Harivaṃśa (critical edition) 70

वैशंपायन उवाच ततः प्रभाते विमले पक्षिव्याहारसंकुले । नैशाकरे रश्मिजाले क्षणदाक्षयसंहृते

vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ prabhāte vimale pakṣivyāhārasaṃkule / naiśākare raśmijāle kṣaṇadākṣayasaṃhṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नभस्य् अरुणसंतीर्णे पर्यस्ते ज्योतिमण्डले । प्रत्यूषपवनासारैः क्लेदिते धरणीतले

nabhasy aruṇasaṃtīrṇe paryaste jyotimaṇḍale / pratyūṣapavanāsāraiḥ kledite dharaṇītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणाकारासु तारासु सुप्तनिष्प्रतिभासु च । नैशम् अन्तर्दधे रूपम् उदगच्छद् दिवाकरः । शीतांशुः शान्तकिरणो निष्प्रभः समपद्यत

kṣīṇākārāsu tārāsu suptaniṣpratibhāsu ca / naiśam antardadhe rūpam udagacchad divākaraḥ / śītāṃśuḥ śāntakiraṇo niṣprabhaḥ samapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोभिः समवकीर्णासु व्रजनिर्याणभूमिषु । मन्थावर्तनपूर्णेषु गर्गरेषु नदत्सु च

gobhiḥ samavakīrṇāsu vrajaniryāṇabhūmiṣu / manthāvartanapūrṇeṣu gargareṣu nadatsu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दामभिर् यम्यमानेषु वत्सेषु तरुणेषु च । गोपैर् आपूर्यमाणेषु घोषरथ्यासु सर्वशः

dāmabhir yamyamāneṣu vatseṣu taruṇeṣu ca / gopair āpūryamāṇeṣu ghoṣarathyāsu sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव गुरुकं भाण्डं सकटारोपितं बहु । त्वरिताः पृष्ठतः कृत्वा जग्मुः स्यन्दनवाहनाः

tatraiva gurukaṃ bhāṇḍaṃ sakaṭāropitaṃ bahu / tvaritāḥ pṛṣṭhataḥ kṛtvā jagmuḥ syandanavāhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णो ऽथ रौहिणेयश् च स चैवामितदक्षिणः । त्रयो रथगता जग्मुस् त्रिलोकपतयो यथा

kṛṣṇo 'tha rauhiṇeyaś ca sa caivāmitadakṣiṇaḥ / trayo rathagatā jagmus trilokapatayo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाह कृष्णम् अक्रूरो यमुनातीरम् आश्रितः । स्यन्दनं तात रक्षस्व यत्नं च कुरु वाजिषु

athāha kṛṣṇam akrūro yamunātīram āśritaḥ / syandanaṃ tāta rakṣasva yatnaṃ ca kuru vājiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हयेभ्यो यवसं दत्त्वा हयभाण्डे रथे तथा । प्रगाढं यत्नम् आस्थाय क्षणं तात प्रतीक्षताम्

hayebhyo yavasaṃ dattvā hayabhāṇḍe rathe tathā / pragāḍhaṃ yatnam āsthāya kṣaṇaṃ tāta pratīkṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमुनाया ह्रदे ह्य् अस्मिन् तोष्यामि भुजगेश्वरम् । दिव्यैर् भागवतैर् मन्त्रैः सर्वलोकप्रभुं यतः

yamunāyā hrade hy asmin toṣyāmi bhujageśvaram / divyair bhāgavatair mantraiḥ sarvalokaprabhuṃ yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमत्स्वस्तिकमूर्धानं प्रणमिष्यामि भोगिनम् । सहस्रशिरसं देवम् अनन्तं नीलवाससम्

śrīmatsvastikamūrdhānaṃ praṇamiṣyāmi bhoginam / sahasraśirasaṃ devam anantaṃ nīlavāsasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मदेवस्य तस्यास्याद् यद् विषं प्रभविष्यति । सर्वं तद् अमृतप्रख्यम् अशिष्याम्य् अमरो यथा

dharmadevasya tasyāsyād yad viṣaṃ prabhaviṣyati / sarvaṃ tad amṛtaprakhyam aśiṣyāmy amaro yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्तिकायतनं दृष्ट्वा द्विजिह्वं श्रीविभूषितम् । समाजस् तत्र सर्पाणां शान्त्यर्थं वै भविष्यति

svastikāyatanaṃ dṛṣṭvā dvijihvaṃ śrīvibhūṣitam / samājas tatra sarpāṇāṃ śāntyarthaṃ vai bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्तां मां समुदीक्षन्तौ भवन्तौ संगताव् उभौ । निवृत्तो भुजगेन्द्रस्य यावद् अस्मि ह्रदोत्तमात्

āstāṃ māṃ samudīkṣantau bhavantau saṃgatāv ubhau / nivṛtto bhujagendrasya yāvad asmi hradottamāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आह कृष्णः संहृष्टो गच्छ धर्मिष्ठ माचिरम् । आवां खलु न शक्तौ स्वस् त्वया हीनाव् इहासितुम्

tam āha kṛṣṇaḥ saṃhṛṣṭo gaccha dharmiṣṭha māciram / āvāṃ khalu na śaktau svas tvayā hīnāv ihāsitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ह्रदे यमुनायास् तु ममज्जामितदक्षिणः । रसातले स ददृशे सर्पलोकम् इमं यथा

sa hrade yamunāyās tu mamajjāmitadakṣiṇaḥ / rasātale sa dadṛśe sarpalokam imaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मध्ये सहस्रास्यम् हेमतालोच्छ्रितध्वजम् । लाङ्गलासक्तहस्ताग्रम् मुसलापाश्रितोदरम्

tasya madhye sahasrāsyam hematālocchritadhvajam / lāṅgalāsaktahastāgram musalāpāśritodaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असिताम्बरसंवीतम् पाण्डुरं पाण्डुराननम् । कुण्डलैकधरं मत्तम् सुप्तम् अम्बुरुहेक्षणम्

asitāmbarasaṃvītam pāṇḍuraṃ pāṇḍurānanam / kuṇḍalaikadharaṃ mattam suptam amburuhekṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगोदरासने शुभ्रे स्वेन देहेन कल्पिते । स्वासीनं स्वस्तिकाभ्यां च वराभ्यां च महीधरम्

bhogodarāsane śubhre svena dehena kalpite / svāsīnaṃ svastikābhyāṃ ca varābhyāṃ ca mahīdharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंचित् सव्यापवृत्तेन मौलिना हेमचूलिना । जातरूपमयैः पद्मैर् मालया च्छन्नवक्षसम्

kiṃcit savyāpavṛttena maulinā hemacūlinā / jātarūpamayaiḥ padmair mālayā cchannavakṣasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तचन्दनदिग्धाङ्गम् दीर्घबाहुम् अरिंदमम् । पद्मनाभं सिताभ्राभम् भाभिर् ज्वलिततेजसम्

raktacandanadigdhāṅgam dīrghabāhum ariṃdamam / padmanābhaṃ sitābhrābham bhābhir jvalitatejasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श भोगिनां नाथम् स्थितम् एकार्णवेश्वरम् । पूज्यमानं द्विजिह्वेन्द्रैर् वासुकिप्रमुखैः प्रभुम्

dadarśa bhogināṃ nātham sthitam ekārṇaveśvaram / pūjyamānaṃ dvijihvendrair vāsukipramukhaiḥ prabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कम्बलाश्वतरौ नागौ तौ चामरधराव् उभौ । अवीजयेतां तं देवम् धर्मासनगतं प्रभुम्

kambalāśvatarau nāgau tau cāmaradharāv ubhau / avījayetāṃ taṃ devam dharmāsanagataṃ prabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याभ्यासगतो भाति वासुकिः पन्नगेश्वरः । वृतो ऽन्यैः सचिवैः सर्पैः कर्कोटकपुरःसरैः

tasyābhyāsagato bhāti vāsukiḥ pannageśvaraḥ / vṛto 'nyaiḥ sacivaiḥ sarpaiḥ karkoṭakapuraḥsaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं घटैः काञ्चनैर् दिव्यैः पङ्कजच्छन्नमूर्धजम् । राजानं स्नापयामासुः स्नातम् एकार्णवाम्बुभिः

taṃ ghaṭaiḥ kāñcanair divyaiḥ paṅkajacchannamūrdhajam / rājānaṃ snāpayāmāsuḥ snātam ekārṇavāmbubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीताम्बरधरं विष्णुं सूपविष्टं ददर्श ह

pītāmbaradharaṃ viṣṇuṃ sūpaviṣṭaṃ dadarśa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीनं चैव सोमेन तुल्यसंहननं प्रभुम् । संकर्षणम् इवासीनं तं दिव्यं विष्टरं विना

āsīnaṃ caiva somena tulyasaṃhananaṃ prabhum / saṃkarṣaṇam ivāsīnaṃ taṃ divyaṃ viṣṭaraṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स कृष्णं तत्र सहसा व्याहर्तुम् उपचक्रमे । तस्य संस्तम्भयामास वाक्यं कृष्णः स्वतेजसा

sa kṛṣṇaṃ tatra sahasā vyāhartum upacakrame / tasya saṃstambhayāmāsa vākyaṃ kṛṣṇaḥ svatejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽनुभूय भुजंगानां तं भागवतम् अव्ययम् । उदतिष्ठत् पुनस् तोयाद् विस्मितो ऽमितदक्षिणः

so 'nubhūya bhujaṃgānāṃ taṃ bhāgavatam avyayam / udatiṣṭhat punas toyād vismito 'mitadakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तौ रथस्थाव् आसिनौ तत्रैव बलकेशवौ । उदीक्षमाणाव् अन्योन्यं ददर्शाद्भुतरूपिणौ

sa tau rathasthāv āsinau tatraiva balakeśavau / udīkṣamāṇāv anyonyaṃ dadarśādbhutarūpiṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथामज्जत् पुनस् तत्र तदाक्रूरः कुतूहलात् । इज्यते यत्र देवः स नीलवासाः सनातनः

athāmajjat punas tatra tadākrūraḥ kutūhalāt / ijyate yatra devaḥ sa nīlavāsāḥ sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवासीनम् उत्सङ्गे सहस्रास्यधरस्य वै । ददर्श कृष्णम् अक्रूरः पूज्यमानं यथाविधि

tathaivāsīnam utsaṅge sahasrāsyadharasya vai / dadarśa kṛṣṇam akrūraḥ pūjyamānaṃ yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयश् च सहसोत्थाय तं मन्त्रं मनसा वहन् । रथं तेनैव मार्गेण जगामामितदक्षिणः

bhūyaś ca sahasotthāya taṃ mantraṃ manasā vahan / rathaṃ tenaiva mārgeṇa jagāmāmitadakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आह केशवो हृष्टः स्थितम् अक्रूरम् आगतम् । कीदृशं नागलोकस्य वृत्तं भागवते ह्रदे

tam āha keśavo hṛṣṭaḥ sthitam akrūram āgatam / kīdṛśaṃ nāgalokasya vṛttaṃ bhāgavate hrade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरं तु भवता कालं व्याक्षेपेण विलम्बितम् । मन्ये दृष्टं त्वयाश्चर्यं हृदयं ते यथाचलम्

ciraṃ tu bhavatā kālaṃ vyākṣepeṇa vilambitam / manye dṛṣṭaṃ tvayāścaryaṃ hṛdayaṃ te yathācalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्युवाच स तं कृष्णम् आश्चर्यं भवता विना । किं भविष्यति लोकेषु चरेषु स्थावरेषु च

pratyuvāca sa taṃ kṛṣṇam āścaryaṃ bhavatā vinā / kiṃ bhaviṣyati lokeṣu careṣu sthāvareṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राश्चर्यं मया दृष्टं यत् कृष्ण भुवि दुर्लभम् । तद् इहापि यथा तत्र पश्यामि च रमानि च

tatrāścaryaṃ mayā dṛṣṭaṃ yat kṛṣṇa bhuvi durlabham / tad ihāpi yathā tatra paśyāmi ca ramāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संगतश् चास्मि लोकानाम् आश्चर्येणेह रूपिणा । अतः परतरं कृष्ण नाश्चर्यं द्रष्टुम् उत्सहे

saṃgataś cāsmi lokānām āścaryeṇeha rūpiṇā / ataḥ parataraṃ kṛṣṇa nāścaryaṃ draṣṭum utsahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आगच्छ गमिष्यामः कंसराजपुरीं प्रभो । यावन्न् आस्तं व्रजत्य् एष दिवसान्ते दिवाकरः

tad āgaccha gamiṣyāmaḥ kaṃsarājapurīṃ prabho / yāvann āstaṃ vrajaty eṣa divasānte divākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.