Svatmarama: Hathayogapradipika 1

प्रथमोपदेशः श्री-आदि-नाथाय नमोऽस्तु तस्मै येनोपदिष्टा हठ-योग-विद्या । विभ्राजते प्रोन्नत-राज-योगम् आरोढुम् इच्छोर् अधिरोहिणीव

prathamopadeśaḥ śrī-ādi-nāthāya namo'stu tasmai yenopadiṣṭā haṭha-yoga-vidyā / vibhrājate pronnata-rāja-yogam āroḍhum icchor adhirohiṇīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणम्य श्री-गुरुं नाथं स्वात्मारामेण योगिना । केवलं राज-योगाय हठ-विद्योपदिश्यते

praṇamya śrī-guruṃ nāthaṃ svātmārāmeṇa yoginā / kevalaṃ rāja-yogāya haṭha-vidyopadiśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रान्त्या बहुमत-ध्वान्ते राज-योगम् अजानताम् । हठ-प्रदीपिकां धत्ते स्वात्मारामः कृपाकरः

bhrāntyā bahumata-dhvānte rāja-yogam ajānatām / haṭha-pradīpikāṃ dhatte svātmārāmaḥ kṛpākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हठ-विद्यां हि मत्स्येन्द्र-गोरक्षाद्या विजानते । स्वात्मारामोऽथवा योगी जानीते तत्-प्रसादतः

haṭha-vidyāṃ hi matsyendra-gorakṣādyā vijānate / svātmārāmo'thavā yogī jānīte tat-prasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-आदिनाथ-मत्स्येन्द्र-शावरानन्द-भैरवाः । चौरङ्गी-मीन-गोरक्ष-विरूपाक्ष-बिलेशयाः

śrī-ādinātha-matsyendra-śāvarānanda-bhairavāḥ / cauraṅgī-mīna-gorakṣa-virūpākṣa-bileśayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्थानो भैरवो योगी सिद्धिर् बुद्धश् च कन्थडिः । कोरंटकः सुरानन्दः सिद्धपादश् च चर्पटिः

manthāno bhairavo yogī siddhir buddhaś ca kanthaḍiḥ / koraṃṭakaḥ surānandaḥ siddhapādaś ca carpaṭiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कानेरी पूज्यपादश् च नित्य-नाथो निरञ्जनः । कपाली बिन्दुनाथश् च काकचण्डीश्वराह्वयः

kānerī pūjyapādaś ca nitya-nātho nirañjanaḥ / kapālī bindunāthaś ca kākacaṇḍīśvarāhvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्लामः प्रभुदेवश् च घोडा चोली च टिंटिणिः । भानुकी नारदेवश् च खण्डः कापालिकस् तथा

allāmaḥ prabhudevaś ca ghoḍā colī ca ṭiṃṭiṇiḥ / bhānukī nāradevaś ca khaṇḍaḥ kāpālikas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आदयो महासिद्धा हठ-योग-प्रभावतः । खण्डयित्वा काल-दण्डं ब्रह्माण्डे विचरन्ति ते

ity ādayo mahāsiddhā haṭha-yoga-prabhāvataḥ / khaṇḍayitvā kāla-daṇḍaṃ brahmāṇḍe vicaranti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशेष-ताप-तप्तानां समाश्रय-मठो हठः । अशेष-योग-युक्तानाम् आधार-कमठो हठः

aśeṣa-tāpa-taptānāṃ samāśraya-maṭho haṭhaḥ / aśeṣa-yoga-yuktānām ādhāra-kamaṭho haṭhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हठ-विद्या परं गोप्या योगिना सिद्धिम् इच्छता । भवेद् वीर्यवती गुप्ता निर्वीर्या तु प्रकाशिता

haṭha-vidyā paraṃ gopyā yoginā siddhim icchatā / bhaved vīryavatī guptā nirvīryā tu prakāśitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराज्ये धार्मिके देशे सुभिक्षे निरुपद्रवे । धनुः प्रमाण-पर्यन्तं शिलाग्नि-जल-वर्जिते । एकान्ते मठिका-मध्ये स्थातव्यं हठ-योगिना

surājye dhārmike deśe subhikṣe nirupadrave / dhanuḥ pramāṇa-paryantaṃ śilāgni-jala-varjite / ekānte maṭhikā-madhye sthātavyaṃ haṭha-yoginā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्प-द्वारम् अरन्ध्र-गर्त-विवरं नात्युच्च-नीचायतं सम्यग्-गोमय-सान्द्र-लिप्तम् अमलं निःशेस-जन्तूज्झितम् । बाह्ये मण्डप-वेदि-कूप-रुचिरं प्राकार-संवेष्टितं प्रोक्तं योग-मठस्य लक्षणम् इदं सिद्धैर् हठाभ्यासिभिः

alpa-dvāram arandhra-garta-vivaraṃ nātyucca-nīcāyataṃ samyag-gomaya-sāndra-liptam amalaṃ niḥśesa-jantūjjhitam / bāhye maṇḍapa-vedi-kūpa-ruciraṃ prākāra-saṃveṣṭitaṃ proktaṃ yoga-maṭhasya lakṣaṇam idaṃ siddhair haṭhābhyāsibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विधे मठे स्थित्वा सर्व-चिन्ता-विवर्जितः । गुरूपदिष्ट-मार्गेण योगम् एव समभ्यसेत्

evaṃ vidhe maṭhe sthitvā sarva-cintā-vivarjitaḥ / gurūpadiṣṭa-mārgeṇa yogam eva samabhyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्याहारः प्रयासश् च प्रजल्पो नियमाग्रहः । जन-सङ्गश् च लौल्यं च षड्भिर् योगो विनश्यति

atyāhāraḥ prayāsaś ca prajalpo niyamāgrahaḥ / jana-saṅgaś ca laulyaṃ ca ṣaḍbhir yogo vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्साहात् साहसाद् धैर्यात् तत्त्व-ज्ञानाश् च निश्चयात् । जन-सङ्ग-परित्यागात् षड्भिर् योगः प्रसिद्ध्यति

utsāhāt sāhasād dhairyāt tattva-jñānāś ca niścayāt / jana-saṅga-parityāgāt ṣaḍbhir yogaḥ prasiddhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यम-नियमाः अहिंसा सत्यम् अस्तेयं ब्रह्मचर्यं क्षमा धृतिः । दयार्जवं मिताहारः शौचं चैव यमा दश

atha yama-niyamāḥ ahiṃsā satyam asteyaṃ brahmacaryaṃ kṣamā dhṛtiḥ / dayārjavaṃ mitāhāraḥ śaucaṃ caiva yamā daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपः सन्तोष आस्तिक्यं दानम् ईश्वर-पूजनम् । सिद्धान्त-वाक्य-श्रवणं ह्रीमती च तपो हुतम् । नियमा दश सम्प्रोक्ता योग-शास्त्र-विशारदैः

tapaḥ santoṣa āstikyaṃ dānam īśvara-pūjanam / siddhānta-vākya-śravaṇaṃ hrīmatī ca tapo hutam / niyamā daśa samproktā yoga-śāstra-viśāradaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ आसनम् हठस्य प्रथमाङ्गत्वाद् आसनं पूर्वम् उच्यते । कुर्यात् तद् आसनं स्थैर्यम् आरोग्यं चाङ्ग-लाघवम्

atha āsanam haṭhasya prathamāṅgatvād āsanaṃ pūrvam ucyate / kuryāt tad āsanaṃ sthairyam ārogyaṃ cāṅga-lāghavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वशिष्ठाद्यैश् च मुनिभिर् मत्स्येन्द्राद्यैश् च योगिभिः । अङ्गीकृतान्य् आसनानि कथ्यन्ते कानिचिन् मया

vaśiṣṭhādyaiś ca munibhir matsyendrādyaiś ca yogibhiḥ / aṅgīkṛtāny āsanāni kathyante kānicin mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानूर्वोर् अन्तरे सम्यक् कृत्वा पाद-तले उभे । ऋजु-कायः समासीनः स्वस्तिकं तत् प्रचक्षते

jānūrvor antare samyak kṛtvā pāda-tale ubhe / ṛju-kāyaḥ samāsīnaḥ svastikaṃ tat pracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सव्ये दक्षिण-गुल्फं तु पृष्ठ-पार्श्वे नियोजयेत् । दक्षिणेऽपि तथा सव्यं गोमुखं गोमुखाकृतिः

savye dakṣiṇa-gulphaṃ tu pṛṣṭha-pārśve niyojayet / dakṣiṇe'pi tathā savyaṃ gomukhaṃ gomukhākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं पादं तथैकस्मिन् विन्यसेद् उरुणि स्थिरम् । इतरस्मिंस् तथा चोरुं वीरासनम् इतीरितम्

ekaṃ pādaṃ tathaikasmin vinyased uruṇi sthiram / itarasmiṃs tathā coruṃ vīrāsanam itīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुदं निरुध्य गुल्फाभ्यां व्युत्क्रमेण समाहितः । कूर्मासनं भवेद् एतद् इति योग-विदो विदुः

gudaṃ nirudhya gulphābhyāṃ vyutkrameṇa samāhitaḥ / kūrmāsanaṃ bhaved etad iti yoga-vido viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मासनं तु संस्थाप्य जानूर्वोर् अन्तरे करौ । निवेश्य भूमौ संस्थाप्य व्योमस्थं कुक्कुटासनम्

padmāsanaṃ tu saṃsthāpya jānūrvor antare karau / niveśya bhūmau saṃsthāpya vyomasthaṃ kukkuṭāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्कुटासन-बन्ध-स्थो दोर्भ्यां सम्बद्य कन्धराम् । भवेद् कूर्मवद् उत्तान एतद् उत्तान-कूर्मकम्

kukkuṭāsana-bandha-stho dorbhyāṃ sambadya kandharām / bhaved kūrmavad uttāna etad uttāna-kūrmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादाङ्गुष्ठौ तु पाणिभ्यां गृहीत्वा श्रवणावधि । धनुर् आकर्षणं कुर्याद् धनुर्-आसनम् उच्यते

pādāṅguṣṭhau tu pāṇibhyāṃ gṛhītvā śravaṇāvadhi / dhanur ākarṣaṇaṃ kuryād dhanur-āsanam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामोरु-मूलार्पित-दक्ष-पादं जानोर् बहिर् वेष्टित-वाम-पादम् । प्रगृह्य तिष्ठेत् परिवर्तिताङ्गः श्री-मत्य्सनाथोदितम् आसनं स्यात्

vāmoru-mūlārpita-dakṣa-pādaṃ jānor bahir veṣṭita-vāma-pādam / pragṛhya tiṣṭhet parivartitāṅgaḥ śrī-matysanāthoditam āsanaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्स्येन्द्र-पीठं जठर-प्रदीप्तिं प्रचण्ड-रुग् मण्डल-खण्डनास्त्रम् । अभ्यासतः कुण्डलिनी-प्रबोधं चन्द्र-स्थिरत्वं च ददाति पुंसाम्

matsyendra-pīṭhaṃ jaṭhara-pradīptiṃ pracaṇḍa-rug maṇḍala-khaṇḍanāstram / abhyāsataḥ kuṇḍalinī-prabodhaṃ candra-sthiratvaṃ ca dadāti puṃsām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसार्य पादौ भुवि दण्ड-रूपौ दोर्भ्यां पदाग्र-द्वितयं गृहीत्वा । जानूपरिन्यस्त-ललाट-देशो वसेद् इदं पश्चिमतानम् आहुः

prasārya pādau bhuvi daṇḍa-rūpau dorbhyāṃ padāgra-dvitayaṃ gṛhītvā / jānūparinyasta-lalāṭa-deśo vased idaṃ paścimatānam āhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पश्चिमतानम् आसनाग्र्यं पवनं पश्चिम-वाहिनं करोति । उदयं जठरानलस्य कुर्याद् उदरे कार्श्यम् अरोगतां च पुंसाम्

iti paścimatānam āsanāgryaṃ pavanaṃ paścima-vāhinaṃ karoti / udayaṃ jaṭharānalasya kuryād udare kārśyam arogatāṃ ca puṃsām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धराम् अवष्टभ्य कर-द्वयेन तत्-कूर्पर-स्थापित-नाभि-पार्श्वः । उच्चासनो दण्डवद् उत्थितः खे मायूरम् एतत् प्रवदन्ति पीठम्

dharām avaṣṭabhya kara-dvayena tat-kūrpara-sthāpita-nābhi-pārśvaḥ / uccāsano daṇḍavad utthitaḥ khe māyūram etat pravadanti pīṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरति सकल-रोगान् आशु गुल्मोदरादीन् अभिभवति च दोषान् आसनं श्री-मयूरम् । बहु कदशन-भुक्तं भस्म कुर्याद् अशेषं जनयति जठराग्निं जारयेत् काल-कूटम्

harati sakala-rogān āśu gulmodarādīn abhibhavati ca doṣān āsanaṃ śrī-mayūram / bahu kadaśana-bhuktaṃ bhasma kuryād aśeṣaṃ janayati jaṭharāgniṃ jārayet kāla-kūṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तानं शबवद् भूमौ शयनं तच् छवासनम् । शवासनं श्रान्ति-हरं चित्त-विश्रान्ति-कारकम्

uttānaṃ śabavad bhūmau śayanaṃ tac chavāsanam / śavāsanaṃ śrānti-haraṃ citta-viśrānti-kārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरशीत्य् आसनानि शिवेन कथितानि च । तेभ्यश् चतुष्कम् आदाय सारभूतं ब्रवीम्य् अहम्

caturaśīty āsanāni śivena kathitāni ca / tebhyaś catuṣkam ādāya sārabhūtaṃ bravīmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धं पद्मं तथा सिंहं भद्रं वेति चतुष्टयम् । श्रेष्ठं तत्रापि च सुखे तिष्ठेत् सिद्धासने सदा

siddhaṃ padmaṃ tathā siṃhaṃ bhadraṃ veti catuṣṭayam / śreṣṭhaṃ tatrāpi ca sukhe tiṣṭhet siddhāsane sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सिद्धासनम्- योनि-स्थानकम् अङ्घ्रि-मूल-घटितं कृत्वा दृढं विन्यसेत् मेण्ढ्रे पादम् अथैकम् एव हृदये कृत्वा हनुं सुस्थिरम् । स्थाणुः संयमितेन्द्रियोऽचल-दृशा पश्येद् भ्रुवोर् अन्तरं ह्य् एतन् मोक्ष-कपाट-भेद-जनकं सिद्धासनं प्रोच्यते

atha siddhāsanam- yoni-sthānakam aṅghri-mūla-ghaṭitaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ vinyaset meṇḍhre pādam athaikam eva hṛdaye kṛtvā hanuṃ susthiram / sthāṇuḥ saṃyamitendriyo'cala-dṛśā paśyed bhruvor antaraṃ hy etan mokṣa-kapāṭa-bheda-janakaṃ siddhāsanaṃ procyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेण्ढ्राद् उपरि विन्यस्य सव्यं गुल्फं तथोपरि । गुल्फान्तरं च निक्षिप्य सिद्धासनम् इदं भवेत्

meṇḍhrād upari vinyasya savyaṃ gulphaṃ tathopari / gulphāntaraṃ ca nikṣipya siddhāsanam idaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् सिद्धासनं प्राहुर् अन्ये वज्रासनं विदुः । मुक्तासनं वदन्त्य् एके प्राहुर् गुप्तासनं परे

etat siddhāsanaṃ prāhur anye vajrāsanaṃ viduḥ / muktāsanaṃ vadanty eke prāhur guptāsanaṃ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमेष्व् इव मिताहारम् अहिंसा नियमेष्व् इव । मुख्यं सर्वासनेष्व् एकं सिद्धाः सिद्धासनं विदुः

yameṣv iva mitāhāram ahiṃsā niyameṣv iva / mukhyaṃ sarvāsaneṣv ekaṃ siddhāḥ siddhāsanaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरशीति-पीठेषु सिद्धम् एव सदाभ्यसेत् । द्वासप्तति-सहस्राणां नाडीनां मल-शोधनम्

caturaśīti-pīṭheṣu siddham eva sadābhyaset / dvāsaptati-sahasrāṇāṃ nāḍīnāṃ mala-śodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्म-ध्यायी मिताहारी यावद् द्वादश-वत्सरम् । सदा सिद्धासनाभ्यासाद् योगी निष्पत्तिम् आप्नुयात्

ātma-dhyāyī mitāhārī yāvad dvādaśa-vatsaram / sadā siddhāsanābhyāsād yogī niṣpattim āpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् अन्यैर् बहुभिः पीठैः सिद्धे सिद्धासने सति । प्राणानिले सावधाने बद्धे केवल-कुम्भके । उत्पद्यते निरायासात् स्वयम् एवोन्मनी कला

kim anyair bahubhiḥ pīṭhaiḥ siddhe siddhāsane sati / prāṇānile sāvadhāne baddhe kevala-kumbhake / utpadyate nirāyāsāt svayam evonmanī kalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैकास्मिन्न् एव दृढे सिद्धे सिद्धासने सति । बन्ध-त्रयम् अनायासात् स्वयम् एवोपजायते

tathaikāsminn eva dṛḍhe siddhe siddhāsane sati / bandha-trayam anāyāsāt svayam evopajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासनं सिद्ध-सदृशं न कुम्भः केवलोपमः । न खेचरी-समा मुद्रा न नाद-सदृशो लयः

nāsanaṃ siddha-sadṛśaṃ na kumbhaḥ kevalopamaḥ / na khecarī-samā mudrā na nāda-sadṛśo layaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पद्मासनम्- वामोरूपरि दक्षिणं च चरणं संस्थाप्य वामं तथा दक्षोरूपरि पश्चिमेन विधिना धृत्वा कराभ्यां दृढम् । अङ्गुष्ठौ हृदये निधाय चिबुकं नासाग्रम् आलोकयेत् एतद् व्याधि-विनाश-कारि यमिनां पद्मासनं प्रोच्यते

atha padmāsanam- vāmorūpari dakṣiṇaṃ ca caraṇaṃ saṃsthāpya vāmaṃ tathā dakṣorūpari paścimena vidhinā dhṛtvā karābhyāṃ dṛḍham / aṅguṣṭhau hṛdaye nidhāya cibukaṃ nāsāgram ālokayet etad vyādhi-vināśa-kāri yamināṃ padmāsanaṃ procyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तानौ चरणौ कृत्वा ऊरु-संस्थौ प्रयत्नतः । ऊरु-मध्ये तथोत्तानौ पाणी कृत्वा ततो दृशौ

uttānau caraṇau kṛtvā ūru-saṃsthau prayatnataḥ / ūru-madhye tathottānau pāṇī kṛtvā tato dṛśau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासाग्रे विन्यसेद् राजद्-अन्त-मूले तु जिह्वया । उत्तम्भ्य चिबुकं वक्षस्य् उत्थाप्य् पवनं शनैः

nāsāgre vinyased rājad-anta-mūle tu jihvayā / uttambhya cibukaṃ vakṣasy utthāpy pavanaṃ śanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं पद्मासनं प्रोक्तं सर्व-व्याधि-विनाशनम् । दुर्लभं येन केनापि धीमता लभ्यते भुवि

idaṃ padmāsanaṃ proktaṃ sarva-vyādhi-vināśanam / durlabhaṃ yena kenāpi dhīmatā labhyate bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा सम्पुटितौ करौ दृढतरं बद्ध्वा तु पद्मासनं गाढं वक्षसि सन्निधाय चिबुकं ध्यायंश् च तच् चेतसि । वारं वारम् अपानम् ऊर्ध्वम् अनिलं प्रोत्सारयन् पूरितं न्यञ्चन् प्राणम् उपैति बोधम् अतुलं शक्ति-प्रभावान् नरः

kṛtvā sampuṭitau karau dṛḍhataraṃ baddhvā tu padmāsanaṃ gāḍhaṃ vakṣasi sannidhāya cibukaṃ dhyāyaṃś ca tac cetasi / vāraṃ vāram apānam ūrdhvam anilaṃ protsārayan pūritaṃ nyañcan prāṇam upaiti bodham atulaṃ śakti-prabhāvān naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मासने स्थितो योगी नाडी-द्वारेण पूरितम् । मारुतं धारयेद् यस् तु स मुक्तो नात्र संशयः

padmāsane sthito yogī nāḍī-dvāreṇa pūritam / mārutaṃ dhārayed yas tu sa mukto nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सिंहासनम्- गुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्याः पार्श्वयोः क्षिपेत् । दक्षिणे सव्य-गुल्फं तु दक्ष-गुल्फं तु सव्यके

atha siṃhāsanam- gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kṣipet / dakṣiṇe savya-gulphaṃ tu dakṣa-gulphaṃ tu savyake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तौ तु जान्वोः संस्थाप्य स्वाङ्गुलीः सम्प्रसार्य च । व्यात्त-वक्त्रो निरीक्षेत नासाग्रं सुसमाहितः

hastau tu jānvoḥ saṃsthāpya svāṅgulīḥ samprasārya ca / vyātta-vaktro nirīkṣeta nāsāgraṃ susamāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहासनं भवेद् एतत् पूजितं योगि-पुङ्गवैः । बन्ध-त्रितय-सन्धानं कुरुते चासनोत्तमम्

siṃhāsanaṃ bhaved etat pūjitaṃ yogi-puṅgavaiḥ / bandha-tritaya-sandhānaṃ kurute cāsanottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भद्रासनम्- गुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्याः पार्श्वयोः क्षिप्ते । सव्य-गुल्फं तथा सव्ये दक्ष-गुल्फं तु दक्षिणे

atha bhadrāsanam- gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kṣipte / savya-gulphaṃ tathā savye dakṣa-gulphaṃ tu dakṣiṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्व-पादौ च पाणिभ्यां दृढं बद्ध्वा सुनिश्चलम् । भद्रासनं भवेद् एतत् सर्व-व्याधि-विनाशनम् । गोरक्षासनम् इत्य् आहुर् इदं वै सिद्ध-योगिनः

pārśva-pādau ca pāṇibhyāṃ dṛḍhaṃ baddhvā suniścalam / bhadrāsanaṃ bhaved etat sarva-vyādhi-vināśanam / gorakṣāsanam ity āhur idaṃ vai siddha-yoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् आसन-बन्धेषु योगीन्द्रो विगत-श्रमः । अभ्यसेन् नाडिका-शुद्धिं मुद्रादि-पवनी-क्रियाम्

evam āsana-bandheṣu yogīndro vigata-śramaḥ / abhyasen nāḍikā-śuddhiṃ mudrādi-pavanī-kriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसनं कुम्भकं चित्रं मुद्राख्यं करणं तथा । अथ नादानुसन्धानम् अभ्यासानुक्रमो हठे

āsanaṃ kumbhakaṃ citraṃ mudrākhyaṃ karaṇaṃ tathā / atha nādānusandhānam abhyāsānukramo haṭhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मचारी मिताहारी त्यागी योग-परायणः । अब्दाद् ऊर्ध्वं भवेत् सिद्धो नात्र कार्या विचारणा

brahmacārī mitāhārī tyāgī yoga-parāyaṇaḥ / abdād ūrdhvaṃ bhavet siddho nātra kāryā vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुस्निग्ध-मधुराहारश् चतुर्थांश-विवर्जितः । भुज्यते शिव-सम्प्रीत्यै मिताहारः स उच्यते

susnigdha-madhurāhāraś caturthāṃśa-vivarjitaḥ / bhujyate śiva-samprītyai mitāhāraḥ sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कट्वाम्ल-तीक्ष्ण-लवणोष्ण-हरीत-शाक- सौवीर-तैल-तिल-सर्षप-मद्य-मत्स्यान् । आजादि-मांस-दधि-तक्र-कुलत्थकोल- पिण्याक-हिङ्गु-लशुनाद्यम् अपथ्यम् आहुः

kaṭvāmla-tīkṣṇa-lavaṇoṣṇa-harīta-śāka- sauvīra-taila-tila-sarṣapa-madya-matsyān / ājādi-māṃsa-dadhi-takra-kulatthakola- piṇyāka-hiṅgu-laśunādyam apathyam āhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोजनम् अहितं विद्यात् पुनर् अस्योष्णी-कृतं रूक्षम् । अतिलवणम् अम्ल-युक्तं कदशन-शाकोत्कं वर्ज्यम्

bhojanam ahitaṃ vidyāt punar asyoṣṇī-kṛtaṃ rūkṣam / atilavaṇam amla-yuktaṃ kadaśana-śākotkaṃ varjyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वह्नि-स्त्री-पथि-सेवानाम् आदौ वर्जनम् आचरेत्

vahni-strī-pathi-sevānām ādau varjanam ācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा हि गोरक्ष-वचनम्- वर्जयेद् दुर्जन-प्रान्तं वह्नि-स्त्री-पथि-सेवनम् । प्रातः-स्नानोपवासादि काय-क्लेश-विधिं तथा

tathā hi gorakṣa-vacanam- varjayed durjana-prāntaṃ vahni-strī-pathi-sevanam / prātaḥ-snānopavāsādi kāya-kleśa-vidhiṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोधूम-शालि-यव-षाष्टिक-शोभनान्नं क्षीराज्य-खण्ड-नवनीत-सिद्धा-मधूनि । शुण्ठी-पटोल-कफलादिक-पञ्च-शाकं मुद्गादि-दिव्यम् उदकं च यमीन्द्र-पथ्यम्

godhūma-śāli-yava-ṣāṣṭika-śobhanānnaṃ kṣīrājya-khaṇḍa-navanīta-siddhā-madhūni / śuṇṭhī-paṭola-kaphalādika-pañca-śākaṃ mudgādi-divyam udakaṃ ca yamīndra-pathyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्टं सुमधुरं स्निग्धं गव्यं धातु-प्रपोषणम् । मनोभिलषितं योग्यं योगी भोजनम् आचरेत्

puṣṭaṃ sumadhuraṃ snigdhaṃ gavyaṃ dhātu-prapoṣaṇam / manobhilaṣitaṃ yogyaṃ yogī bhojanam ācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युवो वृद्धोऽतिवृद्धो वा व्याधितो दुर्बलोऽपि वा । अभ्यासात् सिद्धिम् आप्नोति सर्व-योगेष्व् अतन्द्रितः

yuvo vṛddho'tivṛddho vā vyādhito durbalo'pi vā / abhyāsāt siddhim āpnoti sarva-yogeṣv atandritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रिया-युक्तस्य सिद्धिः स्याद् अक्रियस्य कथं भवेत् । न शास्त्र-पाठ-मात्रेण योग-सिद्धिः प्रजायते

kriyā-yuktasya siddhiḥ syād akriyasya kathaṃ bhavet / na śāstra-pāṭha-mātreṇa yoga-siddhiḥ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वेष-धारणं सिद्धेः कारणं न च तत्-कथा । क्रियैव कारणं सिद्धेः सत्यम् एतन् न संशयः

na veṣa-dhāraṇaṃ siddheḥ kāraṇaṃ na ca tat-kathā / kriyaiva kāraṇaṃ siddheḥ satyam etan na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीठानि कुम्भकाश् चित्रा दिव्यानि करणानि च । सर्वाण्य् अपि हठाभ्यासे राज-योग-फलावधि

pīṭhāni kumbhakāś citrā divyāni karaṇāni ca / sarvāṇy api haṭhābhyāse rāja-yoga-phalāvadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.