Harivaṃśa (critical edition) 65

वैशंपायन उवाच कृष्णं व्रजगतं श्रुत्वा वर्धमानम् इवानलम् । उद्वेगम् अगमत् कंसः शङ्कमानस् ततो भयम्

vaiśaṃpāyana uvāca kṛṣṇaṃ vrajagataṃ śrutvā vardhamānam ivānalam / udvegam agamat kaṃsaḥ śaṅkamānas tato bhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूतनायां हतायां च कालिये च पराजिते । धेनुके प्रलयं नीते प्रलम्बे च निपातिते

pūtanāyāṃ hatāyāṃ ca kāliye ca parājite / dhenuke pralayaṃ nīte pralambe ca nipātite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृते गोवर्धने चैव विफले शक्रशासने । गोषु त्रातासु च तथा स्पृहणीयेन कर्मणा

dhṛte govardhane caiva viphale śakraśāsane / goṣu trātāsu ca tathā spṛhaṇīyena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ककुद्मिनि हते ऽरिष्टे गोपेषु मुदितेषु च । दृश्यमाने विनाशे च संनिकृष्टे महाभये

kakudmini hate 'riṣṭe gopeṣu muditeṣu ca / dṛśyamāne vināśe ca saṃnikṛṣṭe mahābhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्षणेन च वृक्षाभ्यां बालेनाबालकर्मणा । अचिन्त्यं कर्म तच् छ्रुत्वा वर्धमानेषु शत्रुषु

karṣaṇena ca vṛkṣābhyāṃ bālenābālakarmaṇā / acintyaṃ karma tac chrutvā vardhamāneṣu śatruṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तारिष्टम् इवात्मानं मेने स मथुरेश्वरः । विसंज्ञेन्द्रियभूतात्मा गतासुप्रतिमो ऽभवत्

prāptāriṣṭam ivātmānaṃ mene sa mathureśvaraḥ / visaṃjñendriyabhūtātmā gatāsupratimo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ज्ञातीन् समानाय्य पितरं चोग्रशासनः । निशि स्तिमितमूकायाम् मथुरायां जनाधिपः

tato jñātīn samānāyya pitaraṃ cograśāsanaḥ / niśi stimitamūkāyām mathurāyāṃ janādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुदेवं च देवाभं कह्वं चाहूय यादवम् । सत्यकं दारुकं चैव कह्वावरजम् एव च

vasudevaṃ ca devābhaṃ kahvaṃ cāhūya yādavam / satyakaṃ dārukaṃ caiva kahvāvarajam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोजं वैतरणं चैव विकद्रुं च महाबलम् । भयेसखं च राजानं विपृथुं च पृथुश्रियम्

bhojaṃ vaitaraṇaṃ caiva vikadruṃ ca mahābalam / bhayesakhaṃ ca rājānaṃ vipṛthuṃ ca pṛthuśriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभ्रुं दानपतिं चैव कृतवर्माणम् एव च । भूरितेजसम् अक्षोभ्यं भूरिश्रवसम् एव च

babhruṃ dānapatiṃ caiva kṛtavarmāṇam eva ca / bhūritejasam akṣobhyaṃ bhūriśravasam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतान् स यादवान् सर्वान् आभाष्य शृणुतेति च । उग्रसेनसुतो राजा प्रोवाच मथुरेश्वरः

etān sa yādavān sarvān ābhāṣya śṛṇuteti ca / ugrasenasuto rājā provāca mathureśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्तः सर्वकार्यज्ञाः सर्वशास्त्रविशारदाः । न्यायवृत्तान्तकुशलास् त्रिवर्गस्य प्रवर्तकाः

bhavantaḥ sarvakāryajñāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ / nyāyavṛttāntakuśalās trivargasya pravartakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तव्यानां च कर्तारो लोकस्य विबुधोपमाः । पर्वता इव निष्कम्पा वृत्ते महति तस्थुषः

kartavyānāṃ ca kartāro lokasya vibudhopamāḥ / parvatā iva niṣkampā vṛtte mahati tasthuṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदम्भवृत्तयः सर्वे गुरुकर्मसु चोद्यताः । राजमन्त्रधराः सर्वे सर्वे धनुषि पारगाः

adambhavṛttayaḥ sarve gurukarmasu codyatāḥ / rājamantradharāḥ sarve sarve dhanuṣi pāragāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशःप्रदीपा लोकानां वेदार्थानां विवक्षवः । आश्रमाणां निसर्गज्ञा वर्णानां क्रमपारगाः

yaśaḥpradīpā lokānāṃ vedārthānāṃ vivakṣavaḥ / āśramāṇāṃ nisargajñā varṇānāṃ kramapāragāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवक्तारः सुनियता नेतारो नयदर्शिनः । भेत्तारः परराष्ट्राणां त्रातारः शरणार्थिनाम्

pravaktāraḥ suniyatā netāro nayadarśinaḥ / bhettāraḥ pararāṣṭrāṇāṃ trātāraḥ śaraṇārthinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अक्षतचारित्रैः श्रीमद्भिर् उदितोदितैः । द्यौर् अपि अनुगृहीता स्याद् भवद्भिः किं पुनर् मही

evam akṣatacāritraiḥ śrīmadbhir uditoditaiḥ / dyaur api anugṛhītā syād bhavadbhiḥ kiṃ punar mahī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषीणाम् इव वो वृत्तं प्रभावो मरुताम् इव । रुद्राणाम् इव वः क्रोधो दीप्तिर् अङ्गिरसाम् इव

ṛṣīṇām iva vo vṛttaṃ prabhāvo marutām iva / rudrāṇām iva vaḥ krodho dīptir aṅgirasām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यावर्तमानं सुमहद् भवद्भिः ख्यातकीर्तिभिः । धृतं यदुकुलं वीरैर् भूतलं पर्वतैर् इव

vyāvartamānaṃ sumahad bhavadbhiḥ khyātakīrtibhiḥ / dhṛtaṃ yadukulaṃ vīrair bhūtalaṃ parvatair iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं भवत्सु युक्तेषु मम चित्तानुवर्तिषु । वर्धमानो ममानर्थो भवद्भिः किम् उपेक्षितः

evaṃ bhavatsu yukteṣu mama cittānuvartiṣu / vardhamāno mamānartho bhavadbhiḥ kim upekṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष कृष्ण इति ख्यातो नन्दगोपसुतो व्रजे । वर्धमान इवाम्भोदो मूलं नः परिकृन्तति

eṣa kṛṣṇa iti khyāto nandagopasuto vraje / vardhamāna ivāmbhodo mūlaṃ naḥ parikṛntati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनमात्यस्य शून्यस्य चारान्धस्य ममैव तु । कारणान् नन्दगोपस्य स सुतो गोपितो गृहे

anamātyasya śūnyasya cārāndhasya mamaiva tu / kāraṇān nandagopasya sa suto gopito gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपेक्षित इव व्याधिः पूर्यमाण इवाम्बुदः । नदन्मेघ इवोष्णान्ते स दुरात्मा विवर्धते

upekṣita iva vyādhiḥ pūryamāṇa ivāmbudaḥ / nadanmegha ivoṣṇānte sa durātmā vivardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य नाहं गतिं जाने न योगं न परायणम् । नन्दगोपस्य भवने जातस्याद्भुतकर्मणः

tasya nāhaṃ gatiṃ jāne na yogaṃ na parāyaṇam / nandagopasya bhavane jātasyādbhutakarmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तद्भूतं समुत्पन्नं देवापत्यं न विद्महे । अतिदेवैर् अमानुष्यैः कर्मभिः सो ऽनुमीयते

kiṃ tadbhūtaṃ samutpannaṃ devāpatyaṃ na vidmahe / atidevair amānuṣyaiḥ karmabhiḥ so 'numīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूतना शकुनी बाल्ये शिशुना स्तनपायिना । स्तनपानेप्सुना पीता प्राणैः सह दुरासदा

pūtanā śakunī bālye śiśunā stanapāyinā / stanapānepsunā pītā prāṇaiḥ saha durāsadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमुनायां ह्रदे नागः कालियो दमितस् तथा । रसातलचरो नीतः क्षणेनादर्शनं ह्रदात् । नन्दगोपसुतो योगं कृत्वा च पुनर् उत्थितः

yamunāyāṃ hrade nāgaḥ kāliyo damitas tathā / rasātalacaro nītaḥ kṣaṇenādarśanaṃ hradāt / nandagopasuto yogaṃ kṛtvā ca punar utthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रलम्बं यं मृधे देवा न शेकुर् अभिवीक्षितुम् । बालेन मुष्टिनैकेन स हतः प्राकृतो यथा

pralambaṃ yaṃ mṛdhe devā na śekur abhivīkṣitum / bālena muṣṭinaikena sa hataḥ prākṛto yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासवस्योत्सवं भङ्क्त्वा वर्षं वासवरोषजम् । निर्जलं गोकुलं कृत्वा धृतो गोवर्धनो गिरिः

vāsavasyotsavaṃ bhaṅktvā varṣaṃ vāsavaroṣajam / nirjalaṃ gokulaṃ kṛtvā dhṛto govardhano giriḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अबालो बाल्यम् आस्थाय रमते बाललीलया

abālo bālyam āsthāya ramate bālalīlayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रबन्धः कर्मणाम् एष तस्य गोव्रजवासिनः । संनिकृष्टं भयं चैव केशिनो मम च ध्रुवम्

prabandhaḥ karmaṇām eṣa tasya govrajavāsinaḥ / saṃnikṛṣṭaṃ bhayaṃ caiva keśino mama ca dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतपूर्वश् च मे मृत्युः स नूनं पूर्वदैहिकः । युद्धकाङ्क्षी हि स यथा तिष्ठतीव ममाग्रतः

bhūtapūrvaś ca me mṛtyuḥ sa nūnaṃ pūrvadaihikaḥ / yuddhakāṅkṣī hi sa yathā tiṣṭhatīva mamāgrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व च गोपत्वम् अशुभं मानुष्यं मृत्युदुर्बलम् । क्व च देवप्रभावेन क्रीडितव्यं व्रजे मम

kva ca gopatvam aśubhaṃ mānuṣyaṃ mṛtyudurbalam / kva ca devaprabhāvena krīḍitavyaṃ vraje mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नीचेन वपुषा च्छादयित्वात्मनो वपुः । को ऽप्य् एष रमते देवः श्मशानस्थ इवानलः

aho nīcena vapuṣā cchādayitvātmano vapuḥ / ko 'py eṣa ramate devaḥ śmaśānastha ivānalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रूयते हि पुरा विष्णुः सुराणां कारणान्तरे । वामनेन तु रूपेण जहार पृथिवीम् इमाम्

śrūyate hi purā viṣṇuḥ surāṇāṃ kāraṇāntare / vāmanena tu rūpeṇa jahāra pṛthivīm imām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा केसरिणो रूपं विष्णुना प्रभविष्णुना । हतो हिरण्यकशिपुर् दानवानां पितामहः

kṛtvā kesariṇo rūpaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā / hato hiraṇyakaśipur dānavānāṃ pitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिन्त्यं रूपम् आस्थाय श्वेतशैलस्य मूर्धनि । भवेन च्याविता दैत्याः पुरा तत् त्रिपुरं घ्नता

acintyaṃ rūpam āsthāya śvetaśailasya mūrdhani / bhavena cyāvitā daityāḥ purā tat tripuraṃ ghnatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पालितो गुरुपुत्रेण भार्गवो ऽङ्गिरसेन वै । प्रविश्य चासुरीं मायाम् अनावृष्टिं चकार ह

pālito guruputreṇa bhārgavo 'ṅgirasena vai / praviśya cāsurīṃ māyām anāvṛṣṭiṃ cakāra ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तः शाश्वतो देवः सहस्रवदनो ऽव्ययः । वाराहं रूपम् आस्थाय उज्जहारार्णवान् महीम्

anantaḥ śāśvato devaḥ sahasravadano 'vyayaḥ / vārāhaṃ rūpam āsthāya ujjahārārṇavān mahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृते निर्मिते पूर्वं विष्णुः स्त्रीरूपम् आस्थितः । सुराणाम् असुराणां च युद्धं चक्रे सुदारुणम्

amṛte nirmite pūrvaṃ viṣṇuḥ strīrūpam āsthitaḥ / surāṇām asurāṇāṃ ca yuddhaṃ cakre sudāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतार्थे पुरा चापि देवदैत्यसमागमे । दधार मन्दरं विष्णुर् अकूपार इति श्रुतिः

amṛtārthe purā cāpi devadaityasamāgame / dadhāra mandaraṃ viṣṇur akūpāra iti śrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्धा तेजसो भागं कृत्वा दाशरथे गृहे । स एव रामसंज्ञो वै रावणं व्यशसत् तदा

caturdhā tejaso bhāgaṃ kṛtvā dāśarathe gṛhe / sa eva rāmasaṃjño vai rāvaṇaṃ vyaśasat tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एष निकृत्या वै तत्तद्रूपम् उपागतः । साधयत्य् आत्मनः कार्यं सुराणाम् अर्थसिद्धये

evam eṣa nikṛtyā vai tattadrūpam upāgataḥ / sādhayaty ātmanaḥ kāryaṃ surāṇām arthasiddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एष नूनं विष्णुर् वा शक्रो वा मरुतां वरः । मत्साधनेप्सया प्राप्तो नारदो मां यद् उक्तवान्

tad eṣa nūnaṃ viṣṇur vā śakro vā marutāṃ varaḥ / matsādhanepsayā prāpto nārado māṃ yad uktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र मे शङ्कते बुद्धिर् वसुदेवं प्रति प्रभो । अस्य बुद्धिविशेषेण वयं कातरतां गताः

atra me śaṅkate buddhir vasudevaṃ prati prabho / asya buddhiviśeṣeṇa vayaṃ kātaratāṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि खट्वाङ्गवने नारदेन समागतः । द्वितीयं स हि मां विप्रः पुनर् एवाब्रवीद् वचः

ahaṃ hi khaṭvāṅgavane nāradena samāgataḥ / dvitīyaṃ sa hi māṃ vipraḥ punar evābravīd vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् त्वयानुष्ठितो यत्नः कंस गर्भकृते महान् । वसुदेवेन ते रात्रौ कर्म तद् विफलीकृतम्

yat tvayānuṣṭhito yatnaḥ kaṃsa garbhakṛte mahān / vasudevena te rātrau karma tad viphalīkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारिका या त्वया रात्रौ शिलायां कंस पातिता । तां यशोदासुतां विद्धि कृष्णं च वसुदेवजम्

dārikā yā tvayā rātrau śilāyāṃ kaṃsa pātitā / tāṃ yaśodāsutāṃ viddhi kṛṣṇaṃ ca vasudevajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रौ व्यावर्तिताव् एतौ गर्भौ तव वधाय वै । वसुदेवेन संधाय मित्ररूपेण शत्रुणा

rātrau vyāvartitāv etau garbhau tava vadhāya vai / vasudevena saṃdhāya mitrarūpeṇa śatruṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तु कन्या यशोदाया विन्ध्ये पर्वतसत्तमे । हत्वा शुम्भनिशुम्भौ द्वौ दानवौ नगचारिणौ

sā tu kanyā yaśodāyā vindhye parvatasattame / hatvā śumbhaniśumbhau dvau dānavau nagacāriṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृताभिषेका वरदा भूतसंघनिषेविता । अर्च्यते दस्युभिर् घोरैर् महापशुबलिप्रिया

kṛtābhiṣekā varadā bhūtasaṃghaniṣevitā / arcyate dasyubhir ghorair mahāpaśubalipriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरापिशितपूर्णाभ्यां कुम्भाभ्याम् उपशोभिता । मयूराङ्गदचित्रैश् च बर्हभारैश् च भूषिता

surāpiśitapūrṇābhyāṃ kumbhābhyām upaśobhitā / mayūrāṅgadacitraiś ca barhabhāraiś ca bhūṣitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृप्तकुकुटसंनादं वनं वायसनादितम् । छागयूथैश् च संपूर्णम् अविरुद्धैश् च पक्षिभिः

dṛptakukuṭasaṃnādaṃ vanaṃ vāyasanāditam / chāgayūthaiś ca saṃpūrṇam aviruddhaiś ca pakṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहव्याघ्रवराहाणां नादेन प्रतिनादितम् । वृक्षगम्भीरनिबिडं कान्तारैः सर्वतो वृतम्

siṃhavyāghravarāhāṇāṃ nādena pratināditam / vṛkṣagambhīranibiḍaṃ kāntāraiḥ sarvato vṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यभृङ्गारचमरैर् आदर्शैश् च विभूषितम् । देवतूर्यनिनादैश् च शतशः प्रतिनादितम् । स्थानं तस्या नगे विन्ध्ये निर्मितं स्वेन तेजसा

divyabhṛṅgāracamarair ādarśaiś ca vibhūṣitam / devatūryaninādaiś ca śataśaḥ pratināditam / sthānaṃ tasyā nage vindhye nirmitaṃ svena tejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रिपूणां त्रासजननी नित्यं तत्र मनोरमे । वसते परमप्रीता दैवतैर् अपि पूजिता

ripūṇāṃ trāsajananī nityaṃ tatra manorame / vasate paramaprītā daivatair api pūjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् त्व् अयं नन्दगोपस्य कृष्ण इत्य् उच्यते सुतः । अत्र मे नारदः प्राह सुमहत् कर्म कारणम्

yas tv ayaṃ nandagopasya kṛṣṇa ity ucyate sutaḥ / atra me nāradaḥ prāha sumahat karma kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयो वसुदेवाद् वै वासुदेवो भविष्यति । स हि ते सहजो मृत्युर् बान्धवश् च भविष्यति

dvitīyo vasudevād vai vāsudevo bhaviṣyati / sa hi te sahajo mṛtyur bāndhavaś ca bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव वासुदेवो वै वसुदेवसुतो बली । बान्धवो धर्मतो मह्यं हृदयेनान्तको रिपुः

sa eva vāsudevo vai vasudevasuto balī / bāndhavo dharmato mahyaṃ hṛdayenāntako ripuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा हि वायसो मूर्ध्नि पद्भ्यां यस्यैव तिष्ठति । नेत्रे तुदति तस्यैव वक्त्रेणामिषगृद्धिना

yathā hi vāyaso mūrdhni padbhyāṃ yasyaiva tiṣṭhati / netre tudati tasyaiva vaktreṇāmiṣagṛddhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुदेवस् तथैवायं सपुत्रः सहबान्धवः । च्छिनत्ति मम मूलानि भुङ्क्ते च मम पार्श्वतः

vasudevas tathaivāyaṃ saputraḥ sahabāndhavaḥ / cchinatti mama mūlāni bhuṅkte ca mama pārśvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रूणहत्यापि संतार्या गोवधः स्त्रीवधो ऽपि वा । न कृतघ्नस्य लोको ऽस्ति बान्धवस्य विशेषतः

bhrūṇahatyāpi saṃtāryā govadhaḥ strīvadho 'pi vā / na kṛtaghnasya loko 'sti bāndhavasya viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितानुगतं मार्गं निषेवत्य् अचिरेण सः । यः कृतघ्नो ऽनुबन्धेन प्रीतिं वहति दारुणाम्

patitānugataṃ mārgaṃ niṣevaty acireṇa saḥ / yaḥ kṛtaghno 'nubandhena prītiṃ vahati dāruṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकाध्युषितः पन्था गन्तव्यस् तेन दारुणः । अपापे पापहृदयो यः पापम् अनुतिष्ठति

narakādhyuṣitaḥ panthā gantavyas tena dāruṇaḥ / apāpe pāpahṛdayo yaḥ pāpam anutiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं वा स्वजनः श्लाघ्यः स वा श्लाघ्यतरः सुतः । नियमैर् गुरुवृत्तेन त्वया बान्धवकाम्यया

ahaṃ vā svajanaḥ ślāghyaḥ sa vā ślāghyataraḥ sutaḥ / niyamair guruvṛttena tvayā bāndhavakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तिनां कलहे घोरे वधम् ऋच्छन्ति वीरुधः । युद्धव्युपरमे ते तु सहाश्नन्ति महावने

hastināṃ kalahe ghore vadham ṛcchanti vīrudhaḥ / yuddhavyuparame te tu sahāśnanti mahāvane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बान्धवानाम् अपि तथा भेदकाले समुत्थिते । वध्यते यो ऽन्तरप्रेप्सुः स्वजनो याति विक्रियाम्

bāndhavānām api tathā bhedakāle samutthite / vadhyate yo 'ntaraprepsuḥ svajano yāti vikriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुदेव कुलस्यास्य यद् विरोधयसे भृशम् । अमर्षी वैरशीलश् च सदा पापमतिः शठः

vasudeva kulasyāsya yad virodhayase bhṛśam / amarṣī vairaśīlaś ca sadā pāpamatiḥ śaṭhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थाने यदुकुलं मूढ शोचनीयं त्वया कृतम् । वसुदेव वृथावृद्ध यन् मया त्वं पुरस्कृतः

sthāne yadukulaṃ mūḍha śocanīyaṃ tvayā kṛtam / vasudeva vṛthāvṛddha yan mayā tvaṃ puraskṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतेन शिरसा वृद्धो नैव वर्षशती भवेत् । यस्य बुद्धिः परिणता स वै वृद्धतमो नृणाम्

śvetena śirasā vṛddho naiva varṣaśatī bhavet / yasya buddhiḥ pariṇatā sa vai vṛddhatamo nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं तु कर्कशशीलश् च बुद्ध्या च न बहुश्रुतः । केवलं वयसा वृद्धो यथा शरदि तोयदः

tvaṃ tu karkaśaśīlaś ca buddhyā ca na bahuśrutaḥ / kevalaṃ vayasā vṛddho yathā śaradi toyadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च त्वं साधु जानीषे वसुदेव वृथामते । हते कंसे मम सुतो मथुरां पालयिष्यति

kiṃ ca tvaṃ sādhu jānīṣe vasudeva vṛthāmate / hate kaṃse mama suto mathurāṃ pālayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्नाशस् त्वं वृथावृद्ध मिथ्या ह्य् एवं विचारितम् । जिजीविषुर् न स ह्य् अस्ति यो हि तिष्ठेन् ममाग्रतः

chinnāśas tvaṃ vṛthāvṛddha mithyā hy evaṃ vicāritam / jijīviṣur na sa hy asti yo hi tiṣṭhen mamāgrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहर्तुकामो विश्वस्ते यस् त्वं स्वस्थेन चेतसा । तत् ते प्रतिकरिष्यामि पुत्रयोस् तव पश्यतः

prahartukāmo viśvaste yas tvaṃ svasthena cetasā / tat te pratikariṣyāmi putrayos tava paśyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे वृद्धवधः कश्चिद् द्विजस्त्रीवध एव वा । कृतपूर्वः करिष्ये वा विशेषेण तु बान्धवे

na me vṛddhavadhaḥ kaścid dvijastrīvadha eva vā / kṛtapūrvaḥ kariṣye vā viśeṣeṇa tu bāndhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह त्वं जातसंवृद्धो मम पित्रा विवर्धितः । पितृष्वसुर् मे भर्ता च यदूनां प्रथमो गुरुः

iha tvaṃ jātasaṃvṛddho mama pitrā vivardhitaḥ / pitṛṣvasur me bhartā ca yadūnāṃ prathamo guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुले महति विख्यातः प्रथिते चक्रवर्तिनाम् । गुर्वर्थं पूजितः सद्भिर् यदुभिर् धर्मबुद्धिभिः

kule mahati vikhyātaḥ prathite cakravartinām / gurvarthaṃ pūjitaḥ sadbhir yadubhir dharmabuddhibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं करिष्यामहे सर्वे सत्सु वक्तव्यतां गताः । यदूनां यूथमुख्यस्य यस्य ते वृत्तम् ईदृशम्

kiṃ kariṣyāmahe sarve satsu vaktavyatāṃ gatāḥ / yadūnāṃ yūthamukhyasya yasya te vṛttam īdṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्वधो वा जयो वाथ वसुदेवस्य दुर्णयैः । सत्सु यास्यन्ति पुरुषा यदूनाम् अवगुण्ठिताः

madvadho vā jayo vātha vasudevasya durṇayaiḥ / satsu yāsyanti puruṣā yadūnām avaguṇṭhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया हि मद्वधोपायं तर्कयानेन वै मृधे । अविश्वास्यं कृतं कर्म वाच्याश् च यदवः कृताः

tvayā hi madvadhopāyaṃ tarkayānena vai mṛdhe / aviśvāsyaṃ kṛtaṃ karma vācyāś ca yadavaḥ kṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशाम्यं वैरम् उत्पन्नं मम कृष्णस्य चोभयोः । शान्तिम् एकतरे शान्तिं गते यास्यन्ति यादवाः

aśāmyaṃ vairam utpannaṃ mama kṛṣṇasya cobhayoḥ / śāntim ekatare śāntiṃ gate yāsyanti yādavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छत्व् अयं दानपतिः क्षिप्रम् आनयितुं व्रजात् । नन्दगोपं च गोपांश् च करदान् मम शासनात्

gacchatv ayaṃ dānapatiḥ kṣipram ānayituṃ vrajāt / nandagopaṃ ca gopāṃś ca karadān mama śāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाच्यश् च नन्दगोपो वै करम् आदाय वार्षिकम् । शीघ्रम् आगच्छ नगरं गोपैः सर्वैः समन्वितः

vācyaś ca nandagopo vai karam ādāya vārṣikam / śīghram āgaccha nagaraṃ gopaiḥ sarvaiḥ samanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णसंकर्षणौ चैव वसुदेवसुताव् उभौ । द्रष्टुम् इच्छति वै कंसः सभृत्यः सपुरोहितः

kṛṣṇasaṃkarṣaṇau caiva vasudevasutāv ubhau / draṣṭum icchati vai kaṃsaḥ sabhṛtyaḥ sapurohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतौ युद्धविदौ रङ्गे कालनिर्माणयोधिनौ । दृढप्रतिकृती चैव शृणोमि व्यायतोद्यमौ

etau yuddhavidau raṅge kālanirmāṇayodhinau / dṛḍhapratikṛtī caiva śṛṇomi vyāyatodyamau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माकम् अपि मल्लौ द्वौ सज्जौ जयधृतोत्सवौ । ताभ्यां सह नियोत्स्येते तौ युद्धकुशलाव् उभौ

asmākam api mallau dvau sajjau jayadhṛtotsavau / tābhyāṃ saha niyotsyete tau yuddhakuśalāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टव्यौ च मयावश्यं बालौ ताव् अमरोपमौ । पितृष्वसुः सुतौ मुख्यौ व्रजवासौ वनेचरौ

draṣṭavyau ca mayāvaśyaṃ bālau tāv amaropamau / pitṛṣvasuḥ sutau mukhyau vrajavāsau vanecarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्तव्यं च व्रजे तस्मिन् समीपे व्रजवासिनाम् । राजा धनुर्महं नाम कारयिष्यति वै सुखी

vaktavyaṃ ca vraje tasmin samīpe vrajavāsinām / rājā dhanurmahaṃ nāma kārayiṣyati vai sukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संनिकृष्टे व्रजास् तत्र निवसन्तु यथासुखम् । जनस्यामन्त्रितस्यार्थे यथा स्यात् सर्वम् अव्ययम्

saṃnikṛṣṭe vrajās tatra nivasantu yathāsukham / janasyāmantritasyārthe yathā syāt sarvam avyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पयसः सर्पिषश् चैव दध्नो दध्युत्तर्स्य च । यथाकामप्रदानाय भोज्याधिश्रयणाय च

payasaḥ sarpiṣaś caiva dadhno dadhyuttarsya ca / yathākāmapradānāya bhojyādhiśrayaṇāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्रूर गच्छ शीघ्रं त्वं ताव् आनय ममाज्ञया । संकर्षणं च कृष्णं च द्रष्टुं कौतूहलं हि मे

akrūra gaccha śīghraṃ tvaṃ tāv ānaya mamājñayā / saṃkarṣaṇaṃ ca kṛṣṇaṃ ca draṣṭuṃ kautūhalaṃ hi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्याम् आगमने प्रीतिः परा मम कृता भवेत् । दृष्ट्वा तु तौ महावीर्यौ तद् विधास्यामि यद् धितम्

tābhyām āgamane prītiḥ parā mama kṛtā bhavet / dṛṣṭvā tu tau mahāvīryau tad vidhāsyāmi yad dhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यान् नाम वाक्यं श्रुत्वैवं मम तौ परिभाषितम् । न गच्छेतां यथाकालं निग्राह्याव् अपि तौ मम

syān nāma vākyaṃ śrutvaivaṃ mama tau paribhāṣitam / na gacchetāṃ yathākālaṃ nigrāhyāv api tau mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सान्त्वम् एव तु बालेषु प्रधानं प्रथमो नयः । मधुरेणैव तौ मन्दौ स्वयम् एवानयाशु वै

sāntvam eva tu bāleṣu pradhānaṃ prathamo nayaḥ / madhureṇaiva tau mandau svayam evānayāśu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्रूर कुरु मे प्रीतिम् एतां परमदुर्लभाम् । यदि वा नोपजप्तो ऽसि वसुदेवेन सुव्रत

akrūra kuru me prītim etāṃ paramadurlabhām / yadi vā nopajapto 'si vasudevena suvrata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् आक्रुष्यमानस् तु वसुदेवो वसूपमः । सागराकारम् आत्मानं निष्प्रकम्पम् अधारयत्

evam ākruṣyamānas tu vasudevo vasūpamaḥ / sāgarākāram ātmānaṃ niṣprakampam adhārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्शल्यैस् ताड्यमानस् तु कंसेनादीर्घदर्शिना । क्षमां मनसि संध्याय नोत्तरं प्रत्यभाषत

vākśalyais tāḍyamānas tu kaṃsenādīrghadarśinā / kṣamāṃ manasi saṃdhyāya nottaraṃ pratyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये तु तं ददृशुस् तत्र क्षिप्यमाणम् अनेकशः । धिग् धिग् इत्य् असकृत् ते वै शनैर् ऊचुर् अवाङ्मुखाः

ye tu taṃ dadṛśus tatra kṣipyamāṇam anekaśaḥ / dhig dhig ity asakṛt te vai śanair ūcur avāṅmukhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्रूरस् तु महातेजा जानन् दिव्येन चक्षुषा । जलम् दृष्ट्वेव तृषितः प्रेषितः प्रीतिमान् अभूत्

akrūras tu mahātejā jānan divyena cakṣuṣā / jalam dṛṣṭveva tṛṣitaḥ preṣitaḥ prītimān abhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्न् एव मुहूर्ते तु मथुरायाः स निर्ययौ । प्रीतिमान् पुण्डरीकाक्षं द्रष्टुं दानपतिः स्वयम्

tasminn eva muhūrte tu mathurāyāḥ sa niryayau / prītimān puṇḍarīkākṣaṃ draṣṭuṃ dānapatiḥ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.