Kurma-Purana 2.37

तेषां संस्तवमाकर्ण्य सोमः मोमविभूषणः । स्वमेव परमं रूपं दर्शयामास शङ्करः

teṣāṃ saṃstavamākarṇya somaḥ momavibhūṣaṇaḥ / svameva paramaṃ rūpaṃ darśayāmāsa śaṅkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं ते दृष्ट्वाथ गिरिशं देव्या सह पिनाकिनम् । यथा पूर्वं स्थिता विप्राः प्रणेमुर्हृष्टमानसाः

taṃ te dṛṣṭvātha giriśaṃ devyā saha pinākinam / yathā pūrvaṃ sthitā viprāḥ praṇemurhṛṣṭamānasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते मुनयः सर्वे संस्तूय च महेश्वरम् । भृग्वङ्गिरोवसिष्ठास्तु विश्वामित्रस्तथैव च

tataste munayaḥ sarve saṃstūya ca maheśvaram / bhṛgvaṅgirovasiṣṭhāstu viśvāmitrastathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतमो ऽत्रिः सुकेशश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । मरीचिः कश्यपश्चापि संवर्तश्च महातपाः । प्रणम्य देवदेवेशमिदं वचनमब्रुवन्

gautamo 'triḥ sukeśaśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ / marīciḥ kaśyapaścāpi saṃvartaśca mahātapāḥ / praṇamya devadeveśamidaṃ vacanamabruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं त्वां देवदेवेश कर्मयोगेन वा प्रभो । ज्ञानेन वाथ योगेन पूजयामः सदैव हि

kathaṃ tvāṃ devadeveśa karmayogena vā prabho / jñānena vātha yogena pūjayāmaḥ sadaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केन वा देवमार्गेण संपूज्यो भगवानिह । किं तत् सेव्यमसेव्यं वा सर्वमेतद् ब्रवीहि नः

kena vā devamārgeṇa saṃpūjyo bhagavāniha / kiṃ tat sevyamasevyaṃ vā sarvametad bravīhi naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदेव उवाच एतद् वः संप्रवक्ष्यामि गूढं गहनमुत्तमम् । ब्रह्मणे कथितं पूर्वमादावेव महर्षयः

devadeva uvāca etad vaḥ saṃpravakṣyāmi gūḍhaṃ gahanamuttamam / brahmaṇe kathitaṃ pūrvamādāveva maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सांख्ययोगो द्विधा ज्ञेयः पुरुषाणां हि साधनम् । योगेन सहितं सांख्यं पुरुषाणां विमुक्तिदम्

sāṃkhyayogo dvidhā jñeyaḥ puruṣāṇāṃ hi sādhanam / yogena sahitaṃ sāṃkhyaṃ puruṣāṇāṃ vimuktidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न केवलेन योगेन दृश्यते पुरुषः परः । ज्ञानं तु केवलं सम्यगपवर्गफलप्रदम्

na kevalena yogena dṛśyate puruṣaḥ paraḥ / jñānaṃ tu kevalaṃ samyagapavargaphalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्तः केवलं योगं समाश्रित्य विमुक्तये । विहाय सांख्यं विमलमकुर्वन्त परिश्रमम्

bhavantaḥ kevalaṃ yogaṃ samāśritya vimuktaye / vihāya sāṃkhyaṃ vimalamakurvanta pariśramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मात् कारणाद् विप्रानृणां केवलधर्मिणाम् । आगतो ऽहमिमं देशं ज्ञापयन् मोहसंभवम्

etasmāt kāraṇād viprānṛṇāṃ kevaladharmiṇām / āgato 'hamimaṃ deśaṃ jñāpayan mohasaṃbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् भवद्भिर्विमलं ज्ञानं कैवल्यसाधनम् । ज्ञातव्यं हि प्रयत्नेन श्रोतव्यं दृश्यमेव च

tasmād bhavadbhirvimalaṃ jñānaṃ kaivalyasādhanam / jñātavyaṃ hi prayatnena śrotavyaṃ dṛśyameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकः सर्वत्रगो ह्यात्मा केवलश्चितिमात्रकः । आनन्दो निर्मलो नित्यं स्यादेतत् सांख्यदर्शनम्

ekaḥ sarvatrago hyātmā kevalaścitimātrakaḥ / ānando nirmalo nityaṃ syādetat sāṃkhyadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदेव परं ज्ञानमेष मोक्षो ऽत्र गीयते । एतत् कैवल्यममलं ब्रह्मभावश्च वर्णितः

etadeva paraṃ jñānameṣa mokṣo 'tra gīyate / etat kaivalyamamalaṃ brahmabhāvaśca varṇitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रित्य चैतत् परमं तन्निष्ठास्तत्परायणाः । पश्यन्ति मां महात्मानो यतयो विश्वमीश्वरम्

āśritya caitat paramaṃ tanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ / paśyanti māṃ mahātmāno yatayo viśvamīśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् तत् परमं ज्ञानं केवलं सन्निरञ्जनम् । अहं हि वेद्यो भगवान् मम मूर्तिरियं शिवा

etat tat paramaṃ jñānaṃ kevalaṃ sannirañjanam / ahaṃ hi vedyo bhagavān mama mūrtiriyaṃ śivā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहूनि साधनानीह सिद्धये कथितानि तु । तेषामभ्यधिकं ज्ञानं मामकं द्विजपुङ्गवाः

bahūni sādhanānīha siddhaye kathitāni tu / teṣāmabhyadhikaṃ jñānaṃ māmakaṃ dvijapuṅgavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानयोगरताः शान्ता मामेव शरणं गताः । ये हि मां भस्मनिरता ध्यायन्ति सततं हृदि

jñānayogaratāḥ śāntā māmeva śaraṇaṃ gatāḥ / ye hi māṃ bhasmaniratā dhyāyanti satataṃ hṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्भक्तिपरमा नित्यं यतयः क्षीणकल्मषाः । नाशयाम्यचिरात् तेषां घोरं संसारसागरम्

madbhaktiparamā nityaṃ yatayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ / nāśayāmyacirāt teṣāṃ ghoraṃ saṃsārasāgaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशान्तः संयतमना भस्मोद्धूलितविग्रहः । ब्रह्मचर्यरतो नग्नो व्रतं पाशुपतं चरेत्

praśāntaḥ saṃyatamanā bhasmoddhūlitavigrahaḥ / brahmacaryarato nagno vrataṃ pāśupataṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्मितं हि मया पूर्वं व्रतं पाशुपतं परम् । गुह्याद् गुह्यतमं सूक्ष्मं वेदसारं विमुक्तये

nirmitaṃ hi mayā pūrvaṃ vrataṃ pāśupataṃ param / guhyād guhyatamaṃ sūkṣmaṃ vedasāraṃ vimuktaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् वा कौपीनवसनः स्याद् वैकवसनो मुनिः । वेदाभ्यासरतो विद्वान् ध्यायेत् पशुपतिं शिवम्

yad vā kaupīnavasanaḥ syād vaikavasano muniḥ / vedābhyāsarato vidvān dhyāyet paśupatiṃ śivam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष पाशुपतो योगः सेवनीयो मुमुक्षुभिः । भस्मच्छन्नैर्हि सततं निष्कामैरिति विश्रुतिः

eṣa pāśupato yogaḥ sevanīyo mumukṣubhiḥ / bhasmacchannairhi satataṃ niṣkāmairiti viśrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः । बहवो ऽनेन योगेन पूता मद्भावमागताः

vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ / bahavo 'nena yogena pūtā madbhāvamāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यानि चैव शास्त्राणि लोके ऽस्मिन् मोहनानितु । वेदवादविरुद्धानि मयैव कथितानि तु

anyāni caiva śāstrāṇi loke 'smin mohanānitu / vedavādaviruddhāni mayaiva kathitāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामं पाशुपतं सोमं लाकुलं चैव भैरवम् । असेव्यमेतत् कथितं वेदवाह्यं तथेतरम्

vāmaṃ pāśupataṃ somaṃ lākulaṃ caiva bhairavam / asevyametat kathitaṃ vedavāhyaṃ tathetaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदमुर्तिरहं विप्रा नान्यशास्त्रार्थवेदिभिः । ज्ञायते मत्स्वरूपं तु मुक्त्वा वेदं सनातनम्

vedamurtirahaṃ viprā nānyaśāstrārthavedibhiḥ / jñāyate matsvarūpaṃ tu muktvā vedaṃ sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थापयध्वमिदं मार्गं पूजयध्वं महेश्वरम् । अचिरादैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति न संशयः

sthāpayadhvamidaṃ mārgaṃ pūjayadhvaṃ maheśvaram / acirādaiśvaraṃ jñānamutpatsyati na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयि भक्तिश्च विपुला भवतामस्तु सत्तमाः । ध्यातमात्रो हि सान्निध्यं दास्यामि मुनिसत्तमाः

mayi bhaktiśca vipulā bhavatāmastu sattamāḥ / dhyātamātro hi sānnidhyaṃ dāsyāmi munisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा भगवान् सोमस्तत्रैवान्तरधीयत । तो ऽपि दारुवने तस्मिन् पूजयन्ति स्म शङ्करम् । ब्रह्मचर्यरताः शान्ता ज्ञानयोगपरायणाः

ityuktvā bhagavān somastatraivāntaradhīyata / to 'pi dāruvane tasmin pūjayanti sma śaṅkaram / brahmacaryaratāḥ śāntā jñānayogaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समेत्य ते महात्मानो मुनयो ब्रह्मवादिनः । वितेनिरे बहून् वादान्नध्यात्मज्ञानसंश्रयान्

sametya te mahātmāno munayo brahmavādinaḥ / vitenire bahūn vādānnadhyātmajñānasaṃśrayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमस्य जगतो मूलमात्मा चास्माकमेव हि । को ऽपि स्यात् सर्वभावानां हेतुरीश्वर एव च

kimasya jagato mūlamātmā cāsmākameva hi / ko 'pi syāt sarvabhāvānāṃ heturīśvara eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं मन्यमानानां ध्यानमार्गावलम्बिनाम् । आविरासीन्महादेवी देवी गिरिवरात्मजा

ityevaṃ manyamānānāṃ dhyānamārgāvalambinām / āvirāsīnmahādevī devī girivarātmajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोटिसूर्यप्रतीकाशा ज्वालामालासमावृता । स्वभाभिर्विमलाभिस्तु पूरयन्ती नभस्तलम्

koṭisūryapratīkāśā jvālāmālāsamāvṛtā / svabhābhirvimalābhistu pūrayantī nabhastalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामन्वपश्यन् गिरिजाममेयां ज्वालासहस्रान्तरसन्निविष्टाम् । प्रणेमुरेकामखिलेशपत्नीं जानन्ति ते तत् परमस्य बीजम्

tāmanvapaśyan girijāmameyāṃ jvālāsahasrāntarasanniviṣṭām / praṇemurekāmakhileśapatnīṃ jānanti te tat paramasya bījam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असमाकमेषा परमेशपत्नी गतिस्तथात्मा गगनाभिधाना । पश्यन्त्यथात्मानमिदं च कृत्स्नं तस्यामथैते मुनयश्च विप्राः

asamākameṣā parameśapatnī gatistathātmā gaganābhidhānā / paśyantyathātmānamidaṃ ca kṛtsnaṃ tasyāmathaite munayaśca viprāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरीक्षितास्ते परमेशपत्न्या तदन्तरे देवमशेषहेतुम् । पश्यन्ति शंभुं कविमीशितारं रुद्रं बृहन्तं पुरुषं पुराणम्

nirīkṣitāste parameśapatnyā tadantare devamaśeṣahetum / paśyanti śaṃbhuṃ kavimīśitāraṃ rudraṃ bṛhantaṃ puruṣaṃ purāṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोक्य देवीमथ देवमीशं प्रणेमुरानन्दमवापुरग्र्यम् । ज्ञानं तदैशं भगवत्प्रसादा- दाविर्बभौ जन्मविनाशहेतु

ālokya devīmatha devamīśaṃ praṇemurānandamavāpuragryam / jñānaṃ tadaiśaṃ bhagavatprasādā- dāvirbabhau janmavināśahetu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयं हि सा जगतो योनिरेका सर्वात्मिका सर्वनियामिका च । माहेश्वरीशक्तिरनादिसिद्धा व्योमाभिधाना दिवि राजतीव

iyaṃ hi sā jagato yonirekā sarvātmikā sarvaniyāmikā ca / māheśvarīśaktiranādisiddhā vyomābhidhānā divi rājatīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्या महत्परमेष्ठी परस्ता- न्महेश्वरः शिव एको ऽथ रुद्रः । चकार विश्वं परशक्तिनिष्ठां मायामथारुह्य स देवदेवः

asyā mahatparameṣṭhī parastā- nmaheśvaraḥ śiva eko 'tha rudraḥ / cakāra viśvaṃ paraśaktiniṣṭhāṃ māyāmathāruhya sa devadevaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको देवः सर्वभूतेषु गूढो मायी रुद्रः सकलो निष्कलश्च । स एव देवी न च तद्विभिन्न- मेतज्ज्ञात्वा ह्यमृतत्वं व्रजन्ति

eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍho māyī rudraḥ sakalo niṣkalaśca / sa eva devī na ca tadvibhinna- metajjñātvā hyamṛtatvaṃ vrajanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्हितो ऽभूद् भगवानथेशो देव्या भर्गः सह देवादिदेवः । आराधयन्ति स्म तमेव देवं वनौकसस्ते पुनरेव रुद्रम्

antarhito 'bhūd bhagavānatheśo devyā bhargaḥ saha devādidevaḥ / ārādhayanti sma tameva devaṃ vanaukasaste punareva rudram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् वः कथितं सर्वं देवदेवविचेष्टितम् । देवदारुवने पूर्वं पुराणे यन्मया श्रुतम्

etad vaḥ kathitaṃ sarvaṃ devadevaviceṣṭitam / devadāruvane pūrvaṃ purāṇe yanmayā śrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पठेच्छृणुयान्नित्यं मुच्यते सर्वपातकैः । श्रावयेद् वा द्विजान् शान्तान् स याति परमां गतिम्

yaḥ paṭhecchṛṇuyānnityaṃ mucyate sarvapātakaiḥ / śrāvayed vā dvijān śāntān sa yāti paramāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.