Library·Kautilya: Arthasastra·2·2.11

Kautilya: Arthasastra 2.11

कोशअध्यक्षः कोशप्रवेश्यं रत्नं सारं फल्गुं कुप्यं वा तज्जातकरणअधिष्ठितः प्रतिगृह्णीयात् ॥

kośa.adhyakṣaḥ kośa.praveśyaṃ ratnaṃ sāraṃ phalguṃ kupyaṃ vā taj.jāta.karaṇa.adhiṣṭhitaḥ pratigṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्रपर्णिकं पाण्ड्यकवाटकं पाशिक्यं कौलेयं चौर्णेयं माहेन्द्रं कार्दमिकं स्रौतसीयं ह्रादीयं हैमवतं च मौक्तिकम् ॥

tāmra.parṇikaṃ pāṇḍyaka.vāṭakaṃ pāśikyaṃ kauleyaṃ caurṇeyaṃ māhendraṃ kārdamikaṃ srautasīyaṃ hrādīyaṃ haimavataṃ ca mauktikam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्तिः शङ्खः प्रकीर्णकं च योनयः ॥

śuktiḥ śaṅkhaḥ prakīrṇakaṃ ca yonayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मसूरकं त्रिपुटकं कूर्मकम् अर्धचन्द्रकं कञ्चुकितं यमकं कर्तकं खरकं सिक्तकं कामण्डलुकं श्यावं नीलं दुर्विद्धं च^अप्रशस्तम् ॥

masūrakaṃ tri.puṭakaṃ kūrmakam ardha.candrakaṃ kañcukitaṃ yamakaṃ kartakaṃ kharakaṃ siktakaṃ kāmaṇḍalukaṃ śyāvaṃ nīlaṃ durviddhaṃ ca^apraśastam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थूलं वृत्तं निस्तलं भ्राजिष्णु श्वेतं गुरु स्निग्धं देशविद्धं च प्रशस्तम् ॥

sthūlaṃ vṛttaṃ nistalaṃ bhrājiṣṇu śvetaṃ guru snigdhaṃ deśa.viddhaṃ ca praśastam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीर्षकम् उपशीर्षकं प्रकाण्डकम् अवघाटकं तरलप्रतिबद्धं च^इति यष्टिप्रभेदाः ॥

śīrṣakam upaśīrṣakaṃ prakāṇḍakam avaghāṭakaṃ tarala.pratibaddhaṃ ca^iti yaṣṭi.prabhedāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यष्टीनाम् अष्टसहस्रम् इन्द्रच्छन्दः ॥

yaṣṭīnām aṣṭa.sahasram indrac.chandaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो^अर्धं विजयच्छन्दः ॥

tato^ardhaṃ vijayac.chandaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्षष्टिर् अर्धहारः ॥

catuṣṣaṣṭir ardha.hāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्पञ्चाशद् रश्मिकलापः ॥

catuṣ.pañcāśad raśmi.kalāpaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वात्रिंशद् गुच्छः ॥

dvātriṃśad gucchaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तविंशतिर् नक्षत्रमाला ॥

sapta.viṃśatir nakṣatra.mālā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्विंशतिर् अर्धगुच्छः ॥

caturviṃśatir ardha.gucchaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विंशतिर् माणवकः ॥

viṃśatir māṇavakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो^अर्धम् अर्धमाणवकः ॥

tato^ardham ardha.māṇavakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एत एव मणिमध्यास् तन्माणवका भवन्ति ॥

eta eva maṇi.madhyās tan.māṇavakā bhavanti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकशीर्षकः शुद्धो हारः ॥

eka.śīrṣakaḥ śuddho hāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वत्शेषाः ॥

tadvat.śeṣāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणिमध्यो^अर्धमाणवकः ॥

maṇi.madhyo^ardha.māṇavakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफलकः फलकहारः, पञ्चफलको वा ॥

tri.phalakaḥ phalaka.hāraḥ, pañca.phalako vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रम् एकावली शुद्धा ॥

sūtram ekāvalī śuddhā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा^एव मणिमध्या यष्टिः ॥

sā^eva maṇi.madhyā yaṣṭiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेममणिचित्रा रत्नावली ॥

hema.maṇi.citrā ratnāvalī //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेममणिमुक्ताअन्तरो^अपवर्तकः ॥

hema.maṇi.muktā.antaro^apavartakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णसूत्रअन्तरं सोपानकम् ॥

suvarṇa.sūtra.antaraṃ sopānakam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणिमध्यं वा मणिसोपानकम् ॥

maṇi.madhyaṃ vā maṇi.sopānakam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन शिरोहस्तपादकटीकलापजालकविकल्पा व्याख्याताः ॥

tena śiro.hasta.pāda.kaṭī.kalāpa.jālaka.vikalpā vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणिः कौटोमालेयकः पारसमुद्रकश् च ॥

maṇiḥ kauṭo.māleyakaḥ pāra.samudrakaś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौगन्धिकः पद्मरागो^अनवद्यरागः पारिजातपुष्पको बालसूर्यकः ॥

saugandhikaḥ padma.rāgo^anavadya.rāgaḥ pārijāta.puṣpako bāla.sūryakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैडूर्यम् उत्पलवर्णः शिरीषपुष्पक उदकवर्णो वंशरागः शुकपत्त्रवर्णः पुष्यरागो गोमूत्रको गोमेदकः ॥

vaiḍūryam utpala.varṇaḥ śirīṣa.puṣpaka udaka.varṇo vaṃśa.rāgaḥ śuka.pattra.varṇaḥ puṣya.rāgo go.mūtrako go.medakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रनीलो नीलअवलीयः कलायपुष्पको महानीलो जम्ब्वाभो जीमूतप्रभो नन्दकः स्रवन्मध्यः ॥

indra.nīlo nīla.avalīyaḥ kalāya.puṣpako mahā.nīlo jambv.ābho jīmūta.prabho nandakaḥ sravan.madhyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धस्फटिको मूलाटवर्णः शीतवृष्टिः सूर्यकान्तश् च । इति मणयः ॥

śuddha.sphaṭiko mūlāṭa.varṇaḥ śīta.vṛṣṭiḥ sūrya.kāntaś ca / iti maṇayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडश्रश् चतुरश्रो वृत्तो वा तीव्ररागः संस्थानवान् अछः स्निग्धो गुरुर् अर्चिष्मान् अन्तर्गतप्रभः प्रभाअनुलेपी च^इति मणिगुणाः ॥

ṣaḍ.aśraś catur.aśro vṛtto vā tīvra.rāgaḥ saṃsthānavān achaḥ snigdho gurur arciṣmān antar.gata.prabhaḥ prabhā.anulepī ca^iti maṇi.guṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दरागप्रभः स-शर्करः पुष्पच्छिद्रः खण्डो दुर्विद्धो लेखआकीर्ण इति दोषाः ॥

manda.rāga.prabhaḥ sa-śarkaraḥ puṣpac.chidraḥ khaṇḍo durviddho lekha.ākīrṇa iti doṣāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमलकः सस्यको^अञ्जनमूलकः पित्तकः सुलभको लोहितअक्षो मृगअश्मको ज्योतीरसको मालेयको^अहिच्छत्रकः कूर्पः प्रतिकूर्पः सुगन्धिकूर्पः क्षीरवकः श्शुक्तिचूर्णकः शिलाप्रवालकः पुलकः शुक्लपुलक इत्य् अन्तरजातयः ॥

vimalakaḥ sasyako^añjana.mūlakaḥ pittakaḥ sulabhako lohita.akṣo mṛga.aśmako jyotī.rasako māleyako^ahic.chatrakaḥ kūrpaḥ pratikūrpaḥ sugandhi.kūrpaḥ kṣīravakaḥ śśukti.cūrṇakaḥ śilā.pravālakaḥ pulakaḥ śukla.pulaka ity antara.jātayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषाः काचमणयः ॥

śeṣāḥ kāca.maṇayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभाराष्ट्रकं तज्जमाराष्ट्रकं कास्तीरराष्ट्रकं श्रीकटनकं मणिमन्तकम् इन्द्रवानकं च वज्रम् ॥

sabhā.rāṣṭrakaṃ tajjamā.rāṣṭrakaṃ kāstīra.rāṣṭrakaṃ śrī.kaṭanakaṃ maṇimantakam indra.vānakaṃ ca vajram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खनिः स्रोतः प्रकीर्णकं च योनयः ॥

khaniḥ srotaḥ prakīrṇakaṃ ca yonayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्जारअक्षकं शिरीषपुष्पकं गोमूत्रकं गोमेदकं शुद्धस्फटिकं मूलाटीवर्णं मणिवर्णानाम् अन्यतमवर्णम् इति वज्रवर्णाः ॥

mārjāra.akṣakaṃ śirīṣa.puṣpakaṃ go.mūtrakaṃ go.medakaṃ śuddha.sphaṭikaṃ mūlāṭī.varṇaṃ maṇi.varṇānām anyatama.varṇam iti vajra.varṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थूलं गुरु प्रहारसहं समकोटिकं भाजनलेखि तर्कुभ्रामि भ्राजिष्णु च प्रशस्तम् ॥

sthūlaṃ guru prahāra.sahaṃ samakoṭikaṃ bhājana.lekhi tarku.bhrāmi bhrājiṣṇu ca praśastam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नष्टकोणं निराश्रि पार्श्वअपवृत्तं च^अप्रशस्तम् ॥

naṣṭa.koṇaṃ nirāśri pārśva.apavṛttaṃ ca^apraśastam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवालकम् आलकन्दकं वैवर्णिकं च, रक्तं पद्मरागं च करटगर्भिणिकावर्जम् इति ॥

pravālakam āla.kandakaṃ vaivarṇikaṃ ca, raktaṃ padma.rāgaṃ ca karaṭa.garbhiṇikā.varjam iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्दनं सातनं रक्तं भूमिगन्धि ॥

candanaṃ sātanaṃ raktaṃ bhūmi.gandhi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोशीर्षकं कालताम्रं मत्स्यगन्धि ॥

go.śīrṣakaṃ kāla.tāmraṃ matsya.gandhi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिचन्दनं शुकपत्त्रवर्णम् आम्रगन्धि, तार्णसं च ॥

hari.candanaṃ śuka.pattra.varṇam āmra.gandhi, tārṇasaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामेरुकं रक्तं रक्तकालं वा बस्तमूत्रगन्धि ॥

grāmerukaṃ raktaṃ rakta.kālaṃ vā basta.mūtra.gandhi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैवसभेयं रक्तं पद्मगन्धि, जापकं च ॥

daivasabheyaṃ raktaṃ padma.gandhi, jāpakaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जोङ्गकं रक्तं रक्तकालं वा स्निग्धम्, तौरूपं च ॥

joṅgakaṃ raktaṃ rakta.kālaṃ vā snigdham, taurūpaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मालेयकं पाण्डुरक्तम् ॥

māleyakaṃ pāṇḍu.raktam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुचन्दनं रूक्षम् अगुरुकालं रक्तं रक्तकालं वा ॥

kucandanaṃ rūkṣam aguru.kālaṃ raktaṃ rakta.kālaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालपर्वतकं रक्तकालम् अनवद्यवर्णं वा ॥

kāla.parvatakaṃ rakta.kālam anavadya.varṇaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोशअगारपर्वतकं कालं कालचित्रं वा ॥

kośa.agāra.parvatakaṃ kālaṃ kāla.citraṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीतौदकीयं पद्मआभं कालस्निग्धं वा ॥

śīta.udakīyaṃ padma.ābhaṃ kāla.snigdhaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागपर्वतकं रूक्षं शैवलवर्णं वा ॥

nāga.parvatakaṃ rūkṣaṃ śaivala.varṇaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाकलं कपिलम् । इति ॥

śākalaṃ kapilam / iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघु स्निग्धम् अश्यानं सर्पिःस्नेहलेपि गन्धसुखं त्वगनुसार्य् अनुल्बणम् अविराग्य् उष्णसहं दाहग्राहि सुखस्पर्शनम् इति चन्दनगुणाः ॥

laghu snigdham aśyānaṃ sarpiḥ.sneha.lepi gandha.sukhaṃ tvag.anusāry anulbaṇam avirāgy uṣṇa.sahaṃ dāha.grāhi sukha.sparśanam iti candana.guṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगुरु जोङ्गकं कालं कालचित्रं मण्डलचित्रं वा ॥

aguru joṅgakaṃ kālaṃ kāla.citraṃ maṇḍala.citraṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामं दोङ्गकम् ॥

śyāmaṃ doṅgakam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारसमुद्रकं चित्ररूपम् उशीरगन्धि नवमालिकागन्धि वा । इति ॥

pāra.samudrakaṃ citra.rūpam uśīra.gandhi nava.mālikā.gandhi vā / iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरु स्निग्धं पेशलगन्धि निर्हार्य् अग्निसहम् असम्प्लुतधूमं विमर्दसहम् इत्य् अगुरुगुणाः ॥

guru snigdhaṃ peśala.gandhi nirhāry agni.saham asampluta.dhūmaṃ vimarda.saham ity aguru.guṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलपर्णिकम् अशोकग्रामिकं मांसवर्णं पद्मगन्धि ॥

taila.parṇikam aśoka.grāmikaṃ māṃsa.varṇaṃ padma.gandhi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जोङ्गकं रक्तपीतकम् उत्पलगन्धि गोमूत्रगन्धि वा ॥

joṅgakaṃ rakta.pītakam utpala.gandhi go.mūtra.gandhi vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामेरुकं स्निग्धं गोमूत्रगन्धि ॥

grāmerukaṃ snigdhaṃ go.mūtra.gandhi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्णकुड्यकं रक्तपीतं मातुलुङ्गगन्धि ॥

sauvarṇa.kuḍyakaṃ rakta.pītaṃ mātuluṅga.gandhi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णकद्वीपकं पद्मगन्धि नवनीतगन्धि वा ॥

pūrṇaka.dvīpakaṃ padma.gandhi nava.nīta.gandhi vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रश्रियं पारलौहित्यकं जातीवर्णम् ॥

bhadra.śriyaṃ pāralauhityakaṃ jātī.varṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आन्तरवत्यम् उशीरवर्णम् ॥

āntaravatyam uśīra.varṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयं कुष्ठगन्धि च । इति ॥

ubhayaṃ kuṣṭha.gandhi ca / iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालेयकः स्वर्णभूमिजः स्निग्धपीतकः ॥

kāleyakaḥ svarṇa.bhūmijaḥ snigdha.pītakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औत्तरपर्वतको रक्तपीतकः ॥ इति साराः ।

auttara.parvatako rakta.pītakaḥ // iti sārāḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिण्डक्वाथधूमसहम् अविरागि योगअनुविधायि च ॥

piṇḍa.kvātha.dhūma.saham avirāgi yoga.anuvidhāyi ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्दनअगुरुवच् च तेषां गुणाः ॥

candana.aguruvac ca teṣāṃ guṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तनावकं प्रैयकं च^उत्तरपर्वतकं चर्म ॥

kāntanāvakaṃ praiyakaṃ ca^uttara.parvatakaṃ carma //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तनावकं मयूरग्रीवआभम् ॥

kāntanāvakaṃ mayūra.grīva.ābham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रैयकं नीलपीतश्वेतलेखाबिन्दुचित्रम् ॥

praiyakaṃ nīla.pīta.śveta.lekhā.bindu.citram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदुभयम् अष्टअङ्गुलआयामम् ॥

tad.ubhayam aṣṭa.aṅgula.āyāmam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिसी महाबिसी च द्वादशग्रामीये ॥

bisī mahā.bisī ca dvādaśa.grāmīye //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यक्तरूपा दुहिलितिका चित्रा वा बिसी ॥

avyakta.rūpā duhilitikā citrā vā bisī //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परुषा श्वेतप्राया महाबिसी ॥

paruṣā śveta.prāyā mahābisī //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशअङ्गुलआयामम् उभयम् ॥

dvādaśa.aṅgula.āyāmam ubhayam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामिका कालिका कदली चन्द्रौत्तरा शाकुला च^आरोहजाः ॥

śyāmikā kālikā kadalī candra.uttarā śākulā ca^ārohajāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिला बिन्दुचित्रा वा श्यामिका ॥

kapilā bindu.citrā vā śyāmikā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिका कपिला कपोतवर्णा वा ॥

kālikā kapilā kapota.varṇā vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् उभयम् अष्टअङ्गुलआयामम् ॥

tad ubhayam aṣṭa.aṅgula.āyāmam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परुषा कदली हस्तआयता ॥

paruṣā kadalī hasta.āyatā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा^एव चन्द्रचित्रा चन्द्रौत्तरा ॥

sā^eva candra.citrā candra.uttarā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदलीत्रिभागा शाकुला कोठमण्डलचित्रा कृतकर्णिका^अजिनचित्रा वा । इति ॥

kadalī.tri.bhāgā śākulā koṭha.maṇḍala.citrā kṛta.karṇikā^ajina.citrā vā / iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामूरं चीनसी सामूली च बाह्लवेयाः ॥

sāmūraṃ cīnasī sāmūlī ca bāhlaveyāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्त्रिंशदङ्गुलम् अञ्जनवर्णं सामूरम् ॥

ṣaṭ.triṃśad.aṅgulam añjana.varṇaṃ sāmūram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चीनसी रक्तकाली पाण्डुकाली वा ॥

cīnasī rakta.kālī pāṇḍu.kālī vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामूली गोधूमवर्णा । इति ॥

sāmūlī go.dhūma.varṇā / iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सांतिना नलतूला वृत्तपृच्छा चौद्राः ॥

sāṃtinā nala.tūlā vṛtta.pṛcchā caudrāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सातिना कृष्णा ॥

sātinā kṛṣṇā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नलतूला नलतूलवर्णा ॥

nala.tūlā nala.tūla.varṇā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिला वृत्तपुच्छा च ॥ इति चर्मजातयः ।

kapilā vṛtta.pucchā ca // iti carma.jātayaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चर्मणां मृदु स्निग्धं बहुलरोम च श्रेष्ठम् ॥

carmaṇāṃ mṛdu snigdhaṃ bahula.roma ca śreṣṭham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धं शुद्धरक्तं पक्षरक्तं च^आविकम्, खचितं वानचित्रं खण्डसंघात्यं तन्तुविच्छिन्नं च ॥

śuddhaṃ śuddha.raktaṃ pakṣa.raktaṃ ca^āvikam, khacitaṃ vāna.citraṃ khaṇḍa.saṃghātyaṃ tantu.vicchinnaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कम्बलः कौचपकः कुलमितिका सौमितिका तुरगआस्तरणं वर्णकं तलिच्छकं वारवाणः परिस्तोमः समन्तभद्रकं च^आविकम् ॥

kambalaḥ kaucapakaḥ kulamitikā saumitikā turaga.āstaraṇaṃ varṇakaṃ talicchakaṃ vāra.vāṇaḥ paristomaḥ samanta.bhadrakaṃ ca^āvikam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिच्छिलम् आर्द्रम् इव च सूक्ष्मं मृदु च श्रेष्ठम् ॥

picchilam ārdram iva ca sūkṣmaṃ mṛdu ca śreṣṭham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टप्रोतिसंघात्या कृष्णा भिङ्गिसी वर्षवारणम् अपसारक इति नैपालकम् ॥

aṣṭa.proti.saṃghātyā kṛṣṇā bhiṅgisī varṣa.vāraṇam apasāraka iti naipālakam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पुटिका चतुरश्रिका लम्बरा कटवानकं प्रावरकः सत्तलिका^इति मृगरोम ॥

sampuṭikā catur.aśrikā lambarā kaṭavānakaṃ prāvarakaḥ sattalikā^iti mṛga.roma //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाङ्गकं श्वेतं स्निग्धं दुकूलम् ॥

vāṅgakaṃ śvetaṃ snigdhaṃ dukūlam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौण्ड्रकं श्यामं मणिस्निग्धम् ॥

pauṇḍrakaṃ śyāmaṃ maṇi.snigdham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्णकुड्यकं सूर्यवर्णं मणिस्निग्धौदकवानं चतुरश्रवानं व्यामिश्रवानं च ॥

sauvarṇa.kuḍyakaṃ sūrya.varṇaṃ maṇi.snigdha.udaka.vānaṃ catur.aśra.vānaṃ vyāmiśra.vānaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषाम् एकअंशुकम् अध्यर्धद्वित्रिचतुरंशुकम् इति ॥

eteṣām eka.aṃśukam adhyardha.dvi.tri.catur.aṃśukam iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन काशिकं पौण्ड्रकं च क्षौमं व्याख्यातम् ॥

tena kāśikaṃ pauṇḍrakaṃ ca kṣaumaṃ vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मागधिका पौण्ड्रिका सौवर्णकुड्यका च पत्त्रऊर्णा ॥

māgadhikā pauṇḍrikā sauvarṇa.kuḍyakā ca pattra.ūrṇā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागवृक्षो लिकुचो बकुलो वटश् च योनयः ॥

nāga.vṛkṣo likuco bakulo vaṭaś ca yonayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीतिका नागवृक्षिका ॥

pītikā nāga.vṛkṣikā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोधूमवर्णा लैकुची ॥

go.dhūma.varṇā laikucī //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेता बाकुली ॥

śvetā bākulī //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषा नवनीतवर्णा ॥

śeṣā nava.nīta.varṇā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां सौवर्णकुड्यका श्रेष्ठा ॥

tāsāṃ sauvarṇa.kuḍyakā śreṣṭhā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया कौशेयं चीनपट्टाश् च चीनभूमिजा व्याख्याताः ॥

tayā kauśeyaṃ cīna.paṭṭāś ca cīna.bhūmijā vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माधुरम् आपरान्तकं कालिङ्गं काशिकं वाङ्गकं वात्सकं माहिषकं च कार्पासिकं श्रेष्ठम् । इति ॥

mādhuram āparāntakaṃ kāliṅgaṃ kāśikaṃ vāṅgakaṃ vātsakaṃ māhiṣakaṃ ca kārpāsikaṃ śreṣṭham / iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः परेषां रत्नानां प्रमाणं मूल्यलक्षणम् ।

ataḥ pareṣāṃ ratnānāṃ pramāṇaṃ mūlya.lakṣaṇam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातिं रूपं च जानीयान् निधानं नवकर्म च ॥

jātiṃ rūpaṃ ca jānīyān nidhānaṃ nava.karma ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणप्रतिसंस्कारं कर्म गुह्यम् उपस्करान् ।

purāṇa.pratisaṃskāraṃ karma guhyam upaskarān /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशकालपरीभोगं हिंस्राणां च प्रतिक्रियाम् ॥ए

deśa.kāla.parībhogaṃ hiṃsrāṇāṃ ca pratikriyām //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.