Kurma-Purana 1.48

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साह्स्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तचत्वारिंशोध्यायः सूत उवाच शाकद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन व्यवस्थितः । क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhstryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge saptacatvāriṃśodhyāyaḥ sūta uvāca śākadvīpasya vistārād dviguṇena vyavasthitaḥ / kṣīrārṇavaṃ samāśritya dvīpaḥ puṣkarasaṃvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एवात्र विप्रेन्द्राः पर्वतो मानसोत्तरः । योजनानां सहस्त्राणि सार्धं पञ्चाशदुच्छ्रितः । तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

eka evātra viprendrāḥ parvato mānasottaraḥ / yojanānāṃ sahastrāṇi sārdhaṃ pañcāśaducchritaḥ / tāvadeva ca vistīrṇaḥ sarvataḥ parimaṇḍalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव द्वीपः पश्चार्धे मानसोत्तरसंज्ञितः । एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः

sa eva dvīpaḥ paścārdhe mānasottarasaṃjñitaḥ / eka eva mahāsānuḥ saṃniveśād dvidhā kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ । अपरौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ । महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च

tasmin dvīpe smṛtau dvau tu puṇyau janapadau śubhau / aparau mānasasyātha parvatasyānumaṇḍalau / mahāvītaṃ smṛtaṃ varṣaṃ dhātakīkhaṇḍameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः । तस्मिन् द्वीपे महावृक्षो न्यग्रोधो ऽमरपूजितः

svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ parivāritaḥ / tasmin dvīpe mahāvṛkṣo nyagrodho 'marapūjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् निवसति ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः । तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः

tasmin nivasati brahmā viśvātmā viśvabhāvanaḥ / tatraiva muniśārdūlāḥ śivanārāyaṇālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसत्यत्र महादेवो हरोर्ऽद्धहरिरव्ययः । संपूज्यमानो ब्रह्माद्यैः कुमाराद्यैश्च योगिभिः । गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः

vasatyatra mahādevo haror'ddhahariravyayaḥ / saṃpūjyamāno brahmādyaiḥ kumārādyaiśca yogibhiḥ / gandharvaiḥ kinnarairyakṣairīśvaraḥ kṛṣṇapiṅgalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्थास्तत्र प्रजाः सर्वा ब्रह्मणा सदृशत्विषः । निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

svasthāstatra prajāḥ sarvā brahmaṇā sadṛśatviṣaḥ / nirāmayā viśokāśca rāgadveṣavivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यानृते न तत्रास्तां नोत्तमाधममध्यमाः । न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः

satyānṛte na tatrāstāṃ nottamādhamamadhyamāḥ / na varṇāśramadharmāśca na nadyo na ca parvatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेण पुष्करस्याथ स्थितो महान् । स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः

pareṇa puṣkarasyātha sthito mahān / svādūdakasamudrastu samantād dvijasattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः । काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा

pareṇa tasya mahatī dṛśyate lokasaṃsthitiḥ / kāñcanī dviguṇā bhūmiḥ sarvā caiva śilopamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादात्मात्ममण्डलः । प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

tasyāḥ pareṇa śailastu maryādātmātmamaṇḍalaḥ / prakāśaścāprakāśaśca lokālokaḥ sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजनानां सहस्त्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः । तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः

yojanānāṃ sahastrāṇi daśa tasyocchrayaḥ smṛtaḥ / tāvāneva ca vistāro lokāloko mahāgiriḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समावृत्य तु तं शैलं सर्वतो वै तमः स्थितम् । तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्

samāvṛtya tu taṃ śailaṃ sarvato vai tamaḥ sthitam / tamaścāṇḍakaṭāhena samantāt pariveṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतै सप्त महालोकाः पातालाः सप्तकीर्तिताः । ब्रह्माण्डस्यैष विस्तारः संक्षेपेण मयोदितः

etai sapta mahālokāḥ pātālāḥ saptakīrtitāḥ / brahmāṇḍasyaiṣa vistāraḥ saṃkṣepeṇa mayoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्त्रशः । सर्वगत्वात् प्रधानस्य कारणस्याव्ययात्मनः

aṇḍānāmīdṛśānāṃ tu koṭyo jñeyāḥ sahastraśaḥ / sarvagatvāt pradhānasya kāraṇasyāvyayātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश । तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा रुद्रा नारायणादयः

aṇḍeṣveteṣu sarveṣu bhuvanāni caturdaśa / tatra tatra caturvaktrā rudrā nārāyaṇādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशोत्तरमथैकैकमण्डावरणसप्तकम् । समन्तात् संस्थितं विप्रा यत्र यान्ति मनीषिणः

daśottaramathaikaikamaṇḍāvaraṇasaptakam / samantāt saṃsthitaṃ viprā yatra yānti manīṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तमेकमव्यक्तनादिनिधनं महत् । अतीत्य वर्तते सर्वं जगत् प्रकृतिरक्षरम्

anantamekamavyaktanādinidhanaṃ mahat / atītya vartate sarvaṃ jagat prakṛtirakṣaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तत्वमनन्तस्य यतः संख्या न विद्यते । तदव्यक्तमिति ज्ञेयं तद् ब्रह्म परमं पदम्

anantatvamanantasya yataḥ saṃkhyā na vidyate / tadavyaktamiti jñeyaṃ tad brahma paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्त एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु पठ्यते । तस्य पूर्वं मयाप्युक्तं यत्तन्माहात्म्यमव्ययम्

ananta eṣa sarvatra sarvasthāneṣu paṭhyate / tasya pūrvaṃ mayāpyuktaṃ yattanmāhātmyamavyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतः स एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु वर्तते । भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले । अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न सशयः

gataḥ sa eṣa sarvatra sarvasthāneṣu vartate / bhūmau rasātale caiva ākāśe pavane 'nale / arṇaveṣu ca sarveṣu divi caiva na saśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तमसि सत्त्वे च एष एव महाद्युतिः । अनेकधा विभक्ताङ्गः क्रीडते पुरुषोत्तमः

tathā tamasi sattve ca eṣa eva mahādyutiḥ / anekadhā vibhaktāṅgaḥ krīḍate puruṣottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेश्वरः परो ऽव्यक्तादण्डमव्यक्तसंभवम् । अण्डाद् ब्रह्मा समुत्पन्नस्तेन सृष्टमिदं जगत्

maheśvaraḥ paro 'vyaktādaṇḍamavyaktasaṃbhavam / aṇḍād brahmā samutpannastena sṛṣṭamidaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.