Library·Jagannatha: Pranabharana, with auto-commentary·4

Jagannatha: Pranabharana, with auto-commentary 4

JPran 4

अत्र राजालम्बनस्य तादृशनादश्रवणोद्दीपितस्य नयनप्रचलनानुभावितस्य गिरिगुहागर्भोत्पतनाभिव्यक्तेनामर्षेण संचारिणा परिपोषितस्य पारीन्द्रगतोत्साहस्य स्थायिनो राजविषयकरतिभावाङ्गत्वाद्रसालंकारत्वम् । यदाहुः - ऽप्रधाने ऽन्यत्र वाक्यार्थे यत्राङ्गं तु रसादयः । काव्ये तस्मिन्नलंकारो रसादिरिति मे मतिःऽ; ॥ इति । तृतीयचतुर्थचरणयोस्तु स्फुटावेव व्यतिरेकातिशयौ । घृष्टाशब्देन तादृशनादो वेलाचलप्रतिबद्धत्वादग्रे न गतः । अन्यथा लोकालोकाचलमपि स्पृशेदिति गम्यते । एव मृष्टेति नोक्तम् । तथा सति शैथिल्यप्रत्ययापत्तेः ॥ किं ब्रूमस्तव वीरतां वयममी यस्मिन्धराखण्डल क्रीडाकुण्डलितभ्रु शोणनयनं दोर्मण्डलं पश्यति । माणिक्यावलिकान्तिदन्तुरतरैर्भूषासहस्रोत्करैर्विन्ध्यारण्यगुहागृहावनिरुहास्तत्कालमुल्लासिताः

atra rājālambanasya tādṛśanādaśravaṇoddīpitasya nayanapracalanānubhāvitasya giriguhāgarbhotpatanābhivyaktenāmarṣeṇa saṃcāriṇā paripoṣitasya pārīndragatotsāhasya sthāyino rājaviṣayakaratibhāvāṅgatvādrasālaṃkāratvam / yadāhuḥ - 'pradhāne 'nyatra vākyārthe yatrāṅgaṃ tu rasādayaḥ / kāvye tasminnalaṃkāro rasādiriti me matiḥ'; // iti / tṛtīyacaturthacaraṇayostu sphuṭāveva vyatirekātiśayau / ghṛṣṭāśabdena tādṛśanādo velācalapratibaddhatvādagre na gataḥ / anyathā lokālokācalamapi spṛśediti gamyate / eva mṛṣṭeti noktam / tathā sati śaithilyapratyayāpatteḥ // kiṃ brūmastava vīratāṃ vayamamī yasmindharākhaṇḍala krīḍākuṇḍalitabhru śoṇanayanaṃ dormaṇḍalaṃ paśyati / māṇikyāvalikāntidanturatarairbhūṣāsahasrotkarairvindhyāraṇyaguhāgṛhāvaniruhāstatkālamullāsitāḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/JPran/4

Cite as: Jagannatha: Pranabharana, with auto-commentary 4, in HREEM (hreem.cc/library/JPran/4), after GRETIL, Jagannatha: Pranabharana, with auto-commentary Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/2_kavya/jagpranu.htm — Jagannatha: Pranabharana, with auto-commentary Based on the ed. by Pdt. Durgaprasad and Kasinath Pandurang Parab, Kavyamala [old, cumulative series], vol. 1, 1886 (3rd ed., 1929), pp. 79-90. Input by Dhaval Patel THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text