Library·Kautilya: Arthasastra·14·14.2

Kautilya: Arthasastra 14.2

शिरीषौदुम्बरशमीचूर्णं सर्पिषा संहृत्य^अर्धमासिकः क्षुद्योगः ॥

śirīṣa.udumbara.śamī.cūrṇaṃ sarpiṣā saṃhṛtya^ardha.māsikaḥ kṣud.yogaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कशेरुकौत्पलकन्देक्षुमूलबिसदूर्वाक्षीरघृतमण्डसिद्धो मासिकः ॥

kaśeruka.utpala.kandekṣu.mūla.bisa.dūrvā.kṣīra.ghṛta.maṇḍa.siddho māsikaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माषयवकुलत्थदर्भमूलचूर्णं वा क्षीरघृताभ्याम्, वल्लीक्षीरघृतं वा समसिद्धम्, सालपृश्निपर्णीमूलकल्कं पयसा पीत्वा, पयो वा तत्सिद्धं मधुघृताभ्याम् अशित्वा मासम् उपवसति ॥

māṣa.yava.kulattha.darbha.mūla.cūrṇaṃ vā kṣīra.ghṛtābhyām, vallī.kṣīra.ghṛtaṃ vā sama.siddham, sāla.pṛśni.parṇī.mūla.kalkaṃ payasā pītvā, payo vā tat.siddhaṃ madhu.ghṛtābhyām aśitvā māsam upavasati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतबस्तमूत्रे सप्तरात्रौषितैः सिद्धअर्थकैः सिद्धं तैलं कटुकआलाबौ मासअर्धमासस्थितं चतुष्पदद्विपदानां विरूपकरणम् ॥

śveta.basta.mūtre sapta.rātra.uṣitaiḥ siddha.arthakaiḥ siddhaṃ tailaṃ kaṭuka.ālābau māsa.ardha.māsa.sthitaṃ catuṣ.pada.dvi.padānāṃ virūpa.karaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्रयवभक्षस्य सप्तरात्राद् ऊर्ध्वं श्वेतगर्दभस्य लेण्डयवैः सिद्धं गौरसर्षपतैलं विरूपकरणम् ॥

takra.yava.bhakṣasya sapta.rātrād ūrdhvaṃ śveta.gardabhasya leṇḍa.yavaiḥ siddhaṃ gaura.sarṣapa.tailaṃ virūpa.karaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतयोर् अन्यतरस्य मूत्रलेण्दरससिद्धं सिद्धअर्थकतैलम् अर्कतूलपतङ्गचूर्णप्रतीवापं श्वेतीकरणम् ॥

etayor anyatarasya mūtra.leṇda.rasa.siddhaṃ siddha.arthaka.tailam arka.tūla.pataṅga.cūrṇa.pratīvāpaṃ śvetī.karaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतकुक्कुटअजगरलेण्डयोगः श्वेतीकरणम् ॥

śveta.kukkuṭa.ajagara.leṇḍa.yogaḥ śvetī.karaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतबस्तमूत्रे श्वेतसर्षपाः सप्तरात्रौषितअस्तक्र(?)।मर्क॥क्षीरलवणं धान्यं च पक्षस्थितो योगः श्वेतीकरणम् ॥

śveta.basta.mūtre śveta.sarṣapāḥ sapta.rātra.uṣita.astakra(?).marka..kṣīra.lavaṇaṃ dhānyaṃ ca pakṣa.sthito yogaḥ śvetī.karaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुकअलाबौ वलीगते गतंअर्धमासस्थितं गौरसर्षपपिष्टं रोम्णां श्वेतीकरणम् ॥

kaṭuka.alābau valī.gate gataṃ.ardha.māsa.sthitaṃ gaura.sarṣapa.piṣṭaṃ romṇāṃ śvetī.karaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलोजुनेति यः कीटः श्वेता च गृहगोलिका । एतेन पिष्तेन^अभ्यक्ताः केशाः स्युः शङ्खपाण्डराः ॥

alojuneti yaḥ kīṭaḥ śvetā ca gṛha.golikā / etena piṣtena^abhyaktāḥ keśāḥ syuḥ śaṅkha.pāṇḍarāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमयेन तिन्दुकअरिष्टकल्केन वा मर्दितअङ्गस्य भल्लातकरसअनुलिप्तस्य मासिकः कुष्ठयोगः ॥

gomayena tinduka.ariṣṭa.kalkena vā mardita.aṅgasya bhallātaka.rasa.anuliptasya māsikaḥ kuṣṭha.yogaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णसर्पमुखे गृहगोलिकामुखे वा सप्तरात्रौषिता गुज्जाः कुष्ठयोगः ॥

kṛṣṇa.sarpa.mukhe gṛha.golikā.mukhe vā sapta.rātra.uṣitā gujjāḥ kuṣṭha.yogaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुकपित्तअण्डरसअभ्यङ्गः कुष्ठयोगः ॥

śuka.pitta.aṇḍa.rasa.abhyaṅgaḥ kuṣṭha.yogaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुष्ठस्यप्रियालकल्ककषायः प्रतीकारः ॥

kuṣṭhasya.priyāla.kalka.kaṣāyaḥ pratīkāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्कुटकोशअतकी(?)।शतावरीमूलयुक्तम् आहारयमाणो मासेन गौरो भवति ॥

kukkuṭa.kośa.atakī(?).śatāvarī.mūla.yuktam āhārayamāṇo māsena gauro bhavati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वटकषायस्नातः सहचरकल्कदिग्धः कृष्णो भवति ॥

vaṭa.kaṣāya.snātaḥ saha.cara.kalka.digdhaḥ kṛṣṇo bhavati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शकुनकण्गुतैलयुक्ता हरितालमनःशिलाः श्यामीकरणम् ॥

śakuna.kaṇgu.taila.yuktā hari.tāla.manaḥ.śilāḥ śyāmī.karaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खद्योतचूर्णं सर्षपतैलयुक्तं रात्रौ ज्वलति ॥

kha.dyota.cūrṇaṃ sarṣapa.taila.yuktaṃ rātrau jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खद्योतगण्डूपदचूर्णं समुद्रजन्तूनां भृङ्गकपालानां खदिरकर्णिकाराणां पुष्पचूर्णं वा शकुनकङ्गुतैलयुक्तं तेजनचूर्णम् ॥

kha.dyota.gaṇḍū.pada.cūrṇaṃ samudra.jantūnāṃ bhṛṅga.kapālānāṃ khadira.karṇikārāṇāṃ puṣpa.cūrṇaṃ vā śakuna.kaṅgu.taila.yuktaṃ tejana.cūrṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारिभद्रकत्वन्मषी मण्डूकवसया युक्ता गात्रप्रज्वालनम् अग्निना ॥

pāribhadraka.tvan.maṣī maṇḍūka.vasayā yuktā gātra.prajvālanam agninā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिभद्रकत्वक्तिलकल्कप्रदिग्धं शरीरम् अग्निना ज्वलति ॥

paribhadraka.tvak.tila.kalka.pradigdhaṃ śarīram agninā jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीलुत्वन्मषीमयः पिण्डो हस्ते ज्वलति ॥

pīlu.tvan.maṣīmayaḥ piṇḍo haste jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डूकवसादिग्धो^अग्निना ज्वलति ॥

maṇḍūka.vasā.digdho^agninā jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन प्रदिग्धम् अङ्गं कुशआम्रफलतैलसिक्तं समुद्रमण्डूकीफेनकसर्जरसचूर्णयुक्तं वा ज्वलति ॥

tena pradigdham aṅgaṃ kuśa.āmra.phala.taila.siktaṃ samudra.maṇḍūkī.phenaka.sarja.rasa.cūrṇa.yuktaṃ vā jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डूककुलीरआदीनां वसया समभागं तैलं सिद्धम् अभ्यङ्गं गात्राणाम् अग्निप्रज्वालनम् ॥

maṇḍūka.kulīra.ādīnāṃ vasayā sama.bhāgaṃ tailaṃ siddham abhyaṅgaṃ gātrāṇām agni.prajvālanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेणुमूलशैवललिप्तम् अङ्गं मण्डूकवसादिग्धम् अग्निना ज्वलति ॥

veṇu.mūla.śaivala.liptam aṅgaṃ maṇḍūka.vasā.digdham agninā jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारिभद्रकप्पतिबलावञ्जुलवज्रकदलीमूलकल्केन मण्डूकवसासिद्धेन तैलेन^अभ्यक्तपादो^अङ्गारेषु गच्छति ॥

pāribhadraka.ppatibalā.vañjula.vajra.kadalī.mūla.kalkena maṇḍūka.vasā.siddhena tailena^abhyakta.pādo^aṅgāreṣu gacchati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपौदका प्रतिबला वञ्जुलः पारिभद्रकः । एतेषां मूलकल्केन मण्डूकवसया सह ॥

upa.udakā pratibalā vañjulaḥ pāribhadrakaḥ / eteṣāṃ mūla.kalkena maṇḍūka.vasayā saha //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधयेत् तैलम् एतेन पादाव् अभ्यज्य निर्मलौ । अङ्गारराशौ विचरेद् यथा कुसुमसंचये ॥

sādhayet tailam etena pādāv abhyajya nirmalau / aṅgāra.rāśau vicared yathā kusuma.saṃcaye //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसक्रौञ्चमयूराणाम् अन्येषां वा महाशकुनीनाम् उदकप्लवानां पुच्छेषु बद्धा नलदीपिका रात्राव् उल्कादर्शनम् ॥

haṃsa.krauñca.mayūrāṇām anyeṣāṃ vā mahā.śakunīnām udaka.plavānāṃ puccheṣu baddhā nala.dīpikā rātrāv ulkā.darśanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैद्युतं भस्मअङ्गिशमनम् ॥

vaidyutaṃ bhasma.aṅgi.śamanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीपुष्पपायिता माषा व्रजकुलीमूलं मण्डूकवसामिश्रं चुल्लुयां दीप्तायाम् अपाचनम् ॥

strī.puṣpa.pāyitā māṣā vrajakulī.mūlaṃ maṇḍūka.vasā.miśraṃ culluyāṃ dīptāyām apācanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चुल्लीशोधनं प्रतीकारः ॥

cullī.śodhanaṃ pratīkāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीलुमयो मणिर् अग्निगर्भः सुवर्चलामूलग्रन्थिः सूत्रग्रन्थिर् वा पिचुपरिवेष्टितो मुख्याद् अग्निधूमौत्सर्गः ॥ए

pīlumayo maṇir agni.garbhaḥ suvarcalā.mūla.granthiḥ sūtra.granthir vā picu.pariveṣṭito mukhyād agni.dhūma.utsargaḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशआम्रफलतैलसिक्तो^अग्निर् वर्षप्रवातेषु ज्वलति ॥

kuśa.āmra.phala.taila.sikto^agnir varṣa.pravāteṣu jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रफेनकस् तैलयुक्तो^अम्भसि प्लवमानो ज्वलति ॥

samudra.phenakas taila.yukto^ambhasi plavamāno jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्लवमानानाम् अस्थिषु कल्माषवेणुना निर्मथितो^अग्निर् न^उदकेन शाम्यति, उदकेन ज्वलति ॥

plavamānānām asthiṣu kalmāṣa.veṇunā nirmathito^agnir na^udakena śāmyati, udakena jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शस्त्रहतस्य शूलप्रोतस्य वा पुरुषस्य वामपार्श्वपर्शुकअस्थिषु कल्माषवेणुना निर्मथितो^अग्निः स्त्रियाः पुरुषस्य वा^अस्थिषु मनुष्यपर्शुकया निर्मथितो^अग्निर् यत्र त्रिर् अपसव्यं गच्छति न च^अत्र^अन्यो^अग्निर् ज्वलति ॥

śastra.hatasya śūla.protasya vā puruṣasya vāma.pārśva.parśuka.asthiṣu kalmāṣa.veṇunā nirmathito^agniḥ striyāḥ puruṣasya vā^asthiṣu manuṣya.parśukayā nirmathito^agnir yatra trir apasavyaṃ gacchati na ca^atra^anyo^agnir jvalati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चुच्चुन्दरी खञ्जरीटः खारकीटश् च पिष्यते । अश्वमूत्रेण संसृष्टा निगलानां तु भञ्जनम् ॥

cuccundarī khañjarīṭaḥ khāra.kīṭaś ca piṣyate / aśva.mūtreṇa saṃsṛṣṭā nigalānāṃ tu bhañjanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयस्कान्तो वा पाषाणः कुलीरदर्दुरखारकीटवसाप्रदेहेन द्विगुणः ॥

ayas.kānto vā pāṣāṇaḥ kulīra.dardura.khāra.kīṭa.vasā.pradehena dvi.guṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारकगर्भः कङ्कभासपार्श्वौत्पलौदकपिष्टश् चतुष्पदद्विपदानां पादलेपः ॥

nāraka.garbhaḥ kaṅka.bhāsa.pārśva.utpala.udaka.piṣṭaś catuṣ.pada.dvi.padānāṃ pāda.lepaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उलूकगृध्रवसाभ्याम् उष्ट्रचर्मौपानहाव् अभ्यज्य वटपत्त्रैः प्रतिच्छाद्य पञ्चाशद्योजनान्य् अश्रान्तो गच्छति ॥

ulūka.gṛdhra.vasābhyām uṣṭra.carma.upānahāv abhyajya vaṭapattraiḥ praticchādya pañcāśad.yojanāny aśrānto gacchati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्येनकङ्ककाकगृध्रहंसक्रौञ्चवीचीरल्लानां मज्जानो रेतांसि वा योजनशताय, सिंहव्याघ्रद्वीपकाकौलूकानां मज्जानो रेतांसि वा ॥

śyena.kaṅka.kāka.gṛdhra.haṃsa.krauñca.vīcī.rallānāṃ majjāno retāṃsi vā yojana.śatāya, siṃha.vyāghra.dvīpa.kāka.ulūkānāṃ majjāno retāṃsi vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्ववर्णिकानि गर्भपतनान्य् उष्ट्रिकायाम् अभिषूय श्मशाने प्रेतशिशून् वा तत्समुत्थितं मेदो योजनशताय ॥

sārvavarṇikāni garbha.patanāny uṣṭrikāyām abhiṣūya śmaśāne preta.śiśūn vā tat.samutthitaṃ medo yojana.śatāya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिष्टैर् अद्भुतौत्पातैः परस्य^उद्वेगम् आचरेत् । आराज्याय^इति निर्वादः समानः कोप उच्यते ॥ए

aniṣṭair adbhuta.utpātaiḥ parasya^udvegam ācaret / ārājyāya^iti nirvādaḥ samānaḥ kopa ucyate //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.