Jyotirisvara Kavisekhara: Pancasayaka 5

इति श्रीकविशेखरज्योतिरीश्वरविरचिते पञ्चसायके चतुर्थः सायकः । अथ पञ्चमः सायकः । अथ नाडीसमुद्देशः । मनोभवागारमुखे तु नाड्यस्तिस्रो भवन्ति प्रमदाजनानाम् । समीरणा चान्द्रमसी च गौरी विशेषमासामुपवर्णयामि

iti śrīkaviśekharajyotirīśvaraviracite pañcasāyake caturthaḥ sāyakaḥ / atha pañcamaḥ sāyakaḥ / atha nāḍīsamuddeśaḥ / manobhavāgāramukhe tu nāḍyastisro bhavanti pramadājanānām / samīraṇā cāndramasī ca gaurī viśeṣamāsāmupavarṇayāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधानभूता मदनातपत्रे समीरणा नाम विशेषनाडी । तस्या मुखे यत्पतितं नृवीर्यं तन्निष्फलं स्यादिति चन्द्रमौलिः

pradhānabhūtā madanātapatre samīraṇā nāma viśeṣanāḍī / tasyā mukhe yatpatitaṃ nṛvīryaṃ tanniṣphalaṃ syāditi candramauliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या चापरा चान्द्रमसी च नाडी कन्दर्पगेहे भवति प्रधाना । सा सुन्दरी योषितमेव सूते साध्या भवेदल्परतोत्सवेन

yā cāparā cāndramasī ca nāḍī kandarpagehe bhavati pradhānā / sā sundarī yoṣitameva sūte sādhyā bhavedalparatotsavena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौरीति नाडी यदुपस्थदेशे प्रधानभूता भवति स्वभावात् । पुत्रं प्रसूते बहुधा ऽङ्गना सा कष्टोपभोग्या सुरते प्रदिष्टा

gaurīti nāḍī yadupasthadeśe pradhānabhūtā bhavati svabhāvāt / putraṃ prasūte bahudhā 'ṅganā sā kaṣṭopabhogyā surate pradiṣṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोत्तानबन्धसमुद्देशः । प्रसारितोरूद्वयमध्ययोगाद्गाढा ऽपि नारी श्लथतामुपैति । संलग्नजानुद्वयबन्धयुक्ता श्लथा ऽपि सङ्कोचमलं प्रयाति

athottānabandhasamuddeśaḥ / prasāritorūdvayamadhyayogādgāḍhā 'pi nārī ślathatāmupaiti / saṃlagnajānudvayabandhayuktā ślathā 'pi saṅkocamalaṃ prayāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या युवत्याः प्रकृतिं च सत्त्वं देशं च भावं मदनातपत्रम् । आलोक्य बन्धाः परिकल्पनीयाः सम्भोगकाले पुरुषै रसज्ञैः

tasyā yuvatyāḥ prakṛtiṃ ca sattvaṃ deśaṃ ca bhāvaṃ madanātapatram / ālokya bandhāḥ parikalpanīyāḥ sambhogakāle puruṣai rasajñaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तानसुप्तप्रमदोरूमध्ये स्थितः पतिः कामयते प्रकामम् । तयोर्द्वयोः प्रीतिकरः प्रदिष्टो बन्धो नराणामतिदुर्लभो ऽयम्

uttānasuptapramadorūmadhye sthitaḥ patiḥ kāmayate prakāmam / tayordvayoḥ prītikaraḥ pradiṣṭo bandho narāṇāmatidurlabho 'yam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तानसुप्ता युवतिः स्वपादौ स्कन्धे समारोप्य रमेन्नरस्य । बन्धो ऽयमुक्तः समपादसञ्ज्ञः प्रयोजनीयः करिणीरतेषु

uttānasuptā yuvatiḥ svapādau skandhe samāropya ramennarasya / bandho 'yamuktaḥ samapādasañjñaḥ prayojanīyaḥ kariṇīrateṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधायाः स्त्रिय एव जङ्घां कान्तः स्वजङ्घोपरि सन्निवेश्य । उद्भ्रम्य भूयः कटिमारमन्त्याः स्यादेष बन्धः किल नागराख्यः

evaṃvidhāyāḥ striya eva jaṅghāṃ kāntaḥ svajaṅghopari sanniveśya / udbhramya bhūyaḥ kaṭimāramantyāḥ syādeṣa bandhaḥ kila nāgarākhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृत्वा स्वजानुं गगने स्वपादौ शय्यातले स्त्री प्रथमं प्रसुप्ता । कुचौ पतिः पाणियुगेन धृत्वा रमेत्तदा व्योमपदाभिधानम्

dhṛtvā svajānuṃ gagane svapādau śayyātale strī prathamaṃ prasuptā / kucau patiḥ pāṇiyugena dhṛtvā ramettadā vyomapadābhidhānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं युवत्याश्चरणं पृथिव्यामूर्ध्वं तथा ऽन्यं परिकल्य कान्तः । पद्भ्यां स्थितो हस्तयुगं च भूमौ त्रैविक्रमः स्यादिति वन्धराजः

ekaṃ yuvatyāścaraṇaṃ pṛthivyāmūrdhvaṃ tathā 'nyaṃ parikalya kāntaḥ / padbhyāṃ sthito hastayugaṃ ca bhūmau traivikramaḥ syāditi vandharājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नितम्बबिम्बं किल नायकेन नार्यास्त्रिकं हस्तयुगेन धृत्वा । गुल्फौ निधाय स्थित एव तस्या बन्धो ऽप्यसौ चाटुककेलिकः स्यात्

nitambabimbaṃ kila nāyakena nāryāstrikaṃ hastayugena dhṛtvā / gulphau nidhāya sthita eva tasyā bandho 'pyasau cāṭukakelikaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तस्य वक्षःस्थलगौ च (स्व)पादाव् आलिङ्ग्य गाढं प्रमदा कराभ्याम् । किञ्चिन्नतोरुद्वययोगतश्च ज्ञेयो बुधैरित्यवदारितो ऽयम्

kāntasya vakṣaḥsthalagau ca (sva)pādāv āliṅgya gāḍhaṃ pramadā karābhyām / kiñcinnatorudvayayogataśca jñeyo budhairityavadārito 'yam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पार्श्वबन्धसमुद्देशः । एकं युवत्या हृदये स्वपादं तथा ऽर्पितं तल्पगतं तदन्यम् । प्रौढाङ्गनावल्लभ एष बन्धः ख्यातः पृथिव्यामुपवीतिकाख्यः

atha pārśvabandhasamuddeśaḥ / ekaṃ yuvatyā hṛdaye svapādaṃ tathā 'rpitaṃ talpagataṃ tadanyam / prauḍhāṅganāvallabha eṣa bandhaḥ khyātaḥ pṛthivyāmupavītikākhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्वोः पतिर्मध्यगतो युवत्याः पार्श्वस्थितायाः परिरभ्य देहम् । यूनोस्त्रिकालोलनतो रसज्ञैरत्यादृतः सम्पुटनामधेयः

ūrvoḥ patirmadhyagato yuvatyāḥ pārśvasthitāyāḥ parirabhya deham / yūnostrikālolanato rasajñairatyādṛtaḥ sampuṭanāmadheyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वस्थितायाः मृगशावकाक्ष्याः पृष्ठावलम्बी रमणः प्रसुप्तः । लिङ्गस्मरागारनिवेशयोगादिहोपदिष्टः खलु नागबन्धः

pārśvasthitāyāḥ mṛgaśāvakākṣyāḥ pṛṣṭhāvalambī ramaṇaḥ prasuptaḥ / liṅgasmarāgāraniveśayogādihopadiṣṭaḥ khalu nāgabandhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपविष्टबन्धसमुद्देशः । पद्मासनं सम्परिकल्प्य भर्ता क्रोडोपविष्टां युवतिं रमेच्च । अन्योन्यकण्ठार्पितबाहुयोगात् पद्मासनाख्यं प्रवदन्ति सन्तः

athopaviṣṭabandhasamuddeśaḥ / padmāsanaṃ samparikalpya bhartā kroḍopaviṣṭāṃ yuvatiṃ ramecca / anyonyakaṇṭhārpitabāhuyogāt padmāsanākhyaṃ pravadanti santaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तो नितम्बस्थित एव नार्याः श्रोणीं कराभ्यां यदि याति धृत्वा । आस्फालयेद्वा ऽपि कटिप्रबन्धात् प्रोक्तो मुनीण्द्रैरिति कीर्तिबन्धः

kānto nitambasthita eva nāryāḥ śroṇīṃ karābhyāṃ yadi yāti dhṛtvā / āsphālayedvā 'pi kaṭiprabandhāt prokto munīṇdrairiti kīrtibandhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाधोमुखबन्धसमुद्देशः । अधोमुखस्थां रमयेच्च नारीं तत्पृष्ठवर्ती पशुतुल्यरूपः । भर्ता परिक्रीडति भावहीनो निर्दिश्यते हारिणबन्ध एषः

athādhomukhabandhasamuddeśaḥ / adhomukhasthāṃ ramayecca nārīṃ tatpṛṣṭhavartī paśutulyarūpaḥ / bhartā parikrīḍati bhāvahīno nirdiśyate hāriṇabandha eṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तावलच्छागतुरङ्गमाणां क्रीडाप्रकारैश्च भवन्ति बन्धाः । इत्थं रसज्ञैरनुलापनीया नोदाहृता विस्तरभीतितस्ते

dantāvalacchāgaturaṅgamāṇāṃ krīḍāprakāraiśca bhavanti bandhāḥ / itthaṃ rasajñairanulāpanīyā nodāhṛtā vistarabhītitaste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वबन्धसमुद्देशः । अन्योन्यदोःपञ्जरमध्यजातः स्तम्भो यदा बाहुयुगेन लग्नः । निष्पीड्य नारी पतिमूर्ध्वसंस्थं रमेत्तदा व्यात्तकरं वदन्ति

ūrdhvabandhasamuddeśaḥ / anyonyadoḥpañjaramadhyajātaḥ stambho yadā bāhuyugena lagnaḥ / niṣpīḍya nārī patimūrdhvasaṃsthaṃ ramettadā vyāttakaraṃ vadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको युवत्या यदि कान्तहस्ते जानु स्थितः स्यादपरः पृथिव्याम् । कान्तं कराभ्यामुपगूह्य यत्स्याज्ज्ञेयं रसज्ञैः करणं त्रिपादम्

eko yuvatyā yadi kāntahaste jānu sthitaḥ syādaparaḥ pṛthivyām / kāntaṃ karābhyāmupagūhya yatsyājjñeyaṃ rasajñaiḥ karaṇaṃ tripādam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पुरुषायितसमुद्देशः । अधोमुखी कान्तहृदि प्रसुप्ता दोर्भ्यां समालिङ्ग्य यदि प्रयाति । गा(प्रौ)ढाङ्गनावल्लभ एष तज्ज्ञैः बन्धः प्रदिष्टो विपरीतरूपः

atha puruṣāyitasamuddeśaḥ / adhomukhī kāntahṛdi prasuptā dorbhyāṃ samāliṅgya yadi prayāti / gā(prau)ḍhāṅganāvallabha eṣa tajjñaiḥ bandhaḥ pradiṣṭo viparītarūpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूर्त ! त्वमेवं विजितो ऽस्यकस्माद्युद्धे मया पञ्चशरस्य नारी । इत्यादिकं भूरिविधं रटन्ती प्रायः सुखं विन्दति केलिरङ्गे

dhūrta ! tvamevaṃ vijito 'syakasmādyuddhe mayā pañcaśarasya nārī / ityādikaṃ bhūrividhaṃ raṭantī prāyaḥ sukhaṃ vindati keliraṅge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपरीतरतावयोग्यां स्त्रियं दर्शयति । नवप्रसूता ऋतुयोगयुक्ता गर्भालसा स्थूलतनुर्नताङ्गी । क्षीणा नवोढा ज्वरिता च नारी वर्ज्या रतिज्ञैर्विपरीतबन्धे

viparītaratāvayogyāṃ striyaṃ darśayati / navaprasūtā ṛtuyogayuktā garbhālasā sthūlatanurnatāṅgī / kṣīṇā navoḍhā jvaritā ca nārī varjyā ratijñairviparītabandhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सन्ताडितसमुद्देशः । वामस्वभावान्मदनस्य रागो हस्तप्रहारात्समुपैति वृद्धिम् । तस्माद्यथास्थानमसौ विधेयो वराङ्गनायाः सुरतावसाने

atha santāḍitasamuddeśaḥ / vāmasvabhāvānmadanasya rāgo hastaprahārātsamupaiti vṛddhim / tasmādyathāsthānamasau vidheyo varāṅganāyāḥ suratāvasāne

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यङ्गना कान्तहृदि प्रहारं मुष्ट्या भजन्ती सुरतोपचारैः । सन्ताडितं नाम वदन्ति तज्ज्ञा विस्तीर्णहस्तेन तदा पताकम्

yadyaṅganā kāntahṛdi prahāraṃ muṣṭyā bhajantī suratopacāraiḥ / santāḍitaṃ nāma vadanti tajjñā vistīrṇahastena tadā patākam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साङ्गुष्ठमध्याङ्गुलसम्प्रहारात् सञ्जायते कुण्डलनामधेयः । यः केवलाङ्गुष्ठभवो ऽभिघातः प्रोक्तः कवीन्द्रैः स तु बिन्दुमालः

sāṅguṣṭhamadhyāṅgulasamprahārāt sañjāyate kuṇḍalanāmadheyaḥ / yaḥ kevalāṅguṣṭhabhavo 'bhighātaḥ proktaḥ kavīndraiḥ sa tu bindumālaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रवति यदि न नारी प्रौढरागार्तियुक्ता मृदुनिधुवनयोगे दन्तसन्धौ सलीलम् । पिबति दशनवासः किञ्चिदुन्मुच्य भूयः कथितमिह रसज्ञैः सीत्कृतं रागकारि

dravati yadi na nārī prauḍharāgārtiyuktā mṛdunidhuvanayoge dantasandhau salīlam / pibati daśanavāsaḥ kiñcidunmucya bhūyaḥ kathitamiha rasajñaiḥ sītkṛtaṃ rāgakāri

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिकशिखिकलहंसप्रायपक्षिवृजानां ध्वनितमनुकरोतीत्यङ्गना मन्मथार्ता । मुखदशनविवर्तात्तत्कवीन्द्रा वदन्ति स्तनितमिति समासाच्चित्रसम्भोगकाले

pikaśikhikalahaṃsaprāyapakṣivṛjānāṃ dhvanitamanukarotītyaṅganā manmathārtā / mukhadaśanavivartāttatkavīndrā vadanti stanitamiti samāsāccitrasambhogakāle

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधकरणस्य फलं निरूपयति । इत्यादियोगैः पृथुकामभावं सम्पाद्य नारीपुरुषौ चिरेण । जातानुरागौ रहसि प्रकामं सौख्यं समास्वादयतो महीयः

evaṃvidhakaraṇasya phalaṃ nirūpayati / ityādiyogaiḥ pṛthukāmabhāvaṃ sampādya nārīpuruṣau cireṇa / jātānurāgau rahasi prakāmaṃ saukhyaṃ samāsvādayato mahīyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टानायिकासमुद्देशः । यस्याः पतिर्मिलति केलिकथानुरक्तः पार्श्वं न मुञ्चति मनोभववेगयुक्तः । स्यात्सुन्दरी सकलसौख्यकलानिधाना स्वाधीनपूर्वपतिकेति वदन्ति तज्ज्ञाः

aṣṭānāyikāsamuddeśaḥ / yasyāḥ patirmilati kelikathānuraktaḥ pārśvaṃ na muñcati manobhavavegayuktaḥ / syātsundarī sakalasaukhyakalānidhānā svādhīnapūrvapatiketi vadanti tajjñāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पाङ्गरागरुचिरा तरुणी प्रियस्य तिष्ठत्यनागमनहेतुविचारलोला । एषा ऽबला न हि चिरं परिदेवनीया सोत्कण्ठितेति कथिता कविभिः पुराणैः

puṣpāṅgarāgarucirā taruṇī priyasya tiṣṭhatyanāgamanahetuvicāralolā / eṣā 'balā na hi ciraṃ paridevanīyā sotkaṇṭhiteti kathitā kavibhiḥ purāṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रक्चन्दनाम्बरविभूषणभूषिताङ्गी या वल्लभागमनमार्गविरूढदृष्टिः । तल्पं गता रुचिरवासगृहे ऽवशेते सा कीर्तिता जगति वासकसज्जितेति

srakcandanāmbaravibhūṣaṇabhūṣitāṅgī yā vallabhāgamanamārgavirūḍhadṛṣṭiḥ / talpaṃ gatā ruciravāsagṛhe 'vaśete sā kīrtitā jagati vāsakasajjiteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोधात्प्रयाति चरणे पतितो ऽपि कान्तः प्रायः प्रचण्डवचनाच्चरणैर्निरस्तः । पश्चात्तदीयविरहक्षरदानताङ्गी सा कीर्तितेह कलहान्तरिता कवीन्द्रैः

krodhātprayāti caraṇe patito 'pi kāntaḥ prāyaḥ pracaṇḍavacanāccaraṇairnirastaḥ / paścāttadīyavirahakṣaradānatāṅgī sā kīrtiteha kalahāntaritā kavīndraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्केतकं प्रियतमः स्वयमेव दत्त्वा नैवागतः समुचिते समये च यस्याः । हृष्टा वचो ऽमृतरसैः सकलाङ्गयष्टिः सा वर्णिता कविवरैरिह विप्रलब्धा

saṅketakaṃ priyatamaḥ svayameva dattvā naivāgataḥ samucite samaye ca yasyāḥ / hṛṣṭā vaco 'mṛtarasaiḥ sakalāṅgayaṣṭiḥ sā varṇitā kavivarairiha vipralabdhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातर्विनिद्रवदनस्मरभारचौरो निद्रालसो ऽलसगतिर्नखविक्षताङ्गः । यस्याः प्रयात्यभिमुखं मुहुशो युवत्याः सा खण्डितेति कथिता कविभिः पुराणैः

prātarvinidravadanasmarabhāracauro nidrālaso 'lasagatirnakhavikṣatāṅgaḥ / yasyāḥ prayātyabhimukhaṃ muhuśo yuvatyāḥ sā khaṇḍiteti kathitā kavibhiḥ purāṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरम्भभग्नचरिता विकला च नारी या निर्मिता हि मदनेन मदेन याति । गुप्ताभिसाररसिका परवेश्म गन्तुं सा कीर्तिता कविवरैरभिसारिकेति

ārambhabhagnacaritā vikalā ca nārī yā nirmitā hi madanena madena yāti / guptābhisārarasikā paraveśma gantuṃ sā kīrtitā kavivarairabhisāriketi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशान्तरं प्रतिवसद्रमणश्च यस्या दत्त्वा ऽवधिं चिरतरं गुरुकार्ययोगात् । दुर्वारदुःखदहनैः परिदेविताङ्गी सा प्रोषितप्रियतमा कथिता मुनीन्द्रैः

deśāntaraṃ prativasadramaṇaśca yasyā dattvā 'vadhiṃ cirataraṃ gurukāryayogāt / durvāraduḥkhadahanaiḥ paridevitāṅgī sā proṣitapriyatamā kathitā munīndraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रन्थोपसंहारः । यावच्चन्द्रकलाकिरीटहृदये शैलाधिराजात्मजा यावद्वक्षसि माधवस्य कमला सानन्दमादीव्यति । यावत्कामकलाविवर्तचटुलं क्षोणीतलं राजते तावच्छ्रीकविशेखरस्य कृतिनः काव्यं मुदे दीव्यताम्

granthopasaṃhāraḥ / yāvaccandrakalākirīṭahṛdaye śailādhirājātmajā yāvadvakṣasi mādhavasya kamalā sānandamādīvyati / yāvatkāmakalāvivartacaṭulaṃ kṣoṇītalaṃ rājate tāvacchrīkaviśekharasya kṛtinaḥ kāvyaṃ mude dīvyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.