Library·Kautilya: Arthasastra·1·1.16

Kautilya: Arthasastra 1.16

उद्वृत्तमन्त्रो दूतप्रणिधिः ॥

udvṛtta.mantro dūta.praṇidhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमात्यसम्पदा^उपेतो निसृष्टअर्थः ॥

amātya.sampadā^upeto nisṛṣṭa.arthaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादगुणहीनः परिमितअर्थः ॥

pāda.guṇa.hīnaḥ parimita.arthaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धगुणहीनः शासनहरः ॥

ardha.guṇa.hīnaḥ śāsana.haraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्रतिविहितयानवाहनपुरुषपरिवापः प्रतिष्ठेत ॥

suprativihita.yāna.vāhana.puruṣa.parivāpaḥ pratiṣṭheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शासनम् एवं वाच्यः परः, स वक्ष्यत्य् एवम्, तस्य^इदं प्रतिवाक्यम्, एवम् अतिसंधातव्यम्, इत्य् अधीयानो गच्छेत् ॥

śāsanam evaṃ vācyaḥ paraḥ, sa vakṣyaty evam, tasya^idaṃ prativākyam, evam atisaṃdhātavyam, ity adhīyāno gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अटव्यन्तपालपुरराष्ट्रमुख्यैश् च प्रतिसंसर्गं गच्छेत् ॥

aṭavy.anta.pāla.pura.rāṣṭra.mukhyaiś ca pratisaṃsargaṃ gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनीकस्थानयुद्धप्रतिग्रहअपसारभूमीर् आत्मनः परस्य च^अवेक्षेत ॥

anīka.sthāna.yuddha.pratigraha.apasāra.bhūmīr ātmanaḥ parasya ca^avekṣeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्गराष्ट्रप्रमाणं सारवृत्तिगुप्तिच्छिद्राणि च^उपलभेत ॥

durga.rāṣṭra.pramāṇaṃ sāra.vṛtti.guptic.chidrāṇi ca^upalabheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परअधिष्ठानम् अनुज्ञातः प्रविशेत् ॥

para.adhiṣṭhānam anujñātaḥ praviśet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शासनं च यथाउक्तं ब्रूयात्, प्राणआबाधे^अपि दृष्टे ॥

śāsanaṃ ca yathā.uktaṃ brūyāt, prāṇa.ābādhe^api dṛṣṭe //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्य वाचि वक्त्रे दृष्ट्यां च प्रसादं वाक्यपूजनम् इष्टपरिप्रश्नं गुणकथासङ्गम् आसन्नम् आसनं सत्कारम् इष्टेषु स्मरणं विश्वासगमनं च लक्षयेत् तुष्टस्य, विपरीतम् अतुष्टस्य ॥

parasya vāci vaktre dṛṣṭyāṃ ca prasādaṃ vākya.pūjanam iṣṭa.paripraśnaṃ guṇa.kathā.saṅgam āsannam āsanaṃ satkāram iṣṭeṣu smaraṇaṃ viśvāsa.gamanaṃ ca lakṣayet tuṣṭasya, viparītam atuṣṭasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं ब्रूयात् - "दूतमुखा हि राजानः, त्वं च^अन्ये च ॥

taṃ brūyāt - "dūta.mukhā hi rājānaḥ, tvaṃ ca^anye ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् उद्यतेष्व् अपि शस्त्रेषु यथाउक्तं वक्तारो दूताः ॥

tasmād udyateṣv api śastreṣu yathā.uktaṃ vaktāro dūtāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् अन्तअवसायिनो^अप्य् अवध्याः, किम् अङ्ग पुनर् ब्राह्मणाः ॥

teṣām anta.avasāyino^apy avadhyāḥ, kim aṅga punar brāhmaṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्य^एतद् वाक्यम् ॥

parasya^etad vākyam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष दूतधर्मः" इति ॥

eṣa dūta.dharmaḥ" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसेद् अविसृष्टः पूजया न^उत्सिक्तः ॥

vased avisṛṣṭaḥ pūjayā na^utsiktaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेषु बलित्वं न मन्येत ॥

pareṣu balitvaṃ na manyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्यम् अनिष्टं सहेत ॥

vākyam aniṣṭaṃ saheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रियः पानं च वर्जयेत् ॥

striyaḥ pānaṃ ca varjayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकः शयीत ॥

ekaḥ śayīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्तमत्तयोर् हि भावज्ञानं दृष्टम् ॥

supta.mattayor hi bhāva.jñānaṃ dṛṣṭam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्यपक्षौपजापम् अकृत्यपक्षे गूढप्रणिधानं रागअपरागौ भर्तरि रन्ध्रं च प्रकृतीनां तापसवैदेहकव्यञ्जनाभ्याम् उपलभेत, तयोर् अन्तेवासिभिश् चिकित्सकपाषण्डव्यञ्जनौभयवेतनैर् वा ॥

kṛtya.pakṣa.upajāpam akṛtya.pakṣe gūḍha.praṇidhānaṃ rāga.aparāgau bhartari randhraṃ ca prakṛtīnāṃ tāpasa.vaidehaka.vyañjanābhyām upalabheta, tayor antevāsibhiś cikitsaka.pāṣaṇḍa.vyañjana.ubhaya.vetanair vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् असम्भाषायां याचकमत्तौन्मत्तसुप्तप्रलापैः पुण्यस्थानदेवगृहचित्रलेख्यसंज्ञाभिर् वा चारम् उपलभेत ॥

teṣām asambhāṣāyāṃ yācaka.matta.unmatta.supta.pralāpaiḥ puṇya.sthāna.deva.gṛha.citra.lekhya.saṃjñābhir vā cāram upalabheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपलब्धस्य^उपजापम् उपेयात् ॥

upalabdhasya^upajāpam upeyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेण च^उक्तः स्वासां प्रकृतीनां प्रमाणं न^आचक्षीत ॥

pareṇa ca^uktaḥ svāsāṃ prakṛtīnāṃ pramāṇaṃ na^ācakṣīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"सर्वं वेद भवान्" इति ब्रूयात्, कार्यसिद्धिकरं वा ॥

"sarvaṃ veda bhavān" iti brūyāt, kārya.siddhi.karaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यस्य^असिद्धाव् उपरुध्यमानस् तर्कयेत् - "किं भर्तुर् मे व्यसनम् आसन्नं पश्यन्, स्वं वा व्यसनं प्रतिकर्तुकामः, पार्ष्णिग्राहम् आसारम् अन्तःकोपम् आटविकं वा समुत्थापयितुकामः, मित्रम् आक्रन्दं वा व्याघातयितुकामः, स्वं वा परतो विग्रहम् अन्तःकोपम् आटविकं वा प्रतिकर्तुकामः, संसिद्धं वा मे भर्तुर् यात्राकालम् अभिहन्तुकामः,

kāryasya^asiddhāv uparudhyamānas tarkayet - "kiṃ bhartur me vyasanam āsannaṃ paśyan, svaṃ vā vyasanaṃ pratikartu.kāmaḥ, pārṣṇi.grāham āsāram antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā samutthāpayitu.kāmaḥ, mitram ākrandaṃ vā vyāghātayitu.kāmaḥ, svaṃ vā parato vigraham antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā pratikartu.kāmaḥ, saṃsiddhaṃ vā me bhartur yātrā.kālam abhihantu.kāmaḥ,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वा वसेद् अपसरेद् वा ॥

jñātvā vased apasared vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयोजनम् इष्टम् अवेक्षेत वा ॥

prayojanam iṣṭam avekṣeta vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शासनम् अनिष्टम् उक्त्वा बन्धवधभयाद् अविसृष्टो^अप्य् अपगच्छेत्, अन्यथा नियम्येत ॥

śāsanam aniṣṭam uktvā bandha.vadha.bhayād avisṛṣṭo^apy apagacchet, anyathā niyamyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेषणं संधिपालत्वं प्रतापो मित्रसंग्रहः । उपजापः सुहृद्भेदो गूढदण्डअतिसारणम् ॥

preṣaṇaṃ saṃdhi.pālatvaṃ pratāpo mitra.saṃgrahaḥ / upajāpaḥ suhṛd.bhedo gūḍha.daṇḍa.atisāraṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धुरत्नअपहरणं चारज्ञानं पराक्रमः । समाधिमोक्षो दूतस्य कर्म योगस्य च^आश्रयः ॥

bandhu.ratna.apaharaṇaṃ cāra.jñānaṃ parākramaḥ / samādhi.mokṣo dūtasya karma yogasya ca^āśrayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदूतैः कारयेद् एतत् परदूतांश् च रक्षयेत् । प्रतिदूतअपसर्पाभ्यां दृश्यअदृश्यैश् च रक्षिभिः ॥ए

sva.dūtaiḥ kārayed etat para.dūtāṃś ca rakṣayet / pratidūta.apasarpābhyāṃ dṛśya.adṛśyaiś ca rakṣibhiḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.