Kurma-Purana 1.8

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं भूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च । यदा चास्य प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त धीमतः

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge saptamo 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca evaṃ bhūtāni sṛṣṭāni sthāvarāṇi carāṇi ca / yadā cāsya prajāḥ sṛṣṭā na vyavardhanta dhīmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदाशोचत दुः खितः । ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम्

tamomātrāvṛto brahmā tadāśocata duḥ khitaḥ / tataḥ sa vidadhe buddhimarthaniścayagāminīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्मनि समद्राक्षीत् तमोमात्रां नियामिकाम् । रजः सत्त्वं च संवृत्य वर्तमानां स्वधर्मतः

athātmani samadrākṣīt tamomātrāṃ niyāmikām / rajaḥ sattvaṃ ca saṃvṛtya vartamānāṃ svadharmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमस्तद् व्यनुदत् पश्चात् रजः सत्त्वेन संयुतः । तत् तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत

tamastad vyanudat paścāt rajaḥ sattvena saṃyutaḥ / tat tamaḥ pratinunnaṃ vai mithunaṃ samajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधर्माचरणो विप्रा हिंसा चाशुभलक्षणा । स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्

adharmācaraṇo viprā hiṃsā cāśubhalakṣaṇā / svāṃ tanuṃ sa tato brahmā tāmapohata bhāsvarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विधाकरोत् पुनर्देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् । अर्धेन नारी पुरुषो विराजमसृजत् प्रभुः

dvidhākarot punardehamardhena puruṣo 'bhavat / ardhena nārī puruṣo virājamasṛjat prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारीं च शतरूपाख्यां योगिनीं ससृजे शुभाम् । सा दिवं पृथिवीं चैव महम्ना व्याप्य संस्थिता

nārīṃ ca śatarūpākhyāṃ yoginīṃ sasṛje śubhām / sā divaṃ pṛthivīṃ caiva mahamnā vyāpya saṃsthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगैश्वर्यबलोपेता ज्ञानविज्ञानसंयुता । यो ऽभवत् पुरुषात् पुत्रो विराडव्यक्तजन्मनः

yogaiśvaryabalopetā jñānavijñānasaṃyutā / yo 'bhavat puruṣāt putro virāḍavyaktajanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वायंभुवो मनुर्देवः सो ऽभवत् पुरुषो मुनिः । सा देवी शतरूपाख्या तपः कृत्वा सुदुश्चरम्

svāyaṃbhuvo manurdevaḥ so 'bhavat puruṣo muniḥ / sā devī śatarūpākhyā tapaḥ kṛtvā suduścaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तारं ब्रह्मणः पुत्रं मनुमेवानुपद्यत । तस्माच्च शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत

bhartāraṃ brahmaṇaḥ putraṃ manumevānupadyata / tasmācca śatarūpā sā putradvayamasūyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियव्रतोत्तानपादौ कन्याद्वयमनुत्तमम् । तयोः प्रसूतिं दक्षाय मनुः कन्यां ददौ पुनः

priyavratottānapādau kanyādvayamanuttamam / tayoḥ prasūtiṃ dakṣāya manuḥ kanyāṃ dadau punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिरथाकूतिं मानसो जगृहे रुचिः । आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम् । यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्धितं जगत्

prajāpatirathākūtiṃ mānaso jagṛhe ruciḥ / ākūtyāṃ mithunaṃ jajñe mānasasya ruceḥ śubham / yajñaśca dakṣiṇā caiva yābhyāṃ saṃvardhitaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे । यामा इति समाक्यता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे

yajñasya dakṣiṇāyāṃ tu putrā dvādaśa jajñire / yāmā iti samākyatā devāḥ svāyaṃbhuve 'ntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसूत्यां च तथा दक्षश्चतस्त्रो विंशतिं तथा । ससर्ज कन्या नामानि तासां सम्यम् निबोधत

prasūtyāṃ ca tathā dakṣaścatastro viṃśatiṃ tathā / sasarja kanyā nāmāni tāsāṃ samyam nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा । बुद्धिर्लज्जावपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी

śraddhā lakṣmīrdhṛtistuṣṭiḥ puṣṭirmedhā kriyā tathā / buddhirlajjāvapuḥ śāntiḥ siddhiḥ kīrtistrayodaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः शुभाः । ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः

patnyarthaṃ pratijagrāha dharmo dākṣāyaṇīḥ śubhāḥ / tābhyaḥ śiṣṭā yavīyasya ekādaśa sulocanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ख्यातिः सत्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा । संततिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

khyātiḥ satyatha saṃbhūtiḥ smṛtiḥ prītiḥ kṣamā tathā / saṃtatiścānasūyā ca ūrjā svāhā svadhā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवाङ्गिरा मुनिः । पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुः परमधर्मवित्

bhṛgurbhavo marīciśca tathā caivāṅgirā muniḥ / pulastyaḥ pulahaścaiva kratuḥ paramadharmavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् । ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः

atrirvasiṣṭho vahniśca pitaraśca yathākramam / khyātyādyā jagṛhuḥ kanyā munayo munisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्धाया आत्मजः कामो दर्पो लक्ष्मीसुतः स्मृतः । धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते

śraddhāyā ātmajaḥ kāmo darpo lakṣmīsutaḥ smṛtaḥ / dhṛtyāstu niyamaḥ putrastuṣṭyāḥ saṃtoṣa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा । क्रियायाश्चाभवत् पुत्रो दण्डः समय एव च

puṣṭyā lābhaḥ sutaścāpi medhāputraḥ śrutastathā / kriyāyāścābhavat putro daṇḍaḥ samaya eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्ध्या बोधः सुतस्तद्वदप्रमादो व्यजायत । लज्जाया विनयः पुत्रो वपुषो व्यवसायकः

buddhyā bodhaḥ sutastadvadapramādo vyajāyata / lajjāyā vinayaḥ putro vapuṣo vyavasāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेमः शान्तिसुतश्चापि सुखं सिद्धिरजायत । यशः कीर्तिसुतस्तद्वदित्येते धर्मसूनवः

kṣemaḥ śāntisutaścāpi sukhaṃ siddhirajāyata / yaśaḥ kīrtisutastadvadityete dharmasūnavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामस्य हर्षः पुत्रो ऽभूद् देवानन्दो व्यजायत । इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः

kāmasya harṣaḥ putro 'bhūd devānando vyajāyata / ityeṣa vai sukhodarkaḥ sargo dharmasya kīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जज्ञे हिंसा त्वधर्माद् वै निकृतिं चानृतं सुतम् । निकृत्यनृतयोर्जज्ञे भयं नरक एव च

jajñe hiṃsā tvadharmād vai nikṛtiṃ cānṛtaṃ sutam / nikṛtyanṛtayorjajñe bhayaṃ naraka eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माया च वेदना चैव मिथुनं त्विदमेतयोः । भयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम्

māyā ca vedanā caiva mithunaṃ tvidametayoḥ / bhayājjajñe 'tha vai māyā mṛtyuṃ bhūtāpahāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदना च सुतं चापि दुः खं जज्ञे ऽथ रौरवात् । मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे

vedanā ca sutaṃ cāpi duḥ khaṃ jajñe 'tha rauravāt / mṛtyorvyādhijarāśokatṛṣṇākrodhāśca jajñire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुः खोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः । नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

duḥ khottarāḥ smṛtā hyete sarve cādharmalakṣaṇāḥ / naiṣāṃ bhāryāsti putro vā sarve te hyūrdhvaretasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः । संक्षेपेण मया प्रोक्ता विसृष्टिर्मुनिपुङ्गवा

ityeṣa tāmasaḥ sargo jajñe dharmaniyāmakaḥ / saṃkṣepeṇa mayā proktā visṛṣṭirmunipuṅgavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.