Khandadeva: Bhattadipika 10.4

प्रकृतिलिङ्गासंयागात् कर्मसंस्कारं विकृतावधिकं स्यात्

prakṛtiliṅgāsaṃyāgāt karmasaṃskāraṃ vikṛtāvadhikaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोदनालिङ्गसंयोगे तद्विकारः प्रतीयेत प्रकृतिसन्निधानात्

codanāliṅgasaṃyoge tadvikāraḥ pratīyeta prakṛtisannidhānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र तु ग्रहाम्नानम् अधिकं स्यात् प्रकृतिवत्

sarvatra tu grahāmnānam adhikaṃ syāt prakṛtivat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकैश् चैकवाक्यत्वात्

adhikaiś caikavākyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गदर्शनाच् च

liṅgadarśanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राजापत्येषु चाम्नानात्

prājāpatyeṣu cāmnānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमने लिङ्गदर्शनात्

āmane liṅgadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपगेषु शरवत् स्यात् प्रकृतिलिङ्गसयोगात्

upageṣu śaravat syāt prakṛtiliṅgasayogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनर्थक्यात् त्व् अधिकं स्यात्

ānarthakyāt tv adhikaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कारे चान्यसंयोगात्

saṃskāre cānyasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयाजवद् इति चेत्

prayājavad iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नार्थान्यत्वात्

nārthānyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आच्छादने त्व् ऐकार्थ्यात् प्राकृतस्य विकारः स्यात्

ācchādane tv aikārthyāt prākṛtasya vikāraḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकं वान्यार्थत्वात्

adhikaṃ vānyārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुच्चयं च दर्शयति

samuccayaṃ ca darśayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामस्वर्थान्तरश्रुतेर् अविकारः प्रतीयेत

sāmasvarthāntaraśruter avikāraḥ pratīyeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थे त्व् अश्रूयमाणे शेषत्वात् प्राकृतस्य विकारः स्यात्

arthe tv aśrūyamāṇe śeṣatvāt prākṛtasya vikāraḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषाम् अविशेषात्

sarveṣām aviśeṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्या वा श्रुतिसामर्थ्यात् प्रकृतेश् चाविकारात्

ekasyā vā śrutisāmarthyāt prakṛteś cāvikārāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तोमविबृद्धौ त्व् अधिकं स्याद् अविबृद्धौ द्रव्यविकारः स्याद् इतरस्याश्रुतित्वाच् च

stomavibṛddhau tv adhikaṃ syād avibṛddhau dravyavikāraḥ syād itarasyāśrutitvāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पवमाने स्यातां तस्मिन्न् आवापोद्वापदर्शनात्

pavamāne syātāṃ tasminn āvāpodvāpadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनानि त्व् अपूर्वत्वात्

vacanāni tv apūrvatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिशब्दस्य मन्त्रत्वे भावः स्यात् तेन चोदना

vidhiśabdasya mantratve bhāvaḥ syāt tena codanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषाणां वा चोदनैकत्वात् तस्मात् सर्वत्र श्रूयते

śeṣāṇāṃ vā codanaikatvāt tasmāt sarvatra śrūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथोत्तरस्यां ततौ तत्प्रकृतित्वात्

tathottarasyāṃ tatau tatprakṛtitvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकृतस्य गुणश्रुतौ सगुणेनाभिधानं स्यात्

prākṛtasya guṇaśrutau saguṇenābhidhānaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविकारो वार्थशब्दानपायात् स्याद् द्रव्यवत्

avikāro vārthaśabdānapāyāt syād dravyavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथारम्भासमवायाद् वा चोदितेनाभिधानं स्याद् अर्थस्य श्रुतिसमवायित्वाद् अवचने च गुणशास्त्रम् अनर्थकं स्यात्

tathārambhāsamavāyād vā coditenābhidhānaṃ syād arthasya śrutisamavāyitvād avacane ca guṇaśāstram anarthakaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्येष्व् आरम्भगामित्वाद् अर्थे विकारः सामर्थ्यात्

dravyeṣv ārambhagāmitvād arthe vikāraḥ sāmarthyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुधन्वान् पवमानवद् विशेषनिर्देशात्

budhanvān pavamānavad viśeṣanirdeśāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रनिशेषनिर्देशान् न देवताविकारः स्यात्

mantraniśeṣanirdeśān na devatāvikāraḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिनिगमभेदात् प्रकृतौ तत्प्रकृतित्वाद् विकृताव् अपि भेदः स्यात्

vidhinigamabhedāt prakṛtau tatprakṛtitvād vikṛtāv api bhedaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्तं वा विप्रतिपत्तेर् न चोदना

yathoktaṃ vā vipratipatter na codanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्विष्टकृद्देवतान्यत्वे तच्छब्दत्वान् निवर्तेत

sviṣṭakṛddevatānyatve tacchabdatvān nivarteta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संयोगो वार्थापत्तेर् अभिधानस्य कर्मजत्वात्

saṃyogo vārthāpatter abhidhānasya karmajatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सगुणस्य गुणलोपे निगमेषु यावदुक्तं स्यात्

saguṇasya guṇalope nigameṣu yāvaduktaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्य वैककर्म्यात्

sarvasya vaikakarmyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्विष्टकृद् आवापिको ऽनुयाजे स्यात् प्रयोजनवद् अङ्गानाम् अर्थसंयोगात्

sviṣṭakṛd āvāpiko 'nuyāje syāt prayojanavad aṅgānām arthasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्वाहेति च शस्त्रवत्कर्म स्याच् चोदनान्तरात्

anvāheti ca śastravatkarma syāc codanāntarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कारो वा चोदितस्य शब्दस्य वचनार्थत्वात्

saṃskāro vā coditasya śabdasya vacanārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् गुणार्थत्वात्

syād guṇārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोतायां तु वचनाद् अविकारः स्यात्

manotāyāṃ tu vacanād avikāraḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्ठार्थे ऽन्यद् रथन्तरात् तद्योनिपूर्वत्वाद् ऋचां प्रविभक्तत्वात्

pṛṣṭhārthe 'nyad rathantarāt tadyonipūrvatvād ṛcāṃ pravibhaktatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयोनौ वा सर्वाख्यत्वात्

svayonau vā sarvākhyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यूपवद् इति चेत्

yūpavad iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कर्मसंयोगात्

na karmasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यत्वाद् उत्तरयोर् यथाप्रकृति

kāryatvād uttarayor yathāprakṛti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानदेवते वा तृचस्याविभागात्

samānadevate vā tṛcasyāvibhāgāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहाणां देवतान्यत्वे स्तुतशस्त्रयोः कर्मत्वाद् अविकारः स्यात्

grahāṇāṃ devatānyatve stutaśastrayoḥ karmatvād avikāraḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयपानात् पृषदाज्ये दध्नः स्याद् उपलक्षणं निगमेषु पातव्यस्योपलक्षणात्

ubhayapānāt pṛṣadājye dadhnaḥ syād upalakṣaṇaṃ nigameṣu pātavyasyopalakṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वा परार्थत्वाद् यज्ञपतिवत्

na vā parārthatvād yajñapativat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् वा आवाहनस्य तादर्थ्यात्

syād vā āvāhanasya tādarthyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वा संस्कारशब्दत्वात्

na vā saṃskāraśabdatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् वा द्रव्याभिधानात्

syād vā dravyābhidhānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्नस् तु गुणभूतत्वाद् आज्यपानिगमाः स्युर् गुणत्वं श्रुतेर् आज्यप्रधानत्वात्

dadhnas tu guṇabhūtatvād ājyapānigamāḥ syur guṇatvaṃ śruter ājyapradhānatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधि वा स्यात् प्रधानम् आज्ये प्रथमान्त्यसंयोगात्

dadhi vā syāt pradhānam ājye prathamāntyasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वाज्यप्रधानत्वाद् गुणार्थे व्यपदेशे भक्त्या संस्कारशब्दः स्यात्

api vājyapradhānatvād guṇārthe vyapadeśe bhaktyā saṃskāraśabdaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वाख्याविकारत्वात् तेन स्याद् उपलक्षणम्

api vākhyāvikāratvāt tena syād upalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वा स्याद् गुणशास्त्रत्वात्

na vā syād guṇaśāstratvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.