Library·Kautilya: Arthasastra·2·2.16
पण्यअध्यक्षः स्थलजलजानां नानाविधानां पण्यानां स्थलपथवारिपथौपयातानां सारफल्ग्वर्घअन्तरं प्रियअप्रियतां च विद्यात्, तथा विक्षेपसंक्षेपक्रयविक्रयप्रयोगकालान् ॥
paṇya.adhyakṣaḥ sthala.jalajānāṃ nānā.vidhānāṃ paṇyānāṃ sthala.patha.vāri.patha.upayātānāṃ sāra.phalgv.argha.antaraṃ priya.apriyatāṃ ca vidyāt, tathā vikṣepa.saṃkṣepa.kraya.vikraya.prayoga.kālān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् च पण्यं प्रचुरं स्यात् तद् एकीकृत्य^अर्घम् आरोपयेत् ॥
yac ca paṇyaṃ pracuraṃ syāt tad ekī.kṛtya^argham āropayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ते^अर्घे वा^अर्घअन्तरं कारयेत् ॥
prāpte^arghe vā^argha.antaraṃ kārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभूमिजानां राजपण्यानाम् एकमुखं व्यवहारं स्थापयेत्, परभूमिजानाम् अनेकमुखम् ॥
sva.bhūmijānāṃ rāja.paṇyānām eka.mukhaṃ vyavahāraṃ sthāpayet, para.bhūmijānām aneka.mukham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयं च प्रजानाम् अनुग्रहेण विक्रापयेत् ॥
ubhayaṃ ca prajānām anugraheṇa vikrāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलम् अपि च लाभं प्रजानाम् औपघातिकं वारयेत् ॥
sthūlam api ca lābhaṃ prajānām aupaghātikaṃ vārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजस्रपण्यानां कालौपरोधं संकुलदोषं वा न^उत्पादयेत् ॥
ajasra.paṇyānāṃ kāla.uparodhaṃ saṃkula.doṣaṃ vā na^utpādayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुमुखं वा राजपण्यं वैदेहकाः कृतअर्घं विक्रीणीरन् ॥
bahu.mukhaṃ vā rāja.paṇyaṃ vaidehakāḥ kṛta.arghaṃ vikrīṇīran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छेदअनुरूपं च वैधरणं दद्युः ॥
cheda.anurūpaṃ ca vaidharaṇaṃ dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षोडशभागो मानव्याजी, विंशतिभागस् तुलामानम्, गण्यपण्यानाम् एकादशभागः ॥
ṣoḍaśa.bhāgo māna.vyājī, viṃśati.bhāgas tulā.mānam, gaṇya.paṇyānām ekādaśa.bhāgaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परभूमिजं पण्यम् अनुग्रहेण^आवाहयेत् ॥
para.bhūmijaṃ paṇyam anugraheṇa^āvāhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न^अविकसअर्थवाहेभ्यश् च परिहारम् आयतिक्षमं दद्यात् ॥
na^avikasa.artha.vāhebhyaś ca parihāram āyati.kṣamaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनभियोगश् च^अर्थेष्व् आगन्तूनाम्, अन्यत्र सभ्याउपकारिभ्यः ॥
anabhiyogaś ca^artheṣv āgantūnām, anyatra sabhyā.upakāribhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पण्यअधिष्ठातारः पण्यमूल्यम् एकमुखं काष्ठद्रोण्याम् एकच्छिद्रअपिधानायां निदध्युः ॥
paṇya.adhiṣṭhātāraḥ paṇya.mūlyam eka.mukhaṃ kāṣṭha.droṇyām ekac.chidra.apidhānāyāṃ nidadhyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अह्नश् च^अष्टमे भागे पण्यअध्यक्षस्य^अर्पयेयुः - "इदं विक्रीतम्, इदं शेषम्" इति ॥
ahnaś ca^aṣṭame bhāge paṇya.adhyakṣasya^arpayeyuḥ - "idaṃ vikrītam, idaṃ śeṣam" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलामानभाण्डं च^अर्पयेयुः ॥
tulā.māna.bhāṇḍaṃ ca^arpayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति स्वविषये व्याख्यातम् ॥
iti sva.viṣaye vyākhyātam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परविषये तु - पण्यप्रतिपण्ययोर् अर्घं मूल्यं च^आगमय्य शुल्कवर्तन्या^आतिवाहिकगुल्मतरदेयभक्तभागव्ययशुद्धम् उदयं पश्येत् ॥
para.viṣaye tu - paṇya.pratipaṇyayor arghaṃ mūlyaṃ ca^āgamayya śulka.vartanyā^ātivāhika.gulmatara.deya.bhakta.bhāga.vyaya.śuddham udayaṃ paśyet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असत्य् उदये भाण्डनिर्वहणेन पण्यप्रतिपण्यआनयनेन वा लाभं पश्येत् ॥
asaty udaye bhāṇḍa.nirvahaṇena paṇya.pratipaṇya.ānayanena vā lābhaṃ paśyet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सारपादेन स्थलव्यवहारम् अध्वना क्षेमेण प्रयोजयेत् ॥
tataḥ sāra.pādena sthala.vyavahāram adhvanā kṣemeṇa prayojayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अटव्यन्तपालपुरराष्ट्रमुख्यैश् च प्रतिसंसर्गं गच्छेद् अनुग्रहअर्थम् ॥
aṭavy.anta.pāla.pura.rāṣṭra.mukhyaiś ca pratisaṃsargaṃ gacched anugraha.artham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपदि सारम् आत्मानं वा मोक्षयेत् ॥
āpadi sāram ātmānaṃ vā mokṣayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनो वा भूमिं प्राप्तः सर्वदेयविशुद्धं व्यवहरेत ॥
ātmano vā bhūmiṃ prāptaḥ sarva.deya.viśuddhaṃ vyavahareta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारिपथे वा यानभागकपथ्यदनपण्यप्रतिपण्यअर्घप्रमाणयात्राकालभयप्रतीकारपण्यपत्तनचारित्राण्य् उपलभेत ॥
vāri.pathe vā yāna.bhāgaka.pathy.adana.paṇya.pratipaṇya.argha.pramāṇa.yātrā.kāla.bhaya.pratīkāra.paṇya.pattana.cāritrāṇy upalabheta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीपथे च विज्ञाय व्यवहारं चरित्रतः । यतो लाभस् ततो गच्छेद् अलाभं परिवर्जयेत् ॥ए
nadī.pathe ca vijñāya vyavahāraṃ caritrataḥ / yato lābhas tato gacched alābhaṃ parivarjayet //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.