श्जादौ तद्धिते शिरसः शीर्षशब्दः आदेशो भवति । हस्तिशिरसः अपत्यं हास्तिशीर्षिः । बाह्वादिभ्यश् च (*४,१।९६) इति इञ् । स्थूलशिरसः इदं स्थौ लशीर्षम् । शीर्षन्भावे हि अन् (*६,४।१६७) इति प्रकृतिभावः स्यात् । हास्तिशीर्षिशब्दात् स्त्रियाम् इञो ऽण्-इञोर् अनार्षयोः ष्यङादेशे कृते शीर्षस्य शिरःशब्दग्रहणेन ग्रहणात् शीर्षन्नादेशः प्राप्नोति । तत्र प्रकृतिभावे सति हास्तिशीर्षण्या इत्य् अनिष्टं रूपं स्यात् । इष्यते तु हास्तिशीर्ष्या इति । तत् कथम् ? कर्तव्यो ऽत्र यत्नः । अणिञन्ताद् वा परः प्रत्ययः ष्यङाश्रयितव्यः, तत्र यस्य+इति लोपस्य स्थानिवद्भावाद् व्यवधानम् ॥ पद्-दन्-नो-मास्-हृन्-निश्-असन्-यूषन्-दोषन्-यकञ्-छकन्न्-उदन्न्-आसञ् छस्प्रभृतिषु
śjādau taddhite śirasaḥ śīrṣaśabdaḥ ādeśo bhavati / hastiśirasaḥ apatyaṃ hāstiśīrṣiḥ / bāhvādibhyaś ca (*4,1.96) iti iñ / sthūlaśirasaḥ idaṃ sthau laśīrṣam / śīrṣanbhāve hi an (*6,4.167) iti prakṛtibhāvaḥ syāt / hāstiśīrṣiśabdāt striyām iño 'ṇ-iñor anārṣayoḥ ṣyaṅādeśe kṛte śīrṣasya śiraḥśabdagrahaṇena grahaṇāt śīrṣannādeśaḥ prāpnoti / tatra prakṛtibhāve sati hāstiśīrṣaṇyā ity aniṣṭaṃ rūpaṃ syāt / iṣyate tu hāstiśīrṣyā iti / tat katham ? kartavyo 'tra yatnaḥ / aṇiñantād vā paraḥ pratyayaḥ ṣyaṅāśrayitavyaḥ, tatra yasya+iti lopasya sthānivadbhāvād vyavadhānam // pad-dan-no-mās-hṛn-niś-asan-yūṣan-doṣan-yakañ-chakann-udann-āsañ chasprabhṛtiṣu
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.