इति श्री-नारद-पञ्च-रात्रे ग्रन्थ-प्रशंसनं नाम प्रथमो ऽध्यायः प्रथमैक-रात्रे द्वितीयो ऽध्यायः शुक उवाच कुत्र वा पञ्च-रात्रं च नारदस्य च धीमते । प्रदत्तं शम्भुना तात तन् मे व्याख्यातुम् अर्हसि
iti śrī-nārada-pañca-rātre grantha-praśaṃsanaṃ nāma prathamo 'dhyāyaḥ prathamaika-rātre dvitīyo 'dhyāyaḥ śuka uvāca kutra vā pañca-rātraṃ ca nāradasya ca dhīmate / pradattaṃ śambhunā tāta tan me vyākhyātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नारदस्य तपो-वर्णनम् व्यास उवाच अधीत्य सर्वान् वेदांश् च वेदाङ्गाण् पितुर् अन्तिके । जगाम तीत्र्हं केदारं सुप्रशस्तं च भारते
atha nāradasya tapo-varṇanam vyāsa uvāca adhītya sarvān vedāṃś ca vedāṅgāṇ pitur antike / jagāma tītrhaṃ kedāraṃ supraśastaṃ ca bhārate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमालयस्य पूर्वे य गङ्गा-तीरे मनोहरे । सिद्धे नारायण-क्षेत्रे सर्वेषां अभिवाञ्च्छिते
himālayasya pūrve ya gaṅgā-tīre manohare / siddhe nārāyaṇa-kṣetre sarveṣāṃ abhivāñcchite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपश् चकार स मुनिर् दिव्यं वर्ष-सहस्रकम् । पित्रोक्तेनैव विधिना सततं संयुतः शुचिः
tapaś cakāra sa munir divyaṃ varṣa-sahasrakam / pitroktenaiva vidhinā satataṃ saṃyutaḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुश्रावाकाश-वाणीं च तपसो ऽन्ते महा-मुनिः । स्वल्पाक्षरां च बह्व्-अर्थां परिणाम-सुखावहाम्
śuśrāvākāśa-vāṇīṃ ca tapaso 'nte mahā-muniḥ / svalpākṣarāṃ ca bahv-arthāṃ pariṇāma-sukhāvahām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नारदं प्रति दैव-वाणी अशरीरिष्य् उवाच आधारितो यदि हरिस् तपसा ततः किम् । नाधारितो यदि हरिस् तपसा ततः किम् । अन्तर् बहिर् यदि हरिस् तपसा ततः किम् । नान्तर् बहिर् यदि हरिस् तपसा ततः किम्
atha nāradaṃ prati daiva-vāṇī aśarīriṣy uvāca ādhārito yadi haris tapasā tataḥ kim / nādhārito yadi haris tapasā tataḥ kim / antar bahir yadi haris tapasā tataḥ kim / nāntar bahir yadi haris tapasā tataḥ kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरम विरम ब्रह्मन् किं तपस्यासु वत्स । व्रज व्रज द्विज शीघ्रं शङ्करं ज्ञान-सिन्धुम् । लभ लभ हरि-भक्तिं वैष्णवोक्तां सुपक्वां । भव-निगड-निबन्ध-छेदिनीं कर्तनीं च
virama virama brahman kiṃ tapasyāsu vatsa / vraja vraja dvija śīghraṃ śaṅkaraṃ jñāna-sindhum / labha labha hari-bhaktiṃ vaiṣṇavoktāṃ supakvāṃ / bhava-nigaḍa-nibandha-chedinīṃ kartanīṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा च स मुनिर् विमनाः स्वर्-णदी-तटे । चकारार्थानुसन्धानं न प्रसन्नम् च तन् मनः
iti śrutvā ca sa munir vimanāḥ svar-ṇadī-taṭe / cakārārthānusandhānaṃ na prasannam ca tan manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुरोद स्वर्-णदी-तीरे स्मारं स्मारं हरेः पदम् । ददर्श पुरतस् तातं ब्रह्माणं सकुमारकम्
ruroda svar-ṇadī-tīre smāraṃ smāraṃ hareḥ padam / dadarśa puratas tātaṃ brahmāṇaṃ sakumārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननाम सहसा मूर्ध्ना पितरं तं सहोदरम् । पाद्यम् अर्घ्यं च प्रददौ जवेन सादरं मुनिः
nanāma sahasā mūrdhnā pitaraṃ taṃ sahodaram / pādyam arghyaṃ ca pradadau javena sādaraṃ muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लोक-द्वयार्थं पप्रच्छ कुमारं जगतां विधिम् । सुखासीनं सुस्थिरं च सस्मितं च गत-श्रमम्
śloka-dvayārthaṃ papraccha kumāraṃ jagatāṃ vidhim / sukhāsīnaṃ susthiraṃ ca sasmitaṃ ca gata-śramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वात्मारामं पूर्ण-कामं ज्ञानिनां च गुरोर् गुरुम् । साश्रु-नेत्रः पुलकितो भक्त्या प्रणत-कन्धरम्
svātmārāmaṃ pūrṇa-kāmaṃ jñānināṃ ca guror gurum / sāśru-netraḥ pulakito bhaktyā praṇata-kandharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदस्य वचः श्रुत्वा दृष्ट्वा तं कातरं विधिः । पुत्रेण सार्द्धम् आलोच्य व्याख्यां कर्तुं समारेभे
nāradasya vacaḥ śrutvā dṛṣṭvā taṃ kātaraṃ vidhiḥ / putreṇa sārddham ālocya vyākhyāṃ kartuṃ samārebhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दैव-वाण्यर्थः ब्रह्मोवाच हे वत्स पूर्व-श्लोकार्थं निगूढं श्रुति-सम्मतम् । वेदार्थं द्वि-विधं शुद्धं व्याख्यां कुर्वन्ति वैदिकाः
atha daiva-vāṇyarthaḥ brahmovāca he vatsa pūrva-ślokārthaṃ nigūḍhaṃ śruti-sammatam / vedārthaṃ dvi-vidhaṃ śuddhaṃ vyākhyāṃ kurvanti vaidikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधितो यदि हरिर् येन पुंसा स्व-भक्तितः । किं तस्य तपसा व्यर्थं तीर्थ-पूतस्य नारद
ārādhito yadi harir yena puṃsā sva-bhaktitaḥ / kiṃ tasya tapasā vyarthaṃ tīrtha-pūtasya nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण-मन्त्रोपासकस्य जीवन्-मुक्तस्य भारते । तपश् चोपहास-बीजं तथा चर्वित-चर्वणम्
kṛṣṇa-mantropāsakasya jīvan-muktasya bhārate / tapaś copahāsa-bījaṃ tathā carvita-carvaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्र-ग्रहण-मात्रेण पुरुषाणां शतं सुत । पुनाति स्व-स्व-भक्तं च चान्धवंश् चावलीलया
mantra-grahaṇa-mātreṇa puruṣāṇāṃ śataṃ suta / punāti sva-sva-bhaktaṃ ca cāndhavaṃś cāvalīlayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहि धर्मो नहि तपः श्री-कृष्ण-सेवनात् परम् । परिश्रमं च विफलं तपसा वैष्णवस्य च
nahi dharmo nahi tapaḥ śrī-kṛṣṇa-sevanāt param / pariśramaṃ ca viphalaṃ tapasā vaiṣṇavasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण-मन्त्रोपासकस्य तीर्थ-पूतस्य पुत्रक । तीर्थ-स्नानम् अनशनं वेदेषु च विडम्बनम्
kṛṣṇa-mantropāsakasya tīrtha-pūtasya putraka / tīrtha-snānam anaśanaṃ vedeṣu ca viḍambanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्व-कर्मानुरोधेन यत् पापं वैष्णवस्य च । मन्त्र-ग्रहण-मात्रेण नष्टं वह्नौ यथा तृणम्
pūrva-karmānurodhena yat pāpaṃ vaiṣṇavasya ca / mantra-grahaṇa-mātreṇa naṣṭaṃ vahnau yathā tṛṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रः परमो वह्निः पवित्रं चामलं जलं । पवित्रं भारतं वर्षं तीर्थं यत् तुलसी-दलम्
pavitraḥ paramo vahniḥ pavitraṃ cāmalaṃ jalaṃ / pavitraṃ bhārataṃ varṣaṃ tīrthaṃ yat tulasī-dalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनाति लीलयैतानि शुद्धः कृष्ण-परायणः । उपस्पर्श च भक्तस्याप्य् एते वाञ्च्छन्ति सादरम्
punāti līlayaitāni śuddhaḥ kṛṣṇa-parāyaṇaḥ / upasparśa ca bhaktasyāpy ete vāñcchanti sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तस्य पाद-रजसा सद्यः पूता वसुन्धरा । नहि पूत-स्त्रि-भुवने श्री-कृष्ण-सेवकात् परः
bhaktasya pāda-rajasā sadyaḥ pūtā vasundharā / nahi pūta-stri-bhuvane śrī-kṛṣṇa-sevakāt paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालिग्राम-शिला-चक्रे करोति कृष्ण-पूजनम् । तत्-पादोदक-नैवेद्यं नित्यं भुङ्क्ते च यः पुमान्
śāligrāma-śilā-cakre karoti kṛṣṇa-pūjanam / tat-pādodaka-naivedyaṃ nityaṃ bhuṅkte ca yaḥ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वैष्णवो महा-पूतस् तन्-मन्त्रोपासकः शुचिः । पुनाति पुंसां शतकं जन्म-मात्रात् सबान्धवम्
sa vaiṣṇavo mahā-pūtas tan-mantropāsakaḥ śuciḥ / punāti puṃsāṃ śatakaṃ janma-mātrāt sabāndhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्स श्लोकस्यैक-पादं व्याख्यातं च यथागमम् । व्याख्यातं करोम्य् अन्य-पादं यथाज्ञानं मिशामय
vatsa ślokasyaika-pādaṃ vyākhyātaṃ ca yathāgamam / vyākhyātaṃ karomy anya-pādaṃ yathājñānaṃ miśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाराधितो यदि हरिर् येन पुंसाधमेन च । किं तस्य तपसा व्यर्थं निष्फलं तत्-परिश्रमः
nārādhito yadi harir yena puṃsādhamena ca / kiṃ tasya tapasā vyarthaṃ niṣphalaṃ tat-pariśramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतान्य् एव हि दानानि तपांस्य् अनशनानि च । वेदोपयुक्ता यज्ञाश् च कर्माणि च शुभानि च । न निष्पुनात्य् अभक्तं च सुराकुम्भम् इवापगा
vratāny eva hi dānāni tapāṃsy anaśanāni ca / vedopayuktā yajñāś ca karmāṇi ca śubhāni ca / na niṣpunāty abhaktaṃ ca surākumbham ivāpagā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभक्त-स्पर्श-मात्रेण तीर्थानि कम्पितानि च । अभक्त-भार-दुःखेन कम्पिता सा वसुन्धरा
abhakta-sparśa-mātreṇa tīrthāni kampitāni ca / abhakta-bhāra-duḥkhena kampitā sā vasundharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लोकार्धं कथितं वत्स किंचिद् एव यथागमम् । तस्यार्धस्यापि व्याख्यानं करोमीति निशामय
ślokārdhaṃ kathitaṃ vatsa kiṃcid eva yathāgamam / tasyārdhasyāpi vyākhyānaṃ karomīti niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेद-सारं कृष्ण-मतं ममापि नहि कल्पना । अन्तर् बहिर् यदि हैर् येषां पुंसां महात्मनां
veda-sāraṃ kṛṣṇa-mataṃ mamāpi nahi kalpanā / antar bahir yadi hair yeṣāṃ puṃsāṃ mahātmanāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने जागरणे शश्वत् तपस् तेषां च निष्फलम् । स एव विष्णु-तुल्यो हि तद्-अंशो भारते मुने
svapne jāgaraṇe śaśvat tapas teṣāṃ ca niṣphalam / sa eva viṣṇu-tulyo hi tad-aṃśo bhārate mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य रक्षा-निबन्धेन तद्-अभ्यासे सुदर्शनम् । ध्यान-मात्रेण निष्-पापः पुनाति भुवन-त्रयम्
tasya rakṣā-nibandhena tad-abhyāse sudarśanam / dhyāna-mātreṇa niṣ-pāpaḥ punāti bhuvana-trayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्वा चक्रं च रक्षार्थं न निश्चिन्तो जनार्दनः । स्वयं तन् निकटं याति द्रष्टुं रक्षणाय च
datvā cakraṃ ca rakṣārthaṃ na niścinto janārdanaḥ / svayaṃ tan nikaṭaṃ yāti draṣṭuṃ rakṣaṇāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्-परो हि प्रियो नास्ति कृष्णस्य परमात्मनः । नहि भक्तात् परश् चात्मा प्राणाश् चावयवादयः । न लक्ष्मी राधिका वाणी स्वयंभुः शम्भुर् एव च
tat-paro hi priyo nāsti kṛṣṇasya paramātmanaḥ / nahi bhaktāt paraś cātmā prāṇāś cāvayavādayaḥ / na lakṣmī rādhikā vāṇī svayaṃbhuḥ śambhur eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त-प्राणो हि कृष्णश् च कृष्ण-प्राणा हि वैष्णवाः । ध्यायन्ते वैष्णवाः कृष्णं कृष्णश् च वैष्णवांस् तथा
bhakta-prāṇo hi kṛṣṇaś ca kṛṣṇa-prāṇā hi vaiṣṇavāḥ / dhyāyante vaiṣṇavāḥ kṛṣṇaṃ kṛṣṇaś ca vaiṣṇavāṃs tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याख्यातम् च त्रि-पादं च हे मुनीन्द्र यथागमम् । शेष-पादस्य व्याख्यानं करोमीति निशामय
vyākhyātam ca tri-pādaṃ ca he munīndra yathāgamam / śeṣa-pādasya vyākhyānaṃ karomīti niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्तर् बहिर् यदि हरिर् येषां पुंसां च नारद । तेषाम् अपि तपो व्यर्थम् अन्तर्-मलिन-चेतसां
nāntar bahir yadi harir yeṣāṃ puṃsāṃ ca nārada / teṣām api tapo vyartham antar-malina-cetasāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तज्-ज्ञानेन तपसा व्रतेन नियमेन च । तीर्थ-स्नानेन पुण्येनापि अभक्त-मूढ-चेतसां
kiṃ taj-jñānena tapasā vratena niyamena ca / tīrtha-snānena puṇyenāpi abhakta-mūḍha-cetasāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण-भक्ति-विहीनेभ्यो द्विजेभ्यः श्वपचो महान् । शूकरो म्लेच्छ-निवहः स्व-धर्माचरेण च
kṛṣṇa-bhakti-vihīnebhyo dvijebhyaḥ śvapaco mahān / śūkaro mleccha-nivahaḥ sva-dharmācareṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-धर्म-हीना विप्राश् चाप्य् अभक्ष्य-भक्षणेन च । नित्यं नित्यं विधर्मेण पतिताः श्वपचाधमाः
sva-dharma-hīnā viprāś cāpy abhakṣya-bhakṣaṇena ca / nityaṃ nityaṃ vidharmeṇa patitāḥ śvapacādhamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणानां स्व-धर्मश् च सन्ततं कृष्ण-सेवनम् । नित्यं ते भुञ्जते सन्तस् तन्-नैवेद्यं पादोदकम्
brahmaṇānāṃ sva-dharmaś ca santataṃ kṛṣṇa-sevanam / nityaṃ te bhuñjate santas tan-naivedyaṃ pādodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दत्वा हरये यस् तु यदि भुङ्क्ते द्विजाधमः । अन्नं विष्ठा-समं मूत्र-समं तोयं विदुर् बुधाः
na datvā haraye yas tu yadi bhuṅkte dvijādhamaḥ / annaṃ viṣṭhā-samaṃ mūtra-samaṃ toyaṃ vidur budhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुङ्क्ते स्व-भक्ष्यं कोलश् च म्लेच्छश् च श्वपचाधमः । विप्रो नित्यम् अभक्ष्यं च भुङ्क्ते च पतितस् ततः
bhuṅkte sva-bhakṣyaṃ kolaś ca mlecchaś ca śvapacādhamaḥ / vipro nityam abhakṣyaṃ ca bhuṅkte ca patitas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लोकम् एकं च व्याख्यातं यथा-ज्ञानं च नारद । सन्निबोध परस्यार्धं व्याख्यानं च यथोचितं
ślokam ekaṃ ca vyākhyātaṃ yathā-jñānaṃ ca nārada / sannibodha parasyārdhaṃ vyākhyānaṃ ca yathocitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसो विरम ब्रह्मन् व्यर्थं भक्त-तपो ध्रुवम् । शङ्करश् च गुरुं कृत्वा हरि-भक्तिं लभाचिरम्
tapaso virama brahman vyarthaṃ bhakta-tapo dhruvam / śaṅkaraś ca guruṃ kṛtvā hari-bhaktiṃ labhāciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपक्वा हरि-भक्तिश् च तरणी भव-तारणे । गुरुर् एव परं ब्रह्म कर्ण-धार-स्वरूपकः
supakvā hari-bhaktiś ca taraṇī bhava-tāraṇe / gurur eva paraṃ brahma karṇa-dhāra-svarūpakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्त्वा त्वां देवी प्रजगाम सरस्वती । व्याख्यातस् तद्-अभिप्रायः किं भूयः कथयामि ते
ity evam uktvā tvāṃ devī prajagāma sarasvatī / vyākhyātas tad-abhiprāyaḥ kiṃ bhūyaḥ kathayāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माणश् च वचः श्रुत्वा जहास योगिनां गुरुः । सनत्-कुमारो भगवान् उवाच पितरं शुक
brahmāṇaś ca vacaḥ śrutvā jahāsa yogināṃ guruḥ / sanat-kumāro bhagavān uvāca pitaraṃ śuka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्-कुमार उवाच पूर्व-श्लोकस्य व्याख्यानं न बुद्धं शिशुना मया । पुत्रं शिष्यम् अबोधं च युक्तं बोधयितुम् पुनः
sanat-kumāra uvāca pūrva-ślokasya vyākhyānaṃ na buddhaṃ śiśunā mayā / putraṃ śiṣyam abodhaṃ ca yuktaṃ bodhayitum punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधितो हरिर् येन तस्य व्यर्थं तपो यदि । नाराधितो हैर् येन तस्य व्यर्तं तपो यदि
ārādhito harir yena tasya vyarthaṃ tapo yadi / nārādhito hair yena tasya vyartaṃ tapo yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यारहितौ तौ द्वौ तपसश् च स्थलं कुतः । तपः कुर्वन्ति ये तात त्वं मां बोधय बालकम्
tasyārahitau tau dvau tapasaś ca sthalaṃ kutaḥ / tapaḥ kurvanti ye tāta tvaṃ māṃ bodhaya bālakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा सन्दिग्धो जगतां गुरुः । दध्यौ कृष्ण-पदाम्भोजं परं कल्प-तरुं शुक
putrasya vacanaṃ śrutvā sandigdho jagatāṃ guruḥ / dadhyau kṛṣṇa-padāmbhojaṃ paraṃ kalpa-taruṃ śuka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं संचित्य पादाब्जं प्राप राद्धान्तम् ईप्सितम् । व्याख्यां कर्तुं समारेभे विधाता जगताम् अपि
kṣaṇaṃ saṃcitya pādābjaṃ prāpa rāddhāntam īpsitam / vyākhyāṃ kartuṃ samārebhe vidhātā jagatām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नैवेद्य-प्रशंसा ब्रह्मोवाच धन्यो ऽहं भवतः पुत्रात् ज्ञानिनां च गुरोर् गुरोः । विष्णु-भक्ताच् च धर्मिष्ठात् सत्-पुत्राच् च पिता सुखी
atha naivedya-praśaṃsā brahmovāca dhanyo 'haṃ bhavataḥ putrāt jñānināṃ ca guror guroḥ / viṣṇu-bhaktāc ca dharmiṣṭhāt sat-putrāc ca pitā sukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यो ऽसि पण्डितो ऽसि त्वं हरि-भक्तो ऽसि पुत्रक । ममापि सफलं जन्म जीवनं च त्वया बुध
dhanyo 'si paṇḍito 'si tvaṃ hari-bhakto 'si putraka / mamāpi saphalaṃ janma jīvanaṃ ca tvayā budha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निबोध पूर्व-श्लोकार्थं पुनर् व्याख्यां करोमि च । तथापि चेन् न सन्तोषो भवान् व्याख्यां करिष्यति
nibodha pūrva-ślokārthaṃ punar vyākhyāṃ karomi ca / tathāpi cen na santoṣo bhavān vyākhyāṃ kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशब्दः सम्यग्-अर्थे च राधितः प्राप्त-वाचकः । संप्राप्तश् च हरिर् येन व्यर्थस् तस्य तपः-श्रमः
āśabdaḥ samyag-arthe ca rādhitaḥ prāpta-vācakaḥ / saṃprāptaś ca harir yena vyarthas tasya tapaḥ-śramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन सम्यक्-प्रकारेण संप्राप्तो हरिर् ईश्वरः । स्वप्ने ज्ञाने च ज्ञातस् तेषां व्यर्थस् तपः-श्रमः
yena samyak-prakāreṇa saṃprāpto harir īśvaraḥ / svapne jñāne ca jñātas teṣāṃ vyarthas tapaḥ-śramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-कृष्ण-विमुखं मूढं द्विजम् एव नराधमम् । तीर्थं दानं तापः पुण्यं व्रतं नैव पुनाति तम्
śrī-kṛṣṇa-vimukhaṃ mūḍhaṃ dvijam eva narādhamam / tīrthaṃ dānaṃ tāpaḥ puṇyaṃ vrataṃ naiva punāti tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् च मूढतमो लोके यश् च भक्तिं परां गतः । ताव् उभौ सुख-सेधेते तपः कुर्वन्ति मध्यमाः
yaś ca mūḍhatamo loke yaś ca bhaktiṃ parāṃ gataḥ / tāv ubhau sukha-sedhete tapaḥ kurvanti madhyamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवान् अन्यांश् च भजते हरिं जानाति तत्-परः । तपः करोति तं प्राप्तुम् आकाङ्क्षन् मध्यमो जनः
devān anyāṃś ca bhajate hariṃ jānāti tat-paraḥ / tapaḥ karoti taṃ prāptum ākāṅkṣan madhyamo janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्तनाद् अनुरागी च गृही संसार-संवृतः । तपः करोति श्री-कृष्ण-पाद-पद्मार्थम् ईप्सितम्
prāktanād anurāgī ca gṛhī saṃsāra-saṃvṛtaḥ / tapaḥ karoti śrī-kṛṣṇa-pāda-padmārtham īpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं श्री-कृष्ण-भजनं ध्यानं तन्-नाम-कीर्तनम् । तत्-पादोदक-नैवेद्य-भक्षणं सर्व-वाञ्च्छितम्
paraṃ śrī-kṛṣṇa-bhajanaṃ dhyānaṃ tan-nāma-kīrtanam / tat-pādodaka-naivedya-bhakṣaṇaṃ sarva-vāñcchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीव मूढो विप्रश् च प्राक्तनाद् गुरु-दोषतः । तामसो हि न जानाति श्री-कृष्णं त्रि-गुणात् परम्
atīva mūḍho vipraś ca prāktanād guru-doṣataḥ / tāmaso hi na jānāti śrī-kṛṣṇaṃ tri-guṇāt param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानाद् अथ वा ज्ञानात् सत्-सङ्गाद् एव प्राक्तनात् । भुङ्क्ते नैवेद्यं ईशस्य कृष्णस्य परमात्मनः
ajñānād atha vā jñānāt sat-saṅgād eva prāktanāt / bhuṅkte naivedyaṃ īśasya kṛṣṇasya paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च मुक्तो भवेत् पुत्र मुच्यते सर्व-पातकात् । स याति दिव्य-यानेन गोलोकं लोकम् उत्तमम्
sa ca mukto bhavet putra mucyate sarva-pātakāt / sa yāti divya-yānena golokaṃ lokam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पूर्वाख्यानं पुरातनम् । अतीव सुश्रवं चारु मधुरं मुक्तिदं परम्
śṛṇu vatsa pravakṣyāmi pūrvākhyānaṃ purātanam / atīva suśravaṃ cāru madhuraṃ muktidaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्यकुब्जः सुक्षुब्धश् च ब्राह्मणो ग्राम-याजकः । देवलो वृष-वाहश् च महा-मूढश् च पातकी
kānyakubjaḥ sukṣubdhaś ca brāhmaṇo grāma-yājakaḥ / devalo vṛṣa-vāhaś ca mahā-mūḍhaś ca pātakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने ज्ञाने न जानाति पुण्यं वा कृष्ण-पूजनम् । कृष्ण-भक्त-सहालाप-दर्शन-स्पर्शनं शुभं
svapne jñāne na jānāti puṇyaṃ vā kṛṣṇa-pūjanam / kṛṣṇa-bhakta-sahālāpa-darśana-sparśanaṃ śubhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव प्राक्तनात् तस्य क्षण-मात्रं सुदुर्लभम् । तेन पुण्येन नैवेद्यं लेभे कृष्णस्य ब्राह्मणः
babhūva prāktanāt tasya kṣaṇa-mātraṃ sudurlabham / tena puṇyena naivedyaṃ lebhe kṛṣṇasya brāhmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुः पुण्येन पुत्रश् च मार्गे पतितम् अल्पकम् । स्वयं भुक्तावशेषं च पतितं वैष्णवाज् जनात्
pituḥ puṇyena putraś ca mārge patitam alpakam / svayaṃ bhuktāvaśeṣaṃ ca patitaṃ vaiṣṇavāj janāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुस्निग्धाक्षत-जीर्णं च रजसा मिश्रितं परम् । गच्छतस् तत्र विप्रस्य पतितं भक्ष्य-वस्तु च
susnigdhākṣata-jīrṇaṃ ca rajasā miśritaṃ param / gacchatas tatra viprasya patitaṃ bhakṣya-vastu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवेद्योपरि कृष्णस्य त्वरायुक्तस्य पुत्रक । तद्-वस्तु भुक्तं विप्रेण कृष्ण-नैवेद्य-मिश्रितम्
naivedyopari kṛṣṇasya tvarāyuktasya putraka / tad-vastu bhuktaṃ vipreṇa kṛṣṇa-naivedya-miśritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपुत्रेण क्षुधार्तेन तौ ययतुर् गृहम् । विप्रोच्छिष्टं च बुभुजे तस्य पत्नी पति-व्रता
saputreṇa kṣudhārtena tau yayatur gṛham / viprocchiṣṭaṃ ca bubhuje tasya patnī pati-vratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परम्परानुसंबन्धात् पवित्रा सा बभूव ह । जीवन्-मुक्तो ब्राह्मणश् च बभूव स सपुत्रकः
paramparānusaṃbandhāt pavitrā sā babhūva ha / jīvan-mukto brāhmaṇaś ca babhūva sa saputrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेन तेन पुण्येन व्याघ्र-भुक्तश् च कानने । सार्धं च व्याघ्र-पुत्राभ्यां गोलोकं प्रययौ द्विज । पति-व्रता सह-मृता भर्ता सार्धं जगाम सा
kālena tena puṇyena vyāghra-bhuktaś ca kānane / sārdhaṃ ca vyāghra-putrābhyāṃ golokaṃ prayayau dvija / pati-vratā saha-mṛtā bhartā sārdhaṃ jagāma sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.