रक्षितो राजा राज्यं रक्षत्य् आसन्नेभ्यः परेभ्यश् च, पूर्वं दारेभ्यः पुत्रेभ्यश् च ॥
rakṣito rājā rājyaṃ rakṣaty āsannebhyaḥ parebhyaś ca, pūrvaṃ dārebhyaḥ putrebhyaś ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Kautilya: Arthasastra·1·1.17
Kautilya: Arthasastra 1.17
दाररक्षणं निशान्तप्रणिधौ वक्ष्यामः ॥
dāra.rakṣaṇaṃ niśānta.praṇidhau vakṣyāmaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"पुत्ररक्षणं तु ॥
"putra.rakṣaṇaṃ tu //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"जन्मप्रभृति राजपुत्रान् रक्षेत् ॥
"janma.prabhṛti rāja.putrān rakṣet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्कटकसधर्माणो हि जनकभक्षा राजपुत्राः ॥
karkaṭaka.sadharmāṇo hi janaka.bhakṣā rāja.putrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अजातस्नेहे पितर्य् उपांशुदण्डः श्रेयान्" इति भारद्वाजः ॥
teṣām ajāta.snehe pitary upāṃśu.daṇḍaḥ śreyān" iti bhāradvājaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"नृशंसम् अदुष्टवधः क्षत्रबीजविनाशश् च" इति विशालअक्षः ॥
"nṛśaṃsam aduṣṭa.vadhaḥ kṣatra.bīja.vināśaś ca" iti viśāla.akṣaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"तस्माद् एकस्थानअवरोधः श्रेयान्" इति ॥
"tasmād eka.sthāna.avarodhaḥ śreyān" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहिभयम् एतद्" इति पाराशराः ॥
ahi.bhayam etad" iti pārāśarāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"कुमारो हि "विक्रमभयान् मां पिता^अवरुणद्धि" इति ज्ञात्वा तम् एव^अङ्के कुर्यात् ॥
"kumāro hi "vikrama.bhayān māṃ pitā^avaruṇaddhi" iti jñātvā tam eva^aṅke kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् अन्तपालदुर्गे वासः श्रेयान्" इति ॥
tasmād anta.pāla.durge vāsaḥ śreyān" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"औरभ्रं भयम् एतद्" इति पिशुनः ॥
"aurabhraṃ bhayam etad" iti piśunaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"प्रत्यापत्तेर् हि तद् एव कारणं ज्ञात्वा^अन्तपालसखः स्यात् ॥
"pratyāpatter hi tad eva kāraṇaṃ jñātvā^anta.pāla.sakhaḥ syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् स्वविषयाद् अपकृष्टे सामन्तदुर्गे वासः श्रेयान्" इति ॥
tasmāt sva.viṣayād apakṛṣṭe sāmanta.durge vāsaḥ śreyān" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"वत्सस्थानम् एतद्" इति कौणपदन्तः ॥
"vatsa.sthānam etad" iti kauṇapadantaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"वत्सेन^इव हि धेनुं पितरम् अस्य सामन्तो दुह्यात् ॥
"vatsena^iva hi dhenuṃ pitaram asya sāmanto duhyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान् मातृबन्धुषु वासः श्रेयान्" इति ॥
tasmān mātṛ.bandhuṣu vāsaḥ śreyān" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"ध्वजस्थानम् एतद्" इति वातव्याधिः ॥
"dhvaja.sthānam etad" iti vāta.vyādhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"तेन हि ध्वजेन^अदितिकौशिकवद् अस्य मातृबान्धवा भिक्षेरन् ॥
"tena hi dhvajena^aditi.kauśikavad asya mātṛ.bāndhavā bhikṣeran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् ग्राम्य सुखेष्व् एनम् अवसृजेत् ॥
tasmād grāmya sukheṣv enam avasṛjet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखौपरुद्धा हि पुत्राः पितरं न^अभिद्रुह्यन्ति" इति ॥
sukha.uparuddhā hi putrāḥ pitaraṃ na^abhidruhyanti" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवन्मरणम् एतद् इति कौटिल्यः ॥
jīvan.maraṇam etad iti kauṭilyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काष्ठम् इव घुणजग्धं राजकुलम् अविनीतपुत्रम् अभियुक्तमात्रं भज्येत ॥
kāṣṭham iva ghuṇa.jagdhaṃ rāja.kulam avinīta.putram abhiyukta.mātraṃ bhajyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् ऋतुमत्यां महिष्याम् ऋत्विजश् चरुम् ऐन्द्राबार्हस्पत्यं निर्वपेयुः ॥
tasmād ṛtumatyāṃ mahiṣyām ṛtvijaś carum aindrābārhaspatyaṃ nirvapeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपन्नसत्त्वायाः कौमारभृत्यो गर्भभर्मणि प्रसवे च वियतेत ॥
āpanna.sattvāyāḥ kaumāra.bhṛtyo garbha.bharmaṇi prasave ca viyateta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजातायाः पुत्रसंस्कारं पुरोहितः कुर्यात् ॥
prajātāyāḥ putra.saṃskāraṃ purohitaḥ kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समर्थं तद्विदो विनयेयुः ॥
samarthaṃ tadvido vinayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"सत्त्रिणाम् एकश् च^एनं मृगयाद्यूतमद्यस्त्रीभिः प्रलोभयेत् "पितरि विक्रम्य राज्यं गृहाण" इति ॥
"sattriṇām ekaś ca^enaṃ mṛgayā.dyūta.madya.strībhiḥ pralobhayet "pitari vikramya rājyaṃ gṛhāṇa" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अन्यः सत्त्री प्रतिषेधयेत्" इत्य् आम्भीयाः ॥
tam anyaḥ sattrī pratiṣedhayet" ity āmbhīyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादोषम् अबुद्धबोधनम् इत् कौटिल्यः ॥
mahā.doṣam abuddha.bodhanam it kauṭilyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवं हि द्रव्यं येन येन^अर्थजातेन^उपदिह्यते तत् तद् आचूषति ॥
navaṃ hi dravyaṃ yena yena^artha.jātena^upadihyate tat tad ācūṣati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अयं नवबुद्धिर् यद् यद् उच्यते तत् तत्शास्त्रौपदेशम् इव^अभिजानाति ॥
evam ayaṃ nava.buddhir yad yad ucyate tat tat.śāstra.upadeśam iva^abhijānāti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् धर्म्यम् अर्थ्यं च^अस्य^उपदिशेन् न^अधर्म्यम् अनर्थ्यं च ॥
tasmād dharmyam arthyaṃ ca^asya^upadiśen na^adharmyam anarthyaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्रिणस् त्व् एनं "तव स्मः" इति वदन्तः पालयेयुः ॥
sattriṇas tv enaṃ "tava smaḥ" iti vadantaḥ pālayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यौवनौत्सेकात् परस्त्रीषु मनः कुर्वाणम् आर्याव्यञ्जनाभिः स्त्रीभिर् अमेध्याभिः शून्यआगारेषु रात्राव् उद्वेजयेयुः ॥
yauvana.utsekāt para.strīṣu manaḥ kurvāṇam āryā.vyañjanābhiḥ strībhir amedhyābhiḥ śūnya.āgāreṣu rātrāv udvejayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यकामं योगपानेन^उद्वेजयेयुः ॥
madya.kāmaṃ yoga.pānena^udvejayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्यूतकामं कापटिकैर् उद्वेजयेयुः ॥
dyūta.kāmaṃ kāpaṭikair udvejayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगयाकामं प्रतिरोधकव्यञ्जनैस् त्रासयेयुः ॥
mṛgayā.kāmaṃ pratirodhaka.vyañjanais trāsayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरि विक्रमबुद्धिं "तथा" इत्य् अनुप्रविश्य भेदयेयुः - "अप्रार्थनीयो राजा, विपन्ने घातः, सम्पन्ने नरकपातः, संक्रोशः, प्रजाभिर् एकलोष्टवधश् च" इति ॥
pitari vikrama.buddhiṃ "tathā" ity anupraviśya bhedayeyuḥ - "aprārthanīyo rājā, vipanne ghātaḥ, sampanne naraka.pātaḥ, saṃkrośaḥ, prajābhir eka.loṣṭa.vadhaś ca" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरागं वेदयेयुः ॥
virāgaṃ vedayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियम् एकपुत्रं बध्नीयात् ॥
priyam eka.putraṃ badhnīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुपुत्रः प्रत्यन्तम् अन्यविषयं वा प्रेषयेद् यत्र गर्भः पण्यं डिम्बो वा न भवेत् ॥
bahu.putraḥ pratyantam anya.viṣayaṃ vā preṣayed yatra garbhaḥ paṇyaṃ ḍimbo vā na bhavet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मसम्पन्नं सैनापत्ये यौवराज्ये वा स्थापयेत् ॥
ātma.sampannaṃ saināpatye yauvarājye vā sthāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिमानाहार्यबुद्धिर् दुर्बुद्धिर् इति पुत्रविशेषाः ॥
buddhimān.āhārya.buddhir durbuddhir iti putra.viśeṣāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्यमाणो धर्मअर्थाव् उपलभते च^अनुतिष्ठति च बुद्धिमान् ॥
śiṣyamāṇo dharma.arthāv upalabhate ca^anutiṣṭhati ca buddhimān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपलभमानो न^अनुतिष्ठत्य् आहार्यबुद्धिः ॥
upalabhamāno na^anutiṣṭhaty āhārya.buddhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपायनित्यो धर्मअर्थद्वेषी च^इति दुर्बुद्धिः ॥
apāya.nityo dharma.artha.dveṣī ca^iti durbuddhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यद्य् एकपुत्रः पुत्रौत्पत्ताव् अस्य प्रयतेत ॥
sa yady eka.putraḥ putra.utpattāv asya prayateta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रिकापुत्रान् उत्पादयेद् वा ॥
putrikā.putrān utpādayed vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धस् तु व्याधितो वा राजा मातृबन्धुकुल्यगुणवत्सामन्तानाम् अन्यतमेन क्षेत्रे बीजम् उत्पादयेत् ॥
vṛddhas tu vyādhito vā rājā mātṛ.bandhu.kulya.guṇavat.sāmantānām anyatamena kṣetre bījam utpādayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च^एकपुत्रम् अविनीतं राज्ये स्थापयेत् ॥
na ca^eka.putram avinītaṃ rājye sthāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहूनाम् एकसम्रोधः पिता पुत्रहितो भवेत् । अन्यत्र^आपद ऐश्वर्यं ज्येष्ठभागि तु पूज्यते ॥
bahūnām eka.samrodhaḥ pitā putra.hito bhavet / anyatra^āpada aiśvaryaṃ jyeṣṭha.bhāgi tu pūjyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलस्य वा भवेद् राज्यं कुलसंघो हि दुर्जयः । अराजव्यसनआबाधः शश्वद् आवसति क्षितिम् ॥ए
kulasya vā bhaved rājyaṃ kula.saṃgho hi durjayaḥ / arāja.vyasana.ābādhaḥ śaśvad āvasati kṣitim //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.