Library·Khandadeva: Bhattadipika·10·10.2

Khandadeva: Bhattadipika 10.2

कृष्णलेष्वर्थलोपाकः स्यात्

kṛṣṇaleṣvarthalopākaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् वा प्रत्यक्षशिष्टत्वात् प्रदानवत्

syād vā pratyakṣaśiṣṭatvāt pradānavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपस्तरणाभिघारणयोर् अमृतार्थत्वाद् अकर्म स्यात्

upastaraṇābhighāraṇayor amṛtārthatvād akarma syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियेत वार्थवादत्वात् तयोः संसर्गहेतुत्वात्

kriyeta vārthavādatvāt tayoḥ saṃsargahetutvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकर्म वा चतुर्भिर् आप्तिवचनात् सह पूर्णं पुनश् चतुरवत्तम्

akarma vā caturbhir āptivacanāt saha pūrṇaṃ punaś caturavattam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रिया वा मुख्यावदानपरिमाणात् सामन्यात् तद्गुणत्वम्

kriyā vā mukhyāvadānaparimāṇāt sāmanyāt tadguṇatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां चैकावदानत्वात्

teṣāṃ caikāvadānatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आप्तिः संख्या समानत्वात्

āptiḥ saṃkhyā samānatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सतोस् त्व् आप्तिवचनं व्यर्थम्

satos tv āptivacanaṃ vyartham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकल्पस् त्व् एकावदानत्वात्

vikalpas tv ekāvadānatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वविकारे त्व् अभ्यसानर्थक्यं हविषो हीतरस्य स्याद् अपि वा स्विष्टकृतः स्याद् इतरस्यान्याय्यत्वात्

sarvavikāre tv abhyasānarthakyaṃ haviṣo hītarasya syād api vā sviṣṭakṛtaḥ syād itarasyānyāyyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकर्म वा संसर्गार्थनिवृत्तत्वात् तस्माद् आप्तिसमर्थत्वं

akarma vā saṃsargārthanivṛttatvāt tasmād āptisamarthatvaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्षाणां तु प्रत्यर्थत्वाद् अकर्म स्यात्

bhakṣāṇāṃ tu pratyarthatvād akarma syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् वा निर्धानदर्शनात्

syād vā nirdhānadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनं वाज्यभक्षस्य प्रकृतौ स्याद् अभागित्वात्

vacanaṃ vājyabhakṣasya prakṛtau syād abhāgitvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनं वा हिरण्यस्य प्रदानवदाज्यस्य गुणभूतत्वात्

vacanaṃ vā hiraṇyasya pradānavadājyasya guṇabhūtatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकधोपहारे सहत्वं ब्रह्मभक्षाणां प्रकृतौ विहितत्वात्

ekadhopahāre sahatvaṃ brahmabhakṣāṇāṃ prakṛtau vihitatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्वं च तेषाम् अधिकारात् स्यात्

sarvatvaṃ ca teṣām adhikārāt syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषापनयो वा तेषाम् अवाच्यत्वात्

puruṣāpanayo vā teṣām avācyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषापनयात् स्वकालत्वम्

puruṣāpanayāt svakālatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकार्थत्वाद् अविभागः स्यात्

ekārthatvād avibhāgaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋत्विग्दानं धर्ममात्रार्थं स्याद् ददातिसामर्थ्यात्

ṛtvigdānaṃ dharmamātrārthaṃ syād dadātisāmarthyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिक्रयार्थं वा कर्मसंयोगाल् लोकवत्

parikrayārthaṃ vā karmasaṃyogāl lokavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणायुक्तवचनाच् च

dakṣiṇāyuktavacanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नचान्येनानम्येत परिक्रीयात् कर्मणः परार्थत्वात्

nacānyenānamyeta parikrīyāt karmaṇaḥ parārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिक्रीतवचनाच् च

parikrītavacanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनिवन्येव भृति वचनात्

sanivanyeva bhṛti vacanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैष्कर्तृकेण संस्तवाच् च

naiṣkartṛkeṇa saṃstavāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषभक्षाश् च तद्वत्

śeṣabhakṣāś ca tadvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कारो वा द्रव्यस्य परार्थत्वात्

saṃskāro vā dravyasya parārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषे च समत्वात्

śeṣe ca samatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामिनि त दर्शनात् तत्सामान्याद् इतरेषान्तथात्वम्

svāmini ta darśanāt tatsāmānyād itareṣāntathātvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा चान्यार्थदर्शनम्

tathā cānyārthadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरणमृत्विजामानमनार्थत्वात् सत्रे न स्यात् स्वकर्मत्वात्

varaṇamṛtvijāmānamanārthatvāt satre na syāt svakarmatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिक्रयश् च तादर्थ्यात्

parikrayaś ca tādarthyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषेधश् च कर्मवत्

pratiṣedhaś ca karmavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् वा प्रासर्पिकस्य धर्ममात्रत्वात्

syād vā prāsarpikasya dharmamātratvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दक्षिणाशब्दात् तस्मान् नित्यानुवादः स्यात्

na dakṣiṇāśabdāt tasmān nityānuvādaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदवसानीयः सत्रधर्मा स्यात् तदङ्गत्वात् तत्र दाने धर्ममात्रं स्यात्

udavasānīyaḥ satradharmā syāt tadaṅgatvāt tatra dāne dharmamātraṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न त्व् एतत् प्रकृतित्वाद् विभक्तचोदितत्वाच् च

na tv etat prakṛtitvād vibhaktacoditatvāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां तु वचनाद् द्वियज्ञवत्सहप्रयोगः स्यात्

teṣāṃ tu vacanād dviyajñavatsahaprayogaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रान्यान् ऋत्विजो वृणीरन्

tatrānyān ṛtvijo vṛṇīran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकशस् त्व् अविप्रतिषेधात् प्रकृतेश् चैकसंयोगात्

ekaikaśas tv avipratiṣedhāt prakṛteś caikasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामेष्टौ च दानशब्दात्

kāmeṣṭau ca dānaśabdāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनं वा सत्रत्वात्

vacanaṃ vā satratvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वेष्ये च चोदनाद् दक्षिणापनयात्

dveṣye ca codanād dakṣiṇāpanayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थियज्ञो ऽविप्रतिषेधाद् इतरेषां स्याद् विप्रतिषेधाद् अस्थ्नाम्

asthiyajño 'vipratiṣedhād itareṣāṃ syād vipratiṣedhād asthnām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावादुक्तम् उपयोगः स्यात्

yāvāduktam upayogaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि तु वचनात् तेषां जपसंस्कारम् अर्थलुप्तं सेष्टि तदर्थत्वात् क्रत्वर्थं तु क्रियेत गुणभूतत्वात्

yadi tu vacanāt teṣāṃ japasaṃskāram arthaluptaṃ seṣṭi tadarthatvāt kratvarthaṃ tu kriyeta guṇabhūtatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काम्यानि तु न विद्यन्ते कामा ज्ञानाद् यथेतरस्यानुच्यमानानि

kāmyāni tu na vidyante kāmā jñānād yathetarasyānucyamānāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईहार्थाश् चाभावात् सूक्तवाकवत्

īhārthāś cābhāvāt sūktavākavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्युर् वार्थवादत्वात्

syur vārthavādatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेच्छाभिधानात् तदभावाद् इतरस्मिन्

necchābhidhānāt tadabhāvād itarasmin

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्युर् वा होतृकामाः

syur vā hotṛkāmāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तदाषीष्ट्वात्

na tadāṣīṣṭvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्वारस्य दिष्टगतौ समापनं न विद्यते कर्मणो जीवसंयोगात्

sarvasvārasya diṣṭagatau samāpanaṃ na vidyate karmaṇo jīvasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् वोभयोः प्रत्क्षशिष्टत्वात्

syād vobhayoḥ pratkṣaśiṣṭatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते करमास्थियज्ञवत्

gate karamāsthiyajñavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवत्य् अवचनम् आयुर् आशिषस् तदर्थत्वात्

jīvaty avacanam āyur āśiṣas tadarthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनं वा भागित्वात् प्राग्यथोक्तात्

vacanaṃ vā bhāgitvāt prāgyathoktāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रिया स्याद् धर्ममात्राणाम्

kriyā syād dharmamātrāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणलोपे च मुख्यस्य

guṇalope ca mukhyasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुष्टिलोपात् तु संख्यालोपस् तद्गुणत्वात् स्यात्

muṣṭilopāt tu saṃkhyālopas tadguṇatvāt syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न निर्वापशेषत्वात्

na nirvāpaśeṣatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संख्या तु चोदनां प्रति सामान्यात् तद्विकारः संयोगाच् च परं मुष्ठेः

saṃkhyā tu codanāṃ prati sāmānyāt tadvikāraḥ saṃyogāc ca paraṃ muṣṭheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चोदनाभिसम्बन्धात् प्रक्रतौ संस्कारयोगात्

na codanābhisambandhāt prakratau saṃskārayogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औत्पत्तिके तु द्रव्यतो विकारः स्याद् अकार्यात्वात्

autpattike tu dravyato vikāraḥ syād akāryātvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैमित्तिके तु कार्यत्वात् प्रकृतेः स्यात् तदापत्तेः

naimittike tu kāryatvāt prakṛteḥ syāt tadāpatteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रतिषेधे तद्वचनात् प्राकृतगुणलोपः स्यात् तेन च कर्मसंयोगात्

vipratiṣedhe tadvacanāt prākṛtaguṇalopaḥ syāt tena ca karmasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेषां प्रतिषेधः स्यात्

pareṣāṃ pratiṣedhaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषेधाच् च

pratiṣedhāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थाभावे संस्कारत्वं स्यात्

arthābhāve saṃskāratvaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थेन च विपर्यासे तादर्यात्तत्त्वमेव स्यात्

arthena ca viparyāse tādaryāttattvameva syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.