Kurma-Purana 2.41

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच इदं त्रैलोक्यविख्यातं तीर्थं नैमिशमुत्तमम् । महादेवप्रियकरं महापातकनाशनम्

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge catvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca idaṃ trailokyavikhyātaṃ tīrthaṃ naimiśamuttamam / mahādevapriyakaraṃ mahāpātakanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महादेवं दिदृक्षूणामृषीणणां परमेष्ठिनाम् । ब्रहामणा निर्मितं स्थानं तपस्तप्तुं द्विजोत्तमाः

mahādevaṃ didṛkṣūṇāmṛṣīṇaṇāṃ parameṣṭhinām / brahāmaṇā nirmitaṃ sthānaṃ tapastaptuṃ dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरीचयो ऽत्रयो विप्रा वसिष्ठाः क्रतवस्तथा । भृगवो ऽङ्गिरसः पूर्वा ब्रह्माणं कमलोद्भवम्

marīcayo 'trayo viprā vasiṣṭhāḥ kratavastathā / bhṛgavo 'ṅgirasaḥ pūrvā brahmāṇaṃ kamalodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समेत्य सर्ववरदं चतुर्मूर्ति चतुर्मुखम् । पृच्छन्ति प्रणिपत्यैनं विश्वकर्माणमच्युतम्

sametya sarvavaradaṃ caturmūrti caturmukham / pṛcchanti praṇipatyainaṃ viśvakarmāṇamacyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्कुलीया ऊचुः भगवन् देवमीशानं भर्गमेकं कपर्दिनम् । केनोपायेन पश्यामो ब्रूहि देवनमस्कृतम्

ṣaṭkulīyā ūcuḥ bhagavan devamīśānaṃ bhargamekaṃ kapardinam / kenopāyena paśyāmo brūhi devanamaskṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच सत्रं सहस्रमासध्वं वाङ्मनोदोषवर्जिताः । देशं च वः प्रवक्ष्यामि यस्मिन् देशे चरिष्यथ

brahmovāca satraṃ sahasramāsadhvaṃ vāṅmanodoṣavarjitāḥ / deśaṃ ca vaḥ pravakṣyāmi yasmin deśe cariṣyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्त्वा मनोमयं चक्रं स सृष्ट्वा तानुवाच ह । क्षिप्तमेतन्मया चक्रमनुव्रजत मा चिरम् । यत्रास्य नेमिः शीर्येत स देशः पुरुषर्षभाः

uktvā manomayaṃ cakraṃ sa sṛṣṭvā tānuvāca ha / kṣiptametanmayā cakramanuvrajata mā ciram / yatrāsya nemiḥ śīryeta sa deśaḥ puruṣarṣabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मुमोच तच्चक्रं ते च तत्समनुव्रजन् । तस्य वै व्रजतः क्षिप्रं यत्र नेमिरशीर्यत । नैमिसं तत्स्मृतं नाम्ना पुण्यं सर्वत्र पूजितम्

tato mumoca taccakraṃ te ca tatsamanuvrajan / tasya vai vrajataḥ kṣipraṃ yatra nemiraśīryata / naimisaṃ tatsmṛtaṃ nāmnā puṇyaṃ sarvatra pūjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धचारणसंकीर्णं यक्षगन्धर्वसेवितम् । स्थानं भगवतः शंभोरेतन्नैमिशमुत्तमम्

siddhacāraṇasaṃkīrṇaṃ yakṣagandharvasevitam / sthānaṃ bhagavataḥ śaṃbhoretannaimiśamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः । तपस्तप्त्वा पुरा देवा लेभिरे प्रवरान् वरान्

atra devāḥ sagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ / tapastaptvā purā devā lebhire pravarān varān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमं देशं समाश्रित्य षट्कुलीयाः समाहिताः । सत्रेणाराध्य देवेशं दृष्टवन्तो महेश्वरम्

imaṃ deśaṃ samāśritya ṣaṭkulīyāḥ samāhitāḥ / satreṇārādhya deveśaṃ dṛṣṭavanto maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र दानं तपस्तप्तं स्नानं जप्यादिकं च यत् । एकैकं पावयेत् पापं सप्तजन्मकृतं द्विजाः

atra dānaṃ tapastaptaṃ snānaṃ japyādikaṃ ca yat / ekaikaṃ pāvayet pāpaṃ saptajanmakṛtaṃ dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र पूर्वं स भगवानृषीणां सत्रमासताम् । प्रोवाच वायुर्ब्रह्माण्डं पुराणं ब्रह्मभाषितम्

atra pūrvaṃ sa bhagavānṛṣīṇāṃ satramāsatām / provāca vāyurbrahmāṇḍaṃ purāṇaṃ brahmabhāṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र देवो महादेवो रुद्राण्या किल विश्वकृत् । रमते ऽध्यापि भगवान् प्रमथैः परिवारितः

atra devo mahādevo rudrāṇyā kila viśvakṛt / ramate 'dhyāpi bhagavān pramathaiḥ parivāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र प्राणान् परित्यज्य नियमेन द्विजातयः । ब्रह्मलोकं गमिष्यन्ति यत्र गत्वा न जायते

atra prāṇān parityajya niyamena dvijātayaḥ / brahmalokaṃ gamiṣyanti yatra gatvā na jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच्च तीर्थप्रवरं जाप्येश्वरमितिश्रुतम् । जजाप रुद्रमनिशं यत्र नन्दी महागणः

anyacca tīrthapravaraṃ jāpyeśvaramitiśrutam / jajāpa rudramaniśaṃ yatra nandī mahāgaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतस्तस्य महादेवो देव्या सह पिनाकधृक् । ददावात्मसमानत्वं मृत्युवञ्चनमेव च

prītastasya mahādevo devyā saha pinākadhṛk / dadāvātmasamānatvaṃ mṛtyuvañcanameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभूदृषिः स धर्मात्मा शिलादो नाम धर्मवित् । आराधयन्महादेवं पुत्रार्थं वृषभध्वजम्

abhūdṛṣiḥ sa dharmātmā śilādo nāma dharmavit / ārādhayanmahādevaṃ putrārthaṃ vṛṣabhadhvajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य वर्षसहस्रान्ते तप्यमानस्य विश्वकृत् । शर्वः सोमो गणवृतो वरदो ऽस्मीत्यभाषत

tasya varṣasahasrānte tapyamānasya viśvakṛt / śarvaḥ somo gaṇavṛto varado 'smītyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वव्रे वरमीशानं वरेण्यं गिरिजापतिम् । अयोनिजं मृत्युहीनं देहि पुत्रं त्वया समम्

sa vavre varamīśānaṃ vareṇyaṃ girijāpatim / ayonijaṃ mṛtyuhīnaṃ dehi putraṃ tvayā samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथास्त्वित्याह भगवान् देव्या सह महेश्वरः । पश्यतस्तस्य विप्रर्षेरन्तर्धानं गतो हरः

tathāstvityāha bhagavān devyā saha maheśvaraḥ / paśyatastasya viprarṣerantardhānaṃ gato haraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो यियक्षुः स्वां भूमिं शिलादो धर्मवित्तमः । चकर्ष लाङ्गलेनोर्व्ॐ भित्त्वादृश्यत शोभनः

tato yiyakṣuḥ svāṃ bhūmiṃ śilādo dharmavittamaḥ / cakarṣa lāṅgalenorvoṃ bhittvādṛśyata śobhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवर्तकानलप्रख्यः कुमारः प्रहसन्निव । रूपलावण्यसंपन्नस्तेजसा भासयन् दिशः

saṃvartakānalaprakhyaḥ kumāraḥ prahasanniva / rūpalāvaṇyasaṃpannastejasā bhāsayan diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमारतुल्यो ऽप्रतिमो मेघगम्भीरया गिरा । शिलादं तात तातेति प्राह नन्दी पुनः पुनः

kumāratulyo 'pratimo meghagambhīrayā girā / śilādaṃ tāta tāteti prāha nandī punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा नन्दनं जातं शिलादः परिषस्वजे । मुनिभ्यो दर्शयामास ये तदाश्रमवासिनः

taṃ dṛṣṭvā nandanaṃ jātaṃ śilādaḥ pariṣasvaje / munibhyo darśayāmāsa ye tadāśramavāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास्तस्य चकार ह । उपनीय यथाशास्त्रं वेदमध्यापयत् सुतम्

jātakarmādikāḥ sarvāḥ kriyāstasya cakāra ha / upanīya yathāśāstraṃ vedamadhyāpayat sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधीतवेदो भगवान् नन्दी मतिमनुत्तमाम् । चक्रे महेश्वरं द्रष्टुं जेष्ये मृत्युमिति प्रभुम्

adhītavedo bhagavān nandī matimanuttamām / cakre maheśvaraṃ draṣṭuṃ jeṣye mṛtyumiti prabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वा सरितं पुण्यामेकाग्रश्रद्धयान्वितः । जजाप रुद्रमनिशं महेशासक्तमानसः

sa gatvā saritaṃ puṇyāmekāgraśraddhayānvitaḥ / jajāpa rudramaniśaṃ maheśāsaktamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य कोट्यां तु पूर्णायां शङ्करो भक्तवत्सलः । आगत्य साम्बः सगणो वरदो ऽस्मीत्युवाच ह

tasya koṭyāṃ tu pūrṇāyāṃ śaṅkaro bhaktavatsalaḥ / āgatya sāmbaḥ sagaṇo varado 'smītyuvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वव्रे पुनरेवाहं जपेयं कोटिमीश्वरम् । तावदायुर्महादेव देहीति वरमीश्वर

sa vavre punarevāhaṃ japeyaṃ koṭimīśvaram / tāvadāyurmahādeva dehīti varamīśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमस्त्विति संप्रोच्य देवो ऽप्यन्तरधीयत । जजाप कोटिं भगवान् भूयस्तद्गतमानसः

evamastviti saṃprocya devo 'pyantaradhīyata / jajāpa koṭiṃ bhagavān bhūyastadgatamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयायां च कोट्यां वै संपूर्णायां वृषध्वजः । आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः

dvitīyāyāṃ ca koṭyāṃ vai saṃpūrṇāyāṃ vṛṣadhvajaḥ / āgatya varado 'smīti prāha bhūtagaṇairvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयां जप्तुमिच्छामि कोटिं भूयो ऽपि शङ्कर । तथास्त्वित्याह विश्वात्मा देवो ऽप्यन्तरधीयत

tṛtīyāṃ japtumicchāmi koṭiṃ bhūyo 'pi śaṅkara / tathāstvityāha viśvātmā devo 'pyantaradhīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोटित्रये ऽथ संपूर्णे देवः प्रीतमना भृशम् । आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः

koṭitraye 'tha saṃpūrṇe devaḥ prītamanā bhṛśam / āgatya varado 'smīti prāha bhūtagaṇairvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जपेयं कोटिमन्यां वै भूयो ऽपि तव तेजसा । इत्युक्ते भगवानाह न जप्तव्यं त्वया पुनः

japeyaṃ koṭimanyāṃ vai bhūyo 'pi tava tejasā / ityukte bhagavānāha na japtavyaṃ tvayā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमरो जरया त्यक्तो मम पार्श्वगतः सदा । महागणपतिर्देव्याः पुत्रो भव महेश्वरः

amaro jarayā tyakto mama pārśvagataḥ sadā / mahāgaṇapatirdevyāḥ putro bhava maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगीश्वरो योगनेता गणानामीश्वरेश्वरः । सर्वलोकाधिपः श्रीमान् सर्वज्ञो मद्बलान्वितः

yogīśvaro yoganetā gaṇānāmīśvareśvaraḥ / sarvalokādhipaḥ śrīmān sarvajño madbalānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं तन्मामकं दिव्यं हस्तामलकवत् तव । आभूतसंप्लवस्थायी ततो यास्यसि मत्पदम्

jñānaṃ tanmāmakaṃ divyaṃ hastāmalakavat tava / ābhūtasaṃplavasthāyī tato yāsyasi matpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदुक्त्वा महादेवो गणानाहूय शङ्करः । अभिषेकेण युक्तेन नन्दीश्वरमयोजयत्

etaduktvā mahādevo gaṇānāhūya śaṅkaraḥ / abhiṣekeṇa yuktena nandīśvaramayojayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वाहयामास च तं स्वयमेव पिनाकधृक् । मरुतां च शुभां कन्यां सुयशेति च विश्रुताम्

udvāhayāmāsa ca taṃ svayameva pinākadhṛk / marutāṃ ca śubhāṃ kanyāṃ suyaśeti ca viśrutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतज्जप्येश्वरं स्थानं देवदेवस्य शूलिनः । यत्र तत्र मृतो मर्त्यो रुद्रलोके महीयते

etajjapyeśvaraṃ sthānaṃ devadevasya śūlinaḥ / yatra tatra mṛto martyo rudraloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.