Kurma-Purana 2.4

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) तृतीयो ऽध्यायः ईश्वर उवाच वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं ब्रह्मवादिनः । माहात्म्यं देवदेवस्य येनेदं संप्रवर्तते

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) tṛtīyo 'dhyāyaḥ īśvara uvāca vakṣye samāhitā yūyaṃ śṛṇudhvaṃ brahmavādinaḥ / māhātmyaṃ devadevasya yenedaṃ saṃpravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं तपोभिर्विविधैर्न दानेन न चेज्यया । शक्यो हि पुरुषैर्ज्ञातुमृते भक्तिमनुत्तमाम्

nāhaṃ tapobhirvividhairna dānena na cejyayā / śakyo hi puruṣairjñātumṛte bhaktimanuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि सर्वभावानामन्तस्तिष्ठामि सर्वगः । मां सर्वसाक्षिणं लोको न जानाति मुनीश्वराः

ahaṃ hi sarvabhāvānāmantastiṣṭhāmi sarvagaḥ / māṃ sarvasākṣiṇaṃ loko na jānāti munīśvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यान्तरा सर्वमिदं यो हि सर्वान्तरः परः । सो ऽहन्धाता विधाता च कालो ऽग्निर्विश्वतोमुखः

yasyāntarā sarvamidaṃ yo hi sarvāntaraḥ paraḥ / so 'handhātā vidhātā ca kālo 'gnirviśvatomukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मां पश्यन्ति मुनयः सर्वे ऽपि त्रिदिवौकसः । ब्रह्मा च मनवः शक्रो ये चान्ये प्रथितौजसः

na māṃ paśyanti munayaḥ sarve 'pi tridivaukasaḥ / brahmā ca manavaḥ śakro ye cānye prathitaujasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृणन्ति सततं वेदा मामेकं परमेश्वरम् । यजन्ति विविधैरग्निं ब्राह्मणा वैदिकैर्मखैः

gṛṇanti satataṃ vedā māmekaṃ parameśvaram / yajanti vividhairagniṃ brāhmaṇā vaidikairmakhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे लोका नमस्यन्ति ब्रह्मा लोकपितामहः । ध्यायन्ति योगिनो देवं भूताधिपतिमीश्वरम्

sarve lokā namasyanti brahmā lokapitāmahaḥ / dhyāyanti yogino devaṃ bhūtādhipatimīśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि सर्वहविषां भोक्ता चैव फलप्रदः । सर्वदेवतनुर्भूत्वा सर्वात्मा सर्वसंस्थितः

ahaṃ hi sarvahaviṣāṃ bhoktā caiva phalapradaḥ / sarvadevatanurbhūtvā sarvātmā sarvasaṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मां पश्यन्तीह विद्वांशो धार्मिका वेदवादिनः । तेषां सन्निहितो नित्यं ये भक्त्या मामुपासते

māṃ paśyantīha vidvāṃśo dhārmikā vedavādinaḥ / teṣāṃ sannihito nityaṃ ye bhaktyā māmupāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या धार्मिका मामुपासते । तेषां ददामि तत् स्थानमानन्दं परमं पदम्

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā dhārmikā māmupāsate / teṣāṃ dadāmi tat sthānamānandaṃ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये ऽपि ये विकर्मस्थाः शूद्राद्या नीचजातयः । भक्तिमन्तः प्रमुच्यन्ते कालेन मयि संगताः

anye 'pi ye vikarmasthāḥ śūdrādyā nīcajātayaḥ / bhaktimantaḥ pramucyante kālena mayi saṃgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मद्भक्ता विनश्यन्ति मद्भक्ता वीतकल्मषाः । आदावेतत् प्रतिज्ञातं न मे भक्तः प्रणश्यति

na madbhaktā vinaśyanti madbhaktā vītakalmaṣāḥ / ādāvetat pratijñātaṃ na me bhaktaḥ praṇaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वै निन्दति तं मूढो देवदेवं स निन्दति । यो हि तं पूजयेद् भक्त्या स पूजयति मां सदा

yo vai nindati taṃ mūḍho devadevaṃ sa nindati / yo hi taṃ pūjayed bhaktyā sa pūjayati māṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रं पुष्पं फलं तोयं मदाराधनकारणात् । यो मे ददाति नियतः स मे भक्तः प्रियो मतः

patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ madārādhanakāraṇāt / yo me dadāti niyataḥ sa me bhaktaḥ priyo mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि जगतामादौ ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । विधाय दत्तवान् वेदानशेषानात्मनिः सृतान्

ahaṃ hi jagatāmādau brahmāṇaṃ parameṣṭhinam / vidhāya dattavān vedānaśeṣānātmaniḥ sṛtān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहमेव हि सर्वेषां योगिनां गुरुरव्ययः । धार्मिकाणां च गोप्ताहं निहन्ता वेदविद्विषाम्

ahameva hi sarveṣāṃ yogināṃ gururavyayaḥ / dhārmikāṇāṃ ca goptāhaṃ nihantā vedavidviṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं वै सर्वसंसारान्मोचको योगिनामिह । संसारहेतुरेवाहं सर्वसंसारवर्जितः

ahaṃ vai sarvasaṃsārānmocako yogināmiha / saṃsāraheturevāhaṃ sarvasaṃsāravarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहमेव हि संहर्ता स्त्रष्टाहं परिपालकः । मायावी मामीका शक्तिर्माया लोकविमोहिनी

ahameva hi saṃhartā straṣṭāhaṃ paripālakaḥ / māyāvī māmīkā śaktirmāyā lokavimohinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममैव च परा शक्तिर्या सा विद्येति गीयते । नाशयामि तया मायां योगिनां हृदि संस्थितः

mamaiva ca parā śaktiryā sā vidyeti gīyate / nāśayāmi tayā māyāṃ yogināṃ hṛdi saṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि सर्वशक्तीनां प्रवर्तकनिवर्तकः । आधारभूतः सर्वासां निधानममृतस्य च

ahaṃ hi sarvaśaktīnāṃ pravartakanivartakaḥ / ādhārabhūtaḥ sarvāsāṃ nidhānamamṛtasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एका सर्वान्तरा शक्तिः करोति विविधं जगत् । आस्थाय ब्रह्माणो रूपं मन्मयी मदधिष्ठिता

ekā sarvāntarā śaktiḥ karoti vividhaṃ jagat / āsthāya brahmāṇo rūpaṃ manmayī madadhiṣṭhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या च शक्तिर्विपुला संस्थापयति मे जगत् । भूत्वा नारायणो ऽनन्तो जगन्नाथो जगन्मयः

anyā ca śaktirvipulā saṃsthāpayati me jagat / bhūtvā nārāyaṇo 'nanto jagannātho jaganmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीया महती शक्तिर्निहन्ति सकलं जगत् । तामसी मे समाख्याता कालाख्या रुद्ररूपिणी

tṛtīyā mahatī śaktirnihanti sakalaṃ jagat / tāmasī me samākhyātā kālākhyā rudrarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानेन मां प्रपश्यन्ति केचिज्ज्ञानेन चापरे । अपरे भक्तियोगेन कर्मयोगेन चापरे

dhyānena māṃ prapaśyanti kecijjñānena cāpare / apare bhaktiyogena karmayogena cāpare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषामेव भक्तानामिष्टः प्रियतरो मम । यो हि ज्ञानेन मां नित्यमाराधयति नान्यथा

sarveṣāmeva bhaktānāmiṣṭaḥ priyataro mama / yo hi jñānena māṃ nityamārādhayati nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये च ये त्रयो भक्ता मदाराधनकाङ्क्षिणः । ते ऽपि मां प्राप्नुवन्त्येव नावर्तन्ते च वै पुनः

anye ca ye trayo bhaktā madārādhanakāṅkṣiṇaḥ / te 'pi māṃ prāpnuvantyeva nāvartante ca vai punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया ततमिदं कृत्सनं प्रधानपुरुषात्मकम् । मय्येव संस्थितं विश्वं मया संप्रेर्यते जगत्

mayā tatamidaṃ kṛtsanaṃ pradhānapuruṣātmakam / mayyeva saṃsthitaṃ viśvaṃ mayā saṃpreryate jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं प्रेरयिता विप्राः परमं योगमाश्रितः । प्रेरयामि जगत्कृत्स्नमेतद्यो वेद सो ऽमृतः

nāhaṃ prerayitā viprāḥ paramaṃ yogamāśritaḥ / prerayāmi jagatkṛtsnametadyo veda so 'mṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्याम्यशेषमेवेदं वर्तमानं स्वभावतः । करोति कालो भगवान् महायोगेश्वरः स्वयम्

paśyāmyaśeṣamevedaṃ vartamānaṃ svabhāvataḥ / karoti kālo bhagavān mahāyogeśvaraḥ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगः संप्रोच्यते योगी माया शास्त्रेषु सूरिभिः । योगेश्वरो ऽसौ भगवान् महादेवो महान् प्रभुः

yogaḥ saṃprocyate yogī māyā śāstreṣu sūribhiḥ / yogeśvaro 'sau bhagavān mahādevo mahān prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महत्त्वं सर्वतत्त्वानां परत्वात् परमेष्ठिनः । प्रोच्यते भगवान् ब्रह्मा महान् ब्रह्ममयो ऽमलः

mahattvaṃ sarvatattvānāṃ paratvāt parameṣṭhinaḥ / procyate bhagavān brahmā mahān brahmamayo 'malaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो मामेवं विजानाति महायोगेश्वरेश्वरम् । सो ऽविकल्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः

yo māmevaṃ vijānāti mahāyogeśvareśvaram / so 'vikalpena yogena yujyate nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं प्रेरयिता देवः परमानन्दमाश्रितः । नृत्यामि योगी सततं यस्तद् वेद स वेदवित्

so 'haṃ prerayitā devaḥ paramānandamāśritaḥ / nṛtyāmi yogī satataṃ yastad veda sa vedavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति गुह्यतमं ज्ञानं सर्ववेदेषु निष्ठितम् । प्रसन्नचेतसे देयं धार्मिकायाहिताग्नये

iti guhyatamaṃ jñānaṃ sarvavedeṣu niṣṭhitam / prasannacetase deyaṃ dhārmikāyāhitāgnaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.