Harivaṃśa (critical edition) 82

वैशंपायन उवाच ततो युद्धानि वृष्णीनां बभूव सुमहान्त्य् अथ । मागधस्य महामात्यैर् नृपैश् चैवानुयायिभिः

vaiśaṃpāyana uvāca tato yuddhāni vṛṣṇīnāṃ babhūva sumahānty atha / māgadhasya mahāmātyair nṛpaiś caivānuyāyibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुक्मिणा वासुदेवस्य भीष्मकस्याहुकेन च । क्राथस्य वसुदेवेन कौशिकस्य च बभ्रुणा । गदेन चेदिराजस्य दन्तवक्त्रस्य शंभुना

rukmiṇā vāsudevasya bhīṣmakasyāhukena ca / krāthasya vasudevena kauśikasya ca babhruṇā / gadena cedirājasya dantavaktrasya śaṃbhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथान्यैर् वृष्णिवीराणां नृपाणां च महात्मनाम् । युद्धम् आसीद् धि सैन्यानां सैनिकैर् भरतर्षभ

tathānyair vṛṣṇivīrāṇāṃ nṛpāṇāṃ ca mahātmanām / yuddham āsīd dhi sainyānāṃ sainikair bharatarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजैर् गजा हयैर् अश्वाः पदाताश् च पदातिभिः । रथा रथैर् विमिश्रैश् च योधा युयुधिरे नृप

gajair gajā hayair aśvāḥ padātāś ca padātibhiḥ / rathā rathair vimiśraiś ca yodhā yuyudhire nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरासंधस्य रज्ञस् तु रामेणासीत् समागमः । महेन्द्रस्येव वृत्रेण दारुणो लोमहर्षणः

jarāsaṃdhasya rajñas tu rāmeṇāsīt samāgamaḥ / mahendrasyeva vṛtreṇa dāruṇo lomaharṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येषां सुमहान् आसीद् बलौघानां परिक्षयः । उभयोः सेनयो राजन् मांसशोणितकर्दमः

anyeṣāṃ sumahān āsīd balaughānāṃ parikṣayaḥ / ubhayoḥ senayo rājan māṃsaśoṇitakardamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् विमर्दे योधानां संख्याव्यक्तिर् न विद्यते

tasmin vimarde yodhānāṃ saṃkhyāvyaktir na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथी रामो जरासंधं शरैर् आशीविषोपमैः । आवृन्वन्न् अभ्ययाद् वीरस् तं च राजा स मागधः

rathī rāmo jarāsaṃdhaṃ śarair āśīviṣopamaiḥ / āvṛnvann abhyayād vīras taṃ ca rājā sa māgadhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ क्षीनशस्त्रौ विरथौ हताश्वौ हतसारथी । गदे गृहीत्वा विक्रान्ताव् अन्योन्यम् अभिधावताम्

tau kṣīnaśastrau virathau hatāśvau hatasārathī / gade gṛhītvā vikrāntāv anyonyam abhidhāvatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कम्पयन्तौ भुवं वीरौ ताव् उद्यतमहागदौ । ददृशाते महात्मानौ गिरी सशिखराव् उभौ

kampayantau bhuvaṃ vīrau tāv udyatamahāgadau / dadṛśāte mahātmānau girī saśikharāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्युपारमन्त युद्धानि प्रेक्षन्तौ पुरुषर्षभौ । संरब्धाव् अभिधावन्तौ गदायुद्धेषु विश्रुतौ

vyupāramanta yuddhāni prekṣantau puruṣarṣabhau / saṃrabdhāv abhidhāvantau gadāyuddheṣu viśrutau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभौ तौ परमाचार्यौ लोके ख्यातौ महाबलौ । मत्ताव् इव गजौ युद्धे अन्योन्यम् अभिधावताम्

ubhau tau paramācāryau loke khyātau mahābalau / mattāv iva gajau yuddhe anyonyam abhidhāvatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश् च परमर्षयः । समन्ततश् चाप्सरसः समाजग्मुः सहस्रशः

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ / samantataś cāpsarasaḥ samājagmuḥ sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् देवयक्षगन्धर्व महर्षिभिर् अलंकृतम् । शुशुभे ऽभ्यधिकं राजन् दिवं ज्योतिर् गणैर् इव

tad devayakṣagandharva maharṣibhir alaṃkṛtam / śuśubhe 'bhyadhikaṃ rājan divaṃ jyotir gaṇair iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिदुद्राव रामं तु जरासंधो महाबलः । सव्यं मण्डलम् आवृत्य बलदेवस् तु दक्षिणम्

abhidudrāva rāmaṃ tu jarāsaṃdho mahābalaḥ / savyaṃ maṇḍalam āvṛtya baladevas tu dakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ प्रजह्रुर् अन्योन्यं गदायुद्धविशारदौ । दन्ताभ्याम् इव मातङ्गौ नादयन्तौ दिशो दश

tau prajahrur anyonyaṃ gadāyuddhaviśāradau / dantābhyām iva mātaṅgau nādayantau diśo daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गदानिपातो रामस्य शुश्रुवे ऽशनिनिस्वनः । जरासंधस्य चरणे पर्वतस्येव दीर्यतः

gadānipāto rāmasya śuśruve 'śaninisvanaḥ / jarāsaṃdhasya caraṇe parvatasyeva dīryataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्म कम्पयते रामं जरासंधकरच्युता । गदा गदाभृतां श्रेष्ठं विन्ध्यं गिरिम् इवाचलम्

na sma kampayate rāmaṃ jarāsaṃdhakaracyutā / gadā gadābhṛtāṃ śreṣṭhaṃ vindhyaṃ girim ivācalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामस्य तु गदावेगं वीर्यात् स मगधेश्वरः । सेहे धैर्येण महता शिक्षया च व्यपोहयत्

rāmasya tu gadāvegaṃ vīryāt sa magadheśvaraḥ / sehe dhairyeṇa mahatā śikṣayā ca vyapohayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न त्वया राम वध्यो ऽयम् अलं खेदेन माधव

na tvayā rāma vadhyo 'yam alaṃ khedena mādhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहितो ऽस्य मया मृत्युस् तस्मात् साधु व्युपारम । अचिरेणैव कालेन प्राणांस् त्यक्ष्यति मागधः

vihito 'sya mayā mṛtyus tasmāt sādhu vyupārama / acireṇaiva kālena prāṇāṃs tyakṣyati māgadhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरासंधस् तु तच् छ्रुत्वा विमनाः समपद्यत । न प्रजह्रे ततस् तस्मै पुनर् एव हलायुधः । तौ व्युपारमतां चैव वृष्णयस् ते च पार्थिवाः

jarāsaṃdhas tu tac chrutvā vimanāḥ samapadyata / na prajahre tatas tasmai punar eva halāyudhaḥ / tau vyupāramatāṃ caiva vṛṣṇayas te ca pārthivāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसक्तम् अभवद् युद्धं तेषाम् एव महात्मनाम् । दीर्घकालं महाराज निघ्नताम् इतरेतराम्

prasaktam abhavad yuddhaṃ teṣām eva mahātmanām / dīrghakālaṃ mahārāja nighnatām itaretarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराजिते त्व् अपक्रान्ते जरासंधे महीपतौ । अस्तं याते दिनकरे नानुसस्रुस् तदा निशि

parājite tv apakrānte jarāsaṃdhe mahīpatau / astaṃ yāte dinakare nānusasrus tadā niśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानीय स्वसैन्यं तु लब्धलक्ष्या महाबलाः । पुरीं प्रविविशुर् हृष्टाः केशवेनाभिपूजिताः

samānīya svasainyaṃ tu labdhalakṣyā mahābalāḥ / purīṃ praviviśur hṛṣṭāḥ keśavenābhipūjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरासंधं तु ते जित्वा मन्यन्ते नैव तं जितम् । वृष्णयः कुरुशार्दूल राजा ह्य् अतिबलः स वै

jarāsaṃdhaṃ tu te jitvā manyante naiva taṃ jitam / vṛṣṇayaḥ kuruśārdūla rājā hy atibalaḥ sa vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दश चाष्टौ च संग्रामाञ् जरासंधस्य यादवाः । ददुर् न चैनं समरे हन्तुं शेकुर् महारथाः

daśa cāṣṭau ca saṃgrāmāñ jarāsaṃdhasya yādavāḥ / dadur na cainaṃ samare hantuṃ śekur mahārathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षौहिण्यो हि तस्यासन् विंशतिर् भरतर्षभ । जरासंधस्य नृपतेस् तदर्थं याः समागताः

akṣauhiṇyo hi tasyāsan viṃśatir bharatarṣabha / jarāsaṃdhasya nṛpates tadarthaṃ yāḥ samāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पत्वाद् अभिभूतास् तु वृष्णयो भरतर्षभ । बार्हद्रथेन राजेन्द्र राजभिः सहितेन वै

alpatvād abhibhūtās tu vṛṣṇayo bharatarṣabha / bārhadrathena rājendra rājabhiḥ sahitena vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जित्वा तु मागधं संख्ये जरासंधं महीपतिम् । विहरन्ति स्म सुखिनो वृष्णिसिंहा महारथाः

jitvā tu māgadhaṃ saṃkhye jarāsaṃdhaṃ mahīpatim / viharanti sma sukhino vṛṣṇisiṃhā mahārathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.