Library·Kurma-Purana·2·2.18
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे सप्तदशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अहन्यहनि कर्तव्यं ब्राह्मणानां महामुने । तदाचक्ष्वाखिलं कर्म येन मुच्येत बन्धनात्
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge saptadaśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ ahanyahani kartavyaṃ brāhmaṇānāṃ mahāmune / tadācakṣvākhilaṃ karma yena mucyeta bandhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं गदतो मम । अहन्यहनि कर्तव्यं ब्राह्मणानां क्रमाद् विधिम्
vyāsa uvāca vakṣye samāhitā yūyaṃ śṛṇudhvaṃ gadato mama / ahanyahani kartavyaṃ brāhmaṇānāṃ kramād vidhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मे मुहूर्ते तूत्थाय धर्ममर्थं च चिन्तयेत् । कायक्लेशं तदुद्भूतं ध्यायीत मनसेश्वरम्
brāhme muhūrte tūtthāya dharmamarthaṃ ca cintayet / kāyakleśaṃ tadudbhūtaṃ dhyāyīta manaseśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उषः काले ऽथ संप्राप्ते कृत्वा चावश्यकं बुधः । स्नायान्नदीषु सुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि
uṣaḥ kāle 'tha saṃprāpte kṛtvā cāvaśyakaṃ budhaḥ / snāyānnadīṣu suddhāsu śaucaṃ kṛtvā yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातः स्नानेन पूयन्ते ये ऽपि पापकृतो जनाः । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत्
prātaḥ snānena pūyante ye 'pi pāpakṛto janāḥ / tasmāt sarvaprayatnena prātaḥ snānaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातः स्नानं प्रशंसन्ति दृष्टादृष्टकरं शुभम् । ऋषीणामृषिता नित्यं प्रातः स्नानान्न संशयः
prātaḥ snānaṃ praśaṃsanti dṛṣṭādṛṣṭakaraṃ śubham / ṛṣīṇāmṛṣitā nityaṃ prātaḥ snānānna saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखे सुप्तस्य सततं लाला याः संस्त्रवन्ति हि । ततो नैवाचरेत् कर्म अकृत्वा स्नानमादितः
mukhe suptasya satataṃ lālā yāḥ saṃstravanti hi / tato naivācaret karma akṛtvā snānamāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलक्ष्मीः कालकर्णो च दुः स्वप्नं दुर्विचिन्तितम् । प्रातः स्नानेन पापानि पूयन्ते नात्र संशयः
alakṣmīḥ kālakarṇo ca duḥ svapnaṃ durvicintitam / prātaḥ snānena pāpāni pūyante nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च स्नानं विना पुंसां पावनं कर्म सुस्मृतम् । होमे जप्ये विशेषेण तस्मात् स्नानं समाचरेत्
na ca snānaṃ vinā puṃsāṃ pāvanaṃ karma susmṛtam / home japye viśeṣeṇa tasmāt snānaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्तावशिरस्कं वा स्नानमस्य विधीयते । आर्द्रेण वाससा वाथ मार्जनं कापिलं स्मृतम्
aśaktāvaśiraskaṃ vā snānamasya vidhīyate / ārdreṇa vāsasā vātha mārjanaṃ kāpilaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असामर्थ्ये समुत्पन्ने स्नानमेवं समाचरेत् । ब्राह्मादीनि यथाशक्तौ स्नानान्याहुर्मनीषिणः
asāmarthye samutpanne snānamevaṃ samācaret / brāhmādīni yathāśaktau snānānyāhurmanīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्ममाग्नेयमुद्दिष्टं वायव्यं दिव्यमेव च । वारुणं यौगिकं तद्वत् षोढा स्नानं प्रकीर्तितम्
brāhmamāgneyamuddiṣṭaṃ vāyavyaṃ divyameva ca / vāruṇaṃ yaugikaṃ tadvat ṣoḍhā snānaṃ prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मं तु मार्जनं मन्त्रैः कुशैः सोदकबिन्दुभिः । आग्नेयं भस्मना पादमस्तकाद्देहधूलनम्
brāhmaṃ tu mārjanaṃ mantraiḥ kuśaiḥ sodakabindubhiḥ / āgneyaṃ bhasmanā pādamastakāddehadhūlanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां हि रजसा प्रोक्तं वायव्यं स्नानमुत्तमम् । यत्तु सातपवर्षेण स्नानं तद् दिव्यमुच्यते
gavāṃ hi rajasā proktaṃ vāyavyaṃ snānamuttamam / yattu sātapavarṣeṇa snānaṃ tad divyamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारुणं चावगाहस्तु मानसं त्वात्मवेदनम् । यौगिकं स्नानमाख्यातं योगो विष्णुविचिन्तनम्
vāruṇaṃ cāvagāhastu mānasaṃ tvātmavedanam / yaugikaṃ snānamākhyātaṃ yogo viṣṇuvicintanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मतीर्थमिति ख्यातं सेवितं ब्रह्मवादिभिः । मनः शुचिकरं पुंसां नित्यं तत् स्नानमाचरेत्
ātmatīrthamiti khyātaṃ sevitaṃ brahmavādibhiḥ / manaḥ śucikaraṃ puṃsāṃ nityaṃ tat snānamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तश्चेद् वारुणं विद्वान् प्राजापत्यं तथैव च । प्रक्षाल्य दन्तकाष्ठं वै भक्षयित्वा विधानतः
śaktaśced vāruṇaṃ vidvān prājāpatyaṃ tathaiva ca / prakṣālya dantakāṣṭhaṃ vai bhakṣayitvā vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचम्य प्रयतो नित्यं स्नानं प्रातः समाचरेत् । मध्याङ्गुलिसमस्थौल्यं द्वादशाङ्गुलसंमितम्
ācamya prayato nityaṃ snānaṃ prātaḥ samācaret / madhyāṅgulisamasthaulyaṃ dvādaśāṅgulasaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्वचं दन्तकाष्ठं स्यात् तदग्रेण तु धावयेत् । क्षीरवृक्षसमुद्भूतं मालतीसंभवं शुभम् । अपामार्गं च बिल्वं च करवीरं विशेषतः
satvacaṃ dantakāṣṭhaṃ syāt tadagreṇa tu dhāvayet / kṣīravṛkṣasamudbhūtaṃ mālatīsaṃbhavaṃ śubham / apāmārgaṃ ca bilvaṃ ca karavīraṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जयित्वा निन्दितानि गृहीत्वैकं यथोदितम् । परिहृत्य दिनं पापं भक्षयेद् वै विधानवित्
varjayitvā ninditāni gṛhītvaikaṃ yathoditam / parihṛtya dinaṃ pāpaṃ bhakṣayed vai vidhānavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोत्पाटयेद्दन्तकाष्टंनाङ्गुल्या धावयेत् क्वचित् । प्रक्षाल्य भङ्क्त्वा तज्जह्याच्छुचौदेशे समाहितः
notpāṭayeddantakāṣṭaṃnāṅgulyā dhāvayet kvacit / prakṣālya bhaṅktvā tajjahyācchucaudeśe samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा । आचम्य मन्त्रवन्नित्यं पुनराचम्य वाग्यतः
snātvā saṃtarpayed devānṛṣīn pitṛgaṇāṃstathā / ācamya mantravannityaṃ punarācamya vāgyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संमार्ज्य मन्त्रैरात्मानं कुशैः सोदकबिन्दुभिः । आपो हिष्ठा व्याहृतिभिः सावित्र्या वारुणैः शुभैः
saṃmārjya mantrairātmānaṃ kuśaiḥ sodakabindubhiḥ / āpo hiṣṭhā vyāhṛtibhiḥ sāvitryā vāruṇaiḥ śubhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओङ्कारव्याहृतियुतां गायत्रीं वेदमातरम् । जप्त्वा जलाञ्जलिं दद्याद् भास्करं प्रति तन्मनाः
oṅkāravyāhṛtiyutāṃ gāyatrīṃ vedamātaram / japtvā jalāñjaliṃ dadyād bhāskaraṃ prati tanmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्कूलेषु समासीनो दर्भेषु सुसमाहितः । प्राणायामत्रयं कृत्वा ध्यायेत् संध्यामिति श्रुतिः
prākkūleṣu samāsīno darbheṣu susamāhitaḥ / prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā dhyāyet saṃdhyāmiti śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या संध्या सा जगत्सूतिर्मायातीता हि निष्कला । ऐश्वरी तु पराशक्तिस्तत्त्वत्रयसमुद्भवा
yā saṃdhyā sā jagatsūtirmāyātītā hi niṣkalā / aiśvarī tu parāśaktistattvatrayasamudbhavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यात्वार्ऽकमण्डलगतां सावित्रीं वै जपन् बुधः । प्राङ्मुखः सततं विप्रः संध्योपासनमाचरेत्
dhyātvār'kamaṇḍalagatāṃ sāvitrīṃ vai japan budhaḥ / prāṅmukhaḥ satataṃ vipraḥ saṃdhyopāsanamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्याहीनो ऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु । यदन्यत् कुरुते किञ्चिन्न तस्य फलमाप्नुयात्
saṃdhyāhīno 'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmasu / yadanyat kurute kiñcinna tasya phalamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्यचेतसः शान्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः । उपास्य विधिवत् संध्यां प्राप्ताः पूर्वं परां गतिम्
ananyacetasaḥ śāntā brāhmaṇā vedapāragāḥ / upāsya vidhivat saṃdhyāṃ prāptāḥ pūrvaṃ parāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नं धर्मकार्ये द्विजोत्तमः । विहाय संध्याप्रणतिं स याति नरकायुतम्
yo 'nyatra kurute yatnaṃ dharmakārye dvijottamaḥ / vihāya saṃdhyāpraṇatiṃ sa yāti narakāyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन संध्योपासनमाचरेत् । उपासितो भवेत् तेन देवो योगतनुः परः
tasmāt sarvaprayatnena saṃdhyopāsanamācaret / upāsito bhavet tena devo yogatanuḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रपरमां नित्यं शतमध्यां दशावराम् । सावित्ररिं वै जपेद् विद्वान् प्राङ्मुखः प्रयतः स्थितः
sahasraparamāṃ nityaṃ śatamadhyāṃ daśāvarām / sāvitrariṃ vai japed vidvān prāṅmukhaḥ prayataḥ sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोपतिष्ठेदादित्यमुदयन्तं समाहितः । मन्त्रैस्तु विविधैः सौरेरृग्यजुः सामसंभवैः
athopatiṣṭhedādityamudayantaṃ samāhitaḥ / mantraistu vividhaiḥ saurerṛgyajuḥ sāmasaṃbhavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपस्थाय महायोगं देवदेवं दिवाकरम् । कुर्वोत प्रणतिं भूमौ मूर्ध्ना तेनैव मन्त्रतः
upasthāya mahāyogaṃ devadevaṃ divākaram / kurvota praṇatiṃ bhūmau mūrdhnā tenaiva mantrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ खखोल्काय शान्ताय कारणत्रयहेतवे । निवेदयामि चात्मानं नमस्ते ज्ञानरूपिणे । नमस्ते घृणिने तुभ्यं सूर्याय ब्रह्मरूपिणे
oṃ khakholkāya śāntāya kāraṇatrayahetave / nivedayāmi cātmānaṃ namaste jñānarūpiṇe / namaste ghṛṇine tubhyaṃ sūryāya brahmarūpiṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेव ब्रह्म परममापो ज्योती रसो ऽमृतम् । भूर्भुवः स्वस्त्वमोङ्कारः सर्वे रुद्राः सनातनाः । पुरुषः सन्महो ऽतस्त्वां प्रणमामि कपर्दिनम्
tvameva brahma paramamāpo jyotī raso 'mṛtam / bhūrbhuvaḥ svastvamoṅkāraḥ sarve rudrāḥ sanātanāḥ / puruṣaḥ sanmaho 'tastvāṃ praṇamāmi kapardinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेव विश्वं बहुधा सदसत् सूयते च यत् । नमो रुद्राय सूर्याय त्वामहं शरणं गतः
tvameva viśvaṃ bahudhā sadasat sūyate ca yat / namo rudrāya sūryāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचेतसे नमस्तुभ्यं नमो मीढुष्टमाय ते । नमो नमस्ते रुद्राय त्वामहं शरणं गतः
pracetase namastubhyaṃ namo mīḍhuṣṭamāya te / namo namaste rudrāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यबाहवे तुभ्यं हिरण्यपतये नमः । अम्बिकापतये तुभ्यमुमायाः पतये नमः
hiraṇyabāhave tubhyaṃ hiraṇyapataye namaḥ / ambikāpataye tubhyamumāyāḥ pataye namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ऽस्तु नीलग्रीवाय नमस्तुभ्यं पिनाकिने । विलोहिताय भर्गाय सहस्राक्षाय ते नमः
namo 'stu nīlagrīvāya namastubhyaṃ pinākine / vilohitāya bhargāya sahasrākṣāya te namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो हंसाय ते नित्यमादित्याय नमो ऽस्तु ते । नमस्ते वज्रहस्ताय त्र्यम्बकाय नमो ऽस्तु ते
namo haṃsāya te nityamādityāya namo 'stu te / namaste vajrahastāya tryambakāya namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रपद्ये त्वां विरूपाक्षं महान्तं परमेश्वरम् । हिरण्मयं गृहे गुप्तमात्मानं सर्वदेहिनाम्
prapadye tvāṃ virūpākṣaṃ mahāntaṃ parameśvaram / hiraṇmayaṃ gṛhe guptamātmānaṃ sarvadehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्यामि परं ज्योतिर्ब्रह्माणं त्वां परां गतिम् । विश्वं पशुपतिं भीमं नरनारीशरीरिणम्
namasyāmi paraṃ jyotirbrahmāṇaṃ tvāṃ parāṃ gatim / viśvaṃ paśupatiṃ bhīmaṃ naranārīśarīriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः सूर्याय रुद्राय भास्वते परमेष्ठिने । उग्राय सर्वभक्ताय त्वां प्रपद्ये सदैव हि
namaḥ sūryāya rudrāya bhāsvate parameṣṭhine / ugrāya sarvabhaktāya tvāṃ prapadye sadaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् वै सूर्यहृदयं जप्त्वा स्तवमनुत्तमम् । प्रातः काले ऽथ मध्याह्ने नमस्कुर्याद् दिवाकरम्
etad vai sūryahṛdayaṃ japtvā stavamanuttamam / prātaḥ kāle 'tha madhyāhne namaskuryād divākaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं पुत्राय शिष्याय धार्मिकाय द्विजातये । प्रदेयं सूर्यहृदयं ब्रह्मणा तु प्रदर्शितम्
idaṃ putrāya śiṣyāya dhārmikāya dvijātaye / pradeyaṃ sūryahṛdayaṃ brahmaṇā tu pradarśitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापप्रशमनं वेदसारसमुद्भवम् । ब्राह्मणानां हितं पुण्यमृषिसङ्घैर्निषेवितम्
sarvapāpapraśamanaṃ vedasārasamudbhavam / brāhmaṇānāṃ hitaṃ puṇyamṛṣisaṅghairniṣevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथागम्य गृहं विप्रः समाचम्य यथाविधि । प्रज्वाल्य विह्निं विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम्
athāgamya gṛhaṃ vipraḥ samācamya yathāvidhi / prajvālya vihniṃ vidhivajjuhuyājjātavedasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋत्विक्पुत्रो ऽथ पत्नी वा शिष्यो वापि सहोदरः । प्राप्यानुज्ञां विशेषेण जुहुयुर्वा यताविधि
ṛtvikputro 'tha patnī vā śiṣyo vāpi sahodaraḥ / prāpyānujñāṃ viśeṣeṇa juhuyurvā yatāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रपाणिः पूतात्मा शुक्लाम्बरधरोत्तरः । अनन्यमानसो वह्निं जुहुयात् संयतेन्द्रियः
pavitrapāṇiḥ pūtātmā śuklāmbaradharottaraḥ / ananyamānaso vahniṃ juhuyāt saṃyatendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना दर्भेण यत्कर्म विना सूत्रेण वा पुनः । राक्षसं तद्भवेत् सर्वं नामुत्रेह फलप्रदम्
vinā darbheṇa yatkarma vinā sūtreṇa vā punaḥ / rākṣasaṃ tadbhavet sarvaṃ nāmutreha phalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवतानि नमस्कुर्याद् देयसारान्निवेदयेत् । दद्यात् पुष्पादिकं तेषां वृद्धांश्चैवाभिवादयेत्
daivatāni namaskuryād deyasārānnivedayet / dadyāt puṣpādikaṃ teṣāṃ vṛddhāṃścaivābhivādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुं चैवाप्युपासीत हितं चास्य समाचरेत् । वेदाभ्यासं ततः कुर्यात् प्रयत्नाच्छक्तितो द्विजः
guruṃ caivāpyupāsīta hitaṃ cāsya samācaret / vedābhyāsaṃ tataḥ kuryāt prayatnācchaktito dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपेदध्यापयेच्छिष्यान् धारयेच्च विचारयेत् । अवेक्षेत च शास्त्राणि धर्मादीनि द्विजोत्तमः । वैदिकांश्चैव निगमान् वेदाङ्गानि वेशिषतः
japedadhyāpayecchiṣyān dhārayecca vicārayet / avekṣeta ca śāstrāṇi dharmādīni dvijottamaḥ / vaidikāṃścaiva nigamān vedāṅgāni veśiṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपेयादीश्वरं चाथ योगक्षेमप्रसिद्धये । साधयेद् विविधानर्थान् कुटुम्बार्थे ततो द्विजः
upeyādīśvaraṃ cātha yogakṣemaprasiddhaye / sādhayed vividhānarthān kuṭumbārthe tato dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थं मृदमाहरेत् । पुष्पाक्षतान् कुशतिलान् गोमयं शुद्धमेव च
tato madhyāhnasamaye snānārthaṃ mṛdamāharet / puṣpākṣatān kuśatilān gomayaṃ śuddhameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरःसु च । स्नानं समाचरेन्नित्यं गर्तप्रस्त्रवणेषु च
nadīṣu devakhāteṣu taḍāgeṣu saraḥsu ca / snānaṃ samācarennityaṃ gartaprastravaṇeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परकीयनिपानेषु न स्नायाद् वै कदाचन । पञ्चपिण्डान् समुद्धृत्य स्नायाद् वासंभवे पुनः
parakīyanipāneṣu na snāyād vai kadācana / pañcapiṇḍān samuddhṛtya snāyād vāsaṃbhave punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदैकया शिरः क्षाल्यं द्वाभ्यां नाभेस्तथोपरि । अधश्च तिसृभिः कायं पादौ षड्भिस्तथैव च
mṛdaikayā śiraḥ kṣālyaṃ dvābhyāṃ nābhestathopari / adhaśca tisṛbhiḥ kāyaṃ pādau ṣaḍbhistathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्तिका च समुद्दिष्टा त्वार्द्रामलकमात्रिका । गोमयस्य प्रमाणं तत् तेनाङ्गं लेपयेत् ततः
mṛttikā ca samuddiṣṭā tvārdrāmalakamātrikā / gomayasya pramāṇaṃ tat tenāṅgaṃ lepayet tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेपयित्वा तु तीरस्थस्तल्लिङ्गैरेव मन्त्रतः । प्रक्षाल्याचम्य विधिवत् ततः स्नायात् समाहितः
lepayitvā tu tīrasthastalliṅgaireva mantrataḥ / prakṣālyācamya vidhivat tataḥ snāyāt samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिमन्त्र्य जलं मन्त्रैस्तल्लिङ्गैर्वारुणैः शुभैः । भावपूतस्तदव्यक्तं ध्यायन् वै विष्णुमव्ययम्
abhimantrya jalaṃ mantraistalliṅgairvāruṇaiḥ śubhaiḥ / bhāvapūtastadavyaktaṃ dhyāyan vai viṣṇumavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपो नारायणोद्भूतास्ता एवास्यायनं पुनः । तस्मान्नारायणं देवं स्नानकाले स्मरेद् बुधः
āpo nārāyaṇodbhūtāstā evāsyāyanaṃ punaḥ / tasmānnārāyaṇaṃ devaṃ snānakāle smared budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोच्य स्ॐकारमादित्यं त्रिर्निमज्जेज्जलाशये । आचान्तः पुनराचामेन्मन्त्रेणानेन मन्त्रवित्
procya soṃkāramādityaṃ trirnimajjejjalāśaye / ācāntaḥ punarācāmenmantreṇānena mantravit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तश्चरसि भूतेषु गुहायां विश्वतो मुखः । त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कार आपो ज्योती रसो ऽमृतम्
antaścarasi bhūteṣu guhāyāṃ viśvato mukhaḥ / tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkāra āpo jyotī raso 'mṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुपदां वा त्रिरभ्यस्येद् व्याहृतिप्रणवान्विताम् । सावित्रीं वा जपेद् विद्वान् तथा चैवाघमर्षणम्
drupadāṃ vā trirabhyasyed vyāhṛtipraṇavānvitām / sāvitrīṃ vā japed vidvān tathā caivāghamarṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संमार्जनं कुर्यादापो हि ष्ठा मयोभुवः । इदमापः प्रवहत व्याहृतिभिस्तथैव च
tataḥ saṃmārjanaṃ kuryādāpo hi ṣṭhā mayobhuvaḥ / idamāpaḥ pravahata vyāhṛtibhistathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभिमन्त्र्य तत् तीर्थमापो हिष्ठादिमन्त्रकैः । अन्तर्जलगतो मग्नो जपेत् त्रिरघमर्षणम्
tato 'bhimantrya tat tīrthamāpo hiṣṭhādimantrakaiḥ / antarjalagato magno japet triraghamarṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपदां वाथ सावित्रीं तद्विष्णोः परमं पदम् । आवर्तयेद् वा प्रणवं देवं वा संस्मरेद्धरिम्
tripadāṃ vātha sāvitrīṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam / āvartayed vā praṇavaṃ devaṃ vā saṃsmareddharim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुपदादिव यो मन्त्रो यजुर्वेदे प्रतिष्ठितः । अन्तर्जले त्रिरावर्त्य सर्वपापैः प्रमुच्यते
drupadādiva yo mantro yajurvede pratiṣṭhitaḥ / antarjale trirāvartya sarvapāpaiḥ pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपः पाणौ समादाय जप्त्वा वै मार्जने कृते । विन्यस्य मूर्ध्नि तत् तोयं मुच्यते सर्वपातकैः
apaḥ pāṇau samādāya japtvā vai mārjane kṛte / vinyasya mūrdhni tat toyaṃ mucyate sarvapātakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाश्वमेधः क्रतुराट् सर्वपापापनोदनः । तथाघमर्षणं सूक्तं सर्वपापापनोदनम्
yathāśvamedhaḥ kraturāṭ sarvapāpāpanodanaḥ / tathāghamarṣaṇaṃ sūktaṃ sarvapāpāpanodanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोपतिष्ठेदादित्यं मूर्ध्नि पुष्पान्विताञ्जलिम् । प्रक्षिप्यालोकयेद् देवमुद्वयं तमसस्परि
athopatiṣṭhedādityaṃ mūrdhni puṣpānvitāñjalim / prakṣipyālokayed devamudvayaṃ tamasaspari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदुत्यं चित्रमित्येते तच्चक्षुरिति मन्त्रतः । हंसः शुचिषदेतेन सावित्र्या च विशेषतः
udutyaṃ citramityete taccakṣuriti mantrataḥ / haṃsaḥ śuciṣadetena sāvitryā ca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यैश्च वैदिकैर्मन्त्रैः सौरैः पापप्रणाशनैः । सावित्रीं वै जपेत् पश्चाज्जपयज्ञः स वै स्मृतः
anyaiśca vaidikairmantraiḥ sauraiḥ pāpapraṇāśanaiḥ / sāvitrīṃ vai japet paścājjapayajñaḥ sa vai smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विविधानि पवित्राणि गुह्यविद्यास्तथैव च । शतरुद्रीयमथर्वशिरः सौरांश्च शक्तितः
vividhāni pavitrāṇi guhyavidyāstathaiva ca / śatarudrīyamatharvaśiraḥ saurāṃśca śaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्कूलेषु समासीनः कुशेषु प्राङ्मुखः शुचिः । तिष्ठंश्चेदीक्षमाणोर्ऽकं जप्यं कुर्यात् समाहितः
prākkūleṣu samāsīnaḥ kuśeṣu prāṅmukhaḥ śuciḥ / tiṣṭhaṃścedīkṣamāṇor'kaṃ japyaṃ kuryāt samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फाटिकेन्द्राक्षरुद्राक्षैः पुत्रजीवसमुद्भवः । कर्तव्या त्वक्षमाला स्यादुत्तरादुत्तमा स्मृता
sphāṭikendrākṣarudrākṣaiḥ putrajīvasamudbhavaḥ / kartavyā tvakṣamālā syāduttarāduttamā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपकाले न भाषेत नान्यानि प्रेक्षयेद् बुधः । न कम्पयेच्छिरोग्रीवां दन्तान्नैव प्रकाशयेत्
japakāle na bhāṣeta nānyāni prekṣayed budhaḥ / na kampayecchirogrīvāṃ dantānnaiva prakāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुह्यका राक्षसा सिद्धा हरन्ति प्रसभं यतः । एकान्ते सुशुभे देशे तस्माज्जप्यं समाचरेत्
guhyakā rākṣasā siddhā haranti prasabhaṃ yataḥ / ekānte suśubhe deśe tasmājjapyaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डालाशौचपतितान् दृष्ट्वाचम्य पुनर्जपेत् । तैरेव भाषणं कृत्वा स्नात्वा चैव जपेत् पुनः
caṇḍālāśaucapatitān dṛṣṭvācamya punarjapet / taireva bhāṣaṇaṃ kṛtvā snātvā caiva japet punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचम्य प्रयतो नित्यं जपेदशुचिदर्शने । सौरान् मन्त्रान् शक्तितो वै पावमानीस्तु कामतः
ācamya prayato nityaṃ japedaśucidarśane / saurān mantrān śaktito vai pāvamānīstu kāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि स्यात् क्लिन्नवासा वै वारिमध्यगतो जपेत् । अन्यथा तु शुचौ भूम्यां दर्भेषु सुसमाहितः
yadi syāt klinnavāsā vai vārimadhyagato japet / anyathā tu śucau bhūmyāṃ darbheṣu susamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कृत्वा ततः क्षितौ । आचम्य च यथाशास्त्रं शक्त्या स्वाध्यायमाचरेत्
pradakṣiṇaṃ samāvṛtya namaskṛtvā tataḥ kṣitau / ācamya ca yathāśāstraṃ śaktyā svādhyāyamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा । अदावोङ्कारमुच्चार्य नमो ऽन्ते तर्पयामि वः
tataḥ saṃtarpayed devānṛṣīn pitṛgaṇāṃstathā / adāvoṅkāramuccārya namo 'nte tarpayāmi vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवान् ब्रह्मःऋषींश्चैव तर्पयेदक्षतोदकैः । तिलोदकैः पितॄन् भक्त्या स्वसूत्रोक्तविधानतः
devān brahmaḥṛṣīṃścaiva tarpayedakṣatodakaiḥ / tilodakaiḥ pitṝn bhaktyā svasūtroktavidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्वारब्धेन सव्येन पाणिना दक्षिणेन तु । देवर्षोस्तर्पयेद् धीमानुदकाञ्जलिभिः पितन्
anvārabdhena savyena pāṇinā dakṣiṇena tu / devarṣostarpayed dhīmānudakāñjalibhiḥ pitan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञोपवीती देवानां निवीती ऋषीतर्पणे । प्राचीनावीती पित्र्ये तु स्वेन तीर्थेन भावतः
yajñopavītī devānāṃ nivītī ṛṣītarpaṇe / prācīnāvītī pitrye tu svena tīrthena bhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्पीड्य स्नानवस्त्रं तु समाचम्य च वाग्यतः । स्वैर्मन्त्रैरर्चयेद् देवान् पुष्पैः पत्रैरथाम्बुभिः
niṣpīḍya snānavastraṃ tu samācamya ca vāgyataḥ / svairmantrairarcayed devān puṣpaiḥ patrairathāmbubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माणं शङ्करं सूर्यं तथैव मधुसूदनम् । अन्यांश्चाभिमतान् देवान् भक्त्या चाक्रोधनो ऽत्वरः
brahmāṇaṃ śaṅkaraṃ sūryaṃ tathaiva madhusūdanam / anyāṃścābhimatān devān bhaktyā cākrodhano 'tvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदद्याद् वाथ पुष्पाणि सूक्तेन पौरुषेण तु । आपो वा देवताः सर्वास्तेन सम्यक् समर्चिताः
pradadyād vātha puṣpāṇi sūktena pauruṣeṇa tu / āpo vā devatāḥ sarvāstena samyak samarcitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यात्वा प्रणवपूर्वं वै दैवतानि समाहितः । नमस्कारेण पुष्पाणि विन्यसेद् वै पृथक् पृथक्
dhyātvā praṇavapūrvaṃ vai daivatāni samāhitaḥ / namaskāreṇa puṣpāṇi vinyased vai pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विष्ण्वाराधनात् पुण्यं विद्यते कर्म वैदिकम् । तस्मादनादिमध्यान्तं नित्यमाराधयेद्धरिम्
na viṣṇvārādhanāt puṇyaṃ vidyate karma vaidikam / tasmādanādimadhyāntaṃ nityamārādhayeddharim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विष्णोरिति मन्त्रेण सूक्तेन पुरुषेण तु । नैताभ्यां सदृशो मन्त्रो सूक्तेन पुरुषेण तु । नैताभ्यां सदृशो मन्त्रो वेदेषूक्तश्चतुर्ष्वपि
tadviṣṇoriti mantreṇa sūktena puruṣeṇa tu / naitābhyāṃ sadṛśo mantro sūktena puruṣeṇa tu / naitābhyāṃ sadṛśo mantro vedeṣūktaścaturṣvapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवेदयेत स्वात्मानं विष्णावमलतेजसि । तदात्मा तन्मनाः शान्तस्तद्विष्णोरिति मन्त्रतः
nivedayeta svātmānaṃ viṣṇāvamalatejasi / tadātmā tanmanāḥ śāntastadviṣṇoriti mantrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा देवमीशानं भगवन्तं सनातनम् । आराधयेन्महादेवं भावपूतो महेश्वरम्
athavā devamīśānaṃ bhagavantaṃ sanātanam / ārādhayenmahādevaṃ bhāvapūto maheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रेण रुद्रागायत्र्या प्रणवेनाथ वा पुनः । ईशानेनाथ वा रुद्रैस्त्र्यम्बकेन समाहितः
mantreṇa rudrāgāyatryā praṇavenātha vā punaḥ / īśānenātha vā rudraistryambakena samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पैः पत्रैरथाद्भिर्वा चन्दनाद्यैर्महेश्वरम् । उक्त्वा नमः शिवायेति मन्त्रेणानेन योजयेत्
puṣpaiḥ patrairathādbhirvā candanādyairmaheśvaram / uktvā namaḥ śivāyeti mantreṇānena yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्कुर्यान्महादेवं ऋतं सत्यमितिश्वरम् । निवेदयीत स्वात्मानं यो ब्रह्माणमितीश्वरम्
namaskuryānmahādevaṃ ṛtaṃ satyamitiśvaram / nivedayīta svātmānaṃ yo brahmāṇamitīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणं द्विजः कुर्यात् पञ्च ब्रह्माणि वै जपन् । ध्यायीत देवमीशानं व्योममध्यगतं शिवम्
pradakṣiṇaṃ dvijaḥ kuryāt pañca brahmāṇi vai japan / dhyāyīta devamīśānaṃ vyomamadhyagataṃ śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथावलोकयेदर्कं हंसः सुचिषदित्यृचा । कुर्यात् पञ्च महायज्ञान् गृहं गत्वा समाहितः
athāvalokayedarkaṃ haṃsaḥ suciṣadityṛcā / kuryāt pañca mahāyajñān gṛhaṃ gatvā samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयज्ञं पितृयज्ञं भूतयज्ञं तथैव च । मानुष्यं ब्रह्मयज्ञं च पञ्च यज्ञान् प्रचक्षते
devayajñaṃ pitṛyajñaṃ bhūtayajñaṃ tathaiva ca / mānuṣyaṃ brahmayajñaṃ ca pañca yajñān pracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि स्यात् तर्पणादर्वाक् ब्रह्मयज्ञः कृतो न हि । कृत्वा मनुष्ययज्ञं वै ततः स्वाध्यायमाचरेत्
yadi syāt tarpaṇādarvāk brahmayajñaḥ kṛto na hi / kṛtvā manuṣyayajñaṃ vai tataḥ svādhyāyamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नेः पश्चिमतो देशे भूतयज्ञान्त एव वा । कुशपुञ्जे समासीनः कुशपाणिः समाहितः
agneḥ paścimato deśe bhūtayajñānta eva vā / kuśapuñje samāsīnaḥ kuśapāṇiḥ samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालाग्नौ लौकिके वाग्नौ जले भूभ्यामथापिवा । वैश्वदेवं ततः कुर्याद् देवयज्ञः स वै स्मृतः
śālāgnau laukike vāgnau jale bhūbhyāmathāpivā / vaiśvadevaṃ tataḥ kuryād devayajñaḥ sa vai smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि स्याल्लौकिके पक्वं ततो ऽन्नं तत्र हूयते । शालाग्नौ तत्र देवान्नं विधिरेष सनातनः
yadi syāllaukike pakvaṃ tato 'nnaṃ tatra hūyate / śālāgnau tatra devānnaṃ vidhireṣa sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवेभ्यस्तु हुतादन्नाच्छेषाद् भूतबलिं हरेत् । भूतयज्ञः स वै ज्ञेयो भूतिदः सर्वदेहिनाम्
devebhyastu hutādannāccheṣād bhūtabaliṃ haret / bhūtayajñaḥ sa vai jñeyo bhūtidaḥ sarvadehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च पतितादिभ्य एव च । दद्याद् भूमौ बलिं त्वन्नं पक्षिभ्यो ऽथ द्विजोत्तमः
śvabhyaśca śvapacebhyaśca patitādibhya eva ca / dadyād bhūmau baliṃ tvannaṃ pakṣibhyo 'tha dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायं चान्नस्य सिद्धस्य पत्न्यमन्त्रं बलिं हरेत् । भूतयज्ञस्त्वयं नित्यं सायं प्रातर्विधीयते
sāyaṃ cānnasya siddhasya patnyamantraṃ baliṃ haret / bhūtayajñastvayaṃ nityaṃ sāyaṃ prātarvidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकं तु भोजयेद् विप्रं पितॄनुद्दिश्य सत्तमम् । नित्यश्राद्धं तदुद्दिष्टं पितृयज्ञो गतिप्रदः
ekaṃ tu bhojayed vipraṃ pitṝnuddiśya sattamam / nityaśrāddhaṃ taduddiṣṭaṃ pitṛyajño gatipradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृत्य वा यथाशक्ति किञ्चिदन्नं समाहितः । वेदतत्त्वार्थविदुषे द्विजायैवोपपादयेत्
uddhṛtya vā yathāśakti kiñcidannaṃ samāhitaḥ / vedatattvārthaviduṣe dvijāyaivopapādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयेदतिथिं नित्यं नमस्येदर्चयेद् द्विजम् । मनोवाक्कर्मभिः शान्तमागतं स्वगृह ततः
pūjayedatithiṃ nityaṃ namasyedarcayed dvijam / manovākkarmabhiḥ śāntamāgataṃ svagṛha tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्तकारमथाग्रं वा भिक्षां वा शक्तितो द्विजः । दद्यादतिथये नित्यं बुध्येत परमेश्वरम्
hantakāramathāgraṃ vā bhikṣāṃ vā śaktito dvijaḥ / dadyādatithaye nityaṃ budhyeta parameśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षामाहुर्ग्रासमात्रमग्रं तस्याश्चतुर्गुणम् । पुष्कलं हन्तकारं तु तच्चतुर्गुणमुच्यते
bhikṣāmāhurgrāsamātramagraṃ tasyāścaturguṇam / puṣkalaṃ hantakāraṃ tu taccaturguṇamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोदोहमात्रं कालं वै प्रतीक्ष्यो ह्यतिथिः स्वयम् । अभ्यागतान् यथाशक्ति पूजयेदतिथिं यथा
godohamātraṃ kālaṃ vai pratīkṣyo hyatithiḥ svayam / abhyāgatān yathāśakti pūjayedatithiṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षां वै भिक्षवे दद्याद् विधिवद् ब्रह्मचारिणे । दद्यादन्नं यथाशक्ति त्वर्थिभ्यो लोभवर्जितः
bhikṣāṃ vai bhikṣave dadyād vidhivad brahmacāriṇe / dadyādannaṃ yathāśakti tvarthibhyo lobhavarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामप्यलाभे तु अन्नं गोभ्यो निवेदयेत् । भुञ्जीत बन्धुभिः सार्धं वाग्यतो ऽन्नमकुत्सयन्
sarveṣāmapyalābhe tu annaṃ gobhyo nivedayet / bhuñjīta bandhubhiḥ sārdhaṃ vāgyato 'nnamakutsayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृत्वा तु द्विजः पञ्च महायज्ञान् द्विजोत्तमाः । भृञ्जीत चेत् स मूढात्मा तिर्यग्योनिं सगच्छति
akṛtvā tu dvijaḥ pañca mahāyajñān dvijottamāḥ / bhṛñjīta cet sa mūḍhātmā tiryagyoniṃ sagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदाभ्यासो ऽन्वहं शक्त्या महायज्ञक्रिया क्षमा । नाशयत्याशु पापानि देवानामर्चनं तथा
vedābhyāso 'nvahaṃ śaktyā mahāyajñakriyā kṣamā / nāśayatyāśu pāpāni devānāmarcanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो मोहादथवालस्यादकृत्वा देवतार्चनम् । भुङ्क्ते स याति नरकान् शूकरेष्वभिजायते
yo mohādathavālasyādakṛtvā devatārcanam / bhuṅkte sa yāti narakān śūkareṣvabhijāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.