शीलप्रशमप्रतिपक्षसंबाधं गार्हस्थ्यमित्येवमात्मकामा न रोचयन्ते । तद्यथानुश्रूयते - बोधिसत्त्वः किल कस्मिंश्चिदिभ्यकुले श्लाघनीयवृत्तचारित्रसंपन्ने प्रार्थनीयसंबन्धे कुलोद्भवानां निपानभूते श्रमणब्राह्मणानां कोशकोष्ठागारनिर्विशेषे मित्रस्वजनानामभिगमनीये कृपणवनीपकानामुपजीव्ये शिल्पिजनस्यास्पदभूते लक्ष्म्या दत्तानुग्रहसत्कारे राज्ञो लोकाभिसंमते जन्म प्रतिलेभे । स कालानामत्ययेनाभिवृद्धः कृतश्रमो लोकाभिमतेषु विद्यास्थानेष्वपरोक्षबुद्धिर्विविधविकल्पाश्रयासु कलासु जननयनकान्तेन च वपुषा धर्माविरोधिन्या च लोकज्ञतया स्वजन इव लोकस्य हृदयेषु पर्यवर्तत । न हि स्वजन इत्येव स्वजनो बहु मन्यते । जनो वा जन इत्येव स्वजनाद् दृश्यते ऽन्यथा
śīlapraśamapratipakṣasaṃbādhaṃ gārhasthyamityevamātmakāmā na rocayante / tadyathānuśrūyate - bodhisattvaḥ kila kasmiṃścidibhyakule ślāghanīyavṛttacāritrasaṃpanne prārthanīyasaṃbandhe kulodbhavānāṃ nipānabhūte śramaṇabrāhmaṇānāṃ kośakoṣṭhāgāranirviśeṣe mitrasvajanānāmabhigamanīye kṛpaṇavanīpakānāmupajīvye śilpijanasyāspadabhūte lakṣmyā dattānugrahasatkāre rājño lokābhisaṃmate janma pratilebhe / sa kālānāmatyayenābhivṛddhaḥ kṛtaśramo lokābhimateṣu vidyāsthāneṣvaparokṣabuddhirvividhavikalpāśrayāsu kalāsu jananayanakāntena ca vapuṣā dharmāvirodhinyā ca lokajñatayā svajana iva lokasya hṛdayeṣu paryavartata / na hi svajana ityeva svajano bahu manyate / jano vā jana ityeva svajanād dṛśyate 'nyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणदोषाभिमर्शात्तु बहुमानावमानयोः । व्रजत्यास्पदतां लोकः स्वजनस्य जनस्य वा
guṇadoṣābhimarśāttu bahumānāvamānayoḥ / vrajatyāspadatāṃ lokaḥ svajanasya janasya vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतप्रव्रज्यापरिचयत्वात्तु तस्य महासत्त्वस्य पर्येष्टिदुःखानुगतां विदित्वा गृहस्थतां धर्मविरोधिनीं च । सुखोदयत्वं च तपोवनानां न गेहसौख्येषु मनः ससञ्जे
kṛtapravrajyāparicayatvāttu tasya mahāsattvasya paryeṣṭiduḥkhānugatāṃ viditvā gṛhasthatāṃ dharmavirodhinīṃ ca / sukhodayatvaṃ ca tapovanānāṃ na gehasaukhyeṣu manaḥ sasañje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मातापित्रोः कालक्रियया संविग्नहृदयस्तमनेकशतसहस्रसंख्यं गृहविभवसारं मित्रस्वजनकृपणश्रमणब्राह्मणेभ्यो यथार्हमतिसृज्य प्रवव्राज । सो ऽनुपूर्वेण ग्रामनगरनिगमराष्ट्रराजधानीष्वनुविचरन्नन्यतमनगरमुपश्रित्य कस्मिंश्चिद्वनप्रस्थे निवसति स्म । स ध्यानगुणाभ्यासात् सात्मीभूतेनाकृतकेनेन्द्रियप्रसादेन श्रुतिहृदयाह्लादिना च विद्वत्तासूचकेनानुत्सिक्तेन विगतलाभाशाकार्पण्यदैन्येन विनयौजस्विना यथार्हमधुरोपचारसौष्ठवेन धर्माधर्मविभागनिपुणेन च वचसा प्रव्रजिताचारशीभरया (च) सज्जनेष्टया चेष्टया तत्राभिलक्षितो बभूव । कौतूहलिना च जनेन समुपलब्धकुलप्रव्रज्याक्रमः सुष्ठुतरं लोकसंमतस्तत्राभूत् । आदेयतरतां यान्ति कुलरूपगुणाद् गुणाः । आश्रयातिशयेनेव चन्द्रस्य किरणाङ्कराः
sa mātāpitroḥ kālakriyayā saṃvignahṛdayastamanekaśatasahasrasaṃkhyaṃ gṛhavibhavasāraṃ mitrasvajanakṛpaṇaśramaṇabrāhmaṇebhyo yathārhamatisṛjya pravavrāja / so 'nupūrveṇa grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīṣvanuvicarannanyatamanagaramupaśritya kasmiṃścidvanaprasthe nivasati sma / sa dhyānaguṇābhyāsāt sātmībhūtenākṛtakenendriyaprasādena śrutihṛdayāhlādinā ca vidvattāsūcakenānutsiktena vigatalābhāśākārpaṇyadainyena vinayaujasvinā yathārhamadhuropacārasauṣṭhavena dharmādharmavibhāganipuṇena ca vacasā pravrajitācāraśībharayā (ca) sajjaneṣṭayā ceṣṭayā tatrābhilakṣito babhūva / kautūhalinā ca janena samupalabdhakulapravrajyākramaḥ suṣṭhutaraṃ lokasaṃmatastatrābhūt / ādeyataratāṃ yānti kularūpaguṇād guṇāḥ / āśrayātiśayeneva candrasya kiraṇāṅkarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराध्यते सत्प्रतिपत्तिमद्भिर्धर्मो यदायं भवने वने वा । श्रीमन्ति हित्वा भवनान्यतस्त्वं कस्मादरण्येषु मतिं करोषि
ārādhyate satpratipattimadbhirdharmo yadāyaṃ bhavane vane vā / śrīmanti hitvā bhavanānyatastvaṃ kasmādaraṇyeṣu matiṃ karoṣi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परप्रसादार्जितभैक्षवृत्तिरगण्यमानः खलवज्जनेन । कुचेलभृद्बन्धुसुहृद्विहीनो वनान्तभूमावपविद्धकायः
paraprasādārjitabhaikṣavṛttiragaṇyamānaḥ khalavajjanena / kucelabhṛdbandhusuhṛdvihīno vanāntabhūmāvapaviddhakāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्तं दरिद्रत्वमिवोपगुह्य कथं नु शोकस्य वशं प्रयासि । इमामवस्थां हि तवेक्षमाणा द्विषो ऽपि बाष्पापिहितेक्षणाः स्युः
mūrtaṃ daridratvamivopaguhya kathaṃ nu śokasya vaśaṃ prayāsi / imāmavasthāṃ hi tavekṣamāṇā dviṣo 'pi bāṣpāpihitekṣaṇāḥ syuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेहि पित्र्यं भवनं तवेदं श्रुतार्थसारं भवतापि नूनम् । संपादयेथा निवसंस्त्वमत्र धर्मं च सत्पुत्रमनोरथं च
tadehi pitryaṃ bhavanaṃ tavedaṃ śrutārthasāraṃ bhavatāpi nūnam / saṃpādayethā nivasaṃstvamatra dharmaṃ ca satputramanorathaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकप्रवादः खल्वपि चैषः परकर्मकरस्यापि स्वे निपानसुखा गृहाः । किं पुनः सुखसंप्राप्ताः समृद्धिज्वलितश्रियः
lokapravādaḥ khalvapi caiṣaḥ parakarmakarasyāpi sve nipānasukhā gṛhāḥ / kiṃ punaḥ sukhasaṃprāptāḥ samṛddhijvalitaśriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ बोधिसत्त्वः प्रविवेकसुखामृतरसपरिभावितमतिस्तत्प्रवणहृदयः समुपलब्धविशेषो गृहवनवासयोः कामोपभोगनिमन्त्रणायां तृप्त इव भोजनकथायामसुखायमान उवाच - इदं स्नेहोद्गतत्वात्ते काममल्पात्ययं वचः । सुखसंज्ञां तु मा कार्षीः कदाचिद्गृहचारके
atha bodhisattvaḥ pravivekasukhāmṛtarasaparibhāvitamatistatpravaṇahṛdayaḥ samupalabdhaviśeṣo gṛhavanavāsayoḥ kāmopabhoganimantraṇāyāṃ tṛpta iva bhojanakathāyāmasukhāyamāna uvāca - idaṃ snehodgatatvātte kāmamalpātyayaṃ vacaḥ / sukhasaṃjñāṃ tu mā kārṣīḥ kadācidgṛhacārake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गार्हस्थ्यं महदस्वास्थ्यं सधनस्याधनस्य वा । एकस्य रक्षणायासादितरस्यार्जनश्रमात्
gārhasthyaṃ mahadasvāsthyaṃ sadhanasyādhanasya vā / ekasya rakṣaṇāyāsāditarasyārjanaśramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र नाम सुखं नैव सधनस्याधनस्य वा । तत्राभिरतिसंमोहः पापस्यैव फलोदयः
yatra nāma sukhaṃ naiva sadhanasyādhanasya vā / tatrābhiratisaṃmohaḥ pāpasyaiva phalodayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहा नानीहमानस्य न चैवावदतो मृषा । न चानिक्षिप्तदण्डस्य परेषामनिकुर्वतः
gṛhā nānīhamānasya na caivāvadato mṛṣā / na cānikṣiptadaṇḍasya pareṣāmanikurvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदयं गृहसुखावबद्धहृदयस्तत्साधनोद्यतमतिर्जनः । यदि धर्ममुपैति नास्ति गेहमथ गेहाभिमुखः कुतो ऽस्य धर्मः । प्रशमैकरसो हि धर्ममार्गो गृहसिद्धिश्च पराक्रमक्रमेण
tadayaṃ gṛhasukhāvabaddhahṛdayastatsādhanodyatamatirjanaḥ / yadi dharmamupaiti nāsti gehamatha gehābhimukhaḥ kuto 'sya dharmaḥ / praśamaikaraso hi dharmamārgo gṛhasiddhiśca parākramakrameṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति धर्मविरोधदूषितत्वाद् गृहवासं क इवात्मवान् भजेत । परिभूय सुखाशया हि धर्मं नियमो नास्ति सुखोदयप्रसिद्धौ
iti dharmavirodhadūṣitatvād gṛhavāsaṃ ka ivātmavān bhajeta / paribhūya sukhāśayā hi dharmaṃ niyamo nāsti sukhodayaprasiddhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियतं च यशःपराभवः स्यादनुतापो मनसश्च दुर्गतिश्च । इति धर्मविरोधिनं भजन्ते न सुखोपायमपायवन्नयज्ञाः
niyataṃ ca yaśaḥparābhavaḥ syādanutāpo manasaśca durgatiśca / iti dharmavirodhinaṃ bhajante na sukhopāyamapāyavannayajñāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि च, सुखो गृहवास इति श्रद्धागम्यमिदं मे प्रतिभाति । नियतार्जनरक्षणादिदुःखे वधबन्धव्यसनैकलक्ष्यभूते । नृपतेरपि यत्र नास्ति तृप्तिर्विभवैस्तोयनिधेरिवाम्बुवर्षैः
api ca, sukho gṛhavāsa iti śraddhāgamyamidaṃ me pratibhāti / niyatārjanarakṣaṇādiduḥkhe vadhabandhavyasanaikalakṣyabhūte / nṛpaterapi yatra nāsti tṛptirvibhavaistoyanidherivāmbuvarṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखमत्र कुतः कथं कदा वा परिकल्पप्रणयं न चेदुपैति । विषयोपनिवेशने ऽपि मोहाद् व्रणकण्डूयनवत्सुखाभिमानः
sukhamatra kutaḥ kathaṃ kadā vā parikalpapraṇayaṃ na cedupaiti / viṣayopaniveśane 'pi mohād vraṇakaṇḍūyanavatsukhābhimānaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुल्येन च खलु ब्रवीमि - प्रायः समृद्ध्या मदमेति गेहे मानं कुलेनापि बलेन दर्पम् । दुःखेन रोषं व्यसनेन दैन्यं तस्मिन्कदा स्यात्प्रशमावकाशः
bāhulyena ca khalu bravīmi - prāyaḥ samṛddhyā madameti gehe mānaṃ kulenāpi balena darpam / duḥkhena roṣaṃ vyasanena dainyaṃ tasminkadā syātpraśamāvakāśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतश्च खल्वहमत्रभवन्तमनुनयामि - मदमानमोहभुजगोपलयं प्रशमाभिरामसुखविप्रलयम् । क इवाश्रयेदभिमुखं विलयं बहुतीव्रदुःखनिलयं निलयम्
ataśca khalvahamatrabhavantamanunayāmi - madamānamohabhujagopalayaṃ praśamābhirāmasukhavipralayam / ka ivāśrayedabhimukhaṃ vilayaṃ bahutīvraduḥkhanilayaṃ nilayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संतुष्टजनगेहे तु प्रविविक्तसुखे वने । प्रसीदति यथा चेतस्त्रिदिवे ऽपि तथा कुतः
saṃtuṣṭajanagehe tu praviviktasukhe vane / prasīdati yathā cetastridive 'pi tathā kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परप्रसादार्जितवृत्तिरप्यतो रमे वनान्तेषु कुचेलसंवृतः । अधर्ममिश्रं तु सुखं न कामये विषेण संपृक्तमिवान्नमात्मवान्
paraprasādārjitavṛttirapyato rame vanānteṣu kucelasaṃvṛtaḥ / adharmamiśraṃ tu sukhaṃ na kāmaye viṣeṇa saṃpṛktamivānnamātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.