Library·Khandadeva: Bhattadipika·8

Khandadeva: Bhattadipika 8

अथ विशेषलक्षणम्

atha viśeṣalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य लिङ्गम् अर्थसंयोगाद् अभिधानवत्

yasya liṅgam arthasaṃyogād abhidhānavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्तित्वाद् इष्टेः सोमे प्रवृत्तिः स्यात्

pravṛttitvād iṣṭeḥ some pravṛttiḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गदर्शनाच् च

liṅgadarśanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्स्वविधानाद् वापूर्वत्वम्

kṛtsvavidhānād vāpūrvatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रुगभिघारणाभावस्य च नित्यानुवादात्

srugabhighāraṇābhāvasya ca nityānuvādāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिर् इति चेत्

vidhir iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वाक्यशेषत्वात्

na vākyaśeṣatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्कतेचानुपोषणात्

śaṅkatecānupoṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनम् ऐष्टिकानां स्यात्

darśanam aiṣṭikānāṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्टिषु दर्शपूर्णमासयोः प्रवृत्तिः स्यात्

iṣṭiṣu darśapūrṇamāsayoḥ pravṛttiḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशौ च लिङ्गदर्शनात्

paśau ca liṅgadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैक्षस्य चेतरेषु

daikṣasya cetareṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐकादशिनेषु सौत्यस्य द्वैरशन्यस्य दर्शनात्

aikādaśineṣu sautyasya dvairaśanyasya darśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रवृत्तिर् गणेषु स्यात् प्रतिपशु यूपदर्शनात्

tatpravṛttir gaṇeṣu syāt pratipaśu yūpadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यक्तासु तु सोमस्य

avyaktāsu tu somasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गणेषु द्वादशाहस्य

gaṇeṣu dvādaśāhasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यस्य च तदादिषु

gavyasya ca tadādiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निकायिनां च पूर्वस्योत्तरेषु प्रवृत्तिः स्यात्

nikāyināṃ ca pūrvasyottareṣu pravṛttiḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणस् त्व् अप्रवृत्तित्वात् फलनियमकर्तृ समुदायस्यानन्वयस् तद्बन्धनत्वात्

karmaṇas tv apravṛttitvāt phalaniyamakartṛ samudāyasyānanvayas tadbandhanatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्तौ चापि तादर्थ्यात्

pravṛttau cāpi tādarthyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रुतित्वाच् च

aśrutitvāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणकामेष्व् आश्रितत्वात् प्रवृत्तिः स्यात्

guṇakāmeṣv āśritatvāt pravṛttiḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्तिर् वा कर्मभेदात्

nivṛttir vā karmabhedāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वातद्विकारत्वात् क्रत्वर्थत्वात् प्रवृत्तिः स्यात्

api vātadvikāratvāt kratvarthatvāt pravṛttiḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एककर्मणि विकल्पो ऽविभागो हि चोदनैकत्वात्

ekakarmaṇi vikalpo 'vibhāgo hi codanaikatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गसाधारण्याद् विकल्पः स्यात्

liṅgasādhāraṇyād vikalpaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐकार्थ्याद् वा नियम्येत पूर्ववत्त्वाद् विकारो हि

aikārthyād vā niyamyeta pūrvavattvād vikāro hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रुतित्वान् नेति चेत्

aśrutitvān neti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याल् लिङ्गभावात्

syāl liṅgabhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा चान्यार्थदर्शनम्

tathā cānyārthadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रतिपत्तौ हविषा नियम्येत कर्मणस् तदुपाख्यत्वात्

vipratipattau haviṣā niyamyeta karmaṇas tadupākhyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन च कर्मसंयोगात्

tena ca karmasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणत्वेन देवताश्रुतिः

guṇatvena devatāśrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यम् आज्यधर्मस् तेजस्त्वात्

hiraṇyam ājyadharmas tejastvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मानुग्रहाच् च

dharmānugrahāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औषधं वा विशदत्वात्

auṣadhaṃ vā viśadatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरुशब्दाच् च

caruśabdāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिंश् च श्रपणश्रुतेः

tasmiṃś ca śrapaṇaśruteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधूदके द्रव्यसामान्यात् पयोविकारः स्यात्

madhūdake dravyasāmānyāt payovikāraḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्यं वा वर्णसामान्यात्

ājyaṃ vā varṇasāmānyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मानुग्रहाच् च

dharmānugrahāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वस्य चाविशिष्टत्वात्

pūrvasya cāviśiṣṭatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाजिने सोमपूर्वत्वं सौत्रामण्याञ् च ग्रहेषु ताच्छब्द्यात्

vājine somapūrvatvaṃ sautrāmaṇyāñ ca graheṣu tācchabdyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुवषट्कारच् च

anuvaṣaṭkārac ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुपहूय भक्षणाच् च

samupahūya bhakṣaṇāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रयणश्रपणपुरोरुगुपयामग्रहणासादनवासोपनहनञ् च तद्वत्

krayaṇaśrapaṇapurorugupayāmagrahaṇāsādanavāsopanahanañ ca tadvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविषा वा नियम्येत तद्विकारत्वात्

haviṣā vā niyamyeta tadvikāratvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशंसा सोमशब्दः

praśaṃsā somaśabdaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनानीतराणि

vacanānītarāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यपदेशश् च तद्वत्

vyapadeśaś ca tadvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशुपुरोडाशस्य च लिङ्गदर्शनम्

paśupuroḍāśasya ca liṅgadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशुः पुरोडाशविकारः स्याद् देवतासामान्यात्

paśuḥ puroḍāśavikāraḥ syād devatāsāmānyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोक्षणातच् च

prokṣaṇātac ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यग्निकरणाच् च

paryagnikaraṇāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सान्नाय्यं वा तत्प्रभवत्वात्

sānnāyyaṃ vā tatprabhavatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य च पात्रदर्शनात्

tasya ca pātradarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्नः स्यान् मूर्तिसामान्यात्

dadhnaḥ syān mūrtisāmānyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पयो वा कालसामान्यात्

payo vā kālasāmānyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्वानन्तर्यात्

paśvānantaryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रवत्वं चाविशिष्टम्

dravatvaṃ cāviśiṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमिक्षोभयभाव्यत्वाद् उभयविकारः स्यात्

āmikṣobhayabhāvyatvād ubhayavikāraḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं वा चोदनैकत्वात्

ekaṃ vā codanaikatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधिसंघातसामान्यात्

dadhisaṃghātasāmānyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पयो वा तत्प्रधानत्वाल् लोकवद् दध्नस् तदर्थत्वात्

payo vā tatpradhānatvāl lokavad dadhnas tadarthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मानुग्रहाच् च

dharmānugrahāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्रमहीनश् च द्वादशाहस् तस्योभयथा प्रवृत्तिर् ऐककर्म्यात्

satramahīnaś ca dvādaśāhas tasyobhayathā pravṛttir aikakarmyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वा यजतिश्रुतेर् अहीनभूतप्रवृत्तिः स्यात् प्रकृत्या तुल्य शब्दत्वात्

api vā yajatiśruter ahīnabhūtapravṛttiḥ syāt prakṛtyā tulya śabdatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विरात्रादीनाम् एकादशरात्राद् अहीनत्वं यजतिचोदनात्

dvirātrādīnām ekādaśarātrād ahīnatvaṃ yajaticodanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयोदशरात्रादिषु सत्रभूतस् तेष्व् आसनोपायिचोदनात्

trayodaśarātrādiṣu satrabhūtas teṣv āsanopāyicodanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गाच् च

liṅgāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यतरतो ऽतिरात्रत्वात् पञ्चदशरात्रस्याहीनत्वं कुण्डपायिनामयनस्य च तद्भूतेष्व् अहीनत्वस्य दर्शनात्

anyatarato 'tirātratvāt pañcadaśarātrasyāhīnatvaṃ kuṇḍapāyināmayanasya ca tadbhūteṣv ahīnatvasya darśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहीनवचनाच् च

ahīnavacanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्रे वोपायिचोदनात्

satre vopāyicodanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्रलिङ्गञ् च दर्शयति

satraliṅgañ ca darśayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविर्गणे परमुत्तरस्य देशसामान्यात्

havirgaṇe paramuttarasya deśasāmānyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतया वा नियम्येत शब्दत्त्वाद् इतरस्याश्रुतित्वात्

devatayā vā niyamyeta śabdattvād itarasyāśrutitvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गणचोदनायां यस्य लिङ्गं तदावृत्तिः प्रतीयेताग्नेयवत्

gaṇacodanāyāṃ yasya liṅgaṃ tadāvṛttiḥ pratīyetāgneyavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाहानि वा संघातत्वात् प्रवृत्तिलिङ्गेन चोदनात्

nānāhāni vā saṃghātatvāt pravṛttiliṅgena codanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा चान्यार्थदर्शनम्

tathā cānyārthadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालाभ्यासे ऽपि बादरिः कर्मभेदात्

kālābhyāse 'pi bādariḥ karmabhedāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदावृत्तिं तु जैमिनिर् अह्नाम् अप्रत्यक्षसंख्यत्वात्

tadāvṛttiṃ tu jaiminir ahnām apratyakṣasaṃkhyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थागणेषु तदभ्यासः प्रतीयेत कृतलक्षणग्रहणात्

saṃsthāgaṇeṣu tadabhyāsaḥ pratīyeta kṛtalakṣaṇagrahaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकाराद् वा प्रकृतिस् तद्विशिष्टा स्याद् अभिधानस्य तन्निमित्तत्वात्

adhikārād vā prakṛtis tadviśiṣṭā syād abhidhānasya tannimittatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गणाद् उपचयस् तत्प्रकृतित्वात्

gaṇād upacayas tatprakṛtitvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाहाद् वा तेषां समत्वात्स्यात्

ekāhād vā teṣāṃ samatvātsyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायत्रीषु प्राकृतीनाम् अवच्छेदः प्रकृत्याधिकारात् संख्यात्वाद् अग्निष्टोमवद् अव्यतिरेकात् तदाख्यत्वम्

gāyatrīṣu prākṛtīnām avacchedaḥ prakṛtyādhikārāt saṃkhyātvād agniṣṭomavad avyatirekāt tadākhyatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् नित्यवच् च प्रथक्सतीषु तद्वचनम्

tan nityavac ca prathaksatīṣu tadvacanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विंशतौ दशेति चेत्

na viṃśatau daśeti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐकसंख्यम् एव स्यात्

aikasaṃkhyam eva syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणाद् वा द्रव्यशब्दः स्याद् असर्वविषयत्वात्

guṇād vā dravyaśabdaḥ syād asarvaviṣayatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोत्ववच् च समन्वयः

gotvavac ca samanvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संख्यायाश् च शब्दत्वात्

saṃkhyāyāś ca śabdatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतरस्याश्रुतित्वाच् च

itarasyāśrutitvāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यान्तरे ऽनिवेशाद् उक्थ्यलोपैर् विशिष्टं स्यात्

dravyāntare 'niveśād ukthyalopair viśiṣṭaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशास्त्रलक्षणत्वाच् च

aśāstralakṣaṇatvāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पत्तिनामधेयत्वाद् भत्तया पृथक्सतीषु स्यात्

utpattināmadheyatvād bhattayā pṛthaksatīṣu syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनमिति चेत्

vacanamiti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद् उक्तम्

yāvad uktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूर्वे च विकल्पः स्याद् यदि संख्याविधानम्

apūrve ca vikalpaḥ syād yadi saṃkhyāvidhānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋग्गुणत्वान् नेति चेत्

ṛgguṇatvān neti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा पूर्ववति स्यात्

tathā pūrvavati syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणावेशश् च सर्वत्र

guṇāveśaś ca sarvatra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्पन्नग्रहणान् नेति चेत्

niṣpannagrahaṇān neti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेहापिस्यात्

tathehāpisyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि वाविशये नियमः प्रकृत्युपबन्धाच् छरेष्व् अपि प्रसिद्धः स्यात्

yadi vāviśaye niyamaḥ prakṛtyupabandhāc chareṣv api prasiddhaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टः प्रयोग इतिचेत्

dṛṣṭaḥ prayoga iticet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा शरेष्व् अपि

tathā śareṣv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भत्तयेति चेत्

bhattayeti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेतरस्मिन्

tathetarasmin

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थस्य चासमाप्तत्वान् न तासाम् एकदेशे स्यात्

arthasya cāsamāptatvān na tāsām ekadeśe syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्विहोमो यज्ञाभिधानं होमसंयोगात्

darvihomo yajñābhidhānaṃ homasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स लौकिकानां स्यात् कर्तुस् तदाख्यत्वात्

sa laukikānāṃ syāt kartus tadākhyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां वा दर्शनाद् वास्तुहोमे

sarveṣāṃ vā darśanād vāstuhome

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जुहोतिचोदनानां वा तत्संयोगात्

juhoticodanānāṃ vā tatsaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्योपदेशाद् वा गुणाभिधानं स्यात्

dravyopadeśād vā guṇābhidhānaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न लौकिकानाम् आचारग्रहणत्वाच् छब्दवतां चान्यार्थविधानात्

na laukikānām ācāragrahaṇatvāc chabdavatāṃ cānyārthavidhānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनाच् चान्यपात्रस्य

darśanāc cānyapātrasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाग्निहविषोः

tathāgnihaviṣoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तश् चार्थसम्बन्धः

uktaś cārthasambandhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.