Library·Jiva Gosvamin: Gopalacampu, Purvacampu·1·1.23
तद् इदं दुरभिप्रायं बोद्धुं बह्वदीयम् अस्मि न समर्थः । स्वयम् इह यूयं तस्मात् कथयत सङ्कोचम् उद्धूय
tad idaṃ durabhiprāyaṃ boddhuṃ bahvadīyam asmi na samarthaḥ | svayam iha yūyaṃ tasmāt kathayata saṅkocam uddhūya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ न भवति कार्यं ब्रूथ तन् नेति बुद्धं व्रजम् अनु चल-चित्ता यात नाध्वं मयात्र । वनम् इदम् ऐत्घोरं रात्रिर् अत्रातिघोरा स्वयम् अतिशयि-घोर-प्राणि-वृन्दैः परीताः
atha na bhavati kāryaṃ brūtha tan neti buddhaṃ vrajam anu cala-cittā yāta nādhvaṃ mayātra | vanam idam aitghoraṃ rātrir atrātighorā svayam atiśayi-ghora-prāṇi-vṛndaiḥ parītāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टं यद्-वनम् अत्य् अपूर्व-कुसुमैर् दिव्यर्तुना पूजितं द्योतैश् चर्चितम् इन्दुना यमुनया चात्मानिलैर् नर्तितम् । सामग्रीयम् उदेति देव-निचितास्माकं विहार-क्रमे तस्माद् एतद् अभावतस् तु व इह स्तव्या न वास्तव्यता
dṛṣṭaṃ yad-vanam aty apūrva-kusumair divyartunā pūjitaṃ dyotaiś carcitam indunā yamunayā cātmānilair nartitam | sāmagrīyam udeti deva-nicitāsmākaṃ vihāra-krame tasmād etad abhāvatas tu va iha stavyā na vāstavyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किन्तु- दिष्टेनाप्ते तत्र गत्वा स्व-गोष्ठे कष्टेनापि स्वीय-धर्मं कुरुध्वम् । पत्युर् भक्तिर् बाल-वत्सादि-पाल्य- व्यक्तीनां यः पालनादिश् च दिष्टः
kintu- diṣṭenāpte tatra gatvā sva-goṣṭhe kaṣṭenāpi svīya-dharmaṃ kurudhvam | patyur bhaktir bāla-vatsādi-pālya- vyaktīnāṃ yaḥ pālanādiś ca diṣṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् अहह न बुध्ये स्मेति पूर्वं प्रलापं चकर तद् इह यूयं तद् विचार्य क्षमध्वम् । रति-विसर-विलासैर् यन्त्रणाद् आगता यस् तद्-उचितम् अखिलं यत् स्निग्धता मय्य् उपैति
aham ahaha na budhye smeti pūrvaṃ pralāpaṃ cakara tad iha yūyaṃ tad vicārya kṣamadhvam | rati-visara-vilāsair yantraṇād āgatā yas tad-ucitam akhilaṃ yat snigdhatā mayy upaiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अपि न यद्वद् विरहे प्रीतिस् तद्वन् न सान्निध्ये भवति ततो गृह-यानं भवतीनाम् औचितीं चिनुते
tad api na yadvad virahe prītis tadvan na sānnidhye bhavati tato gṛha-yānaṃ bhavatīnām aucitīṃ cinute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं यच् चिरतः स्पृहावलनया संक्प्तम् आसीत् पुनर् वंश्याकारणया बलाद् उपचितं तद् भग्नम् उच्चैर् यतः । तच् छ्रुत्वा दयिताद् व्यलीक-वचनं बाढं न निश्चिक्यिरे किं न स्मः किम् उ वा स्म इत्य् अॡ तदा गोपाल-वाम-भ्रुवः
pūrvaṃ yac cirataḥ spṛhāvalanayā saṃkptam āsīt punar vaṃśyākāraṇayā balād upacitaṃ tad bhagnam uccair yataḥ | tac chrutvā dayitād vyalīka-vacanaṃ bāḍhaṃ na niścikyire kiṃ na smaḥ kim u vā sma ity aḸ tadā gopāla-vāma-bhruvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आसां निश्चलाङ्गीनां काञ्चीनाम् अपि राजयः । समं समन्ततः क्लेशात् तूष्णीकाम् एव सङ्गताः
tad āsāṃ niścalāṅgīnāṃ kāñcīnām api rājayaḥ | samaṃ samantataḥ kleśāt tūṣṇīkām eva saṅgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च- बाष्प-व्याजाद् आसां प्रिय-कृत-परिहृति-समूढ-सन्तापः । मन्ये हृदयाम्भोरुह-निवहः स्वरसान् मुहुश् च सुस्राव
tataś ca- bāṣpa-vyājād āsāṃ priya-kṛta-parihṛti-samūḍha-santāpaḥ | manye hṛdayāmbhoruha-nivahaḥ svarasān muhuś ca susrāva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणांस् त्यजाम दयितस्य पदे लुठाम कुप्याम तत्र विनिवृत्य गृहं व्रजाम । कृष्णां विशाम च न वा कठिनायमानम् एतं स्वभालम् अभिहत्य निचाययाम
prāṇāṃs tyajāma dayitasya pade luṭhāma kupyāma tatra vinivṛtya gṛhaṃ vrajāma | kṛṣṇāṃ viśāma ca na vā kaṭhināyamānam etaṃ svabhālam abhihatya nicāyayāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरः-पीडा बाष्प-व्यथित-गलता हृद्-गत-महा- प्रकम्पः प्रत्यङ्ग-स्खलनम् इति नाना-विकृतयः । प्रिये रूक्षे जाता दलयितुम् अमूर् आववृतिरे परं तद्-वक्त्रान्तः-प्रसदनम् अगात् पालयितृताम्
śiraḥ-pīḍā bāṣpa-vyathita-galatā hṛd-gata-mahā- prakampaḥ pratyaṅga-skhalanam iti nānā-vikṛtayaḥ | priye rūkṣe jātā dalayitum amūr āvavṛtire paraṃ tad-vaktrāntaḥ-prasadanam agāt pālayitṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मसी-वलित-दृग्-जल-स्रव-तमोभिर् आराद् उरः- स्थलं वलित-कुङ्कुम-प्रचिति-सन्ध्यम् आवृण्वतीः । अवाङ्-मुख-विधुर् वधूः सपदि पौर्णमासी-शशि- स्फुरन् निशि च तामसीर् इव चचाय तस्मिन् हरिः
masī-valita-dṛg-jala-srava-tamobhir ārād uraḥ- sthalaṃ valita-kuṅkuma-praciti-sandhyam āvṛṇvatīḥ | avāṅ-mukha-vidhur vadhūḥ sapadi paurṇamāsī-śaśi- sphuran niśi ca tāmasīr iva cacāya tasmin hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वास-दीर्ण-मधुराधर-श्रियः कोमलाङ्घ्रिअ-दल-कीर्ण-भूमयः । हन्त कान्तम् अपि तं नत-भ्रुवो विव्यधुर् नयन-सायकास्रिभिः
śvāsa-dīrṇa-madhurādhara-śriyaḥ komalāṅghria-dala-kīrṇa-bhūmayaḥ | hanta kāntam api taṃ nata-bhruvo vivyadhur nayana-sāyakāsribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयम् इव मा कुरु पुनर् अतिवादम् । भक्त-जनान् भज मुहुर् इतरांस् त्यज विभुर् इव रहित-विवादम् ॥ध्रुवम्॥ पति-पुत्रादिक-भजनम् इहाधिकम् इति यं वदसि विचारम् । स त्वय्य् एव हि तिष्ठतु न तु बहिर् इति विमृशामः सारम्
iyam iva mā kuru punar ativādam | bhakta-janān bhaja muhur itarāṃs tyaja vibhur iva rahita-vivādam ||dhruvam|| pati-putrādika-bhajanam ihādhikam iti yaṃ vadasi vicāram | sa tvayy eva hi tiṣṭhatu na tu bahir iti vimṛśāmaḥ sāram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनयोर् अर्थ-श्लेषोऽ यम् उभयम् एव पक्षं विशेषयति । अथ धव-सुत-मुख-गणतस् तव सुखम् अस्ति सतां हृदि यातम् । तद् अपि च न हि भवद्-अनुसरणं भवद्-इच्छति युवती-जातम्
anayor artha-śleṣo' yam ubhayam eva pakṣaṃ viśeṣayati | atha dhava-suta-mukha-gaṇatas tava sukham asti satāṃ hṛdi yātam | tad api ca na hi bhavad-anusaraṇaṃ bhavad-icchati yuvatī-jātam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र सन्दिग्ध-काकु-पदं नहीति पदं तद्-इच्छा-निर्धारणे, यद् वा निषेधे- स्वाम् आशाम् अनुवर्धय वर-तनु-ततिर् इह लभतां शातम् । सततानश्वर-वर वरदेश्वर न वितनु वितनूत्पातम्
atra sandigdha-kāku-padaṃ nahīti padaṃ tad-icchā-nirdhāraṇe, yad vā niṣedhe- svām āśām anuvardhaya vara-tanu-tatir iha labhatāṃ śātam | satatānaśvara-vara varadeśvara na vitanu vitanūtpātam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रानुवर्धयेति समेधने छेदने वा- गृह-कर्माण्य् अनुचित्तं सुख-तनु भवता नह्य् अपिनद्धम् । चरणौ प्रचलत इह न च वलतः प्रतिगमनं किल बद्धम्
atrānuvardhayeti samedhane chedane vā- gṛha-karmāṇy anucittaṃ sukha-tanu bhavatā nahy apinaddham | caraṇau pracalata iha na ca valataḥ pratigamanaṃ kila baddham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र सुख-तन्व् इति भवतेत्य् अस्य चित्तम् इत्य् अस्य वा विशेषणम् । अपिनद्धम् इति बन्धनाभावे बन्धने वा न चेति पूर्व-नहि-वत् । किलेति निश्चयेऽ नृते वा । स्वभव-ताप-भरम् अमृत-धराधर-रस-झरतः स्वत एव । नाशय यदि न हि मादृशम् अपि स हि सङ्क्रमिता सखिदेव
atra sukha-tanv iti bhavatety asya cittam ity asya vā viśeṣaṇam | apinaddham iti bandhanābhāve bandhane vā na ceti pūrva-nahi-vat | kileti niścaye' nṛte vā | svabhava-tāpa-bharam amṛta-dharādhara-rasa-jharataḥ svata eva | nāśaya yadi na hi mādṛśam api sa hi saṅkramitā sakhideva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र स्वभवेति कामे स्वजाते वा । मादृशम् इत्य् अस्मत्-सदृशे वा जनेऽ स्मद्-अर्थे वा । लक्ष्मी-सुख-ददम् अपि भवतः पदम् अहह पुलिन्दी-भव्यम् । स्पृष्टं यद्-अवधि दृष्टं तद्-अवधि सर्वं जगद्-अपसव्यम् ॥ज्ग्च् १,२३।६५॥अत्रापसव्यं प्रतिकूलम् इत्य् उभय-पक्षेऽ पि समञ्जसम् । आक्षेप-पक्षे पुन्लिन्दी-भव्यम् इति नीच-गामित्वं व्यज्यते- लक्षीर् व्रजम् अनु तुलसी-वनम् अनु भवद्-उदय-स्फुरद्-उदया । दृश्यत इति तव पद-धूल्याप्लवम् इच्छत्य् अपि पति-हृदया ॥ज्ग्च् १,२३।६६॥यस्या वीक्षणम् अपि वलित-क्षण-पार्षद-वृन्द-निधानम् । तद्वद् वयम् अपि हृदि वाञ्छाम् अपि नह्यामः सवितानम्
atra svabhaveti kāme svajāte vā | mādṛśam ity asmat-sadṛśe vā jane' smad-arthe vā | lakṣmī-sukha-dadam api bhavataḥ padam ahaha pulindī-bhavyam | spṛṣṭaṃ yad-avadhi dṛṣṭaṃ tad-avadhi sarvaṃ jagad-apasavyam ||JGc 1,23.65||atrāpasavyaṃ pratikūlam ity ubhaya-pakṣe' pi samañjasam | ākṣepa-pakṣe punlindī-bhavyam iti nīca-gāmitvaṃ vyajyate- lakṣīr vrajam anu tulasī-vanam anu bhavad-udaya-sphurad-udayā | dṛśyata iti tava pada-dhūlyāplavam icchaty api pati-hṛdayā ||JGc 1,23.66||yasyā vīkṣaṇam api valita-kṣaṇa-pārṣada-vṛnda-nidhānam | tadvad vayam api hṛdi vāñchām api nahyāmaḥ savitānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रापि-शब्दः समुच्चये पूर्ववत् काक्वा निषेधे वा । तत्त्वं सुकृपय कृत-वृजिनात्यय तव याश् चरणे रक्ताः । ता भवतः स्मित-वीक्षण-विस्मित-चित्ताः कुरु निज-भक्ताः
atrāpi-śabdaḥ samuccaye pūrvavat kākvā niṣedhe vā | tattvaṃ sukṛpaya kṛta-vṛjinātyaya tava yāś caraṇe raktāḥ | tā bhavataḥ smita-vīkṣaṇa-vismita-cittāḥ kuru nija-bhaktāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदम् उभयत्र च योग्यम् । अलकावृत-मुख कुण्डल-धृत-सुख हसित-विभूषित-नेत्र । दत्ताभय-भुज-वक्षः-श्री-युज दास्यो वयम् अपि तेऽ त्र
idam ubhayatra ca yogyam | alakāvṛta-mukha kuṇḍala-dhṛta-sukha hasita-vibhūṣita-netra | dattābhaya-bhuja-vakṣaḥ-śrī-yuja dāsyo vayam api te' tra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र चापिः पूर्ववत् । तव मुरली-कलम् अपि च रूप-बलम् अनुभूयाभवद् एव । द्रुम-कुलम् अपि पुलकाङ्कुर-सङ्कुलम् इह का नारी देव
atra cāpiḥ pūrvavat | tava muralī-kalam api ca rūpa-balam anubhūyābhavad eva | druma-kulam api pulakāṅkura-saṅkulam iha kā nārī deva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र केति कौमुत्ये निषेधे वा- व्यक्तं व्रज-भय-हर-लीला-चय देवस् त्वम् असि स कोऽ पि । तन् नो निज-करम् अपि शिरसि च धर दासीनां भ्रमतोऽ पि
atra keti kaumutye niṣedhe vā- vyaktaṃ vraja-bhaya-hara-līlā-caya devas tvam asi sa ko' pi | tan no nija-karam api śirasi ca dhara dāsīnāṃ bhramato' pi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा विलाप-तापेन न तासां विव्यथे हरिः । यथा राधा प्रेङ्खित-भ्रू-धनुर् इङ्खि-दृग्-आशुगैः
tathā vilāpa-tāpena na tāsāṃ vivyathe hariḥ | yathā rādhā preṅkhita-bhrū-dhanur iṅkhi-dṛg-āśugaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ व्यथित-मानसः प्रथित-भाव-कारुण्यतः प्रहस्य मुदिताननः स्वक-रहस्यम् उल्लासयन् । प्रतिस्वम् अनयत् प्रिया द्रुत-मतिः स्व-पार्श्वं बली बलाद् अपि बलानुजो वलयति स्म लीलां प्रति
atha vyathita-mānasaḥ prathita-bhāva-kāruṇyataḥ prahasya muditānanaḥ svaka-rahasyam ullāsayan | pratisvam anayat priyā druta-matiḥ sva-pārśvaṃ balī balād api balānujo valayati sma līlāṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमृशन्न् अङ्गुलीः पाणिं प्रकोष्ठं बाहुम् अप्य् अथ । तासां हरि-करस् तृप्तिं नागान्धनम् इवाधनः ॥ज्ग्च् १,२३।७४॥यद् अपि च राधा तासु स्वम् अभिजुगोपायुतादि-सङ्ख्यासु । तद् अपि च हरिणा स्पष्टं दृष्टा तारासु चन्द्रलेखेव ॥ज्ग्च् १,२३।७५॥राधा यर्हि स्वकर-स्पृष्टा जाता मुरारातेः । अतिविस्मितये जज्ञे तर्हि च सा तत्र चन्द्रलेखेव
āmṛśann aṅgulīḥ pāṇiṃ prakoṣṭhaṃ bāhum apy atha | tāsāṃ hari-karas tṛptiṃ nāgāndhanam ivādhanaḥ ||JGc 1,23.74||yad api ca rādhā tāsu svam abhijugopāyutādi-saṅkhyāsu | tad api ca hariṇā spaṣṭaṃ dṛṣṭā tārāsu candralekheva ||JGc 1,23.75||rādhā yarhi svakara-spṛṣṭā jātā murārāteḥ | ativismitaye jajñe tarhi ca sā tatra candralekheva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोप्यः कृष्णं तत्र कृष्णश् च राधाम् आश्लिषोच्चैर् आव्रजन् नर्म-शर्म । भाव-श्रेण्यः स्थायि-भावं स्वभावो यद्वत् पुण्याद् वासनां पूर्व-लब्धाम्
gopyaḥ kṛṣṇaṃ tatra kṛṣṇaś ca rādhām āśliṣoccair āvrajan narma-śarma | bhāva-śreṇyaḥ sthāyi-bhāvaṃ svabhāvo yadvat puṇyād vāsanāṃ pūrva-labdhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलदे विलसति विद्युद् बिभ्यति हृदयानि भीरूणाम् । किं परिहससि सखि त्वं किं न हि पश्यसि पुरश् चित्रम्
jalade vilasati vidyud bibhyati hṛdayāni bhīrūṇām | kiṃ parihasasi sakhi tvaṃ kiṃ na hi paśyasi puraś citram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मारामा अप्य् अहो यस्य गन्धाद् ब्रह्मानन्दं बाढम् आच्चादयन्ति । पूर्णानन्दः स स्वयं हन्त ताभिः स्वानन्दाय क्रीडनाय प्रयेते
ātmārāmā apy aho yasya gandhād brahmānandaṃ bāḍham āccādayanti | pūrṇānandaḥ sa svayaṃ hanta tābhiḥ svānandāya krīḍanāya prayete
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृग् अप्ययि राधे यस् तासां मुख-निरीक्षकः । त्वद्-उत्कर्ष-रसायासीद् इव तासु परीक्षकः
īdṛg apyayi rādhe yas tāsāṃ mukha-nirīkṣakaḥ | tvad-utkarṣa-rasāyāsīd iva tāsu parīkṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.