Library·Kurma-Purana·2·2.21
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे विशो ऽध्यायः व्यास उवाच स्नात्वा यथोक्तं संतर्प्य पितॄंश्चन्द्रक्षये द्विजः । पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यात् सौम्यमनाः शुचिः
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge viśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca snātvā yathoktaṃ saṃtarpya pitṝṃścandrakṣaye dvijaḥ / piṇḍānvāhāryakaṃ śrāddhaṃ kuryāt saumyamanāḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वमेव परीक्षेत ब्राह्मणं वेदपारगम् । तीर्थं तद् हव्यकव्यानां प्रदाने चातिथिः स्मृतः
pūrvameva parīkṣeta brāhmaṇaṃ vedapāragam / tīrthaṃ tad havyakavyānāṃ pradāne cātithiḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये सोमपा विरजसो धर्मज्ञाः शान्तचेतसः । व्रतिनो नियमस्थाश्च ऋतुकालाभिगामिनः
ye somapā virajaso dharmajñāḥ śāntacetasaḥ / vratino niyamasthāśca ṛtukālābhigāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाग्निरप्यधीयानो यजुर्वेदविदेव च । बह्वृचश्च त्रिसौपर्णस्त्रिमधुर्वाथ यो भवेत्
pañcāgnirapyadhīyāno yajurvedavideva ca / bahvṛcaśca trisauparṇastrimadhurvātha yo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिणाचिकेतच्छन्दोगो ज्येष्ठसामग एव च । अथर्वशिरसो ऽध्येता रुद्राध्यायी विशेषतः
triṇāciketacchandogo jyeṣṭhasāmaga eva ca / atharvaśiraso 'dhyetā rudrādhyāyī viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निहोत्रपरो विद्वान् न्यायविच्च षडङ्गवित् । मन्त्रब्राह्मणविच्चैव यश्च स्याद् धर्मपाठकः
agnihotraparo vidvān nyāyavicca ṣaḍaṅgavit / mantrabrāhmaṇaviccaiva yaśca syād dharmapāṭhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिव्रती ऋषीकश्च तथा द्वादशवार्षिकः । ब्रह्मदेयानुसंतानो गर्भशुद्धः सहस्रदः
ṛṣivratī ṛṣīkaśca tathā dvādaśavārṣikaḥ / brahmadeyānusaṃtāno garbhaśuddhaḥ sahasradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चान्द्रायणव्रतचरः सत्यवादी पुराणवित् । गुरुदेवाग्निपूजासु प्रसक्तो ज्ञानतत्परः
cāndrāyaṇavratacaraḥ satyavādī purāṇavit / gurudevāgnipūjāsu prasakto jñānatatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमुक्तः सर्वतो धीरो ब्रह्मभूतो द्विजोत्तमः । महादेवार्चनरतो वैष्णवः पङ्क्तिपावनः
vimuktaḥ sarvato dhīro brahmabhūto dvijottamaḥ / mahādevārcanarato vaiṣṇavaḥ paṅktipāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहिंसानिरतो नित्यमप्रतिग्रहणस्तथा । सत्रिणो दाननिरता विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
ahiṃsānirato nityamapratigrahaṇastathā / satriṇo dānaniratā vijñeyāḥ paṅktipāvanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवानः श्रोत्रियाः स्वस्था महायज्ञपरायणाः । सावित्रीजापनिरता ब्राह्मणाः पङ्क्तिपावनाः
yuvānaḥ śrotriyāḥ svasthā mahāyajñaparāyaṇāḥ / sāvitrījāpaniratā brāhmaṇāḥ paṅktipāvanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलीनाः श्रुतवन्तश्च शीलवन्तस्तपस्विनः । अग्निचित्स्नातका विप्रा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
kulīnāḥ śrutavantaśca śīlavantastapasvinaḥ / agnicitsnātakā viprā vijñeyāḥ paṅktipāvanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापित्रोर्हिते युक्तः प्रातः स्नायी तथा द्विजः । अध्यात्मविन्मुनिर्दान्तो विज्ञेयः पङ्क्तिपावनः
mātāpitrorhite yuktaḥ prātaḥ snāyī tathā dvijaḥ / adhyātmavinmunirdānto vijñeyaḥ paṅktipāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञाननिष्ठो महायोगी वेदान्तार्थविचिन्तकः । श्रद्धालुः श्राद्धनिरतो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
jñānaniṣṭho mahāyogī vedāntārthavicintakaḥ / śraddhāluḥ śrāddhanirato brāhmaṇaḥ paṅktipāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदविद्यारतः स्नातो ब्रह्मचर्यपरः सदा । अथर्वणो मुमुक्षुश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
vedavidyārataḥ snāto brahmacaryaparaḥ sadā / atharvaṇo mumukṣuśca brāhmaṇaḥ paṅktipāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असमानप्रवरको ह्यसगोत्रस्तथैव च । असंबन्धी च विज्ञेयो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
asamānapravarako hyasagotrastathaiva ca / asaṃbandhī ca vijñeyo brāhmaṇaḥ paṅktipāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजयेद् योगिनं पूर्वं तत्त्वज्ञानरतं यतिम् । अलाभे नैष्ठिकं दान्तमुपकुर्वाणकं तथा
bhojayed yoginaṃ pūrvaṃ tattvajñānarataṃ yatim / alābhe naiṣṭhikaṃ dāntamupakurvāṇakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदलाभे गृहस्थं तु मुमुक्षुं सङ्गवर्जितम् । सर्वालाभे साधकं वा गृहस्थमपि भोजयेत्
tadalābhe gṛhasthaṃ tu mumukṣuṃ saṅgavarjitam / sarvālābhe sādhakaṃ vā gṛhasthamapi bhojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतेर्गुणतत्त्वज्ञो यस्याश्नाति यतिर्हविः । फलं वेदविदां तस्य सहस्रादतिरिच्यते
prakṛterguṇatattvajño yasyāśnāti yatirhaviḥ / phalaṃ vedavidāṃ tasya sahasrādatiricyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् यत्नेन योगीन्द्रमीश्वरज्ञानतत्परम् । भोजयेद् हव्यकव्येषु अलाभादितरान् द्विजान्
tasmād yatnena yogīndramīśvarajñānatatparam / bhojayed havyakavyeṣu alābhāditarān dvijān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वै प्रथमः कल्पः प्रिदाने हव्यकव्ययोः । अनुकल्पस्त्वयं ज्ञेयः सदा सद्भिरनुष्ठितः
eṣa vai prathamaḥ kalpaḥ pridāne havyakavyayoḥ / anukalpastvayaṃ jñeyaḥ sadā sadbhiranuṣṭhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातामहं मातुलं च स्वस्त्रीयं श्वशुरं गुरुम् । दौहित्रं विट्पतिं बन्धुमृत्विग्याज्यौ च भोजयेत्
mātāmahaṃ mātulaṃ ca svastrīyaṃ śvaśuraṃ gurum / dauhitraṃ viṭpatiṃ bandhumṛtvigyājyau ca bhojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न श्राद्धे भोजयेन्मित्रं धनैः कार्यो ऽस्य संग्रहः । पैशाची दक्षिणा सा हि नैवामुत्र फलप्रदा
na śrāddhe bhojayenmitraṃ dhanaiḥ kāryo 'sya saṃgrahaḥ / paiśācī dakṣiṇā sā hi naivāmutra phalapradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काम श्राद्धे ऽर्चयेन्मित्रं नाभिरूपमपि त्वरिम् । द्विषता हि हविर्भुक्तं भवति प्रेत्य निष्फलम्
kāma śrāddhe 'rcayenmitraṃ nābhirūpamapi tvarim / dviṣatā hi havirbhuktaṃ bhavati pretya niṣphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति । तस्मै हव्यं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते
brāhmaṇo hyanadhīyānastṛṇāgniriva śāmyati / tasmai havyaṃ na dātavyaṃ na hi bhasmani hūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेरिणे बीजमुप्त्वा न वप्ता लभते फलम् । तथानृचे हविर्दत्त्वा न दाता लभते फलम्
yatheriṇe bījamuptvā na vaptā labhate phalam / tathānṛce havirdattvā na dātā labhate phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावतो ग्रसते पिण्डान् हव्यकव्येष्वमन्त्रवित् । तावतो ग्रसते प्रेत्य दीप्तान् स्थूलांस्त्वयोगुडान्
yāvato grasate piṇḍān havyakavyeṣvamantravit / tāvato grasate pretya dīptān sthūlāṃstvayoguḍān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि विद्याकुलैर्युक्ता हीनवृत्ता नराधमाः । यत्रैते भुञ्जते हव्यं तद् भवेदासुर द्विजाः
api vidyākulairyuktā hīnavṛttā narādhamāḥ / yatraite bhuñjate havyaṃ tad bhavedāsura dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वेदश्च वेदी च विच्छिद्येते त्रिपूरुषम् । स वै दुर्ब्राह्मणो नार्हः श्राद्धादिषु कदाचन
yasya vedaśca vedī ca vicchidyete tripūruṣam / sa vai durbrāhmaṇo nārhaḥ śrāddhādiṣu kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रप्रेष्यो भृतो राज्ञो वृषलो ग्रामयाजकः । बधबन्धोपजीवी च षडेते ब्रह्मबन्धवः
śūdrapreṣyo bhṛto rājño vṛṣalo grāmayājakaḥ / badhabandhopajīvī ca ṣaḍete brahmabandhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तानुयोगान् वृत्यर्थं पतितान् मनुरब्रवीत् । वेदविक्रायिणो ह्येते श्राद्धादिषु विगर्हिताः
dattānuyogān vṛtyarthaṃ patitān manurabravīt / vedavikrāyiṇo hyete śrāddhādiṣu vigarhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतिविक्रयिणो ये तु परपूर्वासमुद्भवाः । असमानान् याजयन्ति पतितास्ते प्रकीर्तिताः
śrutivikrayiṇo ye tu parapūrvāsamudbhavāḥ / asamānān yājayanti patitāste prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंस्कृताध्यापका ये भृत्या वाध्यापयन्ति ये । अधीयते तथा वेदान् पतितास्ते प्रकीर्तिताः
asaṃskṛtādhyāpakā ye bhṛtyā vādhyāpayanti ye / adhīyate tathā vedān patitāste prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धश्रावकनिर्ग्रन्थाः पञ्चरात्रविदो जनाः । कापालिकाः पाशुपताः पाषण्डा ये च तद्विधाः
vṛddhaśrāvakanirgranthāḥ pañcarātravido janāḥ / kāpālikāḥ pāśupatāḥ pāṣaṇḍā ye ca tadvidhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याश्नन्ति हवींष्येते दुरात्मानस्तु तामसाः । न तस्य तद् भवेच्छ्राद्धं प्रेत्य चेह फलप्रदम्
yasyāśnanti havīṃṣyete durātmānastu tāmasāḥ / na tasya tad bhavecchrāddhaṃ pretya ceha phalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाश्रमो यो द्विजः स्यादाश्रमी वा निरर्थकः । मिथ्याश्रमी च ते विप्रा विज्ञेयाः पङ्क्तिदूषकाः
anāśramo yo dvijaḥ syādāśramī vā nirarthakaḥ / mithyāśramī ca te viprā vijñeyāḥ paṅktidūṣakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुश्चर्मा कुनखी कुष्ठी श्वित्री च श्यावदन्तकः । विद्धप्रजननश्चैव स्तेनः क्लीबो ऽथ नास्तिकः
duścarmā kunakhī kuṣṭhī śvitrī ca śyāvadantakaḥ / viddhaprajananaścaiva stenaḥ klībo 'tha nāstikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यपो वृषलीसक्तो वीरहा दिधिषूपतिः । आगारदाही कुण्डाशी सोमविक्रयिणो द्विजाः
madyapo vṛṣalīsakto vīrahā didhiṣūpatiḥ / āgāradāhī kuṇḍāśī somavikrayiṇo dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवेत्ता तथा हिंस्त्रः परिवित्तिर्निराकृतिः । पौनर्भवः कुसीदी च तथा नक्षत्रदर्शकः
parivettā tathā hiṃstraḥ parivittirnirākṛtiḥ / paunarbhavaḥ kusīdī ca tathā nakṣatradarśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतवादित्रनिरतो व्याधितः काण एव च । हीनाङ्गश्चातिरिक्ताङ्गो ह्यवकीर्णिस्तथैव च
gītavāditranirato vyādhitaḥ kāṇa eva ca / hīnāṅgaścātiriktāṅgo hyavakīrṇistathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यादूषी कुण्डगोलौ अभिशस्तो ऽथ देवलः । मित्रध्रुक् पिशुनश्चैव नित्यं भार्यानुवर्तकः
kanyādūṣī kuṇḍagolau abhiśasto 'tha devalaḥ / mitradhruk piśunaścaiva nityaṃ bhāryānuvartakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापित्रोर्गुरोस्त्यागी दारत्यागी तथैव च । गोत्रभिद् भ्रष्टशौचश्च काण्डस्पृष्टस्तथैव च
mātāpitrorgurostyāgī dāratyāgī tathaiva ca / gotrabhid bhraṣṭaśaucaśca kāṇḍaspṛṣṭastathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनपत्यः कूटसाक्षी याचको रङ्गजीवकः । समुद्रयायी कृतहा तथा समयभेदकः
anapatyaḥ kūṭasākṣī yācako raṅgajīvakaḥ / samudrayāyī kṛtahā tathā samayabhedakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवनिन्दापरश्चैव वेदनिन्दारतस्तथा । द्विजनिन्दारतश्चैते वर्ज्याः श्राद्धादिकर्मसु
devanindāparaścaiva vedanindāratastathā / dvijanindārataścaite varjyāḥ śrāddhādikarmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतघ्नः पिशुनः क्रूरो नास्तिको वेदनिन्दकः । मित्रध्रुक् कुहकश्चैव विशेषात् पङ्क्तिदूषकाः
kṛtaghnaḥ piśunaḥ krūro nāstiko vedanindakaḥ / mitradhruk kuhakaścaiva viśeṣāt paṅktidūṣakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे पुनरभोज्यान्नास्त्वदानार्हाश्च कर्मसु । ब्रह्मभावनिरस्ताश्च वर्जनीयाः प्रयत्नतः
sarve punarabhojyānnāstvadānārhāśca karmasu / brahmabhāvanirastāśca varjanīyāḥ prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गः संध्योपासनवर्जितः । महायज्ञविहीनश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिदूषकः
śūdrānnarasapuṣṭāṅgaḥ saṃdhyopāsanavarjitaḥ / mahāyajñavihīnaśca brāhmaṇaḥ paṅktidūṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीतनाशनश्चैव स्नानहोमविवर्जितः । तामसो राजसश्चैव ब्राह्मणः पङ्क्तिदूषकः
adhītanāśanaścaiva snānahomavivarjitaḥ / tāmaso rājasaścaiva brāhmaṇaḥ paṅktidūṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुनात्र किमुक्तेन विहितान् ये न कुर्वते । निन्दितानाचरन्त्येते वर्जनीयाः प्रयत्नतः
bahunātra kimuktena vihitān ye na kurvate / ninditānācarantyete varjanīyāḥ prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.