Library·Kurma-Purana·1·1.46
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच हेमकूटगिरेः शृङ्गे महाकूटैः सुशोभनम् । स्फाटिकं देवदेवस्य विमानं परमेष्ठिनः
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge pañcacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca hemakūṭagireḥ śṛṅge mahākūṭaiḥ suśobhanam / sphāṭikaṃ devadevasya vimānaṃ parameṣṭhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ देवादिदेवस्य भूतेशस्य त्रिशूलिनः । देवाः सिद्धगणा यक्षाः पूजां नित्यं प्रकुर्वते
atha devādidevasya bhūteśasya triśūlinaḥ / devāḥ siddhagaṇā yakṣāḥ pūjāṃ nityaṃ prakurvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स देवो गिरिशः सार्धं महादेव्या महेश्वरः । भूतैः परिवृतो नित्यं भाति तत्र पिनाकधृक्
sa devo giriśaḥ sārdhaṃ mahādevyā maheśvaraḥ / bhūtaiḥ parivṛto nityaṃ bhāti tatra pinākadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभक्तचारुशिखरः कैलासो यत्र पर्वतः । निवासः कोटियक्षाणां कुबेरस्य च धीमतः । तत्रापि देवदेवस्य भवस्यायतनं महत्
vibhaktacāruśikharaḥ kailāso yatra parvataḥ / nivāsaḥ koṭiyakṣāṇāṃ kuberasya ca dhīmataḥ / tatrāpi devadevasya bhavasyāyatanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दाकिनी तत्र दिव्या रम्या सुविमलोदका । नदी नानाविधैः पद्मैरनेकैः समलङ्कृता
mandākinī tatra divyā ramyā suvimalodakā / nadī nānāvidhaiḥ padmairanekaiḥ samalaṅkṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसकिंनरैः । उपस्पृष्टजला नित्यं सुपुण्या सुमनोरमा
devadānavagandharvayakṣarākṣasakiṃnaraiḥ / upaspṛṣṭajalā nityaṃ supuṇyā sumanoramā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्याश्च नद्यः शतशः स्वर्णपद्मैरलङ्कृताः । तासां कूलेषु देवस्य स्थानानि परमेष्ठिनः । देवर्षिगणजुष्टानि तथा नारायणस्य च
anyāśca nadyaḥ śataśaḥ svarṇapadmairalaṅkṛtāḥ / tāsāṃ kūleṣu devasya sthānāni parameṣṭhinaḥ / devarṣigaṇajuṣṭāni tathā nārāyaṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितान्तशिखरे चापि पारिजातवनं शुभम् । तत्र शक्रस्य विपुलं भवनं रत्नमण्डितम् । स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं हेमगोपुरसंयुतम्
sitāntaśikhare cāpi pārijātavanaṃ śubham / tatra śakrasya vipulaṃ bhavanaṃ ratnamaṇḍitam / sphāṭikastambhasaṃyuktaṃ hemagopurasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राथ देवदेवस्य विष्णोर्विश्वामरेशितुः । सुपुण्यं भवनं रम्यं सर्वरत्नोपशोभितम्
tatrātha devadevasya viṣṇorviśvāmareśituḥ / supuṇyaṃ bhavanaṃ ramyaṃ sarvaratnopaśobhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र नारायणः श्रीमान् लक्ष्म्या सह जगत्पतिः । आस्ते सर्वामरश्रेष्ठः पूज्यमानः सनातनः
tatra nārāyaṇaḥ śrīmān lakṣmyā saha jagatpatiḥ / āste sarvāmaraśreṣṭhaḥ pūjyamānaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च वसुधारे तु वसूनां रत्नमण्डितम् । स्थानानामष्टकं पुण्यं दुराधर्षं सुरद्विषाम्
tathā ca vasudhāre tu vasūnāṃ ratnamaṇḍitam / sthānānāmaṣṭakaṃ puṇyaṃ durādharṣaṃ suradviṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षोणां महात्मनाम् । सप्ताश्रमाणि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि तु
ratnadhāre girivare saptarṣoṇāṃ mahātmanām / saptāśramāṇi puṇyāni siddhāvāsayutāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र हैमं चतुर्द्वारं वज्रनीलादिमण्डितम् । सुपुण्यं सुमहत् स्थानं ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
tatra haimaṃ caturdvāraṃ vajranīlādimaṇḍitam / supuṇyaṃ sumahat sthānaṃ brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र देवर्षयो विप्राः सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽपरे । उपासते सदा देवं पितामहमजं परम्
tatra devarṣayo viprāḥ siddhā brahmarṣayo 'pare / upāsate sadā devaṃ pitāmahamajaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तैः संपूजितो नित्यं देव्या सह चतुर्मुखः । आस्ते हिताय लोकानां शान्तानां परमा गतिः
sa taiḥ saṃpūjito nityaṃ devyā saha caturmukhaḥ / āste hitāya lokānāṃ śāntānāṃ paramā gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैकशृङ्गशिखरे महापद्मैरलङ्कृतम् । स्वच्छामृतजलं पुण्यं सुगन्धं सुमहत् सरः
athaikaśṛṅgaśikhare mahāpadmairalaṅkṛtam / svacchāmṛtajalaṃ puṇyaṃ sugandhaṃ sumahat saraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जैगीषव्याश्रमं तत्र योगीन्द्रैरुपशोभितम् । तत्रासौ भगवान् नित्यमास्ते शिष्यैः समावृतः । प्रशान्तदोषैरक्षुद्रैर्ब्रह्मविद्भिर्महात्मभिः
jaigīṣavyāśramaṃ tatra yogīndrairupaśobhitam / tatrāsau bhagavān nityamāste śiṣyaiḥ samāvṛtaḥ / praśāntadoṣairakṣudrairbrahmavidbhirmahātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खो मनोहरश्चैव कौशिकः कृष्ण एव च । सुमना वेदनादश्च शिष्यास्तस्य प्रधानतः
śaṅkho manoharaścaiva kauśikaḥ kṛṣṇa eva ca / sumanā vedanādaśca śiṣyāstasya pradhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे योगरताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः । उपासते महावीर्या ब्रह्मविद्यापरायणाः
sarve yogaratāḥ śāntā bhasmoddhūlitavigrahāḥ / upāsate mahāvīryā brahmavidyāparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामनुग्रिहार्थाय यतीनां शान्तचेतसाम् । सान्निध्यं कुरुते भूयो देव्या सह महेश्वरः
teṣāmanugrihārthāya yatīnāṃ śāntacetasām / sānnidhyaṃ kurute bhūyo devyā saha maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यानिचाश्रमाणि स्युस्तस्मिन् गिरिवरोत्तमे । मुनीनां युक्तमनसां सरांसि सरितस्तथा
anyānicāśramāṇi syustasmin girivarottame / munīnāṃ yuktamanasāṃ sarāṃsi saritastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु योगरता विप्रा जापकाः संयतेन्द्रियाः । ब्रह्मण्यासक्तमनसो रमन्ते ज्ञानतत्पराः
teṣu yogaratā viprā jāpakāḥ saṃyatendriyāḥ / brahmaṇyāsaktamanaso ramante jñānatatparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मन्यात्मानमाधाय शिखान्तान्तरमास्थितम् । धायायन्ति देवमीशानं येन सर्वमिदं ततम्
ātmanyātmānamādhāya śikhāntāntaramāsthitam / dhāyāyanti devamīśānaṃ yena sarvamidaṃ tatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमेघे वासवस्थानं सहस्त्रादित्यसंनिभम् । तत्रास्ते भगवानिन्द्रः शच्या सह सुरेश्वरः
sumeghe vāsavasthānaṃ sahastrādityasaṃnibham / tatrāste bhagavānindraḥ śacyā saha sureśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजशैले तु दुर्गाया भवनं मणितारणम् । आस्ते भगवती दुर्गा तत्र साक्षान्महेश्वरी
gajaśaile tu durgāyā bhavanaṃ maṇitāraṇam / āste bhagavatī durgā tatra sākṣānmaheśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपास्यमाना विविधैः शक्तिभेदैरितस्ततः । पीत्वा योगामृतं लब्ध्वा साक्षादानन्दमैश्वरम्
upāsyamānā vividhaiḥ śaktibhedairitastataḥ / pītvā yogāmṛtaṃ labdhvā sākṣādānandamaiśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुनीलस्य गिरेः शृङ्गे नानाधातुसमुज्ज्वले । राक्षसानां पुराणि स्युः सरांसि शतशो द्विजाः
sunīlasya gireḥ śṛṅge nānādhātusamujjvale / rākṣasānāṃ purāṇi syuḥ sarāṃsi śataśo dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा पुरशतं विप्राः शतशृङ्गे महाचले । स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं यक्षाणाममितौजसाम्
tathā puraśataṃ viprāḥ śataśṛṅge mahācale / sphāṭikastambhasaṃyuktaṃ yakṣāṇāmamitaujasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतोदरगिरेः शृङ्गे सुपर्णस्य महात्मनः । प्राकारगोपुरोपेतं मणितोरणमण्डितम्
śvetodaragireḥ śṛṅge suparṇasya mahātmanaḥ / prākāragopuropetaṃ maṇitoraṇamaṇḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्र गरुडः श्रीमान् साक्षाद् विष्णुरिवापरः । ध्यात्वास्ते तत् परं ज्योतिरात्मानं विष्णुमव्ययम्
sa tatra garuḍaḥ śrīmān sākṣād viṣṇurivāparaḥ / dhyātvāste tat paraṃ jyotirātmānaṃ viṣṇumavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यच्च भवनं पुण्यं श्रीशृङ्गे मुनिपुङ्गवाः । श्रीदेव्याः सर्वरत्नाढ्यं हैमं सुमणितोरणम्
anyacca bhavanaṃ puṇyaṃ śrīśṛṅge munipuṅgavāḥ / śrīdevyāḥ sarvaratnāḍhyaṃ haimaṃ sumaṇitoraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सा परमा शक्तिर्विष्णोरतिमनोरमा । अनन्तविभवा लक्ष्मीर्जगत्संमोहनोत्सुका
tatra sā paramā śaktirviṣṇoratimanoramā / anantavibhavā lakṣmīrjagatsaṃmohanotsukā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यास्ते देवगन्धर्वसिद्धचारणवन्दिता । विचिन्त्य जगतोयोनिं स्वशक्तिकिरणोज्ज्वला
adhyāste devagandharvasiddhacāraṇavanditā / vicintya jagatoyoniṃ svaśaktikiraṇojjvalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव देवदेवस्य विष्णोरायतनं महत् । सरांसि तत्र चत्वारि विचित्रकमलाश्रया
tatraiva devadevasya viṣṇorāyatanaṃ mahat / sarāṃsi tatra catvāri vicitrakamalāśrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा सहस्त्रशिखरे विद्याधरपुराष्टकम् । रत्नसोपानसंयुक्तं सरोभिश्चोपशोभितम्
tathā sahastraśikhare vidyādharapurāṣṭakam / ratnasopānasaṃyuktaṃ sarobhiścopaśobhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नद्यो विमलपानीयाश्चित्रनीलोत्पलाकराः । कर्णिकारवनं द्विव्यं तत्रास्ते शङ्करोमया
nadyo vimalapānīyāścitranīlotpalākarāḥ / karṇikāravanaṃ dvivyaṃ tatrāste śaṅkaromayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारियात्रे महाशैले महालक्ष्म्याः पुरं शुभम् । रम्यप्रासादसंयुक्तं घण्टाचामरभूषितम्
pāriyātre mahāśaile mahālakṣmyāḥ puraṃ śubham / ramyaprāsādasaṃyuktaṃ ghaṇṭācāmarabhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्यद्भिरप्सरः सङ्घैरितश्चेतश्च शोभितम् । मृदङ्गमुरजोद्घुष्टं वीणावेणुनिनादितम्
nṛtyadbhirapsaraḥ saṅghairitaścetaśca śobhitam / mṛdaṅgamurajodghuṣṭaṃ vīṇāveṇunināditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्वकिंनराकीर्णं संवृतं सिद्धपुङ्गवैः । भास्वद्भित्तिसमाकीर्णं महाप्रासादसंकुलम्
gandharvakiṃnarākīrṇaṃ saṃvṛtaṃ siddhapuṅgavaiḥ / bhāsvadbhittisamākīrṇaṃ mahāprāsādasaṃkulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणेश्वराङ्गनाजुष्टं धार्मिकाणां सुदर्शनम् । तत्र सा वसते देवी नित्यं योगपरायणा
gaṇeśvarāṅganājuṣṭaṃ dhārmikāṇāṃ sudarśanam / tatra sā vasate devī nityaṃ yogaparāyaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महालक्ष्मीर्महादेवी त्रिशूलवरधारिणी । त्रिनेत्रा सर्वशसक्तीभिः संवृता सदसन्मया । पश्यन्ति तत्र मुनयः सिद्धा ये ब्रह्मवादिनः
mahālakṣmīrmahādevī triśūlavaradhāriṇī / trinetrā sarvaśasaktībhiḥ saṃvṛtā sadasanmayā / paśyanti tatra munayaḥ siddhā ye brahmavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपार्श्वस्योत्तरे भागे सरस्वत्याः पुरोत्तमम् । सरांसि सिद्धजुष्टानि देवभोग्यानि सत्तमाः
supārśvasyottare bhāge sarasvatyāḥ purottamam / sarāṃsi siddhajuṣṭāni devabhogyāni sattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डुरस्य गिरेः शृङ्गे विचित्रद्रुमसंकुले । सन्धर्वाणां पुरशतं दिव्यस्त्रीभिः समावृतम्
pāṇḍurasya gireḥ śṛṅge vicitradrumasaṃkule / sandharvāṇāṃ puraśataṃ divyastrībhiḥ samāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु नित्यं मदोत्सिक्ता वरनार्यस्तथैव च । क्रीडन्ति मुदिता नित्यं विलासैर्भोगतत्पराः
teṣu nityaṃ madotsiktā varanāryastathaiva ca / krīḍanti muditā nityaṃ vilāsairbhogatatparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अञ्जनस्य गिरेः शृङ्गे नारीणां पुरमुत्तमम् । वसन्ति तत्राप्सरसो रम्भाद्या रतिलालसाः
añjanasya gireḥ śṛṅge nārīṇāṃ puramuttamam / vasanti tatrāpsaraso rambhādyā ratilālasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रसेनादयो यत्र समायान्त्यर्थिनः सदा । सा पुरी सर्वरत्नाढ्या नैकप्रस्त्रवणैर्युता
citrasenādayo yatra samāyāntyarthinaḥ sadā / sā purī sarvaratnāḍhyā naikaprastravaṇairyutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकानि पुराणि स्युः कौमुदे चापि सुव्रताः । रुद्राणां शान्तरजसामीश्वरार्पितचेतसाम्
anekāni purāṇi syuḥ kaumude cāpi suvratāḥ / rudrāṇāṃ śāntarajasāmīśvarārpitacetasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु रुद्रा महायोगा महेशान्तरचारिणः । समासते परं ज्योतिरारूढाः स्थानमुत्तमम्
teṣu rudrā mahāyogā maheśāntaracāriṇaḥ / samāsate paraṃ jyotirārūḍhāḥ sthānamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिञ्जरस्य गिरेः शृङ्गे गणेशानां पुरत्रयम् । नन्दीश्वरस्य कपिले तत्रास्ते सुयशा यतिः
piñjarasya gireḥ śṛṅge gaṇeśānāṃ puratrayam / nandīśvarasya kapile tatrāste suyaśā yatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च जारुधैः शृङ्गे देवदेवस्य धीमतः । दीप्तमायतनं पुण्यं भास्करस्यामितौजसः
tathā ca jārudhaiḥ śṛṅge devadevasya dhīmataḥ / dīptamāyatanaṃ puṇyaṃ bhāskarasyāmitaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैवोत्तरदिग्भागे चन्द्रस्थानमनुत्तमम् । रमते तत्र रम्यो ऽसौ भगवान् शीतदीधितिः
tasyaivottaradigbhāge candrasthānamanuttamam / ramate tatra ramyo 'sau bhagavān śītadīdhitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यच्च भवनं दिव्यं हंसशैले महर्षयः । सहस्त्रयोजनायामं सुवर्णमणितोरणम्
anyacca bhavanaṃ divyaṃ haṃsaśaile maharṣayaḥ / sahastrayojanāyāmaṃ suvarṇamaṇitoraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा सिद्धसङ्घैरभिष्टुतः । सावित्र्या सह विश्वात्मा वासुदेवादिभिर्युतः
tatrāste bhagavān brahmā siddhasaṅghairabhiṣṭutaḥ / sāvitryā saha viśvātmā vāsudevādibhiryutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य दक्षिणदिग्भागे सिद्धानां पुरमुत्तमम् । सनन्दनादयो यत्र वसन्ति मुनिपुङ्गवाः
tasya dakṣiṇadigbhāge siddhānāṃ puramuttamam / sanandanādayo yatra vasanti munipuṅgavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चशैलस्य शिखरे दानवानां पुरत्रयम् । नातिदूरेण तस्याथ दैत्यचार्यस्य धीमतः
pañcaśailasya śikhare dānavānāṃ puratrayam / nātidūreṇa tasyātha daityacāryasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुगन्धशैलशिखरे सरिद्भिरुपशोभितम् । कर्दमस्याश्रमं पुण्यं तत्रास्ते भगवानृषिः
sugandhaśailaśikhare saridbhirupaśobhitam / kardamasyāśramaṃ puṇyaṃ tatrāste bhagavānṛṣiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिद् वै दक्षिणाश्रिते । सनत्कुमारो भगवांस्तत्रास्ते ब्रह्मवित्तमः
tasyaiva pūrvadigbhāge kiñcid vai dakṣiṇāśrite / sanatkumāro bhagavāṃstatrāste brahmavittamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेष्वेतेषु शैलेषु ततान्येषु मुनीश्वराः । सरांसि विमला नद्यो देवानामालयानि च
sarveṣveteṣu śaileṣu tatānyeṣu munīśvarāḥ / sarāṃsi vimalā nadyo devānāmālayāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धलिङ्गानि पुण्यानि मुनिभिः स्थापितानि तु । वन्यान्याश्रमवर्याणि संख्यातुं नैव शक्नुयाम्
siddhaliṅgāni puṇyāni munibhiḥ sthāpitāni tu / vanyānyāśramavaryāṇi saṃkhyātuṃ naiva śaknuyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष संक्षेपतः प्रोक्तो जम्बूद्वीपस्य विस्तरः । न शक्यं विस्तराद् वक्तुं मया वर्षशतैरपि
eṣa saṃkṣepataḥ prokto jambūdvīpasya vistaraḥ / na śakyaṃ vistarād vaktuṃ mayā varṣaśatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.