Kurma-Purana 2.19

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे अष्टादशो ऽध्यायः व्यास उवाच प्राङ्मुखो ऽन्नानि भुञ्जीत सूर्याभिमुख एव वा । आसीनस्त्वासने शुद्धे भूम्यां पादौ निधाय तु

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca prāṅmukho 'nnāni bhuñjīta sūryābhimukha eva vā / āsīnastvāsane śuddhe bhūmyāṃ pādau nidhāya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुष्यं प्राङ्मुखो भुङ्क्ते यशस्यं दक्षिणामुखः । श्रियं प्रत्यङ्मुखो भुङ्क्ते ऋतं भुङ्क्ते उदङ्मुखाः

āyuṣyaṃ prāṅmukho bhuṅkte yaśasyaṃ dakṣiṇāmukhaḥ / śriyaṃ pratyaṅmukho bhuṅkte ṛtaṃ bhuṅkte udaṅmukhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चार्द्रे भोजनं कुर्याद् भूमौ पात्रं निधाय तु । उपवासेन तत्तुल्यं मनुराह प्रजापतिः

pañcārdre bhojanaṃ kuryād bhūmau pātraṃ nidhāya tu / upavāsena tattulyaṃ manurāha prajāpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपलिप्ते शुचौ देशे पादौ प्रक्षाल्य वै करौ । आचम्यार्द्राननो ऽक्रोधः पञ्चार्द्रे भोजनं चरेत्

upalipte śucau deśe pādau prakṣālya vai karau / ācamyārdrānano 'krodhaḥ pañcārdre bhojanaṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाव्यहृतिभिस्त्वन्नं परिधायोदकेन तु । अमृतोपस्तरणमसीत्यापोशानक्रियां चरेत्

mahāvyahṛtibhistvannaṃ paridhāyodakena tu / amṛtopastaraṇamasītyāpośānakriyāṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाहाप्रणवसंयुक्तां प्राणायाद्याहुतिं ततः । अपानाय ततो हुत्वा व्यानाय तदनन्तरम्

svāhāpraṇavasaṃyuktāṃ prāṇāyādyāhutiṃ tataḥ / apānāya tato hutvā vyānāya tadanantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदानाय ततः कुर्यात् समानायेति पञ्चमीम् । विज्ञाय तत्त्वमेतेषां जुहुयादात्मनि द्विजः

udānāya tataḥ kuryāt samānāyeti pañcamīm / vijñāya tattvameteṣāṃ juhuyādātmani dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषमन्नं यथाकामं भुञ्जीतव्यं जनैर्युतम् । ध्यात्वा तन्मनसा देवमात्मानं वै प्रजापतिम्

śeṣamannaṃ yathākāmaṃ bhuñjītavyaṃ janairyutam / dhyātvā tanmanasā devamātmānaṃ vai prajāpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतापिधानमसीत्युपरिष्टादपः पिबेत् । आचान्तः पुनराचामेदायं गौरिति मन्त्रतः

amṛtāpidhānamasītyupariṣṭādapaḥ pibet / ācāntaḥ punarācāmedāyaṃ gauriti mantrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुपदां वा त्रिरावर्त्य सर्वपापप्रणाशनीम् । प्राणानां ग्रन्थिरसीत्यालभेद् हृदयं ततः

drupadāṃ vā trirāvartya sarvapāpapraṇāśanīm / prāṇānāṃ granthirasītyālabhed hṛdayaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचम्याङ्गुष्ठमात्रेति पादाङ्गुष्ठे ऽथ दक्षिणे । निः स्त्रवयेद् हस्तजलमूर्ध्वहस्तः समाहितः

ācamyāṅguṣṭhamātreti pādāṅguṣṭhe 'tha dakṣiṇe / niḥ stravayed hastajalamūrdhvahastaḥ samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुतानुमन्त्रणं कुर्यात् श्रद्धायामिति मन्त्रतः । अथाक्षरेण स्वात्मानं योजयेद् ब्रह्मणेति हि

hutānumantraṇaṃ kuryāt śraddhāyāmiti mantrataḥ / athākṣareṇa svātmānaṃ yojayed brahmaṇeti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषामेव यागानामात्मयागः परः स्मृतः । यो ऽनेन विधिना कुर्यात् स याति ब्रह्मणः क्षयम्

sarveṣāmeva yāgānāmātmayāgaḥ paraḥ smṛtaḥ / yo 'nena vidhinā kuryāt sa yāti brahmaṇaḥ kṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञोपवीती भुञ्जीत स्त्रग्गन्धालङ्कृतः शुचिः । सायंप्रापर्नान्तरा वै संध्यायां तु विशेषतः

yajñopavītī bhuñjīta straggandhālaṅkṛtaḥ śuciḥ / sāyaṃprāparnāntarā vai saṃdhyāyāṃ tu viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाद्यात् सूर्यग्रहात् पूर्वमह्नि सायं शशिग्रहात् । ग्रहकाले च नाश्नीयात् स्नात्वाश्नीयात् तु मुक्तयोः

nādyāt sūryagrahāt pūrvamahni sāyaṃ śaśigrahāt / grahakāle ca nāśnīyāt snātvāśnīyāt tu muktayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्ते शशिनि भुञ्जीत यदि न स्यान्महानिशा । अमुक्तयोरस्तङ्गतयोरद्याद् दृष्ट्वा परे ऽहनि

mukte śaśini bhuñjīta yadi na syānmahāniśā / amuktayorastaṅgatayoradyād dṛṣṭvā pare 'hani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाश्नीयात् प्रेक्षमाणानामप्रदायैव दुर्मतिः । न यज्ञशिष्टादन्द् वा न क्रुद्धो नान्यमानसः

nāśnīyāt prekṣamāṇānāmapradāyaiva durmatiḥ / na yajñaśiṣṭādand vā na kruddho nānyamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मार्थं भोजनं यस्य रत्यर्थं यस्य मैथुनम् । वृत्यर्थं यस्य चाधीतं निष्फलं तस्य जीवितम्

ātmārthaṃ bhojanaṃ yasya ratyarthaṃ yasya maithunam / vṛtyarthaṃ yasya cādhītaṃ niṣphalaṃ tasya jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्भुङ्क्ते वेष्टितशिरा यच्च भुङ्क्ते उदङ्मुखः । सोपानत्कश्च यद् भुङ्क्ते सर्वं विद्यात् तदासुरम्

yadbhuṅkte veṣṭitaśirā yacca bhuṅkte udaṅmukhaḥ / sopānatkaśca yad bhuṅkte sarvaṃ vidyāt tadāsuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नार्धरात्रे न मध्याह्ने नाजीर्णे नार्द्रवस्त्रधृक् । न च भिन्नासनगतो न शयानः स्थितो ऽपि वा

nārdharātre na madhyāhne nājīrṇe nārdravastradhṛk / na ca bhinnāsanagato na śayānaḥ sthito 'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भिन्नभाजने चैव न भूम्यां न च पाणिषु । नोच्छिष्टो घृतमादद्यान्न मूर्धानं स्पृशेदपि

na bhinnabhājane caiva na bhūmyāṃ na ca pāṇiṣu / nocchiṣṭo ghṛtamādadyānna mūrdhānaṃ spṛśedapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ब्रह्म कीर्तयन् वापि न निः शेषं न भार्यया । नान्धकारे न चाकाशे न च देवालयादिषु

na brahma kīrtayan vāpi na niḥ śeṣaṃ na bhāryayā / nāndhakāre na cākāśe na ca devālayādiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैकवस्त्रस्तु भुञ्जीत न यानशयनस्थितः । न पादुकानिर्गतो ऽथ न हसन् विलपन्नपि

naikavastrastu bhuñjīta na yānaśayanasthitaḥ / na pādukānirgato 'tha na hasan vilapannapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्त्वैवं सुखमास्थाय तदन्नं परिणामयेत् । इतिहासपुराणाभ्यां वेदार्थानुपबृंहयेत्

bhuktvaivaṃ sukhamāsthāya tadannaṃ pariṇāmayet / itihāsapurāṇābhyāṃ vedārthānupabṛṃhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः संध्यामुपासीत पूर्वोक्तविधिना द्विजः । आसीनस्तु जपेद् देवीं गायत्रीं पश्चिमां प्रति

tataḥ saṃdhyāmupāsīta pūrvoktavidhinā dvijaḥ / āsīnastu japed devīṃ gāyatrīṃ paścimāṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तिष्ठति तु यः पुर्वां नास्ते संध्यां तु पश्चिमाम् । स शूद्रेण समो लोके सर्वधर्मविवर्जितः

na tiṣṭhati tu yaḥ purvāṃ nāste saṃdhyāṃ tu paścimām / sa śūdreṇa samo loke sarvadharmavivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुत्वाग्निं विधिवन्मन्त्रैर्भुक्त्वा यज्ञावशिष्टकम् । सभृत्यबान्धवजनः स्वपेच्छुष्कपदो निशि

hutvāgniṃ vidhivanmantrairbhuktvā yajñāvaśiṣṭakam / sabhṛtyabāndhavajanaḥ svapecchuṣkapado niśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोत्तराभिमुखः स्वप्यात् पश्चिमाभिमुखो न च । न चाकाशे न नग्नो वा नाशुचिर्नासने क्वचित्

nottarābhimukhaḥ svapyāt paścimābhimukho na ca / na cākāśe na nagno vā nāśucirnāsane kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शीर्णायां तु खट्वायां शून्यागारे न चैव हि । नानुवंशं न पालाशे शयने वा कदाचन

na śīrṇāyāṃ tu khaṭvāyāṃ śūnyāgāre na caiva hi / nānuvaṃśaṃ na pālāśe śayane vā kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येतदखिलेनोक्तमहन्यहनि वै मया । ब्राह्मणानां कृत्यजातमपवर्गफलप्रदम्

ityetadakhilenoktamahanyahani vai mayā / brāhmaṇānāṃ kṛtyajātamapavargaphalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्तिक्यादथवालस्यात् ब्राह्मणो न करोति यः । स याति नरकान् घोरान् काकयोनौ च जायते

nāstikyādathavālasyāt brāhmaṇo na karoti yaḥ / sa yāti narakān ghorān kākayonau ca jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नान्यो विमुक्तये पन्था मुक्त्वाश्रमविधिं स्वकम् । तस्मात् कर्माणि कुर्वोत तुष्टये परमेष्ठिनः

nānyo vimuktaye panthā muktvāśramavidhiṃ svakam / tasmāt karmāṇi kurvota tuṣṭaye parameṣṭhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.