Kautilya: Arthasastra 11

संघलाभो दण्डमित्रलाभानाम् उत्तमः ॥

saṃgha.lābho daṇḍa.mitra.lābhānām uttamaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघा हि संहतत्वाद् अधृष्याः परेषाम् ॥

saṃghā hi saṃhatatvād adhṛṣyāḥ pareṣām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् अनुगुणान् भुञ्जीत सामदानाभ्याम्, विगुणान् भेददण्डाभ्याम् ॥

tān anuguṇān bhuñjīta sāma.dānābhyām, viguṇān bheda.daṇḍābhyām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काम्बोजसुराष्ट्रक्षत्रियश्रेण्यादयो वार्त्तशस्त्रौपजीविनः ॥

kāmboja.surāṣṭra.kṣatriya.śreṇy.ādayo vārtta.śastra.upajīvinaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिच्छिविकवृजिकमल्लकमद्रककुकुरकुरुपाञ्चालआदयो राजशब्दौपजीविनः ॥

licchivika.vṛjika.mallaka.madraka.kukura.kuru.pāñcāla.ādayo rāja.śabda.upajīvinaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषाम् आसन्नाः सत्त्रिणः संघानां परस्परन्यङ्गद्वेषवैरकलहस्थानान्य् उपलभ्य क्रमअभिनीतं भेदम् उपचारयेयुः "असौ त्वा विजल्पति" इति ॥

sarveṣām āsannāḥ sattriṇaḥ saṃghānāṃ paraspara.nyaṅga.dveṣa.vaira.kalaha.sthānāny upalabhya krama.abhinītaṃ bhedam upacārayeyuḥ "asau tvā vijalpati" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उभयतोबद्धरोषाणां विद्याशिल्पद्यूतवैहारिकेष्व् आचार्यव्यञ्जना बालकलहान् उत्पादयेयुः ॥

evam ubhayato.baddha.roṣāṇāṃ vidyā.śilpa.dyūta.vaihārikeṣv ācārya.vyañjanā bāla.kalahān utpādayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेशशौण्डिकेषु वा प्रतिलोमप्रशंसाभिः संघमुख्यमनुष्याणां तीक्ष्णाः कलहान् उत्पादयेयुः, कृत्यपक्षौपग्रहेण वा ॥

veśa.śauṇḍikeṣu vā pratiloma.praśaṃsābhiḥ saṃgha.mukhya.manuṣyāṇāṃ tīkṣṇāḥ kalahān utpādayeyuḥ, kṛtya.pakṣa.upagraheṇa vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमारकान् विशिष्टच्छिन्दिकया हीनच्छिन्दिकान् उत्साहयेयुः ॥

kumārakān viśiṣṭac.chindikayā hīnac.chindikān utsāhayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशिष्टानां च^एकपात्रं विवाहं वा हीनेभ्यो वारयेयुः ॥

viśiṣṭānāṃ ca^eka.pātraṃ vivāhaṃ vā hīnebhyo vārayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनान् वा विशिष्टैर् एकपात्रे विवाहे वा योजयेयुः ॥

hīnān vā viśiṣṭair eka.pātre vivāhe vā yojayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवहीनान् वा तुल्यभावौपगमने कुलतः पौरुषतः स्थानविपर्यासतो वा ॥

avahīnān vā tulya.bhāva.upagamane kulataḥ pauruṣataḥ sthāna.viparyāsato vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यवहारम् अवस्थितं वा प्रतिलोमस्थापनेन निशामयेयुः ॥

vyavahāram avasthitaṃ vā pratiloma.sthāpanena niśāmayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवादपदेषु वा द्रव्यपशुमनुष्यअभिघातेन रात्रौ तीक्ष्णाः कलहान् उत्पादयेयुः ॥

vivāda.padeṣu vā dravya.paśu.manuṣya.abhighātena rātrau tīkṣṇāḥ kalahān utpādayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषु च कलहस्थानेषु हीनपक्षं राजा कोशदण्डाभ्याम् उपगृह्य प्रतिपक्षवधे योजयेत् ॥

sarveṣu ca kalaha.sthāneṣu hīna.pakṣaṃ rājā kośa.daṇḍābhyām upagṛhya pratipakṣa.vadhe yojayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नान् अपवाहयेद् वा ॥

bhinnān apavāhayed vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमौ च^एषां पञ्चकुलीं दशकुलीं वा कृष्यायां निवेशयेत् ॥

bhūmau ca^eṣāṃ pañca.kulīṃ daśa.kulīṃ vā kṛṣyāyāṃ niveśayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्था हि शस्त्रग्रहणसमर्थाः स्युः ॥

ekasthā hi śastra.grahaṇa.samarthāḥ syuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समवाये च^एषाम् अत्ययं स्थापयेत् ॥

samavāye ca^eṣām atyayaṃ sthāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशब्दिभिर् अवरुद्धम् अवक्षिप्तं वा कुल्यम् अभिजातं राजपुत्रत्वे स्थापयेत् ॥

rāja.śabdibhir avaruddham avakṣiptaṃ vā kulyam abhijātaṃ rāja.putratve sthāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्तान्तिकआदिश् च^अस्य वर्गो राजलक्षण्यतां संघेषु प्रकाशयेत् ॥

kārtāntika.ādiś ca^asya vargo rāja.lakṣaṇyatāṃ saṃgheṣu prakāśayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघमुख्यांश् च धर्मिष्ठान् उपजपेत् "स्वधर्मम् अमुष्य राज्ञः पुत्रे भ्रातरि वा प्रतिपद्यध्वम्" इति ॥

saṃgha.mukhyāṃś ca dharmiṣṭhān upajapet "sva.dharmam amuṣya rājñaḥ putre bhrātari vā pratipadyadhvam" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपन्नेषु कृत्यपक्षौपग्रहअर्थम् अर्थं दण्डं च प्रेषयेत् ॥

pratipanneṣu kṛtya.pakṣa.upagraha.artham arthaṃ daṇḍaṃ ca preṣayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रमकाले शौण्डिकव्यञ्जनाः पुत्रदारप्रेतअपदेशेन "नैषेचनिकम्" इति मदनरसयुक्तान् मद्यकुम्भान्^शतशः प्रयच्छेयुः ॥

vikrama.kāle śauṇḍika.vyañjanāḥ putra.dāra.preta.apadeśena "naiṣecanikam" iti madana.rasa.yuktān madya.kumbhān^śataśaḥ prayaccheyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चैत्यदैवतद्वाररक्षास्थानेषु च सत्त्रिणः समयकर्मनिक्षेपं सहिरण्यअभिज्ञानमुद्राणि हिरण्यभाजनानि च प्ररूपयेयुः ॥

caitya.daivata.dvāra.rakṣā.sthāneṣu ca sattriṇaḥ samaya.karma.nikṣepaṃ sahiraṇya.abhijñāna.mudrāṇi hiraṇya.bhājanāni ca prarūpayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यमानेषु च संघेषु "राजकीयाः" इत्य् आवेदयेयुः ॥

dṛśyamāneṣu ca saṃgheṣu "rājakīyāḥ" ity āvedayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ^अवस्कन्दं दद्यात् ॥

atha^avaskandaṃ dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघानां वा वाहनहिरण्ये कालिके गृहीत्वा संघमुख्याय प्रख्यातं द्रव्यं प्रयच्छेत् ॥

saṃghānāṃ vā vāhana.hiraṇye kālike gṛhītvā saṃgha.mukhyāya prakhyātaṃ dravyaṃ prayacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एषां याचिते "दत्तम् अमुष्मै मुख्याय" इति ब्रूयात् ॥

tad eṣāṃ yācite "dattam amuṣmai mukhyāya" iti brūyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेन स्कन्धआवारअटवीभेदो व्याख्यातः ॥

etena skandha.āvāra.aṭavī.bhedo vyākhyātaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघमुख्यपुत्रम् आत्मसम्भावितं वा सत्त्री ग्राहयेत् "अमुष्य राज्ञः पुत्रस् त्वम्, शत्रुभयाद् इह न्यस्तो^असि" इति ॥

saṃgha.mukhya.putram ātma.sambhāvitaṃ vā sattrī grāhayet "amuṣya rājñaḥ putras tvam, śatru.bhayād iha nyasto^asi" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपन्नं राजा कोशदण्डाभ्याम् उपगृह्य संघेषु विक्रमयेत् ॥

pratipannaṃ rājā kośa.daṇḍābhyām upagṛhya saṃgheṣu vikramayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवाप्तअर्थस् तम् अपि प्रवासयेत् ॥

avāpta.arthas tam api pravāsayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धकीपोषकाः प्लवकनटनर्तकसौभिका वा प्रणिहिताः स्त्रीभिः परमरूपयौवनाभिः संघमुख्यान् उन्मादयेयुः ॥

bandhakī.poṣakāḥ plavaka.naṭa.nartaka.saubhikā vā praṇihitāḥ strībhiḥ parama.rūpa.yauvanābhiḥ saṃgha.mukhyān unmādayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातकामानाम् अन्यतमस्य प्रत्ययं कृत्वा^अन्यत्र गमनेन प्रसभहरणेन वा कलहान् उत्पादयेयुः ॥

jāta.kāmānām anyatamasya pratyayaṃ kṛtvā^anyatra gamanena prasabha.haraṇena vā kalahān utpādayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलहे तीक्ष्णाः कर्म कुर्युः "हतो^अयम् इत्थं कामुकः" इति ॥

kalahe tīkṣṇāḥ karma kuryuḥ "hato^ayam itthaṃ kāmukaḥ" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसंवादितं वा मर्षयमाणम् अभिसृत्य स्त्री ब्रूयात् "असौ मां मुख्यस् त्वयि जातकामां बाधते, तस्मिन्^जीवति न^इह स्थास्यामि" इति घातम् अस्य प्रयोजयेत् ॥

visaṃvāditaṃ vā marṣayamāṇam abhisṛtya strī brūyāt "asau māṃ mukhyas tvayi jāta.kāmāṃ bādhate, tasmin^jīvati na^iha sthāsyāmi" iti ghātam asya prayojayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसह्यअपहृता वा वनअन्ते क्रिडागृहे वा^अपहर्तारं रात्रौ तीक्ष्णेन घातयेत्, स्वयं वा रसेन ॥

prasahya.apahṛtā vā vana.ante kriḍā.gṛhe vā^apahartāraṃ rātrau tīkṣṇena ghātayet, svayaṃ vā rasena //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रकाशयेत् "अमुना मे प्रियो हतः" इति ॥

tataḥ prakāśayet "amunā me priyo hataḥ" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातकामं वा सिद्धव्यञ्जनः सांवदनिकीभिर् औषधीभिः संवास्य रसेन^अतिसंधाय^अपगच्छेत् ॥

jāta.kāmaṃ vā siddha.vyañjanaḥ sāṃvadanikībhir auṣadhībhiḥ saṃvāsya rasena^atisaṃdhāya^apagacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्न् अपक्रान्ते सत्त्रिणः परप्रयोगम् अभिशंसेयुः ॥

tasminn apakrānte sattriṇaḥ para.prayogam abhiśaṃseyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आढ्यविधवा गूढआजीवा योगस्त्रियो वा दायनिक्षेपअर्थं विवदमानाः संघमुख्यान् उन्मादयेयुः, अदितिकौशिकस्त्रियो नर्तकीगायना वा ॥

āḍhya.vidhavā gūḍha.ājīvā yoga.striyo vā dāya.nikṣepa.arthaṃ vivadamānāḥ saṃgha.mukhyān unmādayeyuḥ, aditi.kauśika.striyo nartakī.gāyanā vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपन्नान् गूढवेश्मसु रात्रिसमागमप्रविष्टांस् तीक्ष्णा हन्युर् बद्ध्वा हरेयुर् वा ॥

pratipannān gūḍha.veśmasu rātri.samāgama.praviṣṭāṃs tīkṣṇā hanyur baddhvā hareyur vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्री वा स्त्रीलोलुपं संघमुख्यं प्ररूपयेत् "अमुष्मिन् ग्रामे दरिद्रकुल्लम् अपसृतम्, तस्य स्त्री राजअर्हा, गृहाण^एनाम्" इति ॥

sattrī vā strī.lolupaṃ saṃgha.mukhyaṃ prarūpayet "amuṣmin grāme daridra.kullam apasṛtam, tasya strī rāja.arhā, gṛhāṇa^enām" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतायाम् अर्धमासअनन्तरं सिद्धव्यञ्जनो दूष्यसंघमुख्यमध्ये प्रक्रोशेत् "असौ मे मुख्यो भार्यां स्नुषां भगिनीं दुहितरं वा^अधिचरति" इति ॥

gṛhītāyām ardha.māsa.anantaraṃ siddha.vyañjano dūṣya.saṃgha.mukhya.madhye prakrośet "asau me mukhyo bhāryāṃ snuṣāṃ bhaginīṃ duhitaraṃ vā^adhicarati" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं चेत् संघो निगृह्णीयात्, राजा^एनम् उपगृह्य विगुणेषु विक्रमयेत् ॥

taṃ cet saṃgho nigṛhṇīyāt, rājā^enam upagṛhya viguṇeṣu vikramayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिगृहीते सिद्धव्यञ्जनं रात्रौ तीक्ष्णाः प्रवासयेयुः ॥

anigṛhīte siddha.vyañjanaṃ rātrau tīkṣṇāḥ pravāsayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तद्व्यञ्जनाः प्रक्रोशेयुः "असौ ब्रह्महा ब्राह्मणीजारश् च" इति ॥

tatas tad.vyañjanāḥ prakrośeyuḥ "asau brahmahā brāhmaṇī.jāraś ca" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्तान्तिकव्यञ्जनो वा कन्याम् अन्येन वृताम् अन्यस्य प्ररूपयेत् "अमुष्य कन्या राजपत्नी राजप्रसविनी च भविष्यति, सर्वस्वेन प्रसह्य वा^एनां लभस्व" इति ॥

kārtāntika.vyañjano vā kanyām anyena vṛtām anyasya prarūpayet "amuṣya kanyā rāja.patnī rāja.prasavinī ca bhaviṣyati, sarva.svena prasahya vā^enāṃ labhasva" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलभ्यमानायां परपक्षम् उद्धर्षयेत् ॥

alabhyamānāyāṃ para.pakṣam uddharṣayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्धायां सिद्धः कलहः ॥

labdhāyāṃ siddhaḥ kalahaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षुकी वा प्रियभार्यं मुख्यं ब्रूयात् "असौ ते मुख्यो यौवनौत्सिक्तो भार्यायां मां प्राहिणोत्, तस्य^अहं भयाल् लेख्यम् आभरणं गृहीत्वा^आगता^अस्मि, निर्दोषा ते भार्या, गूढम् अस्मिन् प्रतिकर्तव्यम्, अहम् अपि तावत् प्रतिपत्स्यामि" इति ॥

bhikṣukī vā priya.bhāryaṃ mukhyaṃ brūyāt "asau te mukhyo yauvana.utsikto bhāryāyāṃ māṃ prāhiṇot, tasya^ahaṃ bhayāl lekhyam ābharaṇaṃ gṛhītvā^āgatā^asmi, nirdoṣā te bhāryā, gūḍham asmin pratikartavyam, aham api tāvat pratipatsyāmi" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंआदिषु कलहस्थानेषु स्वयम् उत्पन्ने वा कलहे तीक्ष्णैर् उत्पादिते वा हीनपक्षं राजा कोशदण्डाभ्याम् उपगृह्य विगुणेषु विक्रमयेद् अपवाहयेद् वा ॥

evaṃ.ādiṣu kalaha.sthāneṣu svayam utpanne vā kalahe tīkṣṇair utpādite vā hīna.pakṣaṃ rājā kośa.daṇḍābhyām upagṛhya viguṇeṣu vikramayed apavāhayed vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघेष्व् एवम् एकराजो वर्तेत ॥

saṃgheṣv evam eka.rājo varteta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघाश् च^अप्य् एवम् एकराजाद् एतेभ्यो^अतिसंघान् एभ्यो रक्षयेयुः ॥

saṃghāś ca^apy evam eka.rājād etebhyo^atisaṃghān ebhyo rakṣayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघमुख्यश् च संघेषु न्यायवृत्तिर् हितः प्रियः । दान्तो युक्तजनस् तिष्ठेत् सर्वचित्तअनुवर्तकः ॥ए

saṃgha.mukhyaś ca saṃgheṣu nyāya.vṛttir hitaḥ priyaḥ / dānto yukta.janas tiṣṭhet sarva.citta.anuvartakaḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.