आकरअध्यक्षः शुल्बधातुशास्त्ररसपाकमणिरागज्ञस् तज्ज्ञसखो वा तज्जातकर्मकरौपकरणसम्पन्नः किट्टमूषअङ्गारभस्मलिङ्गं वा^आकरं भूतपूर्वम् अभुतपूर्वं वा भूमिप्रस्तररसधातुम् अत्यर्थवर्णगौरवम् उग्रगन्धरसं परीक्षेत ॥
ākara.adhyakṣaḥ śulba.dhātu.śāstra.rasa.pāka.maṇi.rāgajñas tajjña.sakho vā taj.jāta.karma.kara.upakaraṇa.sampannaḥ kiṭṭa.mūṣa.aṅgāra.bhasma.liṅgaṃ vā^ākaraṃ bhūta.pūrvam abhuta.pūrvaṃ vā bhūmi.prastara.rasa.dhātum atyartha.varṇa.gauravam ugra.gandha.rasaṃ parīkṣeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वतानाम् अभिज्ञातौद्देशानां बिलगुहौपत्यकआलयनगूढखातेष्व् अन्तः प्रस्यन्दिनो जम्बूचूततालफलपक्वहरिद्राभेदगुड(गूड?)।हरितालमनःशिलाक्षौद्रहिङ्गुलुकपुण्डरीकशुकमयूरपत्त्रवर्णाः सवर्णौदकओषधिपर्यन्ताश् चिक्कणा विशदा भारिकाश् च रसाः काञ्चनिकाः ॥
parvatānām abhijñāta.uddeśānāṃ bila.guha.upatyaka.ālayana.gūḍha.khāteṣv antaḥ prasyandino jambū.cūta.tāla.phala.pakva.haridrā.bheda.guḍa(gūḍa?).hari.tāla.manaḥ.śilā.kṣaudra.hiṅguluka.puṇḍarīka.śuka.mayūra.pattra.varṇāḥ savarṇa.udaka.oṣadhi.paryantāś cikkaṇā viśadā bhārikāś ca rasāḥ kāñcanikāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सु निष्ठ्यूतास् तैलवद्विसर्पिणः षङ्कमलग्राहिणश् च ताम्ररूप्ययोः शताद् उपरि वेद्धारः ॥
apsu niṣṭhyūtās tailavad.visarpiṇaḥ ṣaṅka.mala.grāhiṇaś ca tāmra.rūpyayoḥ śatād upari veddhāraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रतिरूपकम् उग्रगन्धरसं शिलाजतु विद्यात् ॥
tat.pratirūpakam ugra.gandha.rasaṃ śilā.jatu vidyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतकास्ताम्रकास् ताम्रपीतका वा भूमिप्रस्तरधातवो भिन्ना नीलराजीवन्तो मुद्गमाषकृसरवर्णा वा दधिबिन्दुपिण्डचित्रा हरिद्राहरीतकीपद्मपत्त्रशैवलयकृत्प्लीहअनवद्यवर्णा भिन्नाश् चुञ्चुवालुकआलेखाबिन्दुस्वस्तिकवन्तः सुगुलिका अर्चिष्मन्तस् ताप्यमाना न भिद्यन्ते बहुफेनधूमाश् च सुवर्णधातवः प्रतीवापअर्थास्
pītakās.tāmrakās tāmra.pītakā vā bhūmi.prastara.dhātavo bhinnā nīla.rājīvanto mudga.māṣa.kṛsara.varṇā vā dadhi.bindu.piṇḍa.citrā haridrā.harītakī.padma.pattra.śaivala.yakṛt.plīha.anavadya.varṇā bhinnāś cuñcu.vāluka.ālekhā.bindu.svastikavantaḥ sugulikā arciṣmantas tāpyamānā na bhidyante bahu.phena.dhūmāś ca suvarṇa.dhātavaḥ pratīvāpa.arthās
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खकर्पूरस्फटिकनवनीतकपोतपारावतविमलकमयूरग्रीवावर्णाः सस्यकगोमेदकगुडमत्स्यण्डिकावर्णाः कोविदारपद्मपाटलीकलायक्षौमअतसीपुष्पवर्णाः स-सीसाः सअञ्जना विस्रा भिन्नाः श्वेतआभाः कृष्णाः कृष्णआभाः श्वेताः सर्वे वा लेखाबिन्दुचित्रा मृदवो ध्मायमाना न स्फुटन्ति बहुफेनधूमाश् च रूप्यधातवः ॥
śaṅkha.karpūra.sphaṭika.nava.nīta.kapota.pārāvata.vimalaka.mayūra.grīvā.varṇāḥ sasyaka.gomedaka.guḍa.matsyaṇḍikā.varṇāḥ kovidāra.padma.pāṭalīka.lāya.kṣauma.atasī.puṣpa.varṇāḥ sa-sīsāḥ sa.añjanā visrā bhinnāḥ śveta.ābhāḥ kṛṣṇāḥ kṛṣṇa.ābhāḥ śvetāḥ sarve vā lekhā.bindu.citrā mṛdavo dhmāyamānā na sphuṭanti bahu.phena.dhūmāś ca rūpya.dhātavaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वधातूनां गौरववृद्धौ सत्त्ववृद्धिः ॥
sarva.dhātūnāṃ gaurava.vṛddhau sattva.vṛddhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अशुद्धा मूढगर्भा वा तीक्ष्णमूत्रक्षरभाविता राजवृक्षवटपीलुगोपित्तरोचनामहिषखरकरभमूत्रलेण्डपिण्डबद्धास् तत्प्रतीवापास् तदवलेपा वा विशुद्धाः स्रवन्ति ॥
teṣām aśuddhā mūḍha.garbhā vā tīkṣṇa.mūtra.kṣara.bhāvitā rāja.vṛkṣa.vaṭa.pīlu.go.pitta.rocanā.mahiṣa.khara.karabha.mūtra.leṇḍa.piṇḍa.baddhās tat.pratīvāpās tad.avalepā vā viśuddhāḥ sravanti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवमाषतिलपलाशपीलुक्षारैर्गोक्षीरअजक्षीरैर् वा कदलीवज्रकन्दप्रतीवपो मार्दवकरः ॥
yava.māṣa.tila.palāśa.pīlu.kṣārair.go.kṣīra.aja.kṣīrair vā kadalī.vajra.kanda.pratīvapo mārdava.karaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुमधुकम् अजापयः स-तैलं घृतगुडकिण्वयुतं स-कन्दलीकम् । यद् अपि शतसहस्रधा विभिन्नं भवति मृदु त्रिभिर् एव तन्निषेकैः ॥
madhu.madhukam ajā.payaḥ sa-tailaṃ ghṛta.guḍa.kiṇva.yutaṃ sa-kandalīkam / yad api śata.sahasradhā vibhinnaṃ bhavati mṛdu tribhir eva tan.niṣekaiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोदन्तशृङ्गप्रतीवापो मृदुस्तम्भनः ॥
go.danta.śṛṅga.pratīvāpo mṛdu.stambhanaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारिकः स्निग्धो मृदुश् च प्रस्तरधातुर् भूमिभागो वा पिङ्गलो हरितः पाटलो लोहितो वा ताम्रधातुः ॥
bhārikaḥ snigdho mṛduś ca prastara.dhātur bhūmi.bhāgo vā piṅgalo haritaḥ pāṭalo lohito vā tāmra.dhātuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काकमोचकः कपोतरोचनावर्णः श्वेतराजिनद्धो वा विस्रः सीसधातुः ॥
kāka.mocakaḥ kapota.rocanā.varṇaḥ śveta.rāji.naddho vā visraḥ sīsa.dhātuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊषरकर्बुरः पक्वलोष्ठवर्णो वा त्रपुधातुः ॥
ūṣara.karburaḥ pakva.loṣṭha.varṇo vā trapu.dhātuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खरुम्बः पाण्डुरोहितः सिन्दुवारपुष्पवर्णो वा तीक्ष्णधातुः ॥
kharumbaḥ pāṇḍu.rohitaḥ sindu.vāra.puṣpa.varṇo vā tīkṣṇa.dhātuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काकअण्डभुजपत्त्रवर्णो वा वैकृन्तकधातुः ॥
kāka.aṇḍa.bhuja.pattra.varṇo vā vaikṛntaka.dhātuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अच्छः स्निग्धः स-प्रभो घोषवान् शीतस् तीव्रस् तनुरागश् च मणिधातुः ॥
acchaḥ snigdhaḥ sa-prabho ghoṣavān śītas tīvras tanu.rāgaś ca maṇi.dhātuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धातुसमुत्थं तज्जातकर्मअन्तेषु प्रयोजयेत् ॥
dhātu.samutthaṃ taj.jāta.karma.anteṣu prayojayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतभाण्डव्यवहारम् एकमुखम्, अत्ययं च^अन्यत्र कर्तृक्रेतृविक्रेतृऋणां स्थापयेत् ॥
kṛta.bhāṇḍa.vyavahāram eka.mukham, atyayaṃ ca^anyatra kartṛ.kretṛ.vikretṛṛṇāṃ sthāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकरिकम् अपहरन्तम् अष्टगुणं दापयेद् अन्यत्र रत्नेभ्यः ॥
ākarikam apaharantam aṣṭa.guṇaṃ dāpayed anyatra ratnebhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तेनम् अनिसृष्टौपजीविनं च बद्धं कर्म कारयेत्, दण्डौपकारिणं च ॥
stenam anisṛṣṭa.upajīvinaṃ ca baddhaṃ karma kārayet, daṇḍa.upakāriṇaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्ययक्रियाभारिकम् आअकरं भागेन प्रक्रयेण वा दद्यात्, लाघविकम् आत्मना कारयेत् ॥
vyaya.kriyā.bhārikam āakaraṃ bhāgena prakrayeṇa vā dadyāt, lāghavikam ātmanā kārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहअध्यक्षस् ताम्रसीसत्रपुवैकृन्तकारकूटवृत्तकंसताललोहकर्मअन्तान् कारयेत्, लोहभाण्डव्यवहारं च ॥क्अज़्०२।१२।२४। लक्षणअध्यक्षश् चतुर्भागताम्रं रूप्यरूपं तीक्ष्णत्रपुसीसअञ्जनानाम् अन्यतममाषबीजयुक्तं कारयेत् - पणम् अर्धपणं पादम्, अष्टभागम् इति, पादआजीवं ताम्ररूपं - माषकम् अर्धमाषकं काकणीम्
loha.adhyakṣas tāmra.sīsa.trapu.vaikṛnta.kāra.kūṭa.vṛtta.kaṃsa.tāla.loha.karma.antān kārayet, loha.bhāṇḍa.vyavahāraṃ ca //KAZ02.12.24/ lakṣaṇa.adhyakṣaś catur.bhāga.tāmraṃ rūpya.rūpaṃ tīkṣṇa.trapu.sīsa.añjanānām anyatama.māṣa.bīja.yuktaṃ kārayet - paṇam ardha.paṇaṃ pādam, aṣṭa.bhāgam iti, pāda.ājīvaṃ tāmra.rūpaṃ - māṣakam ardha.māṣakaṃ kākaṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपदर्शकः पणयात्रां व्यावहारिकीं कोशप्रवेश्यां च स्थापयेत् ॥
rūpa.darśakaḥ paṇa.yātrāṃ vyāvahārikīṃ kośa.praveśyāṃ ca sthāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपिकम् अष्टकं शतम्, पञ्चकं शतं व्याजीम्, पारीक्षिकम् अष्टभागिकम्, शतम्, पञ्चविंशतिपणम् अत्ययं च अन्यत्रकर्तृक्रेतृविक्रेतृपरीक्षितृभ्यः ॥
rūpikam aṣṭakaṃ śatam, pañcakaṃ śataṃ vyājīm, pārīkṣikam aṣṭa.bhāgikam, śatam, pañca.viṃśati.paṇam atyayaṃ ca anyatra.kartṛ.kretṛ.vikretṛ.parīkṣitṛbhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खन्यध्यक्षः शङ्खवज्रमणिमुक्ताप्रवालक्षारकर्मअन्तान् कारयेत्, पणनव्यवहारं च ॥
khany.adhyakṣaḥ śaṅkha.vajra.maṇi.muktā.pravāla.kṣāra.karma.antān kārayet, paṇana.vyavahāraṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लवणअध्यक्षः पाकमुक्तं लवणभागं प्रक्रयं च यथाकालं संगृह्णीयाद्, विक्रयाच् च मूल्यं रूपं व्याजीं च ॥
lavaṇa.adhyakṣaḥ pāka.muktaṃ lavaṇa.bhāgaṃ prakrayaṃ ca yathā.kālaṃ saṃgṛhṇīyād, vikrayāc ca mūlyaṃ rūpaṃ vyājīṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगन्तुलवणं षड्भागं दद्यात् ॥
āgantu.lavaṇaṃ ṣaḍ.bhāgaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तभागविभागस्य विक्रयः, पञ्चकं शतं व्याजीं रूपं रूपिकं च ॥
datta.bhāga.vibhāgasya vikrayaḥ, pañcakaṃ śataṃ vyājīṃ rūpaṃ rūpikaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रेता शुल्कं राजपण्यच्छेदअनुरूपं च वैधरणं दद्यात्, अन्यत्र क्रेता षट्छतम् अत्ययं च ॥
kretā śulkaṃ rāja.paṇyac.cheda.anurūpaṃ ca vaidharaṇaṃ dadyāt, anyatra kretā ṣaṭ.chatam atyayaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलवणम् उत्तमं दण्डं दद्याद्, अनिषृष्टौपजीवी च^अन्यत्र वानप्रस्थेभ्यः ॥
vilavaṇam uttamaṃ daṇḍaṃ dadyād, aniṣṛṣṭa.upajīvī ca^anyatra vānaprasthebhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोत्रियास् तपस्विनो विष्टयश् च भक्तलवणं हरेयुः ॥
śrotriyās tapasvino viṣṭayaś ca bhakta.lavaṇaṃ hareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो^अन्यो लवणक्षारवर्गः शुल्कं दद्यात् ॥
ato^anyo lavaṇa.kṣāra.vargaḥ śulkaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मूल्यं च भागं च व्याजीं परिघम् अत्ययम् । शुल्कं वैधरणं दण्डं रूपं रूपिकम् एव च ॥
evaṃ mūlyaṃ ca bhāgaṃ ca vyājīṃ parigham atyayam / śulkaṃ vaidharaṇaṃ daṇḍaṃ rūpaṃ rūpikam eva ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खनिभ्यो द्वादशविधं धातुं पण्यं च संहरेत् । एवं सर्वेषु पण्येषु स्थापयेन् मुखसंग्रहम् ॥
khanibhyo dvādaśa.vidhaṃ dhātuṃ paṇyaṃ ca saṃharet / evaṃ sarveṣu paṇyeṣu sthāpayen mukha.saṃgraham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकरप्रभः कोशः कोशाद् दण्डः प्रजायते । पृथिवी कोशदण्डाभ्यां प्राप्यते कोशभूषणा ॥ए
ākara.prabhaḥ kośaḥ kośād daṇḍaḥ prajāyate / pṛthivī kośa.daṇḍābhyāṃ prāpyate kośa.bhūṣaṇā //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.