Kautilya: Arthasastra 2.14

सौवर्णिकः पौरजानपदानां रूप्यसुवर्णम् आवेशनिभिः कारयेत् ॥

sauvarṇikaḥ paura.jāna.padānāṃ rūpya.suvarṇam āveśanibhiḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दिष्टकालकार्यं च कर्म कुर्युः, अनिर्दिष्टकालं कार्यअपदेशम् ॥

nirdiṣṭa.kāla.kāryaṃ ca karma kuryuḥ, anirdiṣṭa.kālaṃ kārya.apadeśam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यस्यअन्यथाकरणे वेतननाशः, तद्द्विगुणश् च दण्डः ॥

kāryasya.anyathā.karaṇe vetana.nāśaḥ, tad.dvi.guṇaś ca daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालअतिपातने पादहीनं वेतनं तद्द्विगुणश् च दण्डः ॥

kāla.atipātane pāda.hīnaṃ vetanaṃ tad.dvi.guṇaś ca daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथावर्णप्रमाणं निक्षेपं गृह्णीयुस् तथाविधम् एव^अर्पयेयुः ॥

yathā.varṇa.pramāṇaṃ nikṣepaṃ gṛhṇīyus tathā.vidham eva^arpayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालअन्तराद् अपि च तथाविधम् एव प्रतिगृह्णीयुः, अन्यत्र क्षीणपरिशीर्णाभ्याम् ॥

kāla.antarād api ca tathā.vidham eva pratigṛhṇīyuḥ, anyatra kṣīṇa.pariśīrṇābhyām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवेशनिभिः सुवर्णपुद्गललक्षणप्रयोगेषु तत्तज् जानीयात् ॥

āveśanibhiḥ suvarṇa.pudgala.lakṣaṇa.prayogeṣu tat.taj jānīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तप्तकलधौतकयोः काकणिकः सुवर्णे क्षयो देयः ॥

tapta.kala.dhautakayoḥ kākaṇikaḥ suvarṇe kṣayo deyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीक्ष्णकाकणी - रूप्यद्विगुणः - रागप्रक्षेपः, तस्य षड्भागः क्षयः ॥

tīkṣṇa.kākaṇī - rūpya.dvi.guṇaḥ - rāga.prakṣepaḥ, tasya ṣaḍ.bhāgaḥ kṣayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णहीने माषअवरे पूर्वः साहसदण्डः, प्रमाणहीने मध्यमः, तुलाप्रतिमानौपधाव् उत्तमः, कृतभाण्डौपधौ च ॥

varṇa.hīne māṣa.avare pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, pramāṇa.hīne madhyamaḥ, tulā.pratimāna.upadhāv uttamaḥ, kṛta.bhāṇḍa.upadhau ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्णिकेन^अदृष्टम् अन्यत्र वा प्रयोगं कारयतो द्वादशपणो दण्डः ॥

sauvarṇikena^adṛṣṭam anyatra vā prayogaṃ kārayato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तुर् द्विगुणः स-अपसारश् चेत् ॥

kartur dvi.guṇaḥ sa-apasāraś cet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनपसारः कण्टकशोधनाय नीयेत ॥

anapasāraḥ kaṇṭaka.śodhanāya nīyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तुश् च द्विशतो दण्डः पणच्छेदनं वा ॥

kartuś ca dvi.śato daṇḍaḥ paṇac.chedanaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलाप्रतिमानभाण्डं पौतवहस्तात् क्रीणीयुः ॥

tulā.pratimāna.bhāṇḍaṃ pautava.hastāt krīṇīyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा द्वादशपणो दण्डः ॥

anyathā dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घनं सुषिरं सम्यूह्यम् अवलेप्यं संघात्यं वासितकं च कारुकर्म ॥

ghanaṃ suṣiraṃ samyūhyam avalepyaṃ saṃghātyaṃ vāsitakaṃ ca kāru.karma //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलाविषमम् अपसारणं विस्रावणं पेटकः पिङ्कश् च^इति हरणौपायाः ॥

tulā.viṣamam apasāraṇaṃ visrāvaṇaṃ peṭakaḥ piṅkaś ca^iti haraṇa.upāyāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्नामिन्य् उत्कीर्णिका भिन्नमस्तकौपकण्ठी कुशिक्या सकटुकक्ष्या परिवेल्या^अयस्कान्ता च दुष्टतुलाः ॥

samnāminy utkīrṇikā bhinna.mastaka.upakaṇṭhī kuśikyā sakaṭu.kakṣyā parivelyā^ayas.kāntā ca duṣṭa.tulāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूप्यस्य द्वौ भागाव् एकः शुल्बस्य त्रिपुटकम् ॥

rūpyasya dvau bhāgāv ekaḥ śulbasya tripuṭakam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^अकरोद् गतम् अपसार्यते तत्त्रिपुटकअपसारितम् ॥

tena^akarod gatam apasāryate tat.tripuṭaka.apasāritam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्बेन शुल्बअपसारितम्, वेल्लकेन वेल्लकअपसारितम्, शुल्बअर्धसारेण हेम्ना हेमअपसारितम् ॥

śulbena śulba.apasāritam, vellakena vellaka.apasāritam, śulba.ardha.sāreṇa hemnā hema.apasāritam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूकमूषा पूतिकिट्टः करटुकमुखं नाली संदंशो जोङ्गनी सुवर्चिकालवणं तद् एव सुवर्णम् इत्य् अपसारणमार्गाः ॥

mūka.mūṣā pūti.kiṭṭaḥ karaṭuka.mukhaṃ nālī saṃdaṃśo joṅganī suvarcikā.lavaṇaṃ tad eva suvarṇam ity apasāraṇa.mārgāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वप्रणिहिता वा पिण्डवालुका मूषाभेदाद् अग्निष्ठाद् उद्ध्रियन्ते ॥

pūrva.praṇihitā vā piṇḍa.vālukā mūṣā.bhedād agniṣṭhād uddhriyante //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चाद् बन्धने आचितकपत्त्रपरीक्षायां वा रूप्यरूपेण परिवर्तनं विस्रावणम्, पिण्डवालुकानां लोहपिण्डवालुकाभिर् वा ॥

paścād bandhane ācitaka.pattra.parīkṣāyāṃ vā rūpya.rūpeṇa parivartanaṃ visrāvaṇam, piṇḍa.vālukānāṃ loha.piṇḍa.vālukābhir vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाढश् च^अभ्युद्धार्यश् च पेटकः सम्यूह्य^अवलेप्यसंघात्येषु क्रियते ॥

gāḍhaś ca^abhyuddhāryaś ca peṭakaḥ samyūhya^avalepya.saṃghātyeṣu kriyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सीसरूपं सुवर्णपत्त्रेण^अवलिप्तम् अभ्यन्तरम् अष्टकेन बद्धं गाढपेटकः ॥

sīsa.rūpaṃ suvarṇa.pattreṇa^avaliptam abhyantaram aṣṭakena baddhaṃ gāḍha.peṭakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव पटलसम्पुटेष्व् अभ्युद्धार्यः ॥

sa eva paṭala.sampuṭeṣv abhyuddhāryaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्त्रम् आश्लिष्टं यमकपत्त्रं वा^अवलेप्येषु क्रियते ॥

pattram āśliṣṭaṃ yamakapattraṃ vā^avalepyeṣu kriyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्बं तारं वा गर्भः पत्त्राणां संघात्येषु क्रियते ॥

śulbaṃ tāraṃ vā garbhaḥ pattrāṇāṃ saṃghātyeṣu kriyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्बरूपं सुवर्णपत्त्रसंहतं प्रमृष्टं सुपार्श्वम्, तद् एव यमकपत्त्रसंहतं प्रमृष्टं ताम्रताररुपं च^उत्तरवर्णकः ॥

śulba.rūpaṃ suvarṇa.pattra.saṃhataṃ pramṛṣṭaṃ supārśvam, tad eva yamaka.pattra.saṃhataṃ pramṛṣṭaṃ tāmra.tāra.rupaṃ ca^uttara.varṇakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् उभयं तापनिकषाभ्यां निह्शब्दौल्लेखनाभ्यां वा विद्यात् ॥

tad ubhayaṃ tāpani.kaṣābhyāṃ nihśabda.ullekhanābhyāṃ vā vidyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्युद्धार्यं बदरआम्ले लवणौदके वा सादयन्ति ॥ इति पेटकः ॥

abhyuddhāryaṃ badara.āmle lavaṇa.udake vā sādayanti // iti peṭakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घने सुषिरे वा रूपे सुवर्णमृन्मालुकाहिङ्गुलुककल्पो वा तप्तो^अवतिष्ठते ॥

ghane suṣire vā rūpe suvarṇa.mṛn.mālukā.hiṅguluka.kalpo vā tapto^avatiṣṭhate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढवास्तुके वा रूपे वालुकामिश्रं जतु गान्धारपङ्को वा तप्तो^अवतिष्ठते ॥

dṛḍha.vāstuke vā rūpe vālukā.miśraṃ jatu gāndhāra.paṅko vā tapto^avatiṣṭhate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोस् तापनम् अवध्वंसनं वा शुद्धिः ॥

tayos tāpanam avadhvaṃsanaṃ vā śuddhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स-परिभाण्डे वा रूपे लवणम् उल्कया कटुशर्करया तप्तम् अवतिष्ठते ॥

sa-paribhāṇḍe vā rūpe lavaṇam ulkayā kaṭu.śarkarayā taptam avatiṣṭhate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य क्वाथनं शुद्धिः ॥

tasya kvāthanaṃ śuddhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्रपटलम् अष्टकेन द्विगुणवास्तुके वा रूपे बध्यते ॥

abhra.paṭalam aṣṭakena dvi.guṇa.vāstuke vā rūpe badhyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य^अपिहितकाचकस्य^उदके निमज्जत एकदेशः सीदति, पटलअन्तरेषु वा सूच्या भिद्यते ॥

tasya^apihita.kācakasya^udake nimajjata eka.deśaḥ sīdati, paṭala.antareṣu vā sūcyā bhidyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणयो रूप्यं सुवर्णं वा घनसुषिराणां पिङ्कः ॥

maṇayo rūpyaṃ suvarṇaṃ vā ghana.suṣirāṇāṃ piṅkaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तापनम् अवध्वंसनं वा शुद्धिः । इति पिङ्कः ॥

tasya tāpanam avadhvaṃsanaṃ vā śuddhiḥ / iti piṅkaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् वज्रमणिमुक्ताप्रवालरूपाणां जातिरूपवर्णप्रमाणपुद्गललक्षणान्य् उपलभेत ॥

tasmād vajra.maṇi.muktā.pravāla.rūpāṇāṃ jāti.rūpa.varṇa.pramāṇa.pudgala.lakṣaṇāny upalabheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतभाण्डपरीक्षायां पुराणभाण्डप्रतिसंस्कारे वा चत्वारो हरणौपायाः - परिकुट्टनम् अवच्छेदनम् उल्लेखनं परिमर्दनं वा ॥

kṛta.bhāṇḍa.parīkṣāyāṃ purāṇa.bhāṇḍa.pratisaṃskāre vā catvāro haraṇa.upāyāḥ - parikuṭṭanam avacchedanam ullekhanaṃ parimardanaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पेटकअपदेशेन पृषतं गुणं पिटकां वा यत् परिशातयन्ति तत्परिकुट्टनम् ॥

peṭaka.apadeśena pṛṣataṃ guṇaṃ piṭakāṃ vā yat pariśātayanti tat.parikuṭṭanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्द्विगुणवास्तुकानां वा रूपे सीसरूपं प्रक्षिप्य^आभ्यन्तरम् अवच्छिन्दन्ति तद् अवच्छेदनम् ॥

yad.dvi.guṇa.vāstukānāṃ vā rūpe sīsa.rūpaṃ prakṣipya^ābhyantaram avacchindanti tad avacchedanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् घनानां तीक्ष्णेन^उल्लिखन्ति तद् उल्लेखनम् ॥

yad ghanānāṃ tīkṣṇena^ullikhanti tad ullekhanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरितालमनःशिलाहिङ्गुलुकचूर्णानाम् अन्यतमेन कुरुविन्दचूर्णेन वा वस्त्रं सम्यूह्य यत् परिमृद्नन्ति तत् परिमर्दनम् ॥

hari.tāla.manaḥ.śilā.hiṅguluka.cūrṇānām anyatamena kuru.vinda.cūrṇena vā vastraṃ samyūhya yat parimṛdnanti tat parimardanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन सौवर्णराजतानि भाण्डानि क्षीयन्ते, न च^एषां किंचिद् अवरुग्णं भवति ॥

tena sauvarṇa.rājatāni bhāṇḍāni kṣīyante, na ca^eṣāṃ kiṃcid avarugṇaṃ bhavati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भग्नखण्डघृष्टानां सम्यूह्यानां सदृशेन^अनुमानं कुर्यात् ॥०२।१४।५१। अवलेप्यानां यावद् उत्पाटितं तावद् उत्पाट्य^अनुमानं कुर्यात् ॥

bhagna.khaṇḍa.ghṛṣṭānāṃ samyūhyānāṃ sadṛśena^anumānaṃ kuryāt //02.14.51/ avalepyānāṃ yāvad utpāṭitaṃ tāvad utpāṭya^anumānaṃ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरूपाणां वा तापनम् उदकपेषणं च बहुशः कुर्यात् ॥

virūpāṇāṃ vā tāpanam udaka.peṣaṇaṃ ca bahuśaḥ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवक्षेपः प्रतिमानम् अग्निर् गण्डिका भण्डिकअधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्वकायईक्षा दृतिर् उदकशरावम् अग्निष्ठम् इति काचं विद्यात् ॥

avakṣepaḥ pratimānam agnir gaṇḍikā bhaṇḍika.adhikaraṇī piñchaḥ sūtraṃ cellaṃ bollanaṃ śira utsaṅgo makṣikā sva.kāya.īkṣā dṛtir udaka.śarāvam agniṣṭham iti kācaṃ vidyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजतानां विस्रं मलग्राहि परुषं प्रस्तीनं विवर्णं वा दुष्टम् इति विद्यात् ॥

rājatānāṃ visraṃ mala.grāhi paruṣaṃ prastīnaṃ vivarṇaṃ vā duṣṭam iti vidyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं नवं च जीर्णं च विरूपं च^अपि भाण्डकम् । परीक्षेत^अत्ययं च^एषां यथाउद्दिष्टं प्रकल्पयेत् ॥ए

evaṃ navaṃ ca jīrṇaṃ ca virūpaṃ ca^api bhāṇḍakam / parīkṣeta^atyayaṃ ca^eṣāṃ yathā.uddiṣṭaṃ prakalpayet //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.