aho me supriyaṃ kṛṣṇa yat tvaṃ mānuṣadehavān / samagraṃ vaiṣṇavaṃ tejo vinigūhasi roṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधितं देवतानां हि मन्ये ऽहं कार्यम् अव्ययम् । त्वयि मानुष्यम् आपन्ने युक्तेनैवं स्वतेजसा

sādhitaṃ devatānāṃ hi manye 'haṃ kāryam avyayam / tvayi mānuṣyam āpanne yuktenaivaṃ svatejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेत्स्यते वीर कार्यार्थो न किंचित् परिहास्यते । देवानाम् यद् भवान् नेता सर्वकार्यपुरोगमः

setsyate vīra kāryārtho na kiṃcit parihāsyate / devānām yad bhavān netā sarvakāryapurogamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस् त्वम् असि लोकानां देवानां च सनातनः । द्वितीयं नानुपश्यामि धुरं यस् ते समुद्वहेत्

ekas tvam asi lokānāṃ devānāṃ ca sanātanaḥ / dvitīyaṃ nānupaśyāmi dhuraṃ yas te samudvahet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा हि पुंगवः श्रेष्ठो मग्ने धुरि नियुज्यते । एवं त्वम् असि देवानां मग्नानां द्विजवाहन

yathā hi puṃgavaḥ śreṣṭho magne dhuri niyujyate / evaṃ tvam asi devānāṃ magnānāṃ dvijavāhana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वच्छरीरगतं कृष्ण जगत्प्रहरणं त्व् इदम् । ब्रह्मणा साधु निर्दिष्टं धातुभ्य इव काञ्चनम्

tvaccharīragataṃ kṛṣṇa jagatpraharaṇaṃ tv idam / brahmaṇā sādhu nirdiṣṭaṃ dhātubhya iva kāñcanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं स्वयंभूर् भगवान् बुद्ध्याथ वयसापि वा । न त्वानुगन्तुं शक्तो वै पङ्गुर् द्रुतगतिं यथा

svayaṃ svayaṃbhūr bhagavān buddhyātha vayasāpi vā / na tvānugantuṃ śakto vai paṅgur drutagatiṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्ताणुभ्यो हिमवाञ् श्रेष्ठो ह्रदानां वरुणालयः । गरुत्मान् पक्षिणां श्रेष्ठो देवतानां भवान् वरः

stāṇubhyo himavāñ śreṣṭho hradānāṃ varuṇālayaḥ / garutmān pakṣiṇāṃ śreṣṭho devatānāṃ bhavān varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपाम् अधस्ताल् लोको वै तस्योपरि महीधराः । नागानाम् उपरिष्टाद् भूः पृथिव्युपरि मानुषाः

apām adhastāl loko vai tasyopari mahīdharāḥ / nāgānām upariṣṭād bhūḥ pṛthivyupari mānuṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुष्यलोकाद् ऊर्ध्वं तु खगानां गतिर् उच्यते । आकाशस्योपरि रविर् द्वारं स्वर्गस्य भानुमान्

manuṣyalokād ūrdhvaṃ tu khagānāṃ gatir ucyate / ākāśasyopari ravir dvāraṃ svargasya bhānumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवलोकः परस् तस्माद् विमानगहनो महान् । यत्राहं कृष्ण देवानाम् ऐन्द्रे विनिहितः पदे

devalokaḥ paras tasmād vimānagahano mahān / yatrāhaṃ kṛṣṇa devānām aindre vinihitaḥ pade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गाद् ऊर्ध्वं ब्रह्मलोको ब्रह्मर्षिगणसेवितः । तत्र सोमगतिश् चैव ज्योतिषां च महात्मनाम्

svargād ūrdhvaṃ brahmaloko brahmarṣigaṇasevitaḥ / tatra somagatiś caiva jyotiṣāṃ ca mahātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योपरि गवां लोकः साध्यास् तं पालयन्ति हि । स हि सर्वगतः कृष्ण महाकाशगतो महान्

tasyopari gavāṃ lokaḥ sādhyās taṃ pālayanti hi / sa hi sarvagataḥ kṛṣṇa mahākāśagato mahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपर्युपरि तत्रापि गतिस् तव तपोमयी । यां न विद्मो वयं सर्वे पृच्छन्तो ऽपि पितामहम्

uparyupari tatrāpi gatis tava tapomayī / yāṃ na vidmo vayaṃ sarve pṛcchanto 'pi pitāmaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकस् त्व् अर्वाग् दुष्कृतिनां नागलोकस् तु दारुणः । पृथिवी कर्मशीलानां क्षेत्रं सर्वस्य कर्मणः

lokas tv arvāg duṣkṛtināṃ nāgalokas tu dāruṇaḥ / pṛthivī karmaśīlānāṃ kṣetraṃ sarvasya karmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खम् अस्थिराणां विषयो वायुना तुल्यवृत्तिनाम् । गतिः शमदमाढ्यानां स्वर्गः सुकृतकर्मणाम्

kham asthirāṇāṃ viṣayo vāyunā tulyavṛttinām / gatiḥ śamadamāḍhyānāṃ svargaḥ sukṛtakarmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मे तपसि युक्तानां ब्रह्मलोकः परा गतिः । गवाम् एव हि गोलोको दुरारोहा हि सा गतिः

brāhme tapasi yuktānāṃ brahmalokaḥ parā gatiḥ / gavām eva hi goloko durārohā hi sā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु लोकस् त्वया कृष्ण सीदमानः कृतात्मना । धृतो धृतिमता वीर निघ्नतोपद्रवं गवाम्

sa tu lokas tvayā kṛṣṇa sīdamānaḥ kṛtātmanā / dhṛto dhṛtimatā vīra nighnatopadravaṃ gavām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अहं समनुप्राप्तो गवां वाक्येन चोदितः । ब्रह्मनश् च महाभाग गौरवात् तव चागतः

tad ahaṃ samanuprāpto gavāṃ vākyena coditaḥ / brahmanaś ca mahābhāga gauravāt tava cāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं भूतपतिः कृष्ण देवराजः पुरंदरः । अदितेर् गर्भपर्याये पूर्वजस् ते पुरातनः

ahaṃ bhūtapatiḥ kṛṣṇa devarājaḥ puraṃdaraḥ / aditer garbhaparyāye pūrvajas te purātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजस् तेजस्विनश् चैव यत् ते दर्शितवान् अहम् । मेघरूपेण तत् सर्वं क्षन्तुम् अर्हसि मे विभो

tejas tejasvinaś caiva yat te darśitavān aham / megharūpeṇa tat sarvaṃ kṣantum arhasi me vibho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं क्षान्तमनाः कृष्ण स्वेन सौम्येन तेजसा । ब्रह्मणः शृणु मे वाक्यं गवां च गजविक्रम

evaṃ kṣāntamanāḥ kṛṣṇa svena saumyena tejasā / brahmaṇaḥ śṛṇu me vākyaṃ gavāṃ ca gajavikrama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आह त्वा भगवान् ब्रह्मा गावश् चाकाशगा दिवि । कर्मभिस् तोषिता दिव्यैस् तव संरक्षणादिभिः

āha tvā bhagavān brahmā gāvaś cākāśagā divi / karmabhis toṣitā divyais tava saṃrakṣaṇādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवता रक्षिता गावो गोभिर् लोकाश् च रक्षिताः । यद् वयं पुंगवैः सार्धं वर्धामः प्रसवैस् तथा

bhavatā rakṣitā gāvo gobhir lokāś ca rakṣitāḥ / yad vayaṃ puṃgavaiḥ sārdhaṃ vardhāmaḥ prasavais tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्षकान् पुंगवैर् वाह्यैर् मेध्येन हविषा सुरान् । श्रियं शकृत्पवित्रेण तर्पयिष्याम कामगाः

karṣakān puṃgavair vāhyair medhyena haviṣā surān / śriyaṃ śakṛtpavitreṇa tarpayiṣyāma kāmagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अस्माकं गुरुस् त्वं हि प्राणदश् च महाबल । अद्यप्रभृति नो राजा त्वम् इन्द्रो वै भविष्यसि

tad asmākaṃ gurus tvaṃ hi prāṇadaś ca mahābala / adyaprabhṛti no rājā tvam indro vai bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् त्वं काञ्चनैः पूर्णैर् दिव्यस्य पयसो घटैः । एभिस् त्वम् अभिषिच्यस्व मया हस्तावनामितैः

tasmāt tvaṃ kāñcanaiḥ pūrṇair divyasya payaso ghaṭaiḥ / ebhis tvam abhiṣicyasva mayā hastāvanāmitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं किलेन्द्रो देवानां त्वं गवाम् इन्द्रतां गतः । गोविन्द इति लोकास् त्वां स्तोष्यन्ति भुवि शाश्वतम्

ahaṃ kilendro devānāṃ tvaṃ gavām indratāṃ gataḥ / govinda iti lokās tvāṃ stoṣyanti bhuvi śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममोपरि यथेन्द्रस् त्वम् स्थापितो गोभिर् ईश्वरः । उपेन्द्र इति कृष्ण त्वाम् गास्यन्ति दिवि देवताः

mamopari yathendras tvam sthāpito gobhir īśvaraḥ / upendra iti kṛṣṇa tvām gāsyanti divi devatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये चेमे वार्षिका मासाश् चत्वारो विहिता मम । एषाम् अर्धं प्रयच्छामि शरत्कालं तु पश्चिमम्

ye ceme vārṣikā māsāś catvāro vihitā mama / eṣām ardhaṃ prayacchāmi śaratkālaṃ tu paścimam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षार्धे च ध्वजो नित्यं ततः पूजाम् अवाप्स्यति । ममाम्बुप्रभवं दर्पं तदा त्यक्ष्यन्ति बर्हिनः

varṣārdhe ca dhvajo nityaṃ tataḥ pūjām avāpsyati / mamāmbuprabhavaṃ darpaṃ tadā tyakṣyanti barhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पवीर्यमदाश् चैव ये चान्ये मेघनादिनः । शान्तिं सर्वे गमिष्यन्ति जलकालविचारिणः

alpavīryamadāś caiva ye cānye meghanādinaḥ / śāntiṃ sarve gamiṣyanti jalakālavicāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिशङ्क्वगस्त्यचरिताम् आशां च विचरिष्यति । सहस्ररश्मिर् आदित्यस् तापयन् स्वेन तेजसा

triśaṅkvagastyacaritām āśāṃ ca vicariṣyati / sahasraraśmir ādityas tāpayan svena tejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शरदि युक्तानां मौनमूकेषु बर्हिषु । यावत् सुखतरैस् तोयैर् विप्लुतेषु प्लुतेषु च

tataḥ śaradi yuktānāṃ maunamūkeṣu barhiṣu / yāvat sukhatarais toyair vipluteṣu pluteṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तक्रौञ्चप्रणादेषु मत्तेषु वृषभेषु च । गोषु चैव प्रहृष्टासु क्षरन्तीषु पयो बहु

mattakrauñcapraṇādeṣu matteṣu vṛṣabheṣu ca / goṣu caiva prahṛṣṭāsu kṣarantīṣu payo bahu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्तेषु च मेघेषु निर्यात्य जगतो जलम् । आकाशे शस्त्रसंकाशे हंसेषु विचरत्सु च

nivṛtteṣu ca megheṣu niryātya jagato jalam / ākāśe śastrasaṃkāśe haṃseṣu vicaratsu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलमावनताग्रासु पक्वकेदारपङ्क्तिषु

kalamāvanatāgrāsu pakvakedārapaṅktiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यस्थं सलिलारम्भं कुर्वन्तीषु नदीषु च । ससस्यायां च सीमायां मनोहर्यां मुनेर् अपि

madhyasthaṃ salilārambhaṃ kurvantīṣu nadīṣu ca / sasasyāyāṃ ca sīmāyāṃ manoharyāṃ muner api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्यां पृथुराष्ट्रायां रमायां वर्षसंक्षये । श्रामत्सु पङ्क्तिमार्गेषु फलवत्सु तृणेषु च । इक्षुमत्सु च देशेषु प्रवृत्तेषु मखेषु च

pṛthivyāṃ pṛthurāṣṭrāyāṃ ramāyāṃ varṣasaṃkṣaye / śrāmatsu paṅktimārgeṣu phalavatsu tṛṇeṣu ca / ikṣumatsu ca deśeṣu pravṛtteṣu makheṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रवर्त्स्यते पुण्या शरत्सुप्तोत्थिते त्वयि । लोके ऽस्मिन् कृष्ण निखिले यथैव त्रिदिवे तथा

tataḥ pravartsyate puṇyā śaratsuptotthite tvayi / loke 'smin kṛṣṇa nikhile yathaiva tridive tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरास् त्वां चैव मां चैव ध्वजाकारासु यष्टिषु । महेन्द्रश् चाप्य् उपेन्द्रश् च महीयेतां महीतले

narās tvāṃ caiva māṃ caiva dhvajākārāsu yaṣṭiṣu / mahendraś cāpy upendraś ca mahīyetāṃ mahītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये चावयोः स्थिता वृत्ते महेन्द्रोपेन्द्रसंज्ञिते । मानवाः प्रणमिष्यन्ति तेषां नास्त्य् अनयागमः

ye cāvayoḥ sthitā vṛtte mahendropendrasaṃjñite / mānavāḥ praṇamiṣyanti teṣāṃ nāsty anayāgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शक्रस् तु तान् गृह्य घटान् दिव्यपयोधरान् । अभिषेकेण गोविन्दं योजयामास योगवित्

tataḥ śakras tu tān gṛhya ghaṭān divyapayodharān / abhiṣekeṇa govindaṃ yojayāmāsa yogavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा तम् अभिषिच्यन्तं गावस् ताः सह यूथपैः । स्तनैः प्रस्नवसंयुक्तैः सिषिचुः कृष्णम् अव्ययम्

dṛṣṭvā tam abhiṣicyantaṃ gāvas tāḥ saha yūthapaiḥ / stanaiḥ prasnavasaṃyuktaiḥ siṣicuḥ kṛṣṇam avyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेघाश् च दिवि मुक्ताभिः सामृताभिः समन्ततः । सिषिचुस् तोयधाराभिर् अभिषिच्यन्तम् अव्ययम्

meghāś ca divi muktābhiḥ sāmṛtābhiḥ samantataḥ / siṣicus toyadhārābhir abhiṣicyantam avyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनस्पतीनां सर्वेषां सुस्रावेन्दुनिभं पयः । ववर्षुः पुष्पवर्षं च नेदुस् तूर्याणि चाम्बरे

vanaspatīnāṃ sarveṣāṃ susrāvendunibhaṃ payaḥ / vavarṣuḥ puṣpavarṣaṃ ca nedus tūryāṇi cāmbare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकार्णवविमुक्तं च दधार वसुधा वपुः

ekārṇavavimuktaṃ ca dadhāra vasudhā vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसादं सागरा जग्मुर् ववुर् वाता जगद्धिताः । ईतयः प्रशमं जग्मुर् जग्मुर् निर्वैरतां नृपाः

prasādaṃ sāgarā jagmur vavur vātā jagaddhitāḥ / ītayaḥ praśamaṃ jagmur jagmur nirvairatāṃ nṛpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गस्थो विबभौ भानुः सोमो योगेन संगतः । प्रवालपुष्पशबलाः फलवन्तश् च पादपाः

mārgastho vibabhau bhānuḥ somo yogena saṃgataḥ / pravālapuṣpaśabalāḥ phalavantaś ca pādapāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदं प्रसुस्रुवुर् नागा यातास् तोषं वने मृगाः । अलंकृता गात्ररुहैर् वातुभिर् भान्ति पर्वताः

madaṃ prasusruvur nāgā yātās toṣaṃ vane mṛgāḥ / alaṃkṛtā gātraruhair vātubhir bhānti parvatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवलोकोपमो लोकस् तृप्तो ऽमृतसुतर्पितः । आसीत् कृष्णाभिषेके हि दिव्यस्वर्गरसोक्षितः

devalokopamo lokas tṛpto 'mṛtasutarpitaḥ / āsīt kṛṣṇābhiṣeke hi divyasvargarasokṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिषिक्तं तु तं गोभिः शक्रो गोविन्दम् अव्ययम् । दिव्यशुक्लाम्बरधरम् देवराजो ऽब्रवीद् इदम्

abhiṣiktaṃ tu taṃ gobhiḥ śakro govindam avyayam / divyaśuklāmbaradharam devarājo 'bravīd idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष मे प्रथमः कृष्ण नियोगो गोषु यः कृतः । श्रूयतामपरं चापि ममागमनकारणम्

eṣa me prathamaḥ kṛṣṇa niyogo goṣu yaḥ kṛtaḥ / śrūyatāmaparaṃ cāpi mamāgamanakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिप्रं संसाध्यतां कंसः केशी च तुरगाधमः । अरिष्टश् च मदाविष्टो राजराज्यं ततः कुरु

kṣipraṃ saṃsādhyatāṃ kaṃsaḥ keśī ca turagādhamaḥ / ariṣṭaś ca madāviṣṭo rājarājyaṃ tataḥ kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृष्वसरि जातस् ते ममांशो ऽहम् इव स्थितः । स ते रक्ष्यश् च मान्यश् च सख्ये च विनियुज्यताम्

pitṛṣvasari jātas te mamāṃśo 'ham iva sthitaḥ / sa te rakṣyaś ca mānyaś ca sakhye ca viniyujyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया ह्य् अनुगृहीतः स तव वृत्तानुवर्तकः । त्वद्वशे वर्तमानः स प्राप्स्यते विपुलं यशः

tvayā hy anugṛhītaḥ sa tava vṛttānuvartakaḥ / tvadvaśe vartamānaḥ sa prāpsyate vipulaṃ yaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भारतस्य च वंशस्य स वरिष्ठो धनुर्धरः । भविष्यत्य् अनुरूपश् च त्वाम् ऋते न च रंस्यते

bhāratasya ca vaṃśasya sa variṣṭho dhanurdharaḥ / bhaviṣyaty anurūpaś ca tvām ṛte na ca raṃsyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भारतं त्वयि चासक्तं तस्मिंश् च पुरुषोत्तमे । उभाभ्याम् अपि संयोगे यास्यन्ति निधनं नृपाः

bhārataṃ tvayi cāsaktaṃ tasmiṃś ca puruṣottame / ubhābhyām api saṃyoge yāsyanti nidhanaṃ nṛpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिज्ञातं च मे कृष्ण ऋषिमध्ये सुरेषु च । मम पुत्रो ऽर्जुनो नाम जातः कुन्त्यां कुरूद्वहः

pratijñātaṃ ca me kṛṣṇa ṛṣimadhye sureṣu ca / mama putro 'rjuno nāma jātaḥ kuntyāṃ kurūdvahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽस्त्राणां पारतन्त्रज्ञः श्रेष्ठश् चापविकर्षणे । तं प्रवेक्ष्यन्ति वै सर्वे राजानः शस्त्रयोधिनः

so 'strāṇāṃ pāratantrajñaḥ śreṣṭhaś cāpavikarṣaṇe / taṃ pravekṣyanti vai sarve rājānaḥ śastrayodhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षौहिण्यश् च शूराणां राज्ञां संग्रामशालिनाम् । समरे राजधर्मेण योजयिष्यन्ति मृत्युना

akṣauhiṇyaś ca śūrāṇāṃ rājñāṃ saṃgrāmaśālinām / samare rājadharmeṇa yojayiṣyanti mṛtyunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास्त्रचरितं मार्गं धनुषो लाघवेन च । नानुयास्यन्ति राजानो देवा वा त्वां विना प्रभो

tasyāstracaritaṃ mārgaṃ dhanuṣo lāghavena ca / nānuyāsyanti rājāno devā vā tvāṃ vinā prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ते बन्धुः सहायश् च संग्रामेषु भविष्यति । तस्य योगो विधातव्यस् त्वया गोविन्द मत्कृते

sa te bandhuḥ sahāyaś ca saṃgrāmeṣu bhaviṣyati / tasya yogo vidhātavyas tvayā govinda matkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टव्यः स यथाहं वै त्वया मान्यश् च नित्यशः । ज्ञाता त्वम् एव लोकानाम् अर्जुनस्य च नित्यशः

draṣṭavyaḥ sa yathāhaṃ vai tvayā mānyaś ca nityaśaḥ / jñātā tvam eva lokānām arjunasya ca nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया हि नित्यं रक्ष्यः स आहवेषु महत्सु च । रक्षितस्य त्वया तस्य न मृत्युः प्रभविष्यति

tvayā hi nityaṃ rakṣyaḥ sa āhaveṣu mahatsu ca / rakṣitasya tvayā tasya na mṛtyuḥ prabhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुनं विद्धि मां कृष्ण मां चैवात्मानम् आत्मना । आत्मा ते ऽहं यथा शश्वत् तथैव तव सो ऽर्जुन

arjunaṃ viddhi māṃ kṛṣṇa māṃ caivātmānam ātmanā / ātmā te 'haṃ yathā śaśvat tathaiva tava so 'rjuna

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया लोकान् इमाञ् जित्वा बलेर् हस्तात् त्रिभिः क्रमैः । देवतानां कृतो राजा पुरा ज्येष्ठक्रमाद् अहम्

tvayā lokān imāñ jitvā baler hastāt tribhiḥ kramaiḥ / devatānāṃ kṛto rājā purā jyeṣṭhakramād aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वां च सत्यमयं ज्ञात्वा सत्येष्टं सत्यविक्रमम् । सत्येनोपेत्य देवा वै योजयन्ति रिपुक्षये

tvāṃ ca satyamayaṃ jñātvā satyeṣṭaṃ satyavikramam / satyenopetya devā vai yojayanti ripukṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽर्जुनो नाम मे पुत्रः पितुस् ते भगिनीसुतः । इह सौहृदतां यातु भूत्वा सहचरः पुरा

so 'rjuno nāma me putraḥ pitus te bhaginīsutaḥ / iha sauhṛdatāṃ yātu bhūtvā sahacaraḥ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य ते युध्यतः कृष्ण स्वस्थाने ऽथ गृहे ऽपि वा । वोढव्या पुंगवेनेव धूः सर्वा रणवाहिनी

tasya te yudhyataḥ kṛṣṇa svasthāne 'tha gṛhe 'pi vā / voḍhavyā puṃgaveneva dhūḥ sarvā raṇavāhinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कंसे विनिहते कृष्ण त्वया भाव्यर्थदर्शिना । अभितस् तन् महद्युद्धं भविष्यति महीक्षिताम्

kaṃse vinihate kṛṣṇa tvayā bhāvyarthadarśinā / abhitas tan mahadyuddhaṃ bhaviṣyati mahīkṣitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तेषां नृवीराणाम् अतिमानुषकर्मणाम् । विजयस्यार्जुनो भोक्ता यशसा त्वं तु योक्ष्यसे

tatra teṣāṃ nṛvīrāṇām atimānuṣakarmaṇām / vijayasyārjuno bhoktā yaśasā tvaṃ tu yokṣyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन् मे कृष्ण कार्त्स्न्येन कर्तुम् अर्हसि भाषितम् । यद्य् अहं ते सुराश् चैव सत्यं च प्रियम् अच्युत

etan me kṛṣṇa kārtsnyena kartum arhasi bhāṣitam / yady ahaṃ te surāś caiva satyaṃ ca priyam acyuta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रस्य वचनं श्रुत्वा कृष्णो गोविन्दतां गतः । प्रीतेन मनसा युक्तः प्रतिवाक्यं जगाद ह

śakrasya vacanaṃ śrutvā kṛṣṇo govindatāṃ gataḥ / prītena manasā yuktaḥ prativākyaṃ jagāda ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतो ऽस्मि दर्शनाद् एव तव शक्र शचीपते । यत् त्वयाभिहितं चेदं न किंचित् परिहास्यते

prīto 'smi darśanād eva tava śakra śacīpate / yat tvayābhihitaṃ cedaṃ na kiṃcit parihāsyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानामि भवतो भावं जानाम्य् अर्जुनसंभवम् । जाने पितृष्वसा दत्ता पाण्डोर् वसुमतीपतेः

jānāmi bhavato bhāvaṃ jānāmy arjunasaṃbhavam / jāne pitṛṣvasā dattā pāṇḍor vasumatīpateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युधिष्ठिरं च जानामि कुमारं धर्मनिर्मितम् । भीमसेनं च जानामि वायोः संतानजां तनुम्

yudhiṣṭhiraṃ ca jānāmi kumāraṃ dharmanirmitam / bhīmasenaṃ ca jānāmi vāyoḥ saṃtānajāṃ tanum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्विभ्यां साधु जानामि सृष्टं पुत्रद्वयं शुभम् । नकुलं सहदेवं च माद्र्याः कुक्षिभवाव् उभौ

aśvibhyāṃ sādhu jānāmi sṛṣṭaṃ putradvayaṃ śubham / nakulaṃ sahadevaṃ ca mādryāḥ kukṣibhavāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कानीनं चापि जानामि सवितुः प्रथमं सुतम् । पितृष्वसरि कर्णं वै प्रसूतं सूततां गतम्

kānīnaṃ cāpi jānāmi savituḥ prathamaṃ sutam / pitṛṣvasari karṇaṃ vai prasūtaṃ sūtatāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डोर् उपरमं चैव शापाशनिनिपातजम्

pāṇḍor uparamaṃ caiva śāpāśaninipātajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् गच्छ त्रिदिवं शक्र सुखाय त्रिदिवौकसाम् । नार्जुनस्य रिपुः कश्चिन् ममाग्रे प्रभविष्यति

tad gaccha tridivaṃ śakra sukhāya tridivaukasām / nārjunasya ripuḥ kaścin mamāgre prabhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुनार्थे च तान् सर्वान् पाण्डवान् अक्षतान् युधि । कुन्त्या निर्यातयिष्यामि निवृत्ते भारते मृधे

arjunārthe ca tān sarvān pāṇḍavān akṣatān yudhi / kuntyā niryātayiṣyāmi nivṛtte bhārate mṛdhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यच् च वक्ष्यति मां शक्र तनूजस् तव सो ऽर्जुनः । भृत्यवत् तत् करिष्यामि तव स्नेहेन यन्त्रितः

yac ca vakṣyati māṃ śakra tanūjas tava so 'rjunaḥ / bhṛtyavat tat kariṣyāmi tava snehena yantritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णस्य साक्षात् त्रिदिवं जगाम त्रिदशेश्वरः

kṛṣṇasya sākṣāt tridivaṃ jagāma tridaśeśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.