Kurma-Purana 1.44

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां सहितायां पूर्वविभागे त्रिचत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच चतुर्दशसहस्त्रणि योजनानां महापुरी । मेरोरुपरि विख्याता देवदेवस्य वेधसः

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ sahitāyāṃ pūrvavibhāge tricatvāriśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca caturdaśasahastraṇi yojanānāṃ mahāpurī / merorupari vikhyātā devadevasya vedhasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः । उपास्यमानो योगीन्द्रैर्मुनीन्द्रोपेन्द्रशङ्करैः

tatrāste bhagavān brahmā viśvātmā viśvabhāvanaḥ / upāsyamāno yogīndrairmunīndropendraśaṅkaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र देवेश्वरेशानं विश्वात्मानं प्रजापतिम् । सनत्कुमारो भगवानुपास्ते नित्यमेव हि

tatra deveśvareśānaṃ viśvātmānaṃ prajāpatim / sanatkumāro bhagavānupāste nityameva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सिद्धैरृषिगन्धर्वैः पूज्यमानः सुरैरपि । समास्ते योगयुक्तत्मा पीत्वा तत्परमामृतम्

sa siddhairṛṣigandharvaiḥ pūjyamānaḥ surairapi / samāste yogayuktatmā pītvā tatparamāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र देवादिदेवस्य शंभोरमिततेजसः । दीप्तमायतनं शुभ्रं पुरस्ताद् ब्रह्मणः स्थितम्

tatra devādidevasya śaṃbhoramitatejasaḥ / dīptamāyatanaṃ śubhraṃ purastād brahmaṇaḥ sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यकान्तिसमायुक्तं चतुर्धारं सुशोभनम् । महर्षिगणसंकीर्णं ब्रह्मविद्भिर्निषेवितम्

divyakāntisamāyuktaṃ caturdhāraṃ suśobhanam / maharṣigaṇasaṃkīrṇaṃ brahmavidbhirniṣevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्या सह महादेवः शशाङ्कार्काग्निलोचनः । रमते तत्र विश्वेशः प्रमथैः प्रमथेश्वरः

devyā saha mahādevaḥ śaśāṅkārkāgnilocanaḥ / ramate tatra viśveśaḥ pramathaiḥ pramatheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र वेदविदः शान्ता मुनयो ब्रह्मचारिणः । पूजयन्ति महादेवं तापसाः सत्यवादिनः

tatra vedavidaḥ śāntā munayo brahmacāriṇaḥ / pūjayanti mahādevaṃ tāpasāḥ satyavādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां साक्षान्महादेवो मुनीनां ब्रह्मवादिनाम् । गृह्णाति पूजां शिरसा पार्वत्या परमेश्वरः

teṣāṃ sākṣānmahādevo munīnāṃ brahmavādinām / gṛhṇāti pūjāṃ śirasā pārvatyā parameśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव पर्वतवरे शक्रस्य परमा पुरी । नाम्नामरावती पूर्वे सर्वशोभासमन्विता

tatraiva parvatavare śakrasya paramā purī / nāmnāmarāvatī pūrve sarvaśobhāsamanvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमिन्द्रमप्सरः सङ्घा गन्धर्वा गीततत्पराः । उपासते सहस्त्राक्षं देवास्तत्र सहस्त्रशः

tamindramapsaraḥ saṅghā gandharvā gītatatparāḥ / upāsate sahastrākṣaṃ devāstatra sahastraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये धार्मिका वेदविदो यागहोमपरायणाः । तेषां तत् परमं स्थानं देवानामपि दुर्लभम्

ye dhārmikā vedavido yāgahomaparāyaṇāḥ / teṣāṃ tat paramaṃ sthānaṃ devānāmapi durlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य दक्षिणदिग्भागे वह्नेरमिततेजसः । तेजोवती नाम पुरी दिव्याश्चर्यसमन्विता

tasya dakṣiṇadigbhāge vahneramitatejasaḥ / tejovatī nāma purī divyāścaryasamanvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रास्ते भगवान् वह्निर्भ्राजमानः स्वतेजसा । जपिनां होमिनां स्थानं दानवानां दुरासदम्

tatrāste bhagavān vahnirbhrājamānaḥ svatejasā / japināṃ homināṃ sthānaṃ dānavānāṃ durāsadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणे पर्वतवरे यमस्यापि महापुरी । नाम्ना संयमनी दिव्या सिद्धगन्धर्वसेविता

dakṣiṇe parvatavare yamasyāpi mahāpurī / nāmnā saṃyamanī divyā siddhagandharvasevitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र वैवस्वतं देवं देवाद्याः पर्युपासते । स्थानं तत् सत्यसंधानां लोके पुण्यकृतां नृणाम्

tatra vaivasvataṃ devaṃ devādyāḥ paryupāsate / sthānaṃ tat satyasaṃdhānāṃ loke puṇyakṛtāṃ nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास्तु पश्चिमे भागे निरृतेस्तु महात्मनः । रक्षोवती नाम पुरी राक्षसैः सर्वतो वृता

tasyāstu paścime bhāge nirṛtestu mahātmanaḥ / rakṣovatī nāma purī rākṣasaiḥ sarvato vṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तं निरृतिं देवं राक्षसाः पर्युपासते । गच्छन्ति तां धर्मरता ये वै तामसवृत्तयः

tatra taṃ nirṛtiṃ devaṃ rākṣasāḥ paryupāsate / gacchanti tāṃ dharmaratā ye vai tāmasavṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चिमे पर्वतवरे वरुणस्य महापुरी । नाम्ना सुद्धवती पुण्या सर्वकामर्धिसंयुता

paścime parvatavare varuṇasya mahāpurī / nāmnā suddhavatī puṇyā sarvakāmardhisaṃyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राप्सरोगणैः सिद्धैः सेव्यमानो ऽमराधिपः । आस्ते स वरुणो राजा तत्र गच्छन्ति ये ऽम्बुदाः । तीर्थयात्रापरी नित्यं ये च लोके ऽधमर्षिणः

tatrāpsarogaṇaiḥ siddhaiḥ sevyamāno 'marādhipaḥ / āste sa varuṇo rājā tatra gacchanti ye 'mbudāḥ / tīrthayātrāparī nityaṃ ye ca loke 'dhamarṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या उत्तरदिग्भागे वायोरपि महापुरी । नाम्ना गन्धवती पुण्या तत्रास्ते ऽसौ प्रभञ्जनः

tasyā uttaradigbhāge vāyorapi mahāpurī / nāmnā gandhavatī puṇyā tatrāste 'sau prabhañjanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्सरोगणगन्धर्वैः सेव्यमानो ऽमरप्रभुः । प्राणायामपरामर्त्यास्थानन्तद्यान्ति शाश्वतम्

apsarogaṇagandharvaiḥ sevyamāno 'maraprabhuḥ / prāṇāyāmaparāmartyāsthānantadyānti śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः पूर्वेण दिग्भागे सोमस्य परमा पुरी । नाम्ना कान्तिमती शुभ्रा तत्र सोमो विराजते

tasyāḥ pūrveṇa digbhāge somasya paramā purī / nāmnā kāntimatī śubhrā tatra somo virājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र ये भोगनिरता स्वधर्मं पुर्यपासते । तेषां तद् रचितं स्थानं नानाभोगसमन्वितम्

tatra ye bhoganiratā svadharmaṃ puryapāsate / teṣāṃ tad racitaṃ sthānaṃ nānābhogasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्च पूर्वदिग्भागे शङ्करस्य महापुरी । नाम्ना यशोवती पुण्या सर्वेषां सुदुरासदा

tasyāśca pūrvadigbhāge śaṅkarasya mahāpurī / nāmnā yaśovatī puṇyā sarveṣāṃ sudurāsadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रेशानस्य भवनं रुद्रविष्णुतनोः शुभम् । घमेश्वरस्य विपुलं तत्रास्ते स गणैर्वृतः

tatreśānasya bhavanaṃ rudraviṣṇutanoḥ śubham / ghameśvarasya vipulaṃ tatrāste sa gaṇairvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र भोगाभिलिप्सूनां भक्तानां परमेष्ठिनः । निवासः कल्पितः पूर्वं देवदेवेन शूलिना

tatra bhogābhilipsūnāṃ bhaktānāṃ parameṣṭhinaḥ / nivāsaḥ kalpitaḥ pūrvaṃ devadevena śūlinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुपादाद् विनिष्क्रान्ता प्लावयित्वेन्दुमण्डलम् । समन्ताद् ब्रह्मणः पुर्यां गङ्गा पतति वै दिवः

viṣṇupādād viniṣkrāntā plāvayitvendumaṇḍalam / samantād brahmaṇaḥ puryāṃ gaṅgā patati vai divaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तत्र पतिता दिक्षु चतुर्धा ह्यभवद् द्विजाः । सीता चालकनन्दा च सुचक्षुर्भद्रनामिका

sā tatra patitā dikṣu caturdhā hyabhavad dvijāḥ / sītā cālakanandā ca sucakṣurbhadranāmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वेण सीता शैलात् तु शैलं यात्यन्तरिक्षतः । ततश्च पूर्ववर्षेण भद्राश्वेनैति चार्णवम्

pūrveṇa sītā śailāt tu śailaṃ yātyantarikṣataḥ / tataśca pūrvavarṣeṇa bhadrāśvenaiti cārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवालकनन्दा च दक्षिणादेत्य भारतम् । प्रयाति सागरं भित्त्वा सप्तभेदा द्विजोत्तमाः

tathaivālakanandā ca dakṣiṇādetya bhāratam / prayāti sāgaraṃ bhittvā saptabhedā dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुचक्षुः पश्चिमगिरीनतीत्य सकलांस्तथा । पश्चिमं केतुमालाख्यं वर्षं गत्वैति चार्णवम्

sucakṣuḥ paścimagirīnatītya sakalāṃstathā / paścimaṃ ketumālākhyaṃ varṣaṃ gatvaiti cārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रा तथोत्तरगिरीनुत्तरांश्च तथा कुरून् । अतीत्य चोत्तराम्भोधिं समभ्येति महर्षयः

bhadrā tathottaragirīnuttarāṃśca tathā kurūn / atītya cottarāmbhodhiṃ samabhyeti maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीलनिषधायामौ माल्यवान् गन्धमादनः । तयोर्मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः

ānīlaniṣadhāyāmau mālyavān gandhamādanaḥ / tayormadhyagato meruḥ karṇikākārasaṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भारताः केतुमालाश्च भद्राश्वाः कुरवस्तथा । पत्राणि लोकपद्मस्य मर्यादाशैलबाह्यतः

bhāratāḥ ketumālāśca bhadrāśvāḥ kuravastathā / patrāṇi lokapadmasya maryādāśailabāhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जठरो देवकूटश्च मर्यादापर्वतावुभौ । दक्षिणोत्तरमायामावानीलनिषधायतौ

jaṭharo devakūṭaśca maryādāparvatāvubhau / dakṣiṇottaramāyāmāvānīlaniṣadhāyatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धमादनकैलासौ पूर्वपश्चायतावुभौ । अशीतियोजनायामावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

gandhamādanakailāsau pūrvapaścāyatāvubhau / aśītiyojanāyāmāvarṇavāntarvyavasthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषधः पारियात्रश्च मर्यादापर्वताविमौ । मेरोः पश्चिमदिग्भागे यथापूर्वौ तथा स्थितौ

niṣadhaḥ pāriyātraśca maryādāparvatāvimau / meroḥ paścimadigbhāge yathāpūrvau tathā sthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिशृङ्गो जारुधैस्तद्वदुत्तरे वर्षपर्वतौ । पूर्वपश्चायतावेतौ अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

triśṛṅgo jārudhaistadvaduttare varṣaparvatau / pūrvapaścāyatāvetau arṇavāntarvyavasthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्यादापर्वताः प्रोक्ता अष्टाविह मया द्विजाः । जठराद्याः स्थिता मेरोश्चतुर्दिक्षु महर्षयः

maryādāparvatāḥ proktā aṣṭāviha mayā dvijāḥ / jaṭharādyāḥ sthitā meroścaturdikṣu maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.