अथ बोधिसत्त्वः इदमत्र प्राप्तकालमिति विनिश्चित्य स्वस्मिन्नाश्रमपदे महान्तं वानरमभिनिर्माय ऋद्धिप्रभावात्तस्य चर्मापनीय शेषमन्तर्धापयामास । स तन्निर्मितं महद्वानरचर्म (वैद्य १५४) बिभ्रत्तस्य नृपतेर्भवनद्वारे प्रादुरभूत् । निवेदिताभ्यागमनश्च दौवारिकैर्यथाक्रममायुधीयगुप्तपर्यन्ताममात्यद्विजयोधदूपपौरमुख्याभिकीर्णां विनीतधीरोदात्तवेषजनां सासियष्टिभिः प्रतिहारैरधिष्ठितप्रद्वारां सिंहासनावश्तितनराधिपामनाकुलां राजपर्षदमवजगाहे । प्रत्युद्गमनादिविधिना चातिथिजनोपचारेण प्रतिपूज्यमानः कृतप्रतिसंमोदनकथासत्कारासनाभिनिर्हारश्च तेन राज्ञा कौतूहलानुवृत्त्या वानरचर्मप्रतिलम्भं प्रत्यनुयुक्तः - केनेदमार्याय वानरचर्मोपनयता महतानुग्रहेणात्मा संयोजित इति । बोधिसत्त्व उवाच - मयैवेदं महाराज स्वयमधिगतं नान्येन केनचिदुपहृतम् । कुशतृणमात्रास्तीर्णायां हि पृथिव्यां स्वभावकठिनायां निषण्णेन स्वपता वा प्रतप्यमानशरीरेण न सुखं धर्मविधिरनुष्ठियते । अयं च मयाश्रमपदे महान् वानरो दृष्टः । तस्य मे बुद्धिरभवत् - उपपन्नं बत मे धर्मसाधनमिदमस्य वानरस्य चर्म । शक्यमत्र निषण्णेन स्वपता वा परार्ध्यास्तरणास्तीर्णेभ्यो राजशयनेभ्यो ऽपि निवृत्तस्पृहेण स्वधर्मविधिरनुष्ठातुमिति मया तस्येदं चर्म प्रगृहीतम् । स च प्रशमित इति । तच्छ्रुत्वा स राजा दाक्षिण्यविनयानुवृत्त्या न बोधिसत्त्वं किंचित्प्रत्युवाच । सव्रीडहृदयस्तु किंचिदवाङ्मुखो बभूव । अथ ते ऽमात्याः पूर्वमपि तस्मिन् महासत्त्वे सामर्षहृदया लब्धवचनावकाशत्वात्प्रविकसितवदना राजानमूदीक्ष्य बोधिसत्त्वमुपदर्शयन्त ऊचुः - अहो भगवतो धर्मनुरागैकरसा मतिः । अहो धैर्यम् । अहो व्यवसायसाधुसामर्थ्यम् । आश्रमपदमभिगत एव महान्नाम वानर एकाकिना तपःक्षामशरीरेण प्रशमित इत्याश्चर्यम् । सर्वथा तपःसिद्धिरस्तु । अथैनानसंरब्ध एव बोधिसत्त्वः प्रत्युवाच - नार्हन्त्यत्रभवन्तः स्ववादशोभानिरपेक्षमित्यस्मान् विगर्हितुम् । न ह्ययं क्रमो विद्वद्यशः समुद्भाबयितुम् । पह्स्यन्त्वत्रभवन्तः - स्ववादघ्नेन वचसा यः परान् विजुगुप्सते । स खल्वात्मवधेनेव परस्याकिर्तीमिच्छति
atha bodhisattvaḥ idamatra prāptakālamiti viniścitya svasminnāśramapade mahāntaṃ vānaramabhinirmāya ṛddhiprabhāvāttasya carmāpanīya śeṣamantardhāpayāmāsa / sa tannirmitaṃ mahadvānaracarma (Vaidya 154) bibhrattasya nṛpaterbhavanadvāre prādurabhūt / niveditābhyāgamanaśca dauvārikairyathākramamāyudhīyaguptaparyantāmamātyadvijayodhadūpapauramukhyābhikīrṇāṃ vinītadhīrodāttaveṣajanāṃ sāsiyaṣṭibhiḥ pratihārairadhiṣṭhitapradvārāṃ siṃhāsanāvaśtitanarādhipāmanākulāṃ rājaparṣadamavajagāhe / pratyudgamanādividhinā cātithijanopacāreṇa pratipūjyamānaḥ kṛtapratisaṃmodanakathāsatkārāsanābhinirhāraśca tena rājñā kautūhalānuvṛttyā vānaracarmapratilambhaṃ pratyanuyuktaḥ - kenedamāryāya vānaracarmopanayatā mahatānugraheṇātmā saṃyojita iti / bodhisattva uvāca - mayaivedaṃ mahārāja svayamadhigataṃ nānyena kenacidupahṛtam / kuśatṛṇamātrāstīrṇāyāṃ hi pṛthivyāṃ svabhāvakaṭhināyāṃ niṣaṇṇena svapatā vā pratapyamānaśarīreṇa na sukhaṃ dharmavidhiranuṣṭhiyate / ayaṃ ca mayāśramapade mahān vānaro dṛṣṭaḥ / tasya me buddhirabhavat - upapannaṃ bata me dharmasādhanamidamasya vānarasya carma / śakyamatra niṣaṇṇena svapatā vā parārdhyāstaraṇāstīrṇebhyo rājaśayanebhyo 'pi nivṛttaspṛheṇa svadharmavidhiranuṣṭhātumiti mayā tasyedaṃ carma pragṛhītam / sa ca praśamita iti / tacchrutvā sa rājā dākṣiṇyavinayānuvṛttyā na bodhisattvaṃ kiṃcitpratyuvāca / savrīḍahṛdayastu kiṃcidavāṅmukho babhūva / atha te 'mātyāḥ pūrvamapi tasmin mahāsattve sāmarṣahṛdayā labdhavacanāvakāśatvātpravikasitavadanā rājānamūdīkṣya bodhisattvamupadarśayanta ūcuḥ - aho bhagavato dharmanurāgaikarasā matiḥ / aho dhairyam / aho vyavasāyasādhusāmarthyam / āśramapadamabhigata eva mahānnāma vānara ekākinā tapaḥkṣāmaśarīreṇa praśamita ityāścaryam / sarvathā tapaḥsiddhirastu / athainānasaṃrabdha eva bodhisattvaḥ pratyuvāca - nārhantyatrabhavantaḥ svavādaśobhānirapekṣamityasmān vigarhitum / na hyayaṃ kramo vidvadyaśaḥ samudbhābayitum / pahsyantvatrabhavantaḥ - svavādaghnena vacasā yaḥ parān vijugupsate / sa khalvātmavadheneva parasyākirtīmicchati
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.