Library·Kautilya: Arthasastra·1·1.12

Kautilya: Arthasastra 1.12

ये च^अप्य् अस्मबन्धिनो अवश्यभर्तव्यास् ते लक्षणम् अङ्गविद्यां जम्भकविद्यां मायागतम् आश्रमधर्मं निमित्तम् अन्तरचक्रम् इत्य् अधीयानाः सत्त्रिणः, संसर्गविद्यां च ॥

ye ca^apy asmabandhino avaśya.bhartavyās te lakṣaṇam aṅga.vidyāṃ jambhaka.vidyāṃ māyā.gatam āśrama.dharmaṃ nimittam antara.cakram ity adhīyānāḥ sattriṇaḥ, saṃsarga.vidyāṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये जनपदे शूरास् त्यक्तआत्मानो हस्तिनं व्यालं वा द्रव्यहेतोः प्रतियोधयेयुस् ते तीक्ष्णाः ॥

ye janapade śūrās tyakta.ātmāno hastinaṃ vyālaṃ vā dravya.hetoḥ pratiyodhayeyus te tīkṣṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये बन्धुषु निह्स्नेहाः क्रूरा अलसाश् च ते रसदाः ॥

ye bandhuṣu nihsnehāḥ krūrā alasāś ca te rasadāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिव्राजिका वृत्तिकामा दरिद्रा विधवा प्रगल्भा ब्राह्मण्य् अन्तःपुरे कृतसत्कारा महामात्रकुलान्य् अभिगच्छेत् ॥

parivrājikā vṛtti.kāmā daridrā vidhavā pragalbhā brāhmaṇy antaḥpure kṛta.satkārā mahā.mātra.kulāny abhigacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतया मुण्डा वृषल्यो व्याख्याताः ॥ इति संचाराः ।

etayā muṇḍā vṛṣalyo vyākhyātāḥ // iti saṃcārāḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् राजा स्वविषये मन्त्रिपुरोहितसेनापतियुवराजदौवारिकअन्तर्वंशिकप्रशास्तृसमाहर्तृसम्निधातृप्रदेष्टृनायकपौरव्यावहारिककार्मान्तिकमन्त्रिपरिषदध्यक्षदण्डदुर्गअन्तपालआटविकेषु श्रद्धेयदेशवेषशिल्पभाषाअभिजनअपदेशान् भक्तितः सामर्थ्ययोगाच् च^अपसर्पयेत् ॥

tān rājā sva.viṣaye mantri.purohita.senā.pati.yuva.rāja.dauvārika.antarvaṃśika.praśāstṛ.samāhartṛ.samnidhātṛ.pradeṣṭṛ.nāyaka.paura.vyāvahārika.kārmāntika.mantri.pariṣad.adhyakṣa.daṇḍa.durga.antapāla.āṭavikeṣu śraddheya.deśa.veṣa.śilpa.bhāṣā.abhijana.apadeśān bhaktitaḥ sāmarthya.yogāc ca^apasarpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां बाह्यं चारं छत्रभृङ्गारव्यजनपादुकआसनयानवाहनौपग्राहिणस् तीक्ष्णा विद्युः ॥

teṣāṃ bāhyaṃ cāraṃ chatra.bhṛṅgāra.vyajana.pāduka.āsana.yāna.vāhana.upagrāhiṇas tīkṣṇā vidyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं सत्त्रिणः संस्थास्व् अर्पयेयुः ॥

taṃ sattriṇaḥ saṃsthāsv arpayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूदआरालिकस्नापकसंवाहकआस्तरककल्पकप्रसाधकौदकपरिचारका रसदाः कुब्जवामनकिरातमूकबधिरजडअन्धच्छद्मानो नटनर्तकगायनवादकवाग्जीवनकुशीलवाः स्त्रियश् च^आभ्यन्तरं चारं विद्युः ॥

sūda.ārālika.snāpaka.saṃvāhaka.āstaraka.kalpaka.prasādhaka.udaka.paricārakā rasadāḥ kubja.vāmana.kirāta.mūka.badhira.jaḍa.andhac.chadmāno naṭa.nartaka.gāyana.vādaka.vāg.jīvana.kuśīlavāḥ striyaś ca^ābhyantaraṃ cāraṃ vidyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं भिक्ष्क्यः संस्थास्व् अप्रयेयुः ॥

taṃ bhikṣkyaḥ saṃsthāsv aprayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थानाम् अन्तेवासिनः संज्ञालिपिभिश् चारसंचारं कुर्युः ॥

saṃsthānām antevāsinaḥ saṃjñā.lipibhiś cāra.saṃcāraṃ kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च^अन्योन्यं संस्थास् ते वा विद्युः ॥

na ca^anyonyaṃ saṃsthās te vā vidyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षुकीप्रतिषेधे द्वाह्स्थपरम्परा मातापितृव्यञ्जनाः शिल्पकारिकाः कुशीलवा दास्यो वा गीतपाठ्यवाद्यभाण्डगूढलेख्यसंज्ञाभिर् वा चारं निर्हरेयुः।॥

bhikṣukī.pratiṣedhe dvāhstha.paramparā mātā.pitṛ.vyañjanāḥ śilpa.kārikāḥ kuśīlavā dāsyo vā gīta.pāṭhya.vādya.bhāṇḍa.gūḍha.lekhya.saṃjñābhir vā cāraṃ nirhareyuḥ.//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घरोगौन्मादअग्निरसविसर्गेण वा गूढनिर्गमनम् ॥

dīrgha.roga.unmāda.agni.rasa.visargeṇa vā gūḍha.nirgamanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयाणाम् एकवाक्ये सम्प्रत्ययः ॥

trayāṇām eka.vākye sampratyayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् अभीक्ष्णविनिपाते तूष्णींदण्डः प्रतिषेधः ॥

teṣām abhīkṣṇa.vinipāte tūṣṇīṃ.daṇḍaḥ pratiṣedhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्टकशोधनौक्ताश् च^अपसर्पाः परेषु कृतवेतना वसेयुर् असम्पातिनश् चारअर्थम् ॥

kaṇṭaka.śodhana.uktāś ca^apasarpāḥ pareṣu kṛta.vetanā vaseyur asampātinaś cāra.artham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त उभयवेतनाः ॥

ta ubhaya.vetanāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतपुत्रदारांश् च कुर्याद् उभयवेतनान् । तांश् च^अरिप्रहितान् विद्यात् तेषां शौचं च तद्विधैः ॥

gṛhīta.putra.dārāṃś ca kuryād ubhaya.vetanān / tāṃś ca^ari.prahitān vidyāt teṣāṃ śaucaṃ ca tadvidhaiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं शत्रौ च मित्रे च मध्यमे च^आवपेच् चरान् । उदासीने च तेषां च तीर्थेष्व् अष्टादशस्व् अपि ॥

evaṃ śatrau ca mitre ca madhyame ca^āvapec carān / udāsīne ca teṣāṃ ca tīrtheṣv aṣṭādaśasv api //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्गृहचरास् तेषां कुब्जवामनपण्डकाः । शिल्पवत्यः स्त्रियो मूकाश् चित्राश् च म्लेच्छजातयः ॥

antar.gṛha.carās teṣāṃ kubja.vāmana.paṇḍakāḥ / śilpavatyaḥ striyo mūkāś citrāś ca mleccha.jātayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्गेषु वणिजः संस्था दुर्गअन्ते सिद्धतापसाः । कर्षकौदास्थिता राष्ट्रे राष्ट्रअन्ते व्रजवासिनः ॥

durgeṣu vaṇijaḥ saṃsthā durga.ante siddha.tāpasāḥ / karṣaka.udāsthitā rāṣṭre rāṣṭra.ante vraja.vāsinaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वने वनचराः कार्याः श्रमणआटविकआदयः । परप्रवृत्तिज्ञानअर्थाः शीघ्राश्चारपरम्पराः ॥

vane vana.carāḥ kāryāḥ śramaṇa.āṭavika.ādayaḥ / para.pravṛtti.jñāna.arthāḥ śīghrāś.cāra.paramparāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्य च^एते बोद्धव्यास् तादृशैर् एव तादृशाः । चारसंचारिणः संस्था गूढाश् च^अगूढसंज्ञिताः ॥

parasya ca^ete boddhavyās tādṛśair eva tādṛśāḥ / cāra.saṃcāriṇaḥ saṃsthā gūḍhāś ca^agūḍha.saṃjñitāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृत्यान् कृत्यपक्षीयैर् दर्शितान् कार्यहेतुभिः । परअपसर्पज्ञानअर्थं मुख्यान् अन्तेषु वासयेत् ॥ए

akṛtyān kṛtya.pakṣīyair darśitān kārya.hetubhiḥ / para.apasarpa.jñāna.arthaṃ mukhyān anteṣu vāsayet //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.