Library·Kurma-Purana·2·2.31
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं देवेन रुद्रेण शङ्करेणामितौजसा । कपालं ब्रह्मणः पूर्वं स्थापितं देहजं भुवि
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge triśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ devena rudreṇa śaṅkareṇāmitaujasā / kapālaṃ brahmaṇaḥ pūrvaṃ sthāpitaṃ dehajaṃ bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच शृणुध्वमृषयः पुण्यां कथां पापप्रणाशनीम् । माहात्म्यं देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः
sūta uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ puṇyāṃ kathāṃ pāpapraṇāśanīm / māhātmyaṃ devadevasya mahādevasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा पितामहं देवं मेरुशृङ्गे महर्षयः । प्रोचुः प्रणम्य लोकादिं किमेकं तत्त्वमव्ययम्
purā pitāmahaṃ devaṃ meruśṛṅge maharṣayaḥ / procuḥ praṇamya lokādiṃ kimekaṃ tattvamavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मायया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः । अविज्ञाय परं भावं स्वात्मानं प्राह धर्षिणम्
sa māyayā maheśasya mohito lokasaṃbhavaḥ / avijñāya paraṃ bhāvaṃ svātmānaṃ prāha dharṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं धाता जगद्योनिः स्वयंभूरेक ईश्वरः । अनादिमत्परं ब्रह्म मामभ्यर्च्य विमुच्यते
ahaṃ dhātā jagadyoniḥ svayaṃbhūreka īśvaraḥ / anādimatparaṃ brahma māmabhyarcya vimucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं हि सर्वदेवानां प्रवर्तकनिवर्तकः । न विद्यते चाभ्यधिको मत्तो लोकेषु कश्चन
ahaṃ hi sarvadevānāṃ pravartakanivartakaḥ / na vidyate cābhyadhiko matto lokeṣu kaścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैवं मन्यमानस्य जज्ञे नारायणांशजः । प्रोवाच प्रहसन् वाक्यं रोषताम्रविलोचनः
tasyaivaṃ manyamānasya jajñe nārāyaṇāṃśajaḥ / provāca prahasan vākyaṃ roṣatāmravilocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं कारणमिदं ब्रह्मन् वर्तते तव सांप्रतम् । अज्ञानयोगयुक्तस्य न त्वेतदुचितं तव
kiṃ kāraṇamidaṃ brahman vartate tava sāṃpratam / ajñānayogayuktasya na tvetaducitaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं धाता हि लोकानां यज्ञो नारायणः प्रभुः । न मामृते ऽस्य जगतो जीवनं सर्वदा क्वचित्
ahaṃ dhātā hi lokānāṃ yajño nārāyaṇaḥ prabhuḥ / na māmṛte 'sya jagato jīvanaṃ sarvadā kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः । मत्प्रेरितेन भवता सृष्टं भुवनमण्डलम्
ahameva paraṃ jyotirahameva parā gatiḥ / matpreritena bhavatā sṛṣṭaṃ bhuvanamaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विवदतोर्मोहात् परस्परजयैषिणोः । आजग्मुर्यत्र तौ देवौ वेदाश्चत्वार एव हि
evaṃ vivadatormohāt parasparajayaiṣiṇoḥ / ājagmuryatra tau devau vedāścatvāra eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्वीक्ष्य देवं ब्रह्माणं यज्ञात्मानं च संस्थितम् । प्रोचुः संविग्नहृदया याथात्म्यं परमेष्ठिनः
anvīkṣya devaṃ brahmāṇaṃ yajñātmānaṃ ca saṃsthitam / procuḥ saṃvignahṛdayā yāthātmyaṃ parameṣṭhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋग्वेद उवाच यस्यान्तः स्थानि भूतानि यस्मात्सर्वं प्रवर्तते । यदाहुस्तत्परं तत्त्वं स देवः स्यान्महेश्वरः
ṛgveda uvāca yasyāntaḥ sthāni bhūtāni yasmātsarvaṃ pravartate / yadāhustatparaṃ tattvaṃ sa devaḥ syānmaheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजुर्वेद उवाच यो यज्ञैरखिलैरीशो योगेन च समर्च्यते । यमाहुरीश्वरं देवं स देवः स्यात् पिनाकधृक्
yajurveda uvāca yo yajñairakhilairīśo yogena ca samarcyate / yamāhurīśvaraṃ devaṃ sa devaḥ syāt pinākadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामवेद उवाच येनेदं भ्राम्यते चक्रं यदाकाशान्तरं शिवम् । योगिभिर्विद्यते तत्त्वं महादेवः स शङ्करः
sāmaveda uvāca yenedaṃ bhrāmyate cakraṃ yadākāśāntaraṃ śivam / yogibhirvidyate tattvaṃ mahādevaḥ sa śaṅkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथर्ववेद उवाच यं प्रपश्यन्ति योगेशं यतन्तो यतयः परम् । महेशं पुरुषं रुद्रं स देवो भगवान् भवः
atharvaveda uvāca yaṃ prapaśyanti yogeśaṃ yatanto yatayaḥ param / maheśaṃ puruṣaṃ rudraṃ sa devo bhagavān bhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स भगवान् ब्रह्मा वेदानामीरितं शुभम् । श्रुत्वाह प्रहसन् वाक्यं विश्वात्मापि विमोहितः
evaṃ sa bhagavān brahmā vedānāmīritaṃ śubham / śrutvāha prahasan vākyaṃ viśvātmāpi vimohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं तत्परमं ब्रह्म सर्वसङ्गविवर्जितम् । रमते भार्यया सार्धं प्रमथैश्चातिगर्वितैः
kathaṃ tatparamaṃ brahma sarvasaṅgavivarjitam / ramate bhāryayā sārdhaṃ pramathaiścātigarvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतिरिते ऽथ भगवान् प्रणवात्मा सनातनः । अमूर्तो मूर्तिमान् भूत्वा वचः प्राह पितामहम्
itirite 'tha bhagavān praṇavātmā sanātanaḥ / amūrto mūrtimān bhūtvā vacaḥ prāha pitāmaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणव उवाच न ह्येष भगवान् पत्न्या स्वात्मनो व्यतिरिक्तया । कदाचिद् रमते रुद्रस्तादृशो हि महेश्वरः
praṇava uvāca na hyeṣa bhagavān patnyā svātmano vyatiriktayā / kadācid ramate rudrastādṛśo hi maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं स भगवानीशः स्वयञ्ज्योतिः सनातनः । स्वानन्दभूता कथिता देवी नागन्तुका शिवा
ayaṃ sa bhagavānīśaḥ svayañjyotiḥ sanātanaḥ / svānandabhūtā kathitā devī nāgantukā śivā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्ते ऽपि तदा यज्ञमूर्तेरजस्य च । नाज्ञानमगमन्नाशमीश्वरस्यैव मायया
ityevamukte 'pi tadā yajñamūrterajasya ca / nājñānamagamannāśamīśvarasyaiva māyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदन्तरे महाज्योतिर्विरिञ्चो विश्वभावनः । प्रापश्यदद्भुतं दिव्यं पूरयन् गगनान्तरम्
tadantare mahājyotirviriñco viśvabhāvanaḥ / prāpaśyadadbhutaṃ divyaṃ pūrayan gaganāntaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मध्यसंस्थं विमलं मण्डलं तेजसोज्ज्वलम् । व्योममध्यगतं दिव्यं प्रादुरासीद् द्विजोत्तमाः
tanmadhyasaṃsthaṃ vimalaṃ maṇḍalaṃ tejasojjvalam / vyomamadhyagataṃ divyaṃ prādurāsīd dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दृष्ट्वा वदनं दिव्यं मूर्ध्नि लोकपितामहः । तेन तन्मण्जलं घोरमालोकयदनिन्दितम्
sa dṛṣṭvā vadanaṃ divyaṃ mūrdhni lokapitāmahaḥ / tena tanmaṇjalaṃ ghoramālokayadaninditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजज्वालातिकोपेन ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः । क्षणाददृश्यत महान् पुरुषो नीललोहितः
prajajvālātikopena brahmaṇaḥ pañcamaṃ śiraḥ / kṣaṇādadṛśyata mahān puruṣo nīlalohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशूलपिङ्गलो देवो नागयज्ञोपवीतवान् । तं प्राह भगवान् ब्रह्मा शङ्करं नीललोहितम्
triśūlapiṅgalo devo nāgayajñopavītavān / taṃ prāha bhagavān brahmā śaṅkaraṃ nīlalohitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानामि भवतः पूर्वं ललाटादेव शङ्कर । प्रादुर्भावं महेशान् मामेव शरणं व्रज
jānāmi bhavataḥ pūrvaṃ lalāṭādeva śaṅkara / prādurbhāvaṃ maheśān māmeva śaraṇaṃ vraja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा सगर्ववचनं पद्मयोनेरथेश्वरः । प्राहिणोत् पुरुषं कालं भैरवं लोकदाहकम्
śrutvā sagarvavacanaṃ padmayoneratheśvaraḥ / prāhiṇot puruṣaṃ kālaṃ bhairavaṃ lokadāhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कृत्वा सुमहद् युद्धं ब्रह्मणा कालभैरवः । चकर्त तस्य वदनं विरिञ्चस्याथ पञ्चमम्
sa kṛtvā sumahad yuddhaṃ brahmaṇā kālabhairavaḥ / cakarta tasya vadanaṃ viriñcasyātha pañcamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निकृत्तवदनो देवो ब्रह्मा देवेन शंभुना । ममार चेशयोगेन जीवितं प्राप विश्वसृक्
nikṛttavadano devo brahmā devena śaṃbhunā / mamāra ceśayogena jīvitaṃ prāpa viśvasṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथानुपश्यद् गिरिशं मण्डलान्तरसंस्थितम् । समासीनं महादेव्या महादेवं सनातनम्
athānupaśyad giriśaṃ maṇḍalāntarasaṃsthitam / samāsīnaṃ mahādevyā mahādevaṃ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजङ्गराजवलयं चन्द्रावयवभूषणम् । कोटिसूर्यप्रतीकाशं जटाजूटविराजितम्
bhujaṅgarājavalayaṃ candrāvayavabhūṣaṇam / koṭisūryapratīkāśaṃ jaṭājūṭavirājitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शार्दूलचर्मवसनं दिव्यमालासमन्वितम् । त्रिशूलपाणिं दुष्प्रेक्ष्यं योगिनं भूतिभूषणम्
śārdūlacarmavasanaṃ divyamālāsamanvitam / triśūlapāṇiṃ duṣprekṣyaṃ yoginaṃ bhūtibhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमन्तरा योगनिष्ठाः प्रपश्यन्ति हृदीश्वरम् । तमादिदेवं ब्रह्माणं महादेवं ददर्श ह
yamantarā yoganiṣṭhāḥ prapaśyanti hṛdīśvaram / tamādidevaṃ brahmāṇaṃ mahādevaṃ dadarśa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य सा परमा देवी शक्तिराकाशसंस्थिता । सो ऽनन्तैश्वर्ययोगात्मा महेशो दृश्यते किल
yasya sā paramā devī śaktirākāśasaṃsthitā / so 'nantaiśvaryayogātmā maheśo dṛśyate kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याशेषजगद् बीजं विलयं याति मोहनम् । सकृत्प्रणाममात्रेण स रुद्रः खलु दृश्यते
yasyāśeṣajagad bījaṃ vilayaṃ yāti mohanam / sakṛtpraṇāmamātreṇa sa rudraḥ khalu dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽथ नाचारनिरतान् स्वभक्तानेव केवलम् । विमोचयति लोकानां नायको दृश्यते किल
yo 'tha nācāraniratān svabhaktāneva kevalam / vimocayati lokānāṃ nāyako dṛśyate kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वेदविदः शान्ता निर्द्वन्द्वा ब्रह्मचारिणः । विदन्ति विमलं रूपं स शंभुर्दृश्यते किल
yasya vedavidaḥ śāntā nirdvandvā brahmacāriṇaḥ / vidanti vimalaṃ rūpaṃ sa śaṃbhurdṛśyate kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य ब्रह्मादयो देवा ऋषयो ब्रह्मवादिनः । अर्चयन्ति सदा लिङ्गं विश्वेशः खलु दृश्यते
yasya brahmādayo devā ṛṣayo brahmavādinaḥ / arcayanti sadā liṅgaṃ viśveśaḥ khalu dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याशेषजगद् बीजं विलयं याति मोहनम् । सकृत्प्रणाममात्रेण स रुद्रः खलु दृश्यते
yasyāśeṣajagad bījaṃ vilayaṃ yāti mohanam / sakṛtpraṇāmamātreṇa sa rudraḥ khalu dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्यासहायो भगवान् यस्यासौ मण्डलान्तरम् । हिरण्यगर्भपुत्रो ऽसावीश्वरो दृश्यते किल
vidyāsahāyo bhagavān yasyāsau maṇḍalāntaram / hiraṇyagarbhaputro 'sāvīśvaro dṛśyate kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याशेषजगत्सूतिर्विज्ञानतनुरीश्वरी । न मुञ्चति सदा पार्श्वं शङ्करो ऽसावदृश्यत
yasyāśeṣajagatsūtirvijñānatanurīśvarī / na muñcati sadā pārśvaṃ śaṅkaro 'sāvadṛśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पं वा यदि वा पत्रं यत्पादयुगले जलम् । दत्त्वा तरति संसारं रुद्रो ऽसौ दृश्यते किल
puṣpaṃ vā yadi vā patraṃ yatpādayugale jalam / dattvā tarati saṃsāraṃ rudro 'sau dṛśyate kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सन्निधाने सकलं नियच्छति सनातनः । कालः किल स योगात्मा कालकालो हि दृश्यते
tatsannidhāne sakalaṃ niyacchati sanātanaḥ / kālaḥ kila sa yogātmā kālakālo hi dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवनं सर्वलोकानां त्रिलोकस्यैव भूषणम् । सोमः स दृश्यते देवः सोमो यस्य विभूषणम्
jīvanaṃ sarvalokānāṃ trilokasyaiva bhūṣaṇam / somaḥ sa dṛśyate devaḥ somo yasya vibhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्या सह सदा साक्षाद् यस्य योगः स्वभावतः । गीयते परमा मुक्तिः स योगी दृश्यते किल
devyā saha sadā sākṣād yasya yogaḥ svabhāvataḥ / gīyate paramā muktiḥ sa yogī dṛśyate kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनो योगतत्त्वज्ञा वियोगाभिमुखानिशम् । योगं ध्यायन्ति देव्यासौ स योगी दृश्यते किल
yogino yogatattvajñā viyogābhimukhāniśam / yogaṃ dhyāyanti devyāsau sa yogī dṛśyate kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽनुवीक्ष्य महादेवं महादेव्या सनातनम् । वरासने समासीनमवाप परमां स्मृतिम्
so 'nuvīkṣya mahādevaṃ mahādevyā sanātanam / varāsane samāsīnamavāpa paramāṃ smṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लब्ध्वा माहेश्वरीं दिव्यां संस्मृतिं भगवानजः । तोषयामास वरदं सोमं सोमविभूषणम्
labdhvā māheśvarīṃ divyāṃ saṃsmṛtiṃ bhagavānajaḥ / toṣayāmāsa varadaṃ somaṃ somavibhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच नमो देवाय महते महादेव्यै नमो नमः । नमः शिवाय शान्ताय शिवायै शान्तये नमः
brahmovāca namo devāya mahate mahādevyai namo namaḥ / namaḥ śivāya śāntāya śivāyai śāntaye namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ नमो ब्रह्मणे तुभ्यं विद्यायै ते नमो नमः । नमो मूलप्रकृतये महेशाय नमो नमः
oṃ namo brahmaṇe tubhyaṃ vidyāyai te namo namaḥ / namo mūlaprakṛtaye maheśāya namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो विज्ञानदेहाय चिन्तायै ते नमो नमः । नमस्ते कालकालाय ईश्वरायै नमो नमः
namo vijñānadehāya cintāyai te namo namaḥ / namaste kālakālāya īśvarāyai namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो नमो ऽस्तु रुद्राय रुद्राण्यै ते नमो नमः । नमो नमस्ते कामाय मायायै च नमो नमः
namo namo 'stu rudrāya rudrāṇyai te namo namaḥ / namo namaste kāmāya māyāyai ca namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियन्त्रे सर्वकार्याणां क्षोभिकायै नमो नमः । नमो ऽस्तु ते प्रकृतये नमो नारायणाय च
niyantre sarvakāryāṇāṃ kṣobhikāyai namo namaḥ / namo 'stu te prakṛtaye namo nārāyaṇāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगादायै नमस्तुभ्यं योगिनां गुरवे नमः । नमः संसारनाशाय संसारोत्पत्तये नमः
yogādāyai namastubhyaṃ yogināṃ gurave namaḥ / namaḥ saṃsāranāśāya saṃsārotpattaye namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यानन्दाय विभवे नमो ऽस्त्वानन्दमूर्तये । नमः कार्यविहीनाय विश्वप्रकृतये नमः
nityānandāya vibhave namo 'stvānandamūrtaye / namaḥ kāryavihīnāya viśvaprakṛtaye namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओङ्कारमूर्तये तुभ्यं तदन्तः संस्थिताय च । नमस्ते व्योमसंस्थाय व्योमशक्त्यै नमो नमः
oṅkāramūrtaye tubhyaṃ tadantaḥ saṃsthitāya ca / namaste vyomasaṃsthāya vyomaśaktyai namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सोमाष्टकेनेशं प्रणनाम पितामहः । पपात दण्डवद् भूमौ गृणन् वै शतरुद्रियम्
iti somāṣṭakeneśaṃ praṇanāma pitāmahaḥ / papāta daṇḍavad bhūmau gṛṇan vai śatarudriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ देवो महादेवः प्रणतार्तिहरो हरः । प्रोवाचोत्थाप्य हस्ताभ्यां प्रतो ऽस्मि तव सांप्रतम्
atha devo mahādevaḥ praṇatārtiharo haraḥ / provācotthāpya hastābhyāṃ prato 'smi tava sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वासौ परमं योगमैश्वर्यमतुलं महत् । प्रोवाचाग्रे स्थितं देवं नीललोहितमीश्वरम्
dattvāsau paramaṃ yogamaiśvaryamatulaṃ mahat / provācāgre sthitaṃ devaṃ nīlalohitamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष ब्रह्मास्य जगतः संपूज्यः प्रथमः सुतः । आत्मनो रक्षणीयस्ते गुरुर्ज्येष्ठः पिता तव
eṣa brahmāsya jagataḥ saṃpūjyaḥ prathamaḥ sutaḥ / ātmano rakṣaṇīyaste gururjyeṣṭhaḥ pitā tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं पुराणपुरुषो न हन्तव्यस्त्वयानघ । स्वयोगैश्वर्यमाहात्म्यान्मामेव शरणं गतः
ayaṃ purāṇapuruṣo na hantavyastvayānagha / svayogaiśvaryamāhātmyānmāmeva śaraṇaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं च यज्ञो भगवान् सगर्वो भवतानघ । शासितव्यो विरिञ्चस्य धारणीयं शिरस्त्वया
ayaṃ ca yajño bhagavān sagarvo bhavatānagha / śāsitavyo viriñcasya dhāraṇīyaṃ śirastvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महत्यापनोदार्थं व्रतं लोकाय दर्शयन् । चरस्व सततं भिक्षां संस्थापय सुरद्विजान्
brahmahatyāpanodārthaṃ vrataṃ lokāya darśayan / carasva satataṃ bhikṣāṃ saṃsthāpaya suradvijān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येतदुक्त्वा वचनं भगवान् परमेश्वरः । स्थानं स्वाभाविकं दिव्यं ययौ तत्परमं पदम्
ityetaduktvā vacanaṃ bhagavān parameśvaraḥ / sthānaṃ svābhāvikaṃ divyaṃ yayau tatparamaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स भगवानीशः कपर्दे नीललोहितः । ग्राहयामास वदनं ब्रह्मणः कालभैरवम्
tataḥ sa bhagavānīśaḥ kaparde nīlalohitaḥ / grāhayāmāsa vadanaṃ brahmaṇaḥ kālabhairavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चर त्वं पापनाशार्थं व्रतं लोकहितावहम् । कपालहस्तो भगवान् भिक्षां गृह्णातु सर्वतः
cara tvaṃ pāpanāśārthaṃ vrataṃ lokahitāvaham / kapālahasto bhagavān bhikṣāṃ gṛhṇātu sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्त्वैवं प्राहिणोत् कन्यां ब्रह्महत्यामिति श्रुताम् । दंष्ट्राकरालवदनां ज्वालामालाविभूषणाम्
uktvaivaṃ prāhiṇot kanyāṃ brahmahatyāmiti śrutām / daṃṣṭrākarālavadanāṃ jvālāmālāvibhūṣaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति । तावत् त्वं भीषणे कालमनुगच्छ त्रिलोचनम्
yāvad vārāṇasīṃ divyāṃ purīmeṣa gamiṣyati / tāvat tvaṃ bhīṣaṇe kālamanugaccha trilocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाभाष्य कालाग्निं प्राह देवो महेश्वरः । अटस्व निखिलं लोकं भिक्षार्थो मन्नियोगतः
evamābhāṣya kālāgniṃ prāha devo maheśvaraḥ / aṭasva nikhilaṃ lokaṃ bhikṣārtho manniyogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा द्रक्ष्यसि देवेशं नारायणमनामयम् । तदासौ वक्ष्यति स्पष्टमुपायं पापशोधनम्
yadā drakṣyasi deveśaṃ nārāyaṇamanāmayam / tadāsau vakṣyati spaṣṭamupāyaṃ pāpaśodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स देवदेवतावाक्यमाकर्ण्य भगवान् हरः । कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम्
sa devadevatāvākyamākarṇya bhagavān haraḥ / kapālapāṇirviśvātmā cacāra bhuvanatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्थाय विकृतं वेषं दीप्यमानं स्वतेजसा । श्रीमत् पवित्रमतुलं जटाजूटविराजितम्
āsthāya vikṛtaṃ veṣaṃ dīpyamānaṃ svatejasā / śrīmat pavitramatulaṃ jaṭājūṭavirājitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोटिसूर्यप्रतीकाशैः प्रमथैश्चातिगर्वितैः । भाति कालाग्निनयनो महादेवः समावृतः
koṭisūryapratīkāśaiḥ pramathaiścātigarvitaiḥ / bhāti kālāgninayano mahādevaḥ samāvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीत्वा कदमृतं दिव्यमानन्दं परमेष्ठिनः । लीलाविलासूबहुलो लोकानागच्छतीश्वरः
pītvā kadamṛtaṃ divyamānandaṃ parameṣṭhinaḥ / līlāvilāsūbahulo lokānāgacchatīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा कालवदनं शङ्करं कालभैरवम् । रूपलावण्यसंपन्नं नारीकुलमगादनु
taṃ dṛṣṭvā kālavadanaṃ śaṅkaraṃ kālabhairavam / rūpalāvaṇyasaṃpannaṃ nārīkulamagādanu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायन्ति विविधं गीतं नृत्यन्ति पुरतः प्रभोः । सस्मितं प्रेक्ष्य वदनं चक्रुर्भ्रूभङ्गमेव च
gāyanti vividhaṃ gītaṃ nṛtyanti purataḥ prabhoḥ / sasmitaṃ prekṣya vadanaṃ cakrurbhrūbhaṅgameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स देवदानवादीनां देशानभ्येत्य शूलधृक् । जगाम विष्णोर्भवनं यत्रास्ते मधुसूदनः
sa devadānavādīnāṃ deśānabhyetya śūladhṛk / jagāma viṣṇorbhavanaṃ yatrāste madhusūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरीक्ष्य दिव्यभवनं शङ्करो लोकशङ्करः । सहैव भूतप्रवरैः प्रवेष्टुमुपचक्रमे
nirīkṣya divyabhavanaṃ śaṅkaro lokaśaṅkaraḥ / sahaiva bhūtapravaraiḥ praveṣṭumupacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविज्ञाय परं भावं दिव्यं तत्पारमेश्वरम् । न्यवारयत् त्रिशूलाङ्कं द्वारपालो महाबलः
avijñāya paraṃ bhāvaṃ divyaṃ tatpārameśvaram / nyavārayat triśūlāṅkaṃ dvārapālo mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा महाभुजः । विष्वक्सेन इति ख्यातो विष्णोरंशसमुद्भवः
śaṅkhacakragadāpāṇiḥ pītavāsā mahābhujaḥ / viṣvaksena iti khyāto viṣṇoraṃśasamudbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनं शङ्करगणो युयुधे विष्णुसंभवम् । भीषणो भैरवादेशात् कालवेग इति श्रुतः
athainaṃ śaṅkaragaṇo yuyudhe viṣṇusaṃbhavam / bhīṣaṇo bhairavādeśāt kālavega iti śrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजित्य तं कालवेगं क्रोधसंरक्तलोचनः । रुद्रायाभिमुखं रौद्रं चिक्षेप च सुदर्शनम्
vijitya taṃ kālavegaṃ krodhasaṃraktalocanaḥ / rudrāyābhimukhaṃ raudraṃ cikṣepa ca sudarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ देवो महादेवस्त्रिपुरारिस्त्रिशूलभृत् । तमापतन्तं सावज्ञमालोकयदमित्रजित्
atha devo mahādevastripurāristriśūlabhṛt / tamāpatantaṃ sāvajñamālokayadamitrajit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदन्तरे महद्भूतं युगान्तदहनोपमम् । शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि
tadantare mahadbhūtaṃ yugāntadahanopamam / śūlenorasi nirbhidya pātayāmāsa taṃ bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शूलाभिहतो ऽत्यर्थं त्यक्त्वा स्वं परमं बलम् । तत्याज जीवितं दृष्ट्वा मृत्युं व्याधिहता इव
sa śūlābhihato 'tyarthaṃ tyaktvā svaṃ paramaṃ balam / tatyāja jīvitaṃ dṛṣṭvā mṛtyuṃ vyādhihatā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहत्य विष्णुपुरुषं सार्धं प्रमथपुङ्गवैः । विवेश चान्तरगृहं समादाय कलेवरम्
nihatya viṣṇupuruṣaṃ sārdhaṃ pramathapuṅgavaiḥ / viveśa cāntaragṛhaṃ samādāya kalevaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरीक्ष्य जगतो हेतुमीश्वरं भगवान् हरिः । शिरो ललाटात् संभिद्य रक्तधारामपातयत्
nirīkṣya jagato hetumīśvaraṃ bhagavān hariḥ / śiro lalāṭāt saṃbhidya raktadhārāmapātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहाण भगवन् भिक्षां मदीयाममितद्युते । न विद्यते ऽनाभ्युदिता तव त्रिपुरमर्दन
gṛhāṇa bhagavan bhikṣāṃ madīyāmamitadyute / na vidyate 'nābhyuditā tava tripuramardana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न संपूर्णं कपालं तद् ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । दिव्यं वर्षसहस्रं तु सा च धारा प्रवाहिता
na saṃpūrṇaṃ kapālaṃ tad brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ / divyaṃ varṣasahasraṃ tu sā ca dhārā pravāhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाब्रवीत् कालरुद्रं हरिर्नारायणः प्रभुः । संस्तूय वैदिकैर्मन्त्रैर्बहुमानपुरः सरम्
athābravīt kālarudraṃ harirnārāyaṇaḥ prabhuḥ / saṃstūya vaidikairmantrairbahumānapuraḥ saram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमर्थमेतद् वदनं ब्रह्मणो भवता धृतम् । प्रोवाच वृत्तमखिलं भगवान् परमेश्वरः
kimarthametad vadanaṃ brahmaṇo bhavatā dhṛtam / provāca vṛttamakhilaṃ bhagavān parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाहूय हृषीकेशो ब्रह्महत्यामथाच्युतः । प्रार्थयामास देवेशो विमुञ्चेति त्रिशूलिनम्
samāhūya hṛṣīkeśo brahmahatyāmathācyutaḥ / prārthayāmāsa deveśo vimuñceti triśūlinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत्याजाथ सा पार्श्वं व्याहृतापि मुरारिणा । चिरं ध्यात्वा जगद्योनिः शङ्करं प्राह सर्ववित्
na tatyājātha sā pārśvaṃ vyāhṛtāpi murāriṇā / ciraṃ dhyātvā jagadyoniḥ śaṅkaraṃ prāha sarvavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रजस्व भगवन् दिव्यां पुरीं वाराणसीं शुभाम् । यत्राखिलजगद्दोषं क्षिप्रं नाशयताश्वरः
vrajasva bhagavan divyāṃ purīṃ vārāṇasīṃ śubhām / yatrākhilajagaddoṣaṃ kṣipraṃ nāśayatāśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च । जगाम लीलया देवो लोकानां हितकाम्यया
tataḥ śarvāṇi guhyāni tīrthānyāyatanāni ca / jagāma līlayā devo lokānāṃ hitakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्तूयमानः प्रमथैर्महायोगैरितस्ततः । नृत्यमानो महायोगी हस्तन्यस्तकलेवरः
saṃstūyamānaḥ pramathairmahāyogairitastataḥ / nṛtyamāno mahāyogī hastanyastakalevaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमभ्यधावद् भगवान् हरिर्नारायणः स्वयम् । अथास्थायापरं रूपं नृत्यदर्शनलालसः
tamabhyadhāvad bhagavān harirnārāyaṇaḥ svayam / athāsthāyāparaṃ rūpaṃ nṛtyadarśanalālasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरीक्षमाणो नोविन्दं वृषेन्द्राङ्कितशासनः । सस्मितो ऽनन्तयोगात्मा नृत्यति स्म पुनः पुनः
nirīkṣamāṇo novindaṃ vṛṣendrāṅkitaśāsanaḥ / sasmito 'nantayogātmā nṛtyati sma punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सानुचरो रुद्रः सहरिर्धर्मवाहनः । भेजे महादेवपुरीं वाराणसीमिति श्रुताम्
atha sānucaro rudraḥ saharirdharmavāhanaḥ / bheje mahādevapurīṃ vārāṇasīmiti śrutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविष्टमात्रे देवेशे ब्रह्महत्या कपर्दिनि । हा हेत्युक्त्वा सनादं सा पातालं प्राप दुः खिता
praviṣṭamātre deveśe brahmahatyā kapardini / hā hetyuktvā sanādaṃ sā pātālaṃ prāpa duḥ khitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविश्य परमं स्थानं कपालं ब्रह्मणो हरः । गणानामग्रतो देवः स्थापयामास शङ्करः
praviśya paramaṃ sthānaṃ kapālaṃ brahmaṇo haraḥ / gaṇānāmagrato devaḥ sthāpayāmāsa śaṅkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापयित्वा महादेवो ददौ तच्च कलेवरम् । उक्त्वा सजीवमस्त्वीशो विष्णवे स घृणानिधिः
sthāpayitvā mahādevo dadau tacca kalevaram / uktvā sajīvamastvīśo viṣṇave sa ghṛṇānidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये स्मरन्ति ममाजस्त्रं कापालं वेषमुत्तमम् । तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्
ye smaranti mamājastraṃ kāpālaṃ veṣamuttamam / teṣāṃ vinaśyati kṣipramihāmutra ca pātakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगम्य तीर्थप्रवरे स्नानं कृत्वा विधानतः । तर्पयित्वा पितॄन् देवान् मुच्यते ब्रह्महत्यया
āgamya tīrthapravare snānaṃ kṛtvā vidhānataḥ / tarpayitvā pitṝn devān mucyate brahmahatyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशाश्वतं जगज्ज्ञात्वा ये ऽस्मिन् स्थाने वसन्ति वै । देहान्ते तत् परं ज्ञानं ददामि परमं पदम्
aśāśvataṃ jagajjñātvā ye 'smin sthāne vasanti vai / dehānte tat paraṃ jñānaṃ dadāmi paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतीदमुक्त्वा भगवान् समालिङ्ग्य जनार्दनम् । सहैव प्रमथेशानैः क्षणादन्तरधीयत
itīdamuktvā bhagavān samāliṅgya janārdanam / sahaiva pramatheśānaiḥ kṣaṇādantaradhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स लब्ध्वा भगवान् कृष्णो विष्वक्सेनं त्रिशूलिनः । स्वं देशमगत् तूर्णं गृहीत्वां परमं वपुः
sa labdhvā bhagavān kṛṣṇo viṣvaksenaṃ triśūlinaḥ / svaṃ deśamagat tūrṇaṃ gṛhītvāṃ paramaṃ vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् वः कथितं पुण्यं महापातकनाशनम् । कपालमोचनं तीर्थं स्थाणोः प्रियकरं शुभम्
etad vaḥ kathitaṃ puṇyaṃ mahāpātakanāśanam / kapālamocanaṃ tīrthaṃ sthāṇoḥ priyakaraṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इमं पठते ऽध्यायं ब्राह्मणानां समीपतः । वाचिकैर्मानसैः पापैः कायिकैश्च विमुच्यते
ya imaṃ paṭhate 'dhyāyaṃ brāhmaṇānāṃ samīpataḥ / vācikairmānasaiḥ pāpaiḥ kāyikaiśca vimucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.