Library·Kautilya: Arthasastra·1·1.13

Kautilya: Arthasastra 1.13

कृतमहामात्रअपसर्पः पौरजानपदान् अपसर्पयेत् ॥

kṛta.mahā.mātra.apasarpaḥ paura.jānapadān apasarpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्रिणो द्वन्द्विनस् तीर्थसभापूगजनसमवायेषु विवादं कुर्युः ॥

sattriṇo dvandvinas tīrtha.sabhā.pūga.jana.samavāyeṣu vivādaṃ kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"सर्वगुणसम्पन्नश् च^अयं राजा श्रूयते, न च^अस्य कश्चिद् गुणो दृश्यते यः पौरजानपदान् दण्डकराभ्यां पीडयति" इति ॥

"sarva.guṇa.sampannaś ca^ayaṃ rājā śrūyate, na ca^asya kaścid guṇo dṛśyate yaḥ paura.jānapadān daṇḍa.karābhyāṃ pīḍayati" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र ये^अनुप्रशंसेयुस् तान् इतरस् तं च प्रतिषेधयेत् ॥

tatra ye^anupraśaṃseyus tān itaras taṃ ca pratiṣedhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"मात्स्यन्यायअभिभूताः प्रजा मनुं वैवस्वतं राजानं चक्रिरे ॥

"mātsya.nyāya.abhibhūtāḥ prajā manuṃ vaivasvataṃ rājānaṃ cakrire //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यषड्भागं पण्यदशभागं हिरण्यं च^अस्य भागधेयं प्रकल्पयाम्-आसुः ॥

dhānya.ṣaḍ.bhāgaṃ paṇya.daśa.bhāgaṃ hiraṇyaṃ ca^asya bhāga.dheyaṃ prakalpayām-āsuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन भृता राजानः प्रजानां योगक्षेमआवहाः ॥

tena bhṛtā rājānaḥ prajānāṃ yoga.kṣema.āvahāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां किल्बिषम् अदण्डकरा हरन्त्य् अयोगक्षेमआवहाश् च प्रजानाम् ॥

teṣāṃ kilbiṣam adaṇḍa.karā haranty ayoga.kṣema.āvahāś ca prajānām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् उञ्छषड्भागम् आरण्यका^अपि निर्वपन्ति - "तस्य^एतद् भागधेयं यो^अस्मान् गोपायति" इति ॥

tasmād uñcha.ṣaḍ.bhāgam āraṇyakā^api nirvapanti - "tasya^etad bhāga.dheyaṃ yo^asmān gopāyati" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रयमस्थानम् एतद् राजानः प्रत्यक्षहेडप्रसादाः ॥

indra.yama.sthānam etad rājānaḥ pratyakṣa.heḍa.prasādāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् अवमन्यमानान् दैवो^अपि दण्डः स्पृशति ॥

tān avamanyamānān daivo^api daṇḍaḥ spṛśati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् राजानो न^अवमन्तव्याः ॥

tasmād rājāno na^avamantavyāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं क्षुद्रकान् प्रतिषेधयेत् ॥

ity evaṃ kṣudrakān pratiṣedhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंवदन्तीं च विद्युः ॥

kiṃ.vadantīṃ ca vidyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये च^अस्य धान्यपशुहिरण्यान्य् आजीवन्ति, तैर् उपकुर्वन्ति व्यसने^अभ्युदये वा, कुपितं बन्धुं राष्ट्रं वा व्यावर्तयन्ति, अमित्रम् आटविकं वा प्रतिषेधयन्ति, तेषां मुण्डजटिलव्यञ्जनास् तुष्टअतुष्टत्वं विद्युः ॥

ye ca^asya dhānya.paśu.hiraṇyāny ājīvanti, tair upakurvanti vyasane^abhyudaye vā, kupitaṃ bandhuṃ rāṣṭraṃ vā vyāvartayanti, amitram āṭavikaṃ vā pratiṣedhayanti, teṣāṃ muṇḍa.jaṭila.vyañjanās tuṣṭa.atuṣṭatvaṃ vidyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुष्टान् भूयो^अर्थमानाभ्यां पूजयेत् ॥

tuṣṭān bhūyo^artha.mānābhyāṃ pūjayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतुष्टांस् तुष्टिहेतोस् त्यागेन साम्ना च प्रसादयेत् ॥

atuṣṭāṃs tuṣṭi.hetos tyāgena sāmnā ca prasādayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्पराद् वा भेदयेद् एनान्, सामन्तआटविकतत्कुलीनअपरुद्धेभ्यश् च ॥

parasparād vā bhedayed enān, sāmanta.āṭavika.tat.kulīna.aparuddhebhyaś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा^अप्य् अतुष्यतो दण्डकरसाधनअधिकारेण जनपदविद्वेषं ग्राहयेत् ॥

tathā^apy atuṣyato daṇḍa.kara.sādhana.adhikāreṇa janapada.vidveṣaṃ grāhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविष्टान् उपांशुदण्डेन जनपदकोपेन वा साधयेत् ॥

viviṣṭān upāṃśu.daṇḍena janapada.kopena vā sādhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुप्तपुत्रदारान् आकरकर्मअन्तेषु वा वासयेत् परेषाम् आस्पदभयात् ॥

gupta.putra.dārān ākara.karma.anteṣu vā vāsayet pareṣām āspada.bhayāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रुद्धलुब्धभीतमानिनस् तु परेषां कृत्याः ॥

kruddha.lubdha.bhīta.māninas tu pareṣāṃ kṛtyāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां कार्तान्तिकनैमित्तिकमौहूर्तिकव्यञ्जनाः परस्परअभिसम्बन्धम् अमित्रआटविकसम्बन्धं वा विद्युः ॥

teṣāṃ kārtāntika.naimittika.mauhūrtika.vyañjanāḥ paraspara.abhisambandham amitra.āṭavika.sambandhaṃ vā vidyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुष्टान् अर्थमानाभ्यां पूजयेत् ।

tuṣṭān artha.mānābhyāṃ pūjayet /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतुष्टान् सामदानभेददण्डैः साधयेत् ॥

atuṣṭān sāma.dāna.bheda.daṇḍaiḥ sādhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स्वविषये कृत्यान् अकृत्यांश् च विचक्षणः । परौपजापात् सम्रक्षेत् प्रधानान् क्षुद्रकान् अपि ॥ए

evaṃ sva.viṣaye kṛtyān akṛtyāṃś ca vicakṣaṇaḥ / para.upajāpāt samrakṣet pradhānān kṣudrakān api //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.