Library·Kautilya: Arthasastra·2·2.25
सुराअध्यक्षः सुराकिण्वव्यवहारान् दुर्गे जनपदे स्कन्धआवारे वा तज्जातसुराकिण्वव्यवहारिभिः कारयेद्, एकमुखम् अनेकमुखं वा विक्रयक्रयवशेन वा ॥
surā.adhyakṣaḥ surā.kiṇva.vyavahārān durge jana.pade skandha.āvāre vā taj.jāta.surā.kiṇva.vyavahāribhiḥ kārayed, eka.mukham aneka.mukhaṃ vā vikraya.kraya.vaśena vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्शतम् अत्ययम् अन्यत्र कर्तृक्रेतृविक्रेतृऋणां स्थापयेत् ॥
ṣaṭ.śatam atyayam anyatra kartṛ.kretṛ.vikretṛṛṇāṃ sthāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामाद् अनिर्णयणम् असम्पातं च सुरायाः, प्रमादभयात् कर्मसु ञ्जिर्दिष्टानाम्, मर्यादअतिक्रमभयाद् आर्याणाम्, उत्साहभयाच् च तीष्क्णानाम् ॥
grāmād anirṇayaṇam asampātaṃ ca surāyāḥ, pramāda.bhayāt karmasu ñjirdiṣṭānām, maryāda.atikrama.bhayād āryāṇām, utsāha.bhayāc ca tīṣkṇānām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षितम् अल्पं वा चतुर्भागम् अर्धकुडुबं कुडुबम् अर्धप्रस्थं प्रस्थं वा^इति ज्ञातशौचा निर्हरेयुः ॥
lakṣitam alpaṃ vā catur.bhāgam ardha.kuḍubaṃ kuḍubam ardha.prasthaṃ prasthaṃ vā^iti jñāta.śaucā nirhareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पानअगारेषु वा पिबेयुर् असंचारिणः ॥
pāna.agāreṣu vā pibeyur asaṃcāriṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निक्षेपौपनिधिप्रयोगअपहृतानाम् अनिष्टौपगतानां च द्रव्याणां ज्ञानअर्थम् अस्वामिकं कुप्यं हिरण्यं च^उपलभ्य निष्केप्तारम् अन्यत्र व्यपदेशेन ग्राहयेद्, अतिव्ययकर्तारम् अनायतिव्ययं च ॥
nikṣepa.upanidhi.prayoga.apahṛtānām aniṣṭa.upagatānāṃ ca dravyāṇāṃ jñāna.artham asvāmikaṃ kupyaṃ hiraṇyaṃ ca^upalabhya niṣkeptāram anyatra vyapadeśena grāhayed, ativyaya.kartāram anāyati.vyayaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च^अनर्घेण कालिकां वा सुरां दद्याद्, अन्यत्र दुष्टसुरायाः ॥
na ca^anargheṇa kālikāṃ vā surāṃ dadyād, anyatra duṣṭa.surāyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् अन्यत्र विक्रापयेत् ॥
tām anyatra vikrāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दासकर्मकरेभ्यो वा वेतनं दद्यात् ॥
dāsa.karma.karebhyo vā vetanaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाहनप्रतिपानं सूकरपोषणं वा दद्यात् ॥
vāhana.pratipānaṃ sūkara.poṣaṇaṃ vā dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पानअगाराण्यनेककक्ष्याणि विभक्तशयनआसनवन्ति पानौद्देशानि गन्धमाल्यौदकवन्ति ऋतुसुखानि कारयेत् ॥
pāna.agārāṇy.aneka.kakṣyāṇi vibhakta.śayana.āsanavanti pāna.uddeśāni gandha.mālya.udakavanti ṛtu.sukhāni kārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रस्थाः प्रकृत्यौत्पत्तिकौ व्ययौ गूढा विद्युः, आगन्तूंश् च ॥
tatrasthāḥ prakṛty.autpattikau vyayau gūḍhā vidyuḥ, āgantūṃś ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रेतृऋणां मत्तसुप्तानाम् अलङ्कारात्^छादनहिरण्यानि च विद्युः ॥
kretṛṛṇāṃ matta.suptānām alaṅkārāt^chādana.hiraṇyāni ca vidyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्नाशे वणिजस् तच् च तावच् च दण्डं दद्युः ॥
tan.nāśe vaṇijas tac ca tāvac ca daṇḍaṃ dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वणिजश्स् तु संवृतेषु कक्ष्याविभागेषु स्वदासीभिः पेशलरूपाभिर् आगन्तूनां वास्तव्यानां च^आर्यरूपाणां मत्तसुप्तानां भावं विद्युः ॥
vaṇijaśs tu saṃvṛteṣu kakṣyā.vibhāgeṣu sva.dāsībhiḥ peśala.rūpābhir āgantūnāṃ vāstavyānāṃ ca^ārya.rūpāṇāṃ matta.suptānāṃ bhāvaṃ vidyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदकप्रसन्नआसवअरिष्टमैरेयमधूनाम् ॥
medaka.prasanna.āsava.ariṣṭa.maireya.madhūnām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदकद्रोणं तण्डुलानाम् अर्धआढकं त्रयः प्रस्थाः किण्वस्य^इति मेदकयोगः ॥
udaka.droṇaṃ taṇḍulānām ardha.āḍhakaṃ trayaḥ prasthāḥ kiṇvasya^iti medaka.yogaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशआढकं पिष्टस्य पञ्च प्रस्थाः किण्वस्य क्रमुकत्वक्फलयुक्तो वा जातिसम्भारः प्रसन्नायोगः ॥
dvādaśa.āḍhakaṃ piṣṭasya pañca prasthāḥ kiṇvasya kramuka.tvak.phala.yukto vā jāti.sambhāraḥ prasannā.yogaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपित्थतुला फाणितं पञ्चतौलिकं प्रस्थो मधुन इत्य् आसवयोगः ॥
kapittha.tulā phāṇitaṃ pañca.taulikaṃ prastho madhuna ity āsava.yogaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठालोघ्रतेजोवत्येलावालुकमधुकमधुरसाप्रियङ्गुदारुहरिद्रामरिचपिप्पलीनां च पञ्चकार्षिकः सम्भारयोगो मेदकस्य प्रसन्नायाश् च ॥
pāṭhā.loghra.tejovaty.elā.vāluka.madhuka.madhu.rasā.priyaṅgu.dāru.haridrā.marica.pippalīnāṃ ca pañca.kārṣikaḥ sambhāra.yogo medakasya prasannāyāś ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुकनिर्यूहयुक्ता कटशर्करा वर्णप्रसादनी च ॥
madhuka.niryūha.yuktā kaṭa.śarkarā varṇa.prasādanī ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोचचित्रकविलङ्गगजपिप्पलीनां च कार्षिकः क्रमुकमधुकमुस्तालोध्राणां द्विकार्षिकश् च^आसवसम्भारः ॥
coca.citraka.vilaṅga.gaja.pippalīnāṃ ca kārṣikaḥ kramuka.madhuka.mustā.lodhrāṇāṃ dvi.kārṣikaś ca^āsava.sambhāraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशभागश् च^एषां बीजबन्धः ॥
daśa.bhāgaś ca^eṣāṃ bīja.bandhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसन्नायोगः श्वेतसुरायाः ॥
prasannā.yogaḥ śveta.surāyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहकारसुरा रसौत्तरा बीजौत्तरा वा महासुरा सम्भारिकी वा ॥
sahakāra.surā rasa.uttarā bīja.uttarā vā mahā.surā sambhārikī vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां मोरटापलाशपत्तूरमेषशृङ्गीकरञ्जक्षीरवृक्षकषायभावितं दग्धकटशर्कराचूर्णं लोघ्रचित्रकविलङ्गपाठामुस्ताकलिङ्गयवदारुहरिद्रैन्दीवरशतपुष्पअपामार्गसप्तपर्णनिम्बआस्फोतकल्कअर्धयुक्तम् अन्तर्नखो मुष्टिः कुम्भीं राजपेयां प्रसादयति ॥
tāsāṃ moraṭā.palāśa.pattūra.meṣa.śṛṅgī.karañja.kṣīra.vṛkṣa.kaṣāya.bhāvitaṃ dagdha.kaṭa.śarkarā.cūrṇaṃ loghra.citraka.vilaṅga.pāṭhā.mustā.kaliṅga.yava.dāru.haridra.indīvara.śata.puṣpa.apāmārga.sapta.parṇa.nimba.āsphota.kalka.ardha.yuktam antar.nakho muṣṭiḥ kumbhīṃ rāja.peyāṃ prasādayati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फाणितः पञ्चपलिकश् च^अत्र रसवृद्धिर् देयः ॥
phāṇitaḥ pañca.palikaś ca^atra rasa.vṛddhir deyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटुम्बिनः कृत्येषु श्वेतसुराम्, औषधअर्थं वारिष्टम्, अन्यद् वा कर्तुं लभेरन् ॥
kuṭumbinaḥ kṛtyeṣu śveta.surām, auṣadha.arthaṃ vāriṣṭam, anyad vā kartuṃ labheran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सवसमाजयात्रासु चतुरहः सौरिको देयः ॥
utsava.samāja.yātrāsu catur.ahaḥ sauriko deyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेष्व् अननुज्ञातानां प्रहवनअन्तं दैवसिकम् अत्ययं गृह्णीयात् ॥
teṣv ananujñātānāṃ prahavana.antaṃ daivasikam atyayaṃ gṛhṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुराकिण्वविचयं स्त्रियो बालाश् च कुर्युः ॥
surā.kiṇva.vicayaṃ striyo bālāś ca kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अराजपण्याः पञ्चकं शतं शुल्कं दद्युः, सुरकामेदकअरिष्टमधुफलआम्लआम्लशीधूनां च ॥
arāja.paṇyāḥ pañcakaṃ śataṃ śulkaṃ dadyuḥ, surakā.medaka.ariṣṭa.madhu.phala.āmla.āmla.śīdhūnāṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अह्नश् च विक्रयं ज्ञात्वा व्याजीं मानहिरण्ययोः । तथा वैधरणं कुर्याद् उचितं च^अनुवर्तयेत् ॥ए
ahnaś ca vikrayaṃ jñātvā vyājīṃ māna.hiraṇyayoḥ / tathā vaidharaṇaṃ kuryād ucitaṃ ca^anuvartayet //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.