Harivaṃśa (critical edition) 69

वैशंपायन उवाच स नन्दगोपस्य गृहं प्रविष्टः सहकेशवः । गोपवृद्धान् समानीय प्रोवाचामितदक्षिणः

vaiśaṃpāyana uvāca sa nandagopasya gṛhaṃ praviṣṭaḥ sahakeśavaḥ / gopavṛddhān samānīya provācāmitadakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णं चैवाब्रवीत् प्रीतो रौहिणेयेन संगतम् । श्वः पुरीं मथुरां तात गमिष्यामः शिवाय वै

kṛṣṇaṃ caivābravīt prīto rauhiṇeyena saṃgatam / śvaḥ purīṃ mathurāṃ tāta gamiṣyāmaḥ śivāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यास्यन्ति च व्रजाः सर्वे सगोकुलपरिग्रहाः । कंसाज्ञया समुचितं करम् आदाय वार्षिकम्

yāsyanti ca vrajāḥ sarve sagokulaparigrahāḥ / kaṃsājñayā samucitaṃ karam ādāya vārṣikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समृद्धस् तस्य कंसस्य भविष्यति धनुर्महः । तं द्रक्ष्यथ समृद्धं च स्वजनं च समेष्यथ

samṛddhas tasya kaṃsasya bhaviṣyati dhanurmahaḥ / taṃ drakṣyatha samṛddhaṃ ca svajanaṃ ca sameṣyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितरं वसुदेवं च सततं दुःखभाजनम् । दीनं पुत्रवधश्रान्तं युवाम् अथ समेष्यथः

pitaraṃ vasudevaṃ ca satataṃ duḥkhabhājanam / dīnaṃ putravadhaśrāntaṃ yuvām atha sameṣyathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सततं पीड्यमानं च कंसेनाशुभबुद्धिना । दशान्ते शोषितं वृद्धं दुःखैः शिथिलतां गतम्

satataṃ pīḍyamānaṃ ca kaṃsenāśubhabuddhinā / daśānte śoṣitaṃ vṛddhaṃ duḥkhaiḥ śithilatāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कंसस्य च भयात् त्रस्तं भवद्भ्यां च विनाकृतम् । दह्यमानं दिवा रात्रौ सोत्कण्ठेनान्तरात्मना

kaṃsasya ca bhayāt trastaṃ bhavadbhyāṃ ca vinākṛtam / dahyamānaṃ divā rātrau sotkaṇṭhenāntarātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां च द्रक्ष्यामि गोविन्द पुत्रैर् अमृदितस्तनीम् । देवकीं देवसंकाशां सिदन्तीं विहतप्रभाम्

tāṃ ca drakṣyāmi govinda putrair amṛditastanīm / devakīṃ devasaṃkāśāṃ sidantīṃ vihataprabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रशोकेन शुष्यन्तीं त्वद्दर्शनपरायणाम् । वियोगशोकसंतप्तां विवत्साम् इव सौरभीम्

putraśokena śuṣyantīṃ tvaddarśanaparāyaṇām / viyogaśokasaṃtaptāṃ vivatsām iva saurabhīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपप्लुतेक्षणां नित्यं नित्यं मलिनवाससम् । स्वर्भानुवदनग्रस्तां शशाङ्कस्य प्रभाम् इव

upaplutekṣaṇāṃ nityaṃ nityaṃ malinavāsasam / svarbhānuvadanagrastāṃ śaśāṅkasya prabhām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वद्दर्शनपरां नित्यं तवागमनकाङ्क्षिणीम् । त्वत्प्रवृत्तेन शोकेन सीदन्तीं वै तपस्विनीम्

tvaddarśanaparāṃ nityaṃ tavāgamanakāṅkṣiṇīm / tvatpravṛttena śokena sīdantīṃ vai tapasvinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वत्प्रलापेष्व् अकुशलां त्वया बाल्ये वियोजिताम् । अरूपज्ञां तव विभो वक्त्रस्यास्येन्दुवर्चसः

tvatpralāpeṣv akuśalāṃ tvayā bālye viyojitām / arūpajñāṃ tava vibho vaktrasyāsyenduvarcasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि त्वां जनयित्वा सा क्लिश्यते कृष्ण देवकी । अपत्यार्थो नु कस् तस्या वरं ह्य् एवानपत्यता

yadi tvāṃ janayitvā sā kliśyate kṛṣṇa devakī / apatyārtho nu kas tasyā varaṃ hy evānapatyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकः शोको हि नारीणाम् अपुत्राणां विधीयते । सपुत्रा त्व् अफले पुत्रे धिक् प्रजातेन तप्यते

ekaḥ śoko hi nārīṇām aputrāṇāṃ vidhīyate / saputrā tv aphale putre dhik prajātena tapyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं तु शक्रसमः पुत्रो यस्यास् त्वत्सदृशो गुणैः । परेषाम् अप्य् अभयदो न सा शोचितुम् अर्हति

tvaṃ tu śakrasamaḥ putro yasyās tvatsadṛśo guṇaiḥ / pareṣām apy abhayado na sā śocitum arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धौ तवाम्बापितरौ परभृत्यत्वम् आगतौ । त्वत्कृते भर्त्स्यमानौ तौ कंसेनादीर्घदर्शिना

vṛddhau tavāmbāpitarau parabhṛtyatvam āgatau / tvatkṛte bhartsyamānau tau kaṃsenādīrghadarśinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि ते देवकी मान्या पृथिवीवात्मधारिणी । तां शोकसलिले मग्नाम् उत्तारयितुम् अर्हसि

yadi te devakī mānyā pṛthivīvātmadhāriṇī / tāṃ śokasalile magnām uttārayitum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं च वृद्धं प्रियसुतं वसुदेवं महाबलम् । पुत्रयोगेन संयोज्य कृष्ण धर्मम् अवाप्स्यसि

taṃ ca vṛddhaṃ priyasutaṃ vasudevaṃ mahābalam / putrayogena saṃyojya kṛṣṇa dharmam avāpsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा नागः सुदुर्वृत्तो दमिनो यमुनाह्रदे । विपुलश् च धृतः शैलो यथा वै भूधरस् त्वया

yathā nāgaḥ sudurvṛtto damino yamunāhrade / vipulaś ca dhṛtaḥ śailo yathā vai bhūdharas tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्पोद्वृत्तश् च बलवान् अरिष्टो विनिपातितः । परप्राणहरः केशी दुष्टात्मा च हतस् त्वया

darpodvṛttaś ca balavān ariṣṭo vinipātitaḥ / paraprāṇaharaḥ keśī duṣṭātmā ca hatas tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेनैव प्रयत्नेन वृद्धाव् उद्धृत्य दुःखितौ । यथा धर्मम् अवाप्नोषि तत् कृष्ण परिचिन्त्यताम्

etenaiva prayatnena vṛddhāv uddhṛtya duḥkhitau / yathā dharmam avāpnoṣi tat kṛṣṇa paricintyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्भर्त्स्यमानो यैर् दृष्टः पिता ते कृष्ण संसदि । ते सर्वे चक्रुर् अश्रूणि नेत्रैर् दुःखान्विता भृशम्

nirbhartsyamāno yair dṛṣṭaḥ pitā te kṛṣṇa saṃsadi / te sarve cakrur aśrūṇi netrair duḥkhānvitā bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भावकर्तनादीनि दुःखानि सुबहूनि सा । माता ते देवकी कृष्ण कंसस्य सहते ऽवशा

garbhāvakartanādīni duḥkhāni subahūni sā / mātā te devakī kṛṣṇa kaṃsasya sahate 'vaśā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातापितृभ्यां सर्वेण जातेन निभृतेन वै । ऋणं वै प्रतिकर्तव्यं यथायोगम् उदाहृतम्

mātāpitṛbhyāṃ sarveṇa jātena nibhṛtena vai / ṛṇaṃ vai pratikartavyaṃ yathāyogam udāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ते कुर्वतः कृष्ण मातापित्रोर् अनुग्रहम् । परित्यजेतां तौ शोकं स्याच् च धर्मस् तवातुलः

evaṃ te kurvataḥ kṛṣṇa mātāpitror anugraham / parityajetāṃ tau śokaṃ syāc ca dharmas tavātulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णस् तु विदितार्थो वै तम् आहामितदक्षिणम् । बाढम् इत्य् एव तेजस्वी न च चुक्रोध केशवः

kṛṣṇas tu viditārtho vai tam āhāmitadakṣiṇam / bāḍham ity eva tejasvī na ca cukrodha keśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते च गोपाः समागम्य नन्दगोपपुरोगमाः । अक्रूरवचनं श्रुत्वा संचेलुः कंसशासनात्

te ca gopāḥ samāgamya nandagopapurogamāḥ / akrūravacanaṃ śrutvā saṃceluḥ kaṃsaśāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गमनाय च ते सज्जा बभूवुर् व्रजवासिनः । सज्जं चोपायनं कृत्वा गोपवृद्धाः प्रतस्थिरे

gamanāya ca te sajjā babhūvur vrajavāsinaḥ / sajjaṃ copāyanaṃ kṛtvā gopavṛddhāḥ pratasthire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करं चानडुहः सर्पिर् महिषांश् चोपनायिकान् । यथासारं यथायूथम् उपनीय पयो घृतम्

karaṃ cānaḍuhaḥ sarpir mahiṣāṃś copanāyikān / yathāsāraṃ yathāyūtham upanīya payo ghṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं सज्जयित्वा कंसस्य करं चोपायनानि च । ते सर्वे गोपपतयो गमनायोपतस्थिरे

taṃ sajjayitvā kaṃsasya karaṃ copāyanāni ca / te sarve gopapatayo gamanāyopatasthire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्रूरस्य कथाभिस् तु सह कृष्णेन जाग्रतः । रौहिणेयतृतीयस्य सा निशा व्यत्यवर्तत

akrūrasya kathābhis tu saha kṛṣṇena jāgrataḥ / rauhiṇeyatṛtīyasya sā niśā vyatyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.