Kurma-Purana 1.15

दत्त्वा नारायणे देवीं नन्दिनं कुलनन्दिनम् । संस्थाप्य तत्र गणपान् देवानिन्द्रपुरोगमान्

dattvā nārāyaṇe devīṃ nandinaṃ kulanandinam / saṃsthāpya tatra gaṇapān devānindrapurogamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्थिते ऽथ महादेवे विष्णुर्विश्वतनुः स्वयम् । स्त्रीरूपधारी नियतं सेवते स्म महेश्वरीम्

prasthite 'tha mahādeve viṣṇurviśvatanuḥ svayam / strīrūpadhārī niyataṃ sevate sma maheśvarīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मा हुताशनः शक्रो यमो ऽन्ये सुरपुङ्गवाः । सिषेविरे महादेवीं स्त्रीवेशं शोभनं गताः

brahmā hutāśanaḥ śakro yamo 'nye surapuṅgavāḥ / siṣevire mahādevīṃ strīveśaṃ śobhanaṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दीश्वरश्च भगवान् शंभोरत्यन्तवल्लभः । द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमतिष्ठत

nandīśvaraśca bhagavān śaṃbhoratyantavallabhaḥ / dvāradeśe gaṇādhyakṣo yathāpūrvamatiṣṭhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्नन्तरे दैत्यो ह्यन्धको नाम दुर्मतिः । आहर्तुकामो गिरिजामाजगामाथ मन्दरम्

etasminnantare daityo hyandhako nāma durmatiḥ / āhartukāmo girijāmājagāmātha mandaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संप्राप्तमन्धकं दृष्ट्वा शङ्करः कालभैरवः । न्यषेधयदमेयात्मा कालरूपधरो हरः

saṃprāptamandhakaṃ dṛṣṭvā śaṅkaraḥ kālabhairavaḥ / nyaṣedhayadameyātmā kālarūpadharo haraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् । शूलेनोरसि तं दैत्यमाजघान वृषध्वजः

tayoḥ samabhavad yuddhaṃ sughoraṃ romaharṣaṇam / śūlenorasi taṃ daityamājaghāna vṛṣadhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सहस्त्रशो दैत्यः ससर्जान्धकसंज्ञितान् । नन्दिषेणादयो दैत्यैरन्धकैरभिनिर्जिताः

tataḥ sahastraśo daityaḥ sasarjāndhakasaṃjñitān / nandiṣeṇādayo daityairandhakairabhinirjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घण्टाकर्णो मेघनादश्चण्डेशश्चण्डतापनः । विनायको मेघवाहः सोमनन्दी च वैद्युतः

ghaṇṭākarṇo meghanādaścaṇḍeśaścaṇḍatāpanaḥ / vināyako meghavāhaḥ somanandī ca vaidyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे ऽन्धकं दैत्यवरं संप्राप्यातिबलान्विताः । युयुधुः शूलशक्त्यृष्टिगिरिकूटपरश्वधैः

sarve 'ndhakaṃ daityavaraṃ saṃprāpyātibalānvitāḥ / yuyudhuḥ śūlaśaktyṛṣṭigirikūṭaparaśvadhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रामयित्वाथ हस्ताभ्यां गृहीतचरणद्वयाः । दैत्येन्द्रेणातिबलिना क्षिप्तास्ते शतयोजनम्

bhrāmayitvātha hastābhyāṃ gṛhītacaraṇadvayāḥ / daityendreṇātibalinā kṣiptāste śatayojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽन्धकनिसृष्टास्ते शतशो ऽथ सहस्त्रशः । कालसूर्यप्रतीकाशा भैरवं त्वभिदुद्रुवुः

tato 'ndhakanisṛṣṭāste śataśo 'tha sahastraśaḥ / kālasūryapratīkāśā bhairavaṃ tvabhidudruvuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा हेति शब्दः सुमहान् बभूवातिभयङ्करः । युयोध भैरवो रुद्रः शूलमादाय भीषणम्

hā heti śabdaḥ sumahān babhūvātibhayaṅkaraḥ / yuyodha bhairavo rudraḥ śūlamādāya bhīṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वान्धकानां सुबलं दुर्जयं तर्जितो हरः । जगाम शरणं देवं वासुदेवमजं विभुम्

dṛṣṭvāndhakānāṃ subalaṃ durjayaṃ tarjito haraḥ / jagāma śaraṇaṃ devaṃ vāsudevamajaṃ vibhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसृजद् भगवान् विष्णुर्देवीनां शतमुत्तमम् । देवीपार्श्वस्थितो देवो विनाशायामरद्विषाम्

so 'sṛjad bhagavān viṣṇurdevīnāṃ śatamuttamam / devīpārśvasthito devo vināśāyāmaradviṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथान्धकसहस्त्रं तु देवीभिर्यमसादनम् । नीतं केशवमाहात्म्याल्लीलयैव रणाजिरे

tathāndhakasahastraṃ tu devībhiryamasādanam / nītaṃ keśavamāhātmyāllīlayaiva raṇājire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा पराहतं सैन्यमन्धको ऽपि महासुरः । पराङ्मुखोरणात् तस्मात् पलायत महाजवः

dṛṣṭvā parāhataṃ sainyamandhako 'pi mahāsuraḥ / parāṅmukhoraṇāt tasmāt palāyata mahājavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रीडां महादेवः कृत्वा द्वादशवार्षिकीम् । हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम्

tataḥ krīḍāṃ mahādevaḥ kṛtvā dvādaśavārṣikīm / hitāya loke bhaktānāmājagāmātha mandaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संप्राप्तमीश्वरं ज्ञात्वा सर्व एव गणेश्वराः । समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः

saṃprāptamīśvaraṃ jñātvā sarva eva gaṇeśvarāḥ / samāgamyopatasthustaṃ bhānumantamiva dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविश्य भवनं पुण्यमयुक्तानां दुरासदम् । ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः

praviśya bhavanaṃ puṇyamayuktānāṃ durāsadam / dadarśa nandinaṃ devaṃ bhairavaṃ keśavaṃ śivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणामप्रवणं देवं सो ऽनुगृह्याथ नन्दिनम् । आघ्राय मूर्धनीशानः केशवं परिषस्वजे

praṇāmapravaṇaṃ devaṃ so 'nugṛhyātha nandinam / āghrāya mūrdhanīśānaḥ keśavaṃ pariṣasvaje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा देवी महादेवं प्रीतिविस्फारितेक्षणा । ननाम शिरसा तस्य पादयोरीश्वरस्य सा

dṛṣṭvā devī mahādevaṃ prītivisphāritekṣaṇā / nanāma śirasā tasya pādayorīśvarasya sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेद्य विजयं तस्मै शङ्करायाथ शङ्करी । भैरवो विष्णुमाहात्म्यं प्रणतः पार्श्वगो ऽवदत्

nivedya vijayaṃ tasmai śaṅkarāyātha śaṅkarī / bhairavo viṣṇumāhātmyaṃ praṇataḥ pārśvago 'vadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा तद्विजयं शंभुर्विक्रमं केशवस्य च । समास्ते भगवानीशो देव्या सह वरासने

śrutvā tadvijayaṃ śaṃbhurvikramaṃ keśavasya ca / samāste bhagavānīśo devyā saha varāsane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवगणाः सर्वे मरीचिप्रमुखा द्विजाः । आजग्मुर्मन्दरं द्रुष्टं देवदेवं त्रिलोचनम्

tato devagaṇāḥ sarve marīcipramukhā dvijāḥ / ājagmurmandaraṃ druṣṭaṃ devadevaṃ trilocanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन तद् विजितं पूर्वं देवीनां शतमुत्तमम् । समागतं दैत्यसैन्यमीश्दर्शनवाञ्छया

yena tad vijitaṃ pūrvaṃ devīnāṃ śatamuttamam / samāgataṃ daityasainyamīśdarśanavāñchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा वरासनासीनं देव्या चन्द्रविभूषणम् । प्रणेमुरादराद् देव्यो गायन्ति स्मातिलालसाः

dṛṣṭvā varāsanāsīnaṃ devyā candravibhūṣaṇam / praṇemurādarād devyo gāyanti smātilālasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणेमुर्गिरिजां देवीं वामपार्श्वे पिनाकिनः । देवासनगतं देवं नारायणमनामयम्

praṇemurgirijāṃ devīṃ vāmapārśve pinākinaḥ / devāsanagataṃ devaṃ nārāyaṇamanāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा सिंहासनासीनं देव्या नारायणेन च । प्रणम्य देवमीशानं पृष्टवत्यो वराङ्गनाः

dṛṣṭvā siṃhāsanāsīnaṃ devyā nārāyaṇena ca / praṇamya devamīśānaṃ pṛṣṭavatyo varāṅganāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्या ऊचुः कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या केयं बालरविप्रभा । को ऽन्वयं भ्ति वपुषा पङ्कजायतलोचनः

kanyā ūcuḥ kastvaṃ vibhrājase kāntyā keyaṃ bālaraviprabhā / ko 'nvayaṃ bhti vapuṣā paṅkajāyatalocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशम्य तासां वचनं वृषेन्द्रवरवाहनः । व्याजहार महायोगी भूताधिपतिरव्ययः

niśamya tāsāṃ vacanaṃ vṛṣendravaravāhanaḥ / vyājahāra mahāyogī bhūtādhipatiravyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं नारायणो गौरी जगन्माता सनातनी । विभज्य संस्थितो देवः स्वात्मानं बहुधेश्वरः

ahaṃ nārāyaṇo gaurī jaganmātā sanātanī / vibhajya saṃsthito devaḥ svātmānaṃ bahudheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे विदुः परं तत्त्वं देवाद्या न महर्षयः । एको ऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च

na me viduḥ paraṃ tattvaṃ devādyā na maharṣayaḥ / eko 'yaṃ veda viśvātmā bhavānī viṣṇureva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि निष्क्रियः शान्तः केवलो निष्परिग्रहः । मामेव केशवं देवमाहुर्देवीमथाम्बिकाम्

ahaṃ hi niṣkriyaḥ śāntaḥ kevalo niṣparigrahaḥ / māmeva keśavaṃ devamāhurdevīmathāmbikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष धाता विधाता च कारणं कार्यमेव च । कर्ता कारयिता विष्णुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

eṣa dhātā vidhātā ca kāraṇaṃ kāryameva ca / kartā kārayitā viṣṇurbhuktimuktiphalapradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोक्ता पुमानप्रमेयः संहर्ता कालरूपधृक् । स्त्रष्टा पाता वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः

bhoktā pumānaprameyaḥ saṃhartā kālarūpadhṛk / straṣṭā pātā vāsudevo viśvātmā viśvatomukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृटस्थो ह्यक्षरो व्यापी योगी नारायणः स्वयम् । तारकः पुरुषो ह्यात्मा केवलं परमं पदम्

kṛṭastho hyakṣaro vyāpī yogī nārāyaṇaḥ svayam / tārakaḥ puruṣo hyātmā kevalaṃ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैषा माहेश्वरी गौरी मम शक्तिर्निरञ्जना । सान्ता सत्या सदानन्दा परं पदमिति श्रुतिः

saiṣā māheśvarī gaurī mama śaktirnirañjanā / sāntā satyā sadānandā paraṃ padamiti śrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्याः सर्वमिदं जातमत्रैव लयमेष्यति । एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः

asyāḥ sarvamidaṃ jātamatraiva layameṣyati / eṣaiva sarvabhūtānāṃ gatīnāmuttamā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयाहं संगतो देव्या केवलो निष्कलः परः । पश्याम्यशेषमेवेदं यस्तद् वेद स मुच्यते

tayāhaṃ saṃgato devyā kevalo niṣkalaḥ paraḥ / paśyāmyaśeṣamevedaṃ yastad veda sa mucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादनादिमद्वैतं विष्णुमात्मानमीश्वरम् । एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम्

tasmādanādimadvaitaṃ viṣṇumātmānamīśvaram / ekameva vijānīdhvaṃ tato yāsyatha nirvṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्यन्ते विष्णुमव्यक्तमात्मानं श्रद्धयान्विताः । ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः

manyante viṣṇumavyaktamātmānaṃ śraddhayānvitāḥ / ye bhinnadṛṣṭyāpīśānaṃ pūjayanto na me priyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विषन्ति ये जगत्सूतिं मोहिता रौरवादिषु । पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि

dviṣanti ye jagatsūtiṃ mohitā rauravādiṣu / pacyamānā na mucyante kalpakoṭiśatairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तसमादशेषभूतानां रक्षको विष्णुरव्ययः । यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः

tasamādaśeṣabhūtānāṃ rakṣako viṣṇuravyayaḥ / yathāvadiha vijñāya dhyeyaḥ sarvāpadi prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं देव्यः सर्वगणेश्वराः । नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम्

śrutvā bhagavato vākyaṃ devyaḥ sarvagaṇeśvarāḥ / nemurnārāyaṇaṃ devaṃ devīṃ ca himaśailajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रार्थयामासुरीशाने भक्तिं भक्तजनप्रिये । भवानीपादयुगले नारायणपदाम्बुजे

prārthayāmāsurīśāne bhaktiṃ bhaktajanapriye / bhavānīpādayugale nārāyaṇapadāmbuje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो नारायणं देवं गणेशा मातरो ऽपि च । न पश्यन्ति जगत्सूतिं तद्भुतमिवाभवत्

tato nārāyaṇaṃ devaṃ gaṇeśā mātaro 'pi ca / na paśyanti jagatsūtiṃ tadbhutamivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्तरे महादैत्यो ह्यन्धको मन्मथार्दितः । मोहितो गिरिजां देवीमाहर्तुं गिरिमाययौ

tadantare mahādaityo hyandhako manmathārditaḥ / mohito girijāṃ devīmāhartuṃ girimāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानन्तवपुः श्रीमान् योगी नारायणो ऽमलः । तत्रैवाविरभूद् दैत्यैर्युद्धाय पुरुषोत्तमः

athānantavapuḥ śrīmān yogī nārāyaṇo 'malaḥ / tatraivāvirabhūd daityairyuddhāya puruṣottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वाथ पार्श्वे भगवन्तमीशो युद्धाय विष्णुं गणदेवमुख्यैः । शिलादपुत्रेण च मातृकाभिः स कालरुद्रो ऽभिजगाम देवः

kṛtvātha pārśve bhagavantamīśo yuddhāya viṣṇuṃ gaṇadevamukhyaiḥ / śilādaputreṇa ca mātṛkābhiḥ sa kālarudro 'bhijagāma devaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिशूलमादाय कृशानुकल्पं स देवदेवः प्रययौ पुरस्तात् । तमन्वयुस्ते गणराजवर्या जगाम देवो ऽपि सहस्त्रबाहुः

triśūlamādāya kṛśānukalpaṃ sa devadevaḥ prayayau purastāt / tamanvayuste gaṇarājavaryā jagāma devo 'pi sahastrabāhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रराज मध्ये भगवान् सुराणां विवाहनो वारिदवर्णवर्णः । तदा सुमेरोः शिखराधिरूढ- स्त्रिलोकदृष्टिर्भगवानिवार्कः

rarāja madhye bhagavān surāṇāṃ vivāhano vāridavarṇavarṇaḥ / tadā sumeroḥ śikharādhirūḍha- strilokadṛṣṭirbhagavānivārkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगत्यनादिर्भगवानमेयो हरः सहस्त्राकृतिराविरासीत् । त्रिशूलपाणिर्गगने सुघोषः पपात देवोपरि पुष्पवृष्टिः

jagatyanādirbhagavānameyo haraḥ sahastrākṛtirāvirāsīt / triśūlapāṇirgagane sughoṣaḥ papāta devopari puṣpavṛṣṭiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समागतं वीक्ष्य गणेशराजं समावृतं देवरिपुर्गणेशैः । युयोध शक्रेण समातृकाभि- र् गणैरशेषैरमपप्रधानैः

samāgataṃ vīkṣya gaṇeśarājaṃ samāvṛtaṃ devaripurgaṇeśaiḥ / yuyodha śakreṇa samātṛkābhi- r gaṇairaśeṣairamapapradhānaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विजित्य सर्वानपि बाहुवीर्यात् स संयुगे शंभुमनन्तधाम । समाययौ यत्र स कालरुद्रो विमानमारुह्य विहीनसत्त्वः

vijitya sarvānapi bāhuvīryāt sa saṃyuge śaṃbhumanantadhāma / samāyayau yatra sa kālarudro vimānamāruhya vihīnasattvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वान्धकं समयान्तं भगवान् गरुडध्वजः । व्याजहार महादेवं भैरवं भूतिभूषणम्

dṛṣṭvāndhakaṃ samayāntaṃ bhagavān garuḍadhvajaḥ / vyājahāra mahādevaṃ bhairavaṃ bhūtibhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्तुमर्हसि दैत्येशमन्धकं लोककण्टकम् । त्वामृते भगवान् शक्तो हन्ता नान्यो ऽस्य विद्यते

hantumarhasi daityeśamandhakaṃ lokakaṇṭakam / tvāmṛte bhagavān śakto hantā nānyo 'sya vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं हर्ता सर्वलोकानां कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः । स्तूयते विविधैर्मन्त्रर्वेदविद्भिर्विचक्षणैः

tvaṃ hartā sarvalokānāṃ kālātmā hyaiśvarī tanuḥ / stūyate vividhairmantrarvedavidbhirvicakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वासुदेवस्य वचो निशम्य भगवान् हरः । निरीक्ष्य विष्णुं हनने दैत्यन्द्रस्य मतिं दधौ

sa vāsudevasya vaco niśamya bhagavān haraḥ / nirīkṣya viṣṇuṃ hanane daityandrasya matiṃ dadhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगाम देवतानीकं गणानां हर्षमुत्तमम् । स्तुवन्ति भैरवं देवमन्तरिक्षचरा जनाः

jagāma devatānīkaṃ gaṇānāṃ harṣamuttamam / stuvanti bhairavaṃ devamantarikṣacarā janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयानन्त महादेव कालमूर्ते सनातन । त्वमग्निः सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः

jayānanta mahādeva kālamūrte sanātana / tvamagniḥ sarvabhūtānāmantaścarasi nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं यत्रज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः । त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम्

tvaṃ yatrajñastvaṃ vaṣaṭkārastvaṃ dhātā hariravyayaḥ / tvaṃ brahmā tvaṃ mahādevastvaṃ dhāma paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओङ्कारमूर्तिर्योगात्मा त्रयीनेत्रस्त्रिलोचनः । महाविभूतिर्देवेशो जयाशेषजगत्पते

oṅkāramūrtiryogātmā trayīnetrastrilocanaḥ / mahāvibhūtirdeveśo jayāśeṣajagatpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालाग्निरुद्रो ऽसौ गृहीत्वान्धकमीश्वरः । त्रिशूलाग्रेषु विन्यस्य प्रननर्त सतां गतिः

tataḥ kālāgnirudro 'sau gṛhītvāndhakamīśvaraḥ / triśūlāgreṣu vinyasya prananarta satāṃ gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वान्धकं देवगणाः शूलप्रोतं पितामहः । प्रणेमुरीश्वरं देवं भैरवं भवमोचकम्

dṛṣṭvāndhakaṃ devagaṇāḥ śūlaprotaṃ pitāmahaḥ / praṇemurīśvaraṃ devaṃ bhairavaṃ bhavamocakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तुवन् मुनयः सिद्धा जगुर्गन्धर्विकिंनराः । अन्तरिक्षे ऽप्सरः सङ्घा नृत्यन्तिस्म मनोरमाः

astuvan munayaḥ siddhā jagurgandharvikiṃnarāḥ / antarikṣe 'psaraḥ saṅghā nṛtyantisma manoramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थापितो ऽथशूलाग्रे सो ऽन्धको दग्धकिल्बिषः । उत्पन्नाखिलविज्ञानस्तुष्टाव परमेश्वरम्

saṃsthāpito 'thaśūlāgre so 'ndhako dagdhakilbiṣaḥ / utpannākhilavijñānastuṣṭāva parameśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्धक उवाच नमामि मूर्ध्ना भगवन्तमेकं समाहिता यं विदुरीशतत्त्वम् । पुरातनं पुण्यमनन्तरूपं कालं कविं योगवियोगहेतुम्

andhaka uvāca namāmi mūrdhnā bhagavantamekaṃ samāhitā yaṃ vidurīśatattvam / purātanaṃ puṇyamanantarūpaṃ kālaṃ kaviṃ yogaviyogahetum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दंष्ट्राकरालं दिवि नृत्यमानं हुताशवक्त्रं ज्वलनार्करूपम् । सहस्त्रपादाक्षिशिरोभियुक्तं भवन्तमेकं प्रणमामि रुद्रम्

daṃṣṭrākarālaṃ divi nṛtyamānaṃ hutāśavaktraṃ jvalanārkarūpam / sahastrapādākṣiśirobhiyuktaṃ bhavantamekaṃ praṇamāmi rudram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयादिदेवामरपूजिताङ्घ्रे विभागहीनामलतत्त्वरूप । त्वमग्निरेको बहुधाभिपूज्यसे वाय्वादिभेदैरखिलात्मरूप

jayādidevāmarapūjitāṅghre vibhāgahīnāmalatattvarūpa / tvamagnireko bahudhābhipūjyase vāyvādibhedairakhilātmarūpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराणम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् । त्वं पश्यसीदं परिपास्यजस्त्रं त्वमन्तको योगिगणाभिजुष्टः

tvāmekamāhuḥ puruṣaṃ purāṇam ādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt / tvaṃ paśyasīdaṃ paripāsyajastraṃ tvamantako yogigaṇābhijuṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको ऽन्तरात्मा बहुधा निविष्टो देहेषु देहादिविशेषहीनः । त्वमात्मशब्दं परमात्मतत्त्वं भवन्तमाहुः शिवमेव केचित्

eko 'ntarātmā bahudhā niviṣṭo deheṣu dehādiviśeṣahīnaḥ / tvamātmaśabdaṃ paramātmatattvaṃ bhavantamāhuḥ śivameva kecit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वमक्षरं ब्रह्म परं पवित्र- मानन्दरूपं प्रणवाभिधानम् । त्वमीश्वरो वेदपदेषु सिद्धः स्वयं प्रभो ऽशेषविशेषहीनः

tvamakṣaraṃ brahma paraṃ pavitra- mānandarūpaṃ praṇavābhidhānam / tvamīśvaro vedapadeṣu siddhaḥ svayaṃ prabho 'śeṣaviśeṣahīnaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्तासि यज्ञः । प्रजापतिर्भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवः स्तूयसे वेदविद्भिः

tvamindrarūpo varuṇāgnirūpo haṃsaḥ prāṇo mṛtyurantāsi yajñaḥ / prajāpatirbhagavānekarudro nīlagrīvaḥ stūyase vedavidbhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणस्त्वं जगतामथादिः पितामहस्त्वं प्रपितामहश्च । वेदान्तगुह्योपनिषत्सु गीतः सदाशिवस्त्वं परमेश्वरो ऽसि

nārāyaṇastvaṃ jagatāmathādiḥ pitāmahastvaṃ prapitāmahaśca / vedāntaguhyopaniṣatsu gītaḥ sadāśivastvaṃ parameśvaro 'si

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमः परस्तात् तमसः परस्मै परात्मने पञ्चपदान्तराय । त्रिशक्त्यतीताय निरञ्जनाय सहस्त्रशक्त्यासनसंस्थिताय

namaḥ parastāt tamasaḥ parasmai parātmane pañcapadāntarāya / triśaktyatītāya nirañjanāya sahastraśaktyāsanasaṃsthitāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिमूर्तये ऽनन्दपदात्ममूर्ते जगन्निवासाय जगन्मयाय । नमो ललाटार्पितलोचनाय नमो जनानां हृदि संस्थिताय

trimūrtaye 'nandapadātmamūrte jagannivāsāya jaganmayāya / namo lalāṭārpitalocanāya namo janānāṃ hṛdi saṃsthitāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फणीन्द्रहाराय नमो ऽस्तु तुभ्यं मुनीन्द्रसिद्धार्चितपादयुग्म । ऐश्वर्यधर्मासनसंस्थिताय नमः परान्ताय भवोद्भवाय

phaṇīndrahārāya namo 'stu tubhyaṃ munīndrasiddhārcitapādayugma / aiśvaryadharmāsanasaṃsthitāya namaḥ parāntāya bhavodbhavāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्त्रचन्द्रार्कविलोचनाय नमो ऽस्तु ते सोम सुमध्यमाय । नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यबाहो नमो ऽम्बिकायाः पतये मृडाय

sahastracandrārkavilocanāya namo 'stu te soma sumadhyamāya / namo 'stu te deva hiraṇyabāho namo 'mbikāyāḥ pataye mṛḍāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो ऽतिगुह्याय गुहान्तराय वेदान्तविज्ञानसुनिश्चिताय । त्रिकालहीनामलधामधाम्ने नमो महेशाय नमः शिवाय

namo 'tiguhyāya guhāntarāya vedāntavijñānasuniścitāya / trikālahīnāmaladhāmadhāmne namo maheśāya namaḥ śivāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स्तुवन्तं भगवान् शूलाग्रादवरोप्य तम् । तुष्टः प्रोवाच हस्ताभ्यां स्पृष्ट्वाथ परमेश्वरः

evaṃ stuvantaṃ bhagavān śūlāgrādavaropya tam / tuṣṭaḥ provāca hastābhyāṃ spṛṣṭvātha parameśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतो ऽहं सर्वथा दैत्य स्तवेनानेन सांप्रतम् । संप्राप्य गाणपत्यं मे सन्निधाने वसामरः

prīto 'haṃ sarvathā daitya stavenānena sāṃpratam / saṃprāpya gāṇapatyaṃ me sannidhāne vasāmaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरोगश्छिन्नसंदेहो देवैरपि सुपूजितः । नन्दीश्वरस्यानुचरः सर्वदुः खविवर्जितः

arogaśchinnasaṃdeho devairapi supūjitaḥ / nandīśvarasyānucaraḥ sarvaduḥ khavivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं व्याहृतमात्रे तु देवदेवेन देवताः । गणेश्वरा महादेवमन्धकं देवसन्निधौ

evaṃ vyāhṛtamātre tu devadevena devatāḥ / gaṇeśvarā mahādevamandhakaṃ devasannidhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्त्रसूर्यसंकाशं त्रिनेत्रं चन्द्रचिह्नितम् । नीलकण्ठं जटामौलिं शूलासक्तमहाकरम्

sahastrasūryasaṃkāśaṃ trinetraṃ candracihnitam / nīlakaṇṭhaṃ jaṭāmauliṃ śūlāsaktamahākaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा तं तुष्टुवुर्दैत्यमाश्चर्यं परमं गताः । उवाच भगवान् विष्णुर्देवदेवं स्मयन्निव

dṛṣṭvā taṃ tuṣṭuvurdaityamāścaryaṃ paramaṃ gatāḥ / uvāca bhagavān viṣṇurdevadevaṃ smayanniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थाने तव महादेव प्रभावः पुरुषो महान् । नेक्षते ऽज्ञानजान् दोषान् गृह्णाति च गुणानपि

sthāne tava mahādeva prabhāvaḥ puruṣo mahān / nekṣate 'jñānajān doṣān gṛhṇāti ca guṇānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतीरितो ऽथ भैरवो गणेशदेवपुङ्गवैः । सकेशवः सहान्धको जगाम शङ्करान्तिकम्

itīrito 'tha bhairavo gaṇeśadevapuṅgavaiḥ / sakeśavaḥ sahāndhako jagāma śaṅkarāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरीक्ष्य देवमागतं सशङ्करः सहान्धकम् । समाधवं समातृकं जगाम निर्वृतिं हरः

nirīkṣya devamāgataṃ saśaṅkaraḥ sahāndhakam / samādhavaṃ samātṛkaṃ jagāma nirvṛtiṃ haraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रगृह्य पाणिनेश्वरो हिरण्यलोचनात्मजम् । जगाम यत्र शैलजा विमानमीशवल्लभा

pragṛhya pāṇineśvaro hiraṇyalocanātmajam / jagāma yatra śailajā vimānamīśavallabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्य सा समागतं भवं भवार्तिहारिणम् । अवाप सान्धकं सुखं प्रसादमन्धकं प्रति

vilokya sā samāgataṃ bhavaṃ bhavārtihāriṇam / avāpa sāndhakaṃ sukhaṃ prasādamandhakaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथान्धको महेश्वरीं ददर्श देवपार्श्वगाम् । पपात दण्डवत्क्षितौ ननाम पादपद्मयोः

athāndhako maheśvarīṃ dadarśa devapārśvagām / papāta daṇḍavatkṣitau nanāma pādapadmayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमामि देववल्लभामनादिमद्रिजामिमाम् । यतः प्रधानपूरुषौ निहन्ति याखिलं जगत्

namāmi devavallabhāmanādimadrijāmimām / yataḥ pradhānapūruṣau nihanti yākhilaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभाति या शिवासने शिवेन साकमव्यया । हिरण्मये ऽतिनिर्मले नमामि तामिमामजाम्

vibhāti yā śivāsane śivena sākamavyayā / hiraṇmaye 'tinirmale namāmi tāmimāmajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदन्तराखिलं जगज्जगन्ति यान्ति संक्षयम् । नमामि यत्र तामुमामशेषबेदवर्जिताम्

yadantarākhilaṃ jagajjaganti yānti saṃkṣayam / namāmi yatra tāmumāmaśeṣabedavarjitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न जायते नहीयते न वर्धते च तामुमाम् । नमामि या गुणातिगा गिरीशपुत्रिकामिमाम्

na jāyate nahīyate na vardhate ca tāmumām / namāmi yā guṇātigā girīśaputrikāmimām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षमस्व देवि शैलजे कृतं मया विमाहतः । सुरासुरैर्यदर्चितं नमामि ते पदाम्बुजम्

kṣamasva devi śailaje kṛtaṃ mayā vimāhataḥ / surāsurairyadarcitaṃ namāmi te padāmbujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं भगवती गौरी भक्तिनम्रेण पार्वती । संस्तुता दैत्यपतिना पुत्रत्वे जगृहे ऽन्धकम्

itthaṃ bhagavatī gaurī bhaktinamreṇa pārvatī / saṃstutā daityapatinā putratve jagṛhe 'ndhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स मातृभिः सार्धं भैरवो रुद्रसंभवः । जगामानुज्ञया शंभोः पातालं परमेश्वरः

tataḥ sa mātṛbhiḥ sārdhaṃ bhairavo rudrasaṃbhavaḥ / jagāmānujñayā śaṃbhoḥ pātālaṃ parameśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र सा तामसी विष्णोर्मूर्तिः संहारकारिका । समास्ते हरिरव्यक्तो नृसिंहाकृतिरीश्वरः

yatra sā tāmasī viṣṇormūrtiḥ saṃhārakārikā / samāste hariravyakto nṛsiṃhākṛtirīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽनन्ताकृतिः शंभुः शेषेणापि सुपूजितः । कालाग्निरुद्रो भगवान् युयोजात्मानमात्मनि

tato 'nantākṛtiḥ śaṃbhuḥ śeṣeṇāpi supūjitaḥ / kālāgnirudro bhagavān yuyojātmānamātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युञ्जतस्तस्य देवस्य सर्वा एवाथ मातरः । बुभुक्षिता महादेवं प्रणम्याहुस्त्रिशूलिनम्

yuñjatastasya devasya sarvā evātha mātaraḥ / bubhukṣitā mahādevaṃ praṇamyāhustriśūlinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातर ऊचुः बुभुक्षिता महादेव अनुज्ञा दीयतां त्वया । त्रैलोक्यं भक्षयिष्यामो नान्यथा तृप्तिरस्तिनः

mātara ūcuḥ bubhukṣitā mahādeva anujñā dīyatāṃ tvayā / trailokyaṃ bhakṣayiṣyāmo nānyathā tṛptirastinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतावदुक्त्वा वचनं मातरो विष्णुसंभवाः । भक्षयाञ्चक्रिरे सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

etāvaduktvā vacanaṃ mātaro viṣṇusaṃbhavāḥ / bhakṣayāñcakrire sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स भैरवो देवो नृसिंहवपुषं हरिम् । दध्यौ नारायणं देवं क्षणात्प्रादुरभूद्धरिः

tataḥ sa bhairavo devo nṛsiṃhavapuṣaṃ harim / dadhyau nārāyaṇaṃ devaṃ kṣaṇātprādurabhūddhariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञापयामास च तं भक्षयन्तीह मातरः । निवारयाशु त्रैलोक्यं त्वदीया भगवन्निति

vijñāpayāmāsa ca taṃ bhakṣayantīha mātaraḥ / nivārayāśu trailokyaṃ tvadīyā bhagavanniti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्मृता विष्णुना देव्यो नृसिंहवपुषा पुनः । उपतस्थुर्महादेवं नरसिंहाकृतिं च तम्

saṃsmṛtā viṣṇunā devyo nṛsiṃhavapuṣā punaḥ / upatasthurmahādevaṃ narasiṃhākṛtiṃ ca tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संप्राप्य सन्निधिं विष्णोः सर्वाः संहारकारिकाः । प्रददुः शंभवे शक्तिं भैरवायातितेजसे

saṃprāpya sannidhiṃ viṣṇoḥ sarvāḥ saṃhārakārikāḥ / pradaduḥ śaṃbhave śaktiṃ bhairavāyātitejase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपश्यंस्ता जगत्सूतिं नृसिंहमथ भैरवम् । क्षणादेकत्वमापन्नं शेषाहिं चापि मातरः

apaśyaṃstā jagatsūtiṃ nṛsiṃhamatha bhairavam / kṣaṇādekatvamāpannaṃ śeṣāhiṃ cāpi mātaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याजहार हृषीकेशो ये भक्ताः शूलपाणिनः । ये च मां संस्मरन्तीह पालनीयाः प्रयत्नतः

vyājahāra hṛṣīkeśo ye bhaktāḥ śūlapāṇinaḥ / ye ca māṃ saṃsmarantīha pālanīyāḥ prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममैव मूर्तिरतुला सर्वसंहारकारिका । महेश्वरांशसंभूता भुक्तिमुक्तिप्रदा त्वियम्

mamaiva mūrtiratulā sarvasaṃhārakārikā / maheśvarāṃśasaṃbhūtā bhuktimuktipradā tviyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तो भगवान् कालो द्विधावस्था ममैव तु । तामसी राजसी मूर्तिर्देवदेवश्चतुर्मुखः

ananto bhagavān kālo dvidhāvasthā mamaiva tu / tāmasī rājasī mūrtirdevadevaścaturmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽयं देवो दुराधर्षः कालो लोकप्रकालनः । भक्षयिष्यति कल्पान्ते रुद्रात्मा निखिलं जगत्

so 'yaṃ devo durādharṣaḥ kālo lokaprakālanaḥ / bhakṣayiṣyati kalpānte rudrātmā nikhilaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या सा विमोहिका मूर्तिर्मम नारायणाह्वया । सत्त्वोद्रिक्ताजगत् कृत्स्नं संस्थापयति नित्यदा

yā sā vimohikā mūrtirmama nārāyaṇāhvayā / sattvodriktājagat kṛtsnaṃ saṃsthāpayati nityadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हि विष्णुः परं ब्रह्म परमात्मा परा गतिः । मूलप्रकृतिरव्यक्ता सदानन्देति कथ्यते

sa hi viṣṇuḥ paraṃ brahma paramātmā parā gatiḥ / mūlaprakṛtiravyaktā sadānandeti kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं बोधिता देव्यो विष्णुना विश्वमातरः । प्रपेदिरे महादेवं तमेव शरणं हरिम्

ityevaṃ bodhitā devyo viṣṇunā viśvamātaraḥ / prapedire mahādevaṃ tameva śaraṇaṃ harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् वः कथितं सर्वं मयान्धकनिबर्हणम् । माहात्म्यं देवदेवस्य भैरवस्यामितौजसः

etad vaḥ kathitaṃ sarvaṃ mayāndhakanibarhaṇam / māhātmyaṃ devadevasya bhairavasyāmitaujasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.