अथ ग्रहाणमातिथ्यं बलिकर्मोपुरतं व्याख्यास्यामः अश्रद्दधानमशुचिकरणमजाप्यं त्यक्तमङ्गलं । सुव्यक्तं ग्रहा नयन्ति । पुरुषं यमसादनम् । ग्रहाणां दीप्रचेष्टानां नक्षत्रपथचारिणाम् । ग्रहातिथ्यं प्रवक्ष्यामि शान्तिकर्मणि कारयेत् । भास्कराङ्गारकौ रक्तौ श्वेतौ शुकनिशाकरौ । सोमपुत्रो गुरुश्चैव तावुभौ पीतको स्मृतौ । कृष्णं शनैश्वरं विद्याद्राहुं क्रेतुं तथैव च । ग्रहवर्णानि पुष्पाणि प्राज्ञस्तत्रोपकल्पयेत् । गोमयेन गोचर्ममात्रं स्थण्डिलमुपलिप्य प्रोक्ष्य लक्षणमुल्लिख्याद्भिरभ्युक्ष्याग्निमुपसमाधायाङारावाज्यभागौ हुत्वा ग्रहानावाहन्त्यादित्यं मध्ये लोहितं पूर्वदक्षिणतः सोमम् । पूर्वोत्तरतो बुधमुत्तरेण गुरुं पूर्वेण भार्गवम् । पश्चिमे शनैश्चरं विद्याद्राहुं दक्षिणपश्चिमे पश्चिमोत्तरतः केतुं वृत्तमादित्याय त्रिकोणमङ्गारकस्य चतुरश्रं सोमाय बाणं बुधाय दीर्घचतुरश्रं बृहस्पतये पञ्चकोणं शुक्राय धनुः शनैश्चराय राहोः शूर्पं केतोर्ध्वजमिति ईश्वरं भास्करं विद्यात उमां सोमं तथैव च । स्कन्दमङ्गारकं चैव बुधो नारायणः स्थितः । बृहस्पतिः स्वयं ब्रह्म शुक्रः शक्रस्तथैव च । यमं शनैश्चरं विद्याद्राहोः कालदूतिनः केतोश्चित्रगुप्तश्चेत्येते ग्रहदेवताः अग्निरापो भूमिर्विष्णुरिन्द्राणी प्रजापतिः सर्पो ब्रह्मेत्येते प्रत्यधिदेवताः जातमर्क कलिङ्गेषु यामुनेषु च चन्द्रमाः । विन्ध्य अङ्गारकदेशो मध्यदेशो बुधः स्मृतः । बृहस्पतिः सिन्धुदेशः शक्रदेशो घटेषु च । शनैश्चरस्तु सौराष्ट्रो राहुस्तु पूर्वदेशिकः केतुः पर्वत इत्येते देशानां ग्रहजात इति अर्कसमिधमादित्याय प्रादेशमात्राभिधारितानाम्यादिभिर्जुहुयात् खादिरमङ्गारकाय पालाशं सोमायापामार्गं बुधायाश्वत्थं बृहस्पतय औदुम्बरं शुक्राय शमीं शनैश्चराय राहोर्दूर्वाः केतोः कुशाग्रमित्यष्टाविंशतिमाज्याहुतीर्जुहोत्येताभिः पक्वाग्नेर्जुहोत्यादित्याय इलोदनं हविष्यमन्नमङ्गारकाय सोमाय घृतपायसं पयोदनं बृहस्पतये क्षीरोदनं शुक्राय दध्योदनं बुधाय तिलपिष्टमाषोदनं शनैश्चराय राहोर्मांसोदनं केतोश्चित्रोदनमिति आ सत्येनेत्यादित्याय अग्निर्मूर्धा दिव इत्यङ्गारकाय आप्यायस्व समेतु इति सोमाय ब्रह्म जज्ञानमिति बुधाय बृहस्पते अति यदर्य इति बृहस्पतये अस्य प्रत्नामनु द्युतमिति शुक्राय शं नो देवीरभिष्टय इति शनैश्चराय कया नश्चित्र आभुवदिति राहोः केतुं कृणवन्नकेतव इथि केतोः रक्तं धेनुमादित्याय रक्तमनड्वाहमङ्गारकाय सोमाय शङ्खं बुधाय काञ्चनं बृहस्पतये वासः शुक्राय हयं नीलां गां शनैश्चराय राहोः कृष्णायसं केतोः कुञ्जरमिति सर्वेषामपि हिरण्यं वा येन वा तुष्यत्याचार्यस्तद्ददाति यथा समुत्थितं यन्त्रं यन्त्रेण प्रतिहन्यते । तथा ग्रहोपस्पृष्टानां शान्तिर्भवति दारुणम् ॥ नादिशेत्तपसा युक्तं नादिशेद्दिवमाश्रितम् । न च वेदान्तकं विप्रं वृत्तान्तां नारीं परिवृताम् ॥ अहिंसकस्य दान्तस्य धर्मजिघनस्य च । नित्यं च नियमस्थस्य सदानुग्रहा ग्रहाः ॥ ग्रहा गावो नरेन्द्राश्च ब्राह्मणाश्च विशेषतः । पूजिताः पूजयन्त्येते निर्दहन्त्यवमानिता
atha grahāṇamātithyaṃ balikarmopurataṃ vyākhyāsyāmaḥ aśraddadhānamaśucikaraṇamajāpyaṃ tyaktamaṅgalaṃ / suvyaktaṃ grahā nayanti / puruṣaṃ yamasādanam / grahāṇāṃ dīpraceṣṭānāṃ nakṣatrapathacāriṇām / grahātithyaṃ pravakṣyāmi śāntikarmaṇi kārayet / bhāskarāṅgārakau raktau śvetau śukaniśākarau / somaputro guruścaiva tāvubhau pītako smṛtau / kṛṣṇaṃ śanaiśvaraṃ vidyādrāhuṃ kretuṃ tathaiva ca / grahavarṇāni puṣpāṇi prājñastatropakalpayet / gomayena gocarmamātraṃ sthaṇḍilamupalipya prokṣya lakṣaṇamullikhyādbhirabhyukṣyāgnimupasamādhāyāṅārāvājyabhāgau hutvā grahānāvāhantyādityaṃ madhye lohitaṃ pūrvadakṣiṇataḥ somam / pūrvottarato budhamuttareṇa guruṃ pūrveṇa bhārgavam / paścime śanaiścaraṃ vidyādrāhuṃ dakṣiṇapaścime paścimottarataḥ ketuṃ vṛttamādityāya trikoṇamaṅgārakasya caturaśraṃ somāya bāṇaṃ budhāya dīrghacaturaśraṃ bṛhaspataye pañcakoṇaṃ śukrāya dhanuḥ śanaiścarāya rāhoḥ śūrpaṃ ketordhvajamiti īśvaraṃ bhāskaraṃ vidyāta umāṃ somaṃ tathaiva ca / skandamaṅgārakaṃ caiva budho nārāyaṇaḥ sthitaḥ / bṛhaspatiḥ svayaṃ brahma śukraḥ śakrastathaiva ca / yamaṃ śanaiścaraṃ vidyādrāhoḥ kāladūtinaḥ ketościtraguptaścetyete grahadevatāḥ agnirāpo bhūmirviṣṇurindrāṇī prajāpatiḥ sarpo brahmetyete pratyadhidevatāḥ jātamarka kaliṅgeṣu yāmuneṣu ca candramāḥ / vindhya aṅgārakadeśo madhyadeśo budhaḥ smṛtaḥ / bṛhaspatiḥ sindhudeśaḥ śakradeśo ghaṭeṣu ca / śanaiścarastu saurāṣṭro rāhustu pūrvadeśikaḥ ketuḥ parvata ityete deśānāṃ grahajāta iti arkasamidhamādityāya prādeśamātrābhidhāritānāmyādibhirjuhuyāt khādiramaṅgārakāya pālāśaṃ somāyāpāmārgaṃ budhāyāśvatthaṃ bṛhaspataya audumbaraṃ śukrāya śamīṃ śanaiścarāya rāhordūrvāḥ ketoḥ kuśāgramityaṣṭāviṃśatimājyāhutīrjuhotyetābhiḥ pakvāgnerjuhotyādityāya ilodanaṃ haviṣyamannamaṅgārakāya somāya ghṛtapāyasaṃ payodanaṃ bṛhaspataye kṣīrodanaṃ śukrāya dadhyodanaṃ budhāya tilapiṣṭamāṣodanaṃ śanaiścarāya rāhormāṃsodanaṃ ketościtrodanamiti ā satyenetyādityāya agnirmūrdhā diva ityaṅgārakāya āpyāyasva sametu iti somāya brahma jajñānamiti budhāya bṛhaspate ati yadarya iti bṛhaspataye asya pratnāmanu dyutamiti śukrāya śaṃ no devīrabhiṣṭaya iti śanaiścarāya kayā naścitra ābhuvaditi rāhoḥ ketuṃ kṛṇavannaketava ithi ketoḥ raktaṃ dhenumādityāya raktamanaḍvāhamaṅgārakāya somāya śaṅkhaṃ budhāya kāñcanaṃ bṛhaspataye vāsaḥ śukrāya hayaṃ nīlāṃ gāṃ śanaiścarāya rāhoḥ kṛṣṇāyasaṃ ketoḥ kuñjaramiti sarveṣāmapi hiraṇyaṃ vā yena vā tuṣyatyācāryastaddadāti yathā samutthitaṃ yantraṃ yantreṇa pratihanyate / tathā grahopaspṛṣṭānāṃ śāntirbhavati dāruṇam // nādiśettapasā yuktaṃ nādiśeddivamāśritam / na ca vedāntakaṃ vipraṃ vṛttāntāṃ nārīṃ parivṛtām // ahiṃsakasya dāntasya dharmajighanasya ca / nityaṃ ca niyamasthasya sadānugrahā grahāḥ // grahā gāvo narendrāśca brāhmaṇāśca viśeṣataḥ / pūjitāḥ pūjayantyete nirdahantyavamānitā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.