Library·Kurma-Purana·2·2.15
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः व्यास उवाच वेदं वेदौ तथा वेदान् वेदान् वा चतुरो द्विजाः । अधीत्य चाधिगम्यार्थं ततः स्नायाद् द्विजोत्तमः
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge caturdaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca vedaṃ vedau tathā vedān vedān vā caturo dvijāḥ / adhītya cādhigamyārthaṃ tataḥ snāyād dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरवे तु वरं दत्त्वा स्नायीत तदनुज्ञया । चीर्णव्रतो ऽथ युक्तात्मा सशक्तः स्नातुमर्हति
gurave tu varaṃ dattvā snāyīta tadanujñayā / cīrṇavrato 'tha yuktātmā saśaktaḥ snātumarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैणवीं धारयेद् यष्टिमन्तर्वासस्तथोत्तरम् । यज्ञोपवीतद्वितयं सोदकं च कमण्डलुम्
vaiṇavīṃ dhārayed yaṣṭimantarvāsastathottaram / yajñopavītadvitayaṃ sodakaṃ ca kamaṇḍalum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छत्रं चोष्णीषममलं पादुके चाप्युपानहौ । रौक्मे च कुण्डले वेदं कृत्तकेशनखः शुचिः
chatraṃ coṣṇīṣamamalaṃ pāduke cāpyupānahau / raukme ca kuṇḍale vedaṃ kṛttakeśanakhaḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद् बहिर्माल्यं न धारयेत् । अन्यत्रकाञ्चनाद् विप्रोनरक्तां बिभृयात् स्त्रजम्
svādhyāye nityayuktaḥ syād bahirmālyaṃ na dhārayet / anyatrakāñcanād vipronaraktāṃ bibhṛyāt strajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लाम्बरधरो नित्यं सुगन्धः प्रियदर्शनः । न जीर्णमलवद्वासा भवेद् वै विभवे सति
śuklāmbaradharo nityaṃ sugandhaḥ priyadarśanaḥ / na jīrṇamalavadvāsā bhaved vai vibhave sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न रक्तमुल्बणं चान्यधृतं वासो न कुण्डिकाम् । नोपानहौ स्त्रजं चाथ पादुके च प्रयोजयेत्
na raktamulbaṇaṃ cānyadhṛtaṃ vāso na kuṇḍikām / nopānahau strajaṃ cātha pāduke ca prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपवीतमलङ्कारं दर्भान् कृष्णाजिनानि च । नापसव्यं परीदध्याद् वासो न विकृतं वसेत्
upavītamalaṅkāraṃ darbhān kṛṣṇājināni ca / nāpasavyaṃ parīdadhyād vāso na vikṛtaṃ vaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहरेद् विधिवद् दारान् सदृशानात्मनः शुभान् । रूपलक्षणसंयुक्तान् योनिदोषविवर्जितान्
āhared vidhivad dārān sadṛśānātmanaḥ śubhān / rūpalakṣaṇasaṃyuktān yonidoṣavivarjitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमातृगोत्रप्रभवामसमानर्षिगोत्रजाम् । आहरेद् ब्राह्मणो भार्यां शीलशौचसमन्विताम्
amātṛgotraprabhavāmasamānarṣigotrajām / āhared brāhmaṇo bhāryāṃ śīlaśaucasamanvitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतुकालाभिगामी स्याद् यावत् पुत्रो ऽभिजायते । वर्जयेत् प्रतिषिद्धानि प्रयत्नेन दिनानि तु
ṛtukālābhigāmī syād yāvat putro 'bhijāyate / varjayet pratiṣiddhāni prayatnena dināni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठ्यष्टमीं पञ्चदशीं द्वादशीं च चतुर्दशीम् । ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं तद्वज्जन्मत्रयाहनि
ṣaṣṭhyaṣṭamīṃ pañcadaśīṃ dvādaśīṃ ca caturdaśīm / brahmacārī bhavennityaṃ tadvajjanmatrayāhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदधीतावसथ्याग्निं जुहुयाज्जातवेदसम् । व्रतानि स्नातको नित्यं पावनानि च पालयेत्
ādadhītāvasathyāgniṃ juhuyājjātavedasam / vratāni snātako nityaṃ pāvanāni ca pālayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतन्द्रितः । अकुर्वाणः पतत्याशु नरकानतिभीषणान्
vedoditaṃ svakaṃ karma nityaṃ kuryādatandritaḥ / akurvāṇaḥ patatyāśu narakānatibhīṣaṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्यसेत् प्रयतो वेदं महायज्ञान् न हापयेत् । कुर्याद् गृह्याणि कर्माणि संध्योपासनमेव च
abyaset prayato vedaṃ mahāyajñān na hāpayet / kuryād gṛhyāṇi karmāṇi saṃdhyopāsanameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सख्यं समाधैकैः कुर्यादुपेयादीश्वरं सदा । दैवतान्यपि गच्छेत कुर्याद् भार्याभिपोषणम्
sakhyaṃ samādhaikaiḥ kuryādupeyādīśvaraṃ sadā / daivatānyapi gaccheta kuryād bhāryābhipoṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न धर्मं ख्यापयेद् विद्वान् न पापं गूहयेदपि । कुर्वोतात्महितं नित्यं सर्वभूतानिकम्पकः
na dharmaṃ khyāpayed vidvān na pāpaṃ gūhayedapi / kurvotātmahitaṃ nityaṃ sarvabhūtānikampakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयसः कर्मणोर्ऽथस्य श्रुतस्याभिजनस्य च । वेषवाग्बुद्धिसारूप्यमाचरन् विचरेत् सदा
vayasaḥ karmaṇor'thasya śrutasyābhijanasya ca / veṣavāgbuddhisārūpyamācaran vicaret sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतिस्मृत्युदितः सम्यक् साधुभिर्यश्च सेवितः । तमाचारं निषेवेत नेहेतान्यत्र कर्हिचित्
śrutismṛtyuditaḥ samyak sādhubhiryaśca sevitaḥ / tamācāraṃ niṣeveta nehetānyatra karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनास्य पितरो याता येन याताः पितामहाः । तेन यायात् सतां मार्गं तेन गच्छन् न रिष्यति
yenāsya pitaro yātā yena yātāḥ pitāmahāḥ / tena yāyāt satāṃ mārgaṃ tena gacchan na riṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं स्वाध्यायशीलः स्यान्नित्यं यज्ञोपवीतवान् । सत्यवादी जितक्रोधो ब्रह्मभूयाय कल्पते
nityaṃ svādhyāyaśīlaḥ syānnityaṃ yajñopavītavān / satyavādī jitakrodho brahmabhūyāya kalpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्यास्नानपरो नित्यं ब्रह्मयज्ञुपरायणः । अनसूयी मृदुर्दान्तो गृहस्थः प्रेत्य वर्धते
saṃdhyāsnānaparo nityaṃ brahmayajñuparāyaṇaḥ / anasūyī mṛdurdānto gṛhasthaḥ pretya vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीतरागभयक्रोधो लोभमोहविवर्जितः । सावित्रीजाप्यनिरतः श्राद्धकृन्मुच्यते गृही
vītarāgabhayakrodho lobhamohavivarjitaḥ / sāvitrījāpyanirataḥ śrāddhakṛnmucyate gṛhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापित्रोर्हिते युक्तो गोब्राह्मणहिते रतः । दान्तो यज्वा देवभक्तो ब्रह्मलोके महीयते
mātāpitrorhite yukto gobrāhmaṇahite rataḥ / dānto yajvā devabhakto brahmaloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिवर्गसेवी सततं देवतानां च पूजनम् । कुर्यादहरहर्नित्यं नमस्येत् प्रयतः सुरान्
trivargasevī satataṃ devatānāṃ ca pūjanam / kuryādaharaharnityaṃ namasyet prayataḥ surān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभागशीलः सततं क्षमायुक्तो दयालुकः । गृहस्थस्तु समाख्यातो न गृहेण गृही भवेत्
vibhāgaśīlaḥ satataṃ kṣamāyukto dayālukaḥ / gṛhasthastu samākhyāto na gṛheṇa gṛhī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षमा दया च विज्ञानं सत्यं चैव दमः शमः । अध्यात्मनिरतं ज्ञानमेतद् ब्राह्मणलक्षणम्
kṣamā dayā ca vijñānaṃ satyaṃ caiva damaḥ śamaḥ / adhyātmanirataṃ jñānametad brāhmaṇalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मान्न प्रमाद्येत विशेषेण द्विजोत्तमः । यथाशक्तिं चरन् कर्म निन्दितानि विवर्जयेत्
etasmānna pramādyeta viśeṣeṇa dvijottamaḥ / yathāśaktiṃ caran karma ninditāni vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधूय मोहकलिलं लब्ध्वा योगमनुत्तमम् । गृहस्थो मुच्यते बन्धात् नात्र कार्या विचारणा
vidhūya mohakalilaṃ labdhvā yogamanuttamam / gṛhastho mucyate bandhāt nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विगर्हातिक्रमाक्षेपहिंसाबन्धवधात्मनाम् । अन्यमन्युसमुत्थानां दोषाणां मर्षणं क्षमा
vigarhātikramākṣepahiṃsābandhavadhātmanām / anyamanyusamutthānāṃ doṣāṇāṃ marṣaṇaṃ kṣamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वदुः खेष्विव कारुण्यं परदुः खेषु सौहृदात् । दयेति मुनयः प्राहुः साक्षाद् धर्मस्य साधनम्
svaduḥ kheṣviva kāruṇyaṃ paraduḥ kheṣu sauhṛdāt / dayeti munayaḥ prāhuḥ sākṣād dharmasya sādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दशानां विद्यानां धारणं हि यतार्थतः । विज्ञानमिति तद् विद्याद् येन धर्मो विवर्धते
caturdaśānāṃ vidyānāṃ dhāraṇaṃ hi yatārthataḥ / vijñānamiti tad vidyād yena dharmo vivardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीत्य विधिवद् विद्यामर्थं चैवोपलभ्य तु । धर्मकार्यान्निवृत्तश्चेन्न तद् विज्ञानमिष्यते
adhītya vidhivad vidyāmarthaṃ caivopalabhya tu / dharmakāryānnivṛttaścenna tad vijñānamiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्येन लोकाञ्जयति सत्यं तत्परमं पदम् । यथाभूतप्रवाद् तु सत्यमाहुर्मनीषिणः
satyena lokāñjayati satyaṃ tatparamaṃ padam / yathābhūtapravād tu satyamāhurmanīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दमः शरीरोपरमः शमः प्रज्ञाप्रिसादजः । अध्यात्ममक्षरं विद्याद् यत्र गत्वा न शोचति
damaḥ śarīroparamaḥ śamaḥ prajñāprisādajaḥ / adhyātmamakṣaraṃ vidyād yatra gatvā na śocati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया स देवो भगवान् विद्यया वेद्यते परः । साक्षाद् देवो महादेवस्तज्ज्ञानमिति कीर्तितम्
yayā sa devo bhagavān vidyayā vedyate paraḥ / sākṣād devo mahādevastajjñānamiti kīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्निष्ठस्तत्परो विद्वान्नित्यमक्रोधनः शुचिः । महायज्ञपरो विप्रो लभते तदनुत्तमम्
tanniṣṭhastatparo vidvānnityamakrodhanaḥ śuciḥ / mahāyajñaparo vipro labhate tadanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मस्यायतनं यत्नाच्छरीरं परिपालयेत् । न हि देहं विना रुद्रः पुरुषैर्विद्यते परः
dharmasyāyatanaṃ yatnāccharīraṃ paripālayet / na hi dehaṃ vinā rudraḥ puruṣairvidyate paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यधर्मार्थकामेषु युज्येत नियतो द्विजः । न धर्मवर्जितं काममर्थं वा मनसा स्मरेत्
nityadharmārthakāmeṣu yujyeta niyato dvijaḥ / na dharmavarjitaṃ kāmamarthaṃ vā manasā smaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीदन्नपि हि धर्मेण न त्वधर्मं समाचरेत् । धर्मो हि भगवान् देवो गतिः सर्वेषु जन्तुषु
sīdannapi hi dharmeṇa na tvadharmaṃ samācaret / dharmo hi bhagavān devo gatiḥ sarveṣu jantuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतानां प्रियकारी स्यात् न परद्रोहकर्मधीः । न वेददेवतानिन्दां कुर्यात् तैश्च न संवसेत्
bhūtānāṃ priyakārī syāt na paradrohakarmadhīḥ / na vedadevatānindāṃ kuryāt taiśca na saṃvaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्त्विमं नियतं विप्रो धर्माध्यायं पठेच्छुचिः । अध्यापयेत् श्रावयेद् वा ब्रह्मलोके महीयते
yastvimaṃ niyataṃ vipro dharmādhyāyaṃ paṭhecchuciḥ / adhyāpayet śrāvayed vā brahmaloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.