Khandadeva: Bhattadipika 10.7

पशोर् एकहविष्ट्वं समस्तचोदितत्वात्

paśor ekahaviṣṭvaṃ samastacoditatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यङ्गं वा ग्रहवद् अङ्गानां पृथक्कल्पनत्वात्

pratyaṅgaṃ vā grahavad aṅgānāṃ pṛthakkalpanatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविर् भेदात् कर्मणे ऽभ्यासस् तस्मात् तेभ्यो ऽवदानं स्यात्

havir bhedāt karmaṇe 'bhyāsas tasmāt tebhyo 'vadānaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्यभागवद् वा निर्देशात् परिसंख्या स्यात्

ājyabhāgavad vā nirdeśāt parisaṃkhyā syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां वा द्व्यवदानत्वं विवक्षन्न् अभिनिर्दिशेत् पशोः पञ्चावदानत्वात्

teṣāṃ vā dvyavadānatvaṃ vivakṣann abhinirdiśet paśoḥ pañcāvadānatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अंसशिरोऽनूकसक्थिप्रतिषेधश् च तदन्यपरिसङ्ख्याने ऽनर्थकः स्यात् प्रदानत्वात् तेषां निरवदानप्रतिषेधः स्यात्

aṃsaśiro'nūkasakthipratiṣedhaś ca tadanyaparisaṅkhyāne 'narthakaḥ syāt pradānatvāt teṣāṃ niravadānapratiṣedhaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वा परिसङ्ख्या स्याद् अनवदानीयशब्दत्वात्

api vā parisaṅkhyā syād anavadānīyaśabdatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्राह्मणे च दर्शनात्

abrāhmaṇe ca darśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृताशृतोपदेशाच् च तेषाम् उत्सर्गवद् अयज्ञशेषत्वं

śṛtāśṛtopadeśāc ca teṣām utsargavad ayajñaśeṣatvaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इज्याशेषात् स्विष्टकृद् इज्येत प्रकृतिवत्

ijyāśeṣāt sviṣṭakṛd ijyeta prakṛtivat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यङ्गैर् वा शरवद् विकारः स्यात्

tryaṅgair vā śaravad vikāraḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यूध्नी होतुस् त्र्यङ्गवद् इडाभक्षविकारः स्यात्

adhyūdhnī hotus tryaṅgavad iḍābhakṣavikāraḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषे वा समवैति तस्माद् रथवन् नियमः स्यात्

śeṣe vā samavaiti tasmād rathavan niyamaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशास्त्रत्वात् तु नैवं स्यात्

aśāstratvāt tu naivaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वा दानमात्रं स्याद् भक्षशब्दानभिसम्बन्धात्

api vā dānamātraṃ syād bhakṣaśabdānabhisambandhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दातुस् त्व् अविद्यमानत्वाद् इडाभक्षविकारः स्याच् छेषं प्रत्यविशिष्टत्वात्

dātus tv avidyamānatvād iḍābhakṣavikāraḥ syāc cheṣaṃ pratyaviśiṣṭatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नीधश् च वनिष्ठुर् अध्यूध्नीवत्

agnīdhaś ca vaniṣṭhur adhyūdhnīvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राकृतत्वान् मैत्रावरुणस्याभक्षत्वम्

aprākṛtatvān maitrāvaruṇasyābhakṣatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् वा होत्रध्वर्युविकारत्वात् तयो कर्माभिसम्बन्धात्

syād vā hotradhvaryuvikāratvāt tayo karmābhisambandhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विभागः स्याद् द्विकर्मत्वात्

dvibhāgaḥ syād dvikarmatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकत्वाद् वैकभागः स्याद् भागस्याश्रुतिभूतत्वात्

ekatvād vaikabhāgaḥ syād bhāgasyāśrutibhūtatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिप्रस्थातुश् च वपाश्रपणात्

pratiprasthātuś ca vapāśrapaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभक्षो वा कर्मभेदात् तस्याः सर्वप्रदानत्वात्

abhakṣo vā karmabhedāt tasyāḥ sarvapradānatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकृतौ प्राकृतस्य विधेर् ग्रहणात् पुनः श्रुतिर् अनर्थिका स्यात्

vikṛtau prākṛtasya vidher grahaṇāt punaḥ śrutir anarthikā syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वाग्नेयवद् द्विशब्दत्वं स्यात्

api vāgneyavad dviśabdatvaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वा शब्दपृथक्त्वात्

na vā śabdapṛthaktvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकं वार्थवत्त्वात् स्याद् अर्थवादगुणाभावे वचनाद् अविकारे तेषु हि तादर्थ्यं स्याद् अपूर्वत्वात्

adhikaṃ vārthavattvāt syād arthavādaguṇābhāve vacanād avikāre teṣu hi tādarthyaṃ syād apūrvatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषेधः स्याद् इति चेत्

pratiṣedhaḥ syād iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाश्रुतत्वात्

nāśrutatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रहणाद् इति चेत्

agrahaṇād iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तुल्यत्वात्

na tulyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तद्ग्रहणे स्यात्

tathā tadgrahaṇe syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूर्वतां तु दर्शयेद् ग्रहणस्यार्थवत्त्वात्

apūrvatāṃ tu darśayed grahaṇasyārthavattvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽपि यावदुक्तं स्यात्

tato 'pi yāvaduktaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्विष्टकृद्भक्षप्रतिषेधः स्यात् तुल्यकारणत्वात्

sviṣṭakṛdbhakṣapratiṣedhaḥ syāt tulyakāraṇatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिषेधो वा दर्शनाद् इडायां स्यात्

atiṣedho vā darśanād iḍāyāṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषेधो वा विधिपूर्वस्य दर्शनात्

pratiṣedho vā vidhipūrvasya darśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंय्विडान्तत्वे विकल्पः स्यात् परेषु पत्न्यनुयाजप्रतिषेधो ऽनर्थकः स्यात्

śaṃyviḍāntatve vikalpaḥ syāt pareṣu patnyanuyājapratiṣedho 'narthakaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यानुवादो वा कर्मणः स्याद् अशब्दत्वात्

nityānuvādo vā karmaṇaḥ syād aśabdatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषेधार्थवत्त्वाच् चोत्तरस्य परस्तात् प्रतिषेधः स्यात्

pratiṣedhārthavattvāc cottarasya parastāt pratiṣedhaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तेर् वा पूर्वस्य वचनाद् अतिक्रमः स्यात्

prāpter vā pūrvasya vacanād atikramaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषेधस्य त्वरायुक्तत्वात् तस्य च नान्यदेशत्वम्

pratiṣedhasya tvarāyuktatvāt tasya ca nānyadeśatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपसत्सु यावदुक्तम् अकर्म स्यात्

upasatsu yāvaduktam akarma syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रोवेण वागुणत्वाच् छेषप्रतिषेधः स्यात्

stroveṇa vāguṇatvāc cheṣapratiṣedhaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रतिषेधं वा प्रतिषिध्यप्रतिप्रसवात्

apratiṣedhaṃ vā pratiṣidhyapratiprasavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिज्या वा शेषस्य मुख्यदेवतान् अभीज्यत्वात्

anijyā vā śeṣasya mukhyadevatān abhījyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवभृथे बर्हिषः प्रतिषेधाच् छेषकर्म स्यात्

avabhṛthe barhiṣaḥ pratiṣedhāc cheṣakarma syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्यभागयोर् वा गुणत्वाच् छेषप्रतिषेधः स्यात्

ājyabhāgayor vā guṇatvāc cheṣapratiṣedhaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयाजानां त्व् एकदेशप्रतिषेधाद् वाक्यशेषत्वं तस्मान् नित्यानुवादः स्यात्

prayājānāṃ tv ekadeśapratiṣedhād vākyaśeṣatvaṃ tasmān nityānuvādaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्यभागयोर् ग्रहणं वित्यानुवादो वा गृहमेधीयवत् स्यात्

ājyabhāgayor grahaṇaṃ vityānuvādo vā gṛhamedhīyavat syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोधिनाम् एकश्रुतौ नियमः स्याद् ग्रहणस्यार्थवत्त्वाच् छरवच् च श्रुतितो विशिष्टत्वात्

virodhinām ekaśrutau niyamaḥ syād grahaṇasyārthavattvāc charavac ca śrutito viśiṣṭatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयप्रदेशान् नेति चेत्

ubhayapradeśān neti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरेष्व् अपीति चेत्

śareṣv apīti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोध्यग्रहणात् तथा शरेष्व् इति चेत्

virodhyagrahaṇāt tathā śareṣv iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेतरास्मिन्

tathetarāsmin

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्यानर्थक्यम् इति चेत्

śrutyānarthakyam iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहणस्यार्थवत्त्वाद् ग्रहणम् अप्रवृत्ते स्यात्

grahaṇasyārthavattvād grahaṇam apravṛtte syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वासां च गुणानाम् अर्थवत्त्वाद् ग्रहणम् अप्रवृत्ते स्यात्

sarvāsāṃ ca guṇānām arthavattvād grahaṇam apravṛtte syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकं स्याद् इति चेत्

adhikaṃ syād iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नार्थाभावात्

nārthābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैकार्थविकारे प्राकृतस्याप्रवृत्तिः प्रवृत्तौ हि विकल्पः स्यात्

tathaikārthavikāre prākṛtasyāpravṛttiḥ pravṛttau hi vikalpaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावच्छ्रुतीति चेत्

yāvacchrutīti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रकृताव् अशब्दत्वात्

na prakṛtāv aśabdatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकृतौ त्व् अनियमः स्यात् प्रषदाज्यवद् ग्रहणस्य गुणार्थत्वाद् उभयोश् च प्रदिष्टत्वाद् गुणशास्त्रं यदेति स्यात्

vikṛtau tv aniyamaḥ syāt praṣadājyavad grahaṇasya guṇārthatvād ubhayoś ca pradiṣṭatvād guṇaśāstraṃ yadeti syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐकार्थ्याद् वा नियम्येत श्रुतितो विशिष्टत्वात्

aikārthyād vā niyamyeta śrutito viśiṣṭatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोधित्वाच् च लोकवत्

virodhitvāc ca lokavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रतोश् च तद्गुणत्वात्

kratoś ca tadguṇatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोधिनाञ् च तच्छ्रुताव् अशब्दत्वाद् विकल्पः स्यात्

virodhināñ ca tacchrutāv aśabdatvād vikalpaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृषदाज्ये समुच्चयाद् ग्रहणस्य गुणार्थत्वम्

pṛṣadājye samuccayād grahaṇasya guṇārthatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् अपि चतुरवत्तीति तु नियमे नोपपद्यते

yady api caturavattīti tu niyame nopapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रत्वन्तरे वा तन्न्यायत्वात् कर्मभेदात्

kratvantare vā tannyāyatvāt karmabhedāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाश्रुतीति चेत्

yathāśrutīti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चोदनैकत्वात्

na codanaikatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.